Để giờ học hát thêm hấp dẫn, thu hút hs THCS

Tóm lại, muốn nâng cao năng lực cảm thụ âm nhạc của học sinh cũng nh sự chính xác về cao độ, trờng độ, kích thích đợc sự hứng thú, ham mê học tập,sáng tạo, khả năng t duy thì ngời giáo v

Së GD & §T tØnh hng yªn

Trêng thcs b×nh minh

==========

Thu hót häc sinh Trung häc c¬ së

- Âm nhạc là một trong những hình thái ý thức xã hội phụ thuộc vào quyluật chung của tự nhiên Tuy nhiên đồng thời với nó âm nhạc cũng có những quyluật riêng bắt nguồn từ tính chất của loại hình nghệ thuật này.Vì vậy mà âm nhạcphản ánh cuộc sống xung quanh chúng ta bằng hình tợng âm thanh Cũng giống

nh loại hình nghệ thuật khác nh hội hoạ sử dụng đờng nét,hình khối ,màu sắc,văn học với sực mạnh của ngôn từ - âm nhạc thông qua âm thanh đặc trng dựatrên hai yếu tố cơ bản là giai điệu và tiết tấu Tất cả đã nói lên những gì mà cuộcsống con ngời đã trải qua từ lúc sinh ra đến khi giã từ cõi đời Chính vì vậy âmnhạc luôn gắn liền với con ngời, đễ đi vào lòng ngời Cũng từ đó âm nhạc đợc đavào các nhà trờng với vị trí nh một môn học chính khoá để giáo dục toàn diệncho học sinh

- Âm nhạc nói chung và âm nhạc ở trờng THCS nói riêng có mục tiêu xâydựng và phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc của học sinh Đồng thời giáo dụctình cảm đạo đức trong sáng, lành mạnh, có một ý thức đúng đắn về âm nhạc đểphát triển toàn diện cho học sinh Đó cũng là lý do để môn âm nhạc chính thức

đợc đa vào bậc THCS ở mỗi cấp học, lớp học đều đợc phổ cập bộ môn này Bêncạnh đó điều còn tồn tại trong việc giáo dục và dạy môn âm nhạc là phơng phápgiảng dạy

II Cơ sở thực tiễn:

Nh chúng ta đã biết hiện nay môn âm nhạc đã chính thức đợc đa vào

ch-ơng trình giáo dục THCS nhằm đảm bảo cho các em học đủ 9 môn và nhằm pháttriển một cách toàn diện về đức trí thể mỹ Đây là một môn tuy không mới nhngkhông hề dễ vì nó thuộc về lĩnh vực năng khiếu Vì vậy mà nó là vấn đề bức thiếtcho giáo viên âm nhạc

Qua dự giờ một số tiết ở trờng THCS tôi thấy phần lớn giáo viên dạy theophơng pháp truyền khẩu, rất hạn chế về việc sử dụng đồ dùng dạy học Dạy họctheo cách : Một ngời thuộc sau đó hát cho nhiều ngời nghe và hát lại cho họcsinh do vậy mà độ chính sác và hiệu quả không cao

Là một giáo viên đợc đào tạo chính quy để dạy âm nhạc tôi muốn đem tấtcả kiến thức và khả năng mình có và đã đợc trang bị, học tập ở trờng chuyênnghiệp nhằm giúp các em học tốt hơn môn âm nhạc Mặc khác em cũng muốnnâng cao nghiệp vụ của mình qua cách đa ra những phơng pháp giảng dạy mới

áp dụng ở trờng THCS cụ thể ở khối lớp 8

Tóm lại, muốn nâng cao năng lực cảm thụ âm nhạc của học sinh cũng nh

sự chính xác về cao độ, trờng độ, kích thích đợc sự hứng thú, ham mê học tập,sáng tạo, khả năng t duy thì ngời giáo viên phải có một phơng pháp giảng dạy

hợp lý Bản thân tôi nhận thấy môn âm nhạc cần có những phơng pháp phù hợp,chính vì vậy tôi mạnh dạn khai thác hớng sáng kiến của mình vào vấn đề phơngpháp giảng dạy.

III Mục đích của sáng kiến.

Dạy học và giáo dục các bộ môn trong đó có âm nhạc cho học sinh là mộttrong những phơng tiện hiệu quả nhất, đa vào ý thức học sinh một cách dễ dàng,tích cực, sâu sắc đặc biệt có quan hệ thẩm mỹ với thế giới tự nhiên và con ngời

Dạy học âm nhạc là quá trình cho học sinh nắm bắt, tổng hợp những kiếnthức, kĩ năng, kĩ xảo, tạo cơ sở cho khả năng cảm thụ âm nhạc

1 Trang bị những kiến thức âm nhạc về cơ sở, kĩ năng kĩ xảo, tạo điềukiện cho hình thành khẳ năng , năng lực cảm thụ, hiểu và thể hiện tác phẩm âmnhạc

2 Khơi dậy những khả năng sáng tạo trong hoạt động nghệ thuật âm nhạc.Kích thích lòng say mê yêu thích ca hát ở học sinh

3 Trau dồi tình cảm đạo đức và niềm tin , thị hiếu âm nhạc lành mạnh vànhu cầu âm nhạc ở học sinh trên cơ sở lý tởng thẩm mỹ lành mạnh tiến bộ

4 Đa ra đợc những phơng pháp tốt nhất để phục vụ cho việc dạy môn âmnhạc ở trờng THCS , nhng đồng thời qua đề tài này tôi cũng làm quen đợc từngbớc công tác nghiên cứu khoa học Từ đó rút ra cho mình nhng kinh nghiệm vềphơng pháp dậy bộ môn và đặc biệt là môn âm nhạc

III - Đối tợng nghiên cứu

1 - Đối tợng nghiên cứu: Phơng pháp dạy hát lớp 8 ở trơng THCS Bình Minh

động vào tâm hồn các em, giúp các em hình thành và phát triển nhân cách mộtcách toàn diện Đúng nh câu nói của nhà s phạm nỗi lạc ngời Nga: Xu-Khôn-

Lin-xki “ Giáo dục âm nhạc không phải là tái tạo nhạc sỹ mà trớc hết là giáo dục con ngời.

Do vậy mỗi giáo viên phải tìm cho mình phơng pháp giáo dục con ngời cósáng tạo và đạt hiệu quả

Đặc trng của âm nhạc nói chung và ca hát nói riêng của trờng THCS cầnphải chú ý đến các yếu tố cơ bản sau:

II Một số ph ơng pháp dạy hát ở tr ờng THCS

1 - Ph ơng pháp

( Phân tích đặc điểm, tính chất của bài hát trong chơng trình lớp 8 ở ờng THCS).

Tr-Đây là vấn đề quan trọng mà bất cứ ngời giáo viên nào cũng phải nắm bắt

đợc vì chỉ có nh vậy thì hiệu quả dạy học mới cao

a/ Đặc điểm chủ yếu của các bài hát lớp 8

Lớp 8 gồm các bài hát phải học bắt buộc nh :

1/ Mùa thu ngày khai trờng -Vũ Trọng Tờng

2/ Lí dĩa bánh bò - Dân ca Nam Bộ

3/ Tuổi hồng - Trơng Quang Lục

4/ Hò ba lí - Dân ca Quảng Nam

5/ Khát vọng mùa xuân - Nhạc MÔDA

6/ Nổi trống lên các bạn ơi - Phạm Tuyên

7/ Ngôi nhà của chúng ta - Hình Phớc Liên

8/ Tuổi đời mênh mông - Trịnh Công Sơn

Tất cả các bài hát trong chơng trình chủ yếu có sắc thái, tính chất vui tơi rộnràng, hồn nhiên ca ngợi cuộc sống yên vui, đầm ấm phù hợp với chất giọng , lứatuổi lớp 8 Qua mỗi bài hát đều có tính giáo dục rất cụ thể qua lời ca cũng nhtiết tấu

b/ Tính chất của các bài hát lớp 8

Những bài hát trong chơng trình chủ yếu có nhịp 2/4 4/4 3/4và 6/8

* Bài 1: Loại bài có tính chất hành khúc ( Mùa thu ngày khai trờng ) Loại này

mang tính chất vận động với các hình nốt đen, trắng, móc đơn, móc kép

* Bài 2: Loại bài hát mang tính chất vui chơi nhẩy múa tạo sự hứng khởi cho

các em , tiết tấu sử dụng chủ yếu là đảo phách và nghịch phách

VD: Lí dĩa bánh bò, Nổi trống lên các bạn ơi , Tuổi hồng

* Bài 3 : Bài hát trữ tình , ở thể loại này các bài hát đều mang tính chất tự sự ,

kể chuyện , loại bài hát này phát huy cao độ của cá tính bài hát Khi gặp loại bàihát này giáo viên đặc biệt chú ý đến sắc thái tình cảm

VD: Tuổi đời mênh mông, Hò ba lí

* Bài 4: Loại bài hát mang đậm tính tự sự, gần giống kể chuyện có nội dung

sâu lắng VD Khát vọng mùa xuân - MôDa

Qua việc nắm bắt đợc đặc điểm tính chất của bài hát thi khi dạy sẽ tự tin , hiệuquả hơn, kết hợp các phơng pháp tốt hơn

2 Ph ơng pháp h ớng dẫn học sinh học hát.

a/ Để một giờ dậy hát có chất lợng giáo viên phải quan tâm , tận dụng tối

đa những hiệu quả của đồ dùng dạy học

+ Đồ dùng trực quan : Tranh ảnh minh hoạ

+Nhạc cụ, đài , đĩa nhạc Giáo viên phảI soạn đệm cho các bài hát màmình phảI dạy và lấy ví dụ

Trớc khi lên lớp giáo viên phải chuẩn bị kỹ, soạn bài đầy đủ chi tiết nhngnội dung chính của bài cũng nh mục đích yêu cầu sẽ dậy Cụ thể nh:

+ Phân tích bài sẽ dạy để phát hiện ra những đặc trng nghệ thuật đợc nói

đến trong bài Giai đi tiết tấu của bài hát , tính chất , xuất xứ , tác giả , hình tợng

âm nhạc

+ Giáo viên phải chuẩn bị cho mình một phong thái thật tốt để đứng trớctập thể học sinh tạo cho mình một phong thái tự tin , nghiêm túc nhng khôngcứng nhắc mà ngời giáo viên luôn mang đến cho các em sự hấp dẫn , mới mẻ

b/ Khi dạy một tiết âm nhạc giáo viên cần tiến hành theo những trình tựsau :

Bớc 1: Giới thiệu bài hát :

+ Xuất xứ , tên tác giả, hình tợng âm nhạc ,nội dung, t tởng bài hát , tiếttấu giai điệu

+ Đọc lời ca : Giáo viên treo bảng phụ đã viết sẵn lời ca bài hát cho các

em đọc rõ ràng chính xác lời ca bài hát

Bớc2: Học bài hát

+ Giáo viên hát mẫu hoặc cho các em nghe đĩa nhạc mẫu ( tốt nhất là GVhát mẫu để các em nghe thấy đợc tính chất bài hát cần thể hiện của tác giả.)

+ Dạy từng câu : chia nhỏ bài hát ra từng câu nhạc, tiết nhạc

+ Dạy theo lối móc xích rồi sau đó ghép các câu, các đoạn hoàn thiện bàihát

- Khi đã hoàn thiện GV kiểm tra từng nhóm, cá nhân, nhận xét có thể cho

điểm động viên học sinh

-Trong quá trình dạy giáo viên cần phải chú ý đến sắc thái tình cảm ( tonhỏ, nhanh chậm , mạnh mẽ đã đợc chỉ dẫn trong bài hát

- Trong quá trình dạy phải tập cho các em làm quen với động tác của giáoviên từ câu 1 sang câu 2 cho đến hết bài , giáo viên cũng có nhng cử chỉ thái độbiểu hiện để học sinh làm quen dần và kích thích đợc sự hào hứng của học sinh

3 Ph ơng pháp:

* Hớng dẫn cho học sinh hát kết hợp vỗ tay theo nhịp.

Trớc hết ta phải trang bị cho các em những kiến thức nh: Nhịp (là chu kì tuầnhoàn của phách mạnh , phách nhẹ với giá trị độ dài xác định cho mỗi phách tínhtheo nốt đen.) Nhịp đợc giới hạn bởi vạch nhịp và tạo thành các ô nhịp

a/ Nhịp 2/4: là loại nhịp đơn giản gồm 2 phách trong một ô nhịp , mỗi

phách có trờng độ bằng một nốt đen , phách đầu mạnh phách sau nhẹ

b/ Nhịp 3/4, Là loại nhịp đơn gồm 3 phách trong một ô nhịp , phách thứ

nhất là phách mạnh, hai phách còn lại là phách nhẹ, trờng độ của mỗi phách làmột nốt đen

c/ Nhịp 4/4.: là loại nhịp gồm 4 phách trong một ô nhịp , mỗi phách có

tr-ờng độ bằng một nốt đen, phách đầu là phách mạnh phách 2 nhẹ phách 3 mạnhvừa phách 4 nhẹ

Ngoài ra còn một số nhịp nh 6/8

Thờng thì mỗi phách tơng ứng với từng từ trong câu hát Giáo viên còn cónhiệm vụ hớng dẫn học sinh gõ phách khi hát vào bài Phách mạnh thờng rơi vào

đầu ô nhịp các em phải nhấn vào phách mạnh

Ví dụ ở nhịp 2/4 ta vỗ tay theo cách sau :

Phách mạnh ta sẽ vỗ 2 lòng bàn tay vào nhau , phách nhẹ ta chỉ vỗ bằngnửa bàn tay Tuy nhiên ở mỗi loại nhịp đều có cách vỗ khác nhau Do vậy cần

có phơng pháp cụ thể để hớng dẫn học sinh thực hiện sao cho đơn giản dễ học dễnhớ để các em đều có thể thực hiện đợc

Mục đích của phơng pháp này giúp các em tìm hiểu đợc về nhịp, thể hiện

đợc đúng nhịp điệu của bài kể cả khi hát và gõ phách Tuy nhiên lý thuyết là nh

vậy nếu không có thực tế thì sẽ không có giá trị Vì vậy mà tôi đã thực nghiệm 3phơng pháp này ở một số lớp 8 Trờng THCS Bình Minh trong quá trình giảngdạy.

C- Phần thực nghiệm.

I - áp dụng ph ơng pháp 1 (Tại lớp 8A)

Phân tích tìm hiểu đặc điểm tính chất của bài hát trong chơng trình.

Ngay từ đầu năm học giáo viên đã phải tiến hành công việc này.Khi đã nắmchắc phần này thì mỗi giờ dạy học không khí lớp sẽ trở lên sôi nổi, hấp dẫn hơn

và hiệu quả giờ học sẽ cao hơn, Với phơng pháp này tôi đã áp dụng trong thực tếgiảng dạy tại lớp 8A với bài : “ Muà thu ng y khai tr nga ươ ”- V Trou ng ̣ Tờng Bàihát này đợc nhạc sĩ Vu Tr ng ̃ o Tờng viết ở nhịp 2/4 với đờng nét giai điệu sôi nổilinh hoạt , vui tơi rộn ró thuc d c cỏc em đến tr ng Bài hát sử dụng hợp lí cácu ươnốt móc đơn và dấu nối , dấu luyến phù hợp với chất giọng khoẻ khoắn của cácem

Nhìn chung, qua việc áp dụng phong pháp này học sinh hiểu bài hát kháhơn, các em học thuộc bài ngay tại lớp tuy nhiên 1 số em còn hát sai về cao độ

và trờng độ những chỗ xuất hiện dấu nối ( Mùa thu ơi ! mùa thu )

Kết quả mà tôi thu đợc qua việc áp dụng phơng pháp nay nh sau:

II- áp dụng ph ơng pháp 2 ( thực hiện tại lớp 8B)

Hớng dẫn học sinh tập hát kết hợp vỗ tay theo tiết tấu

ở phơng pháp này tôi đã đi sâu vào cách hớng dẫn các em hát có sắc tháitình cảm phù hợp với tính chất của bài hát Với phơng pháp này tôi đã áp dụngvào bài : Tuổi hồng- Trơng Quang Lục

Bài hát viết với giai điệu vui tơI, trong sáng Trong bài hát sử dụng đa dạng cáchình nốt đen, đơn, trắng, các kí hiệu,dấu nối, dấu luyến, dấu lặng đơn, dấu chấmdôi song không quá phức tạp đối với học sinh Với phơng pháp này trớc khi vàohọc hát tôi cho học sinh tiến hành học tiết tấu chủ đạo của từng đoạn

Sau đó cho thực hiện cùng với hát (Giáo viên làm mẫu trớc một cách chính xác,tốc độ vừa phải để các em dễ theo dõi sau đó cho các em thực hiện)

Qua quá trình thực nghiệm đã thu đợc kết quả nh sau :

Lớp 8B Điểm 9-10 Điểm 7-8 Điểm 5-6 Điểm dơi 5

Khi áp dụng phơng pháp này thì đa số các em đều thuộc bài hát , hát đúngsắc thái tình cảm, tuy nhiên một số em vẫn còn sai về trờng độ những chỗ xuấthiện nối móc kép Ngợc lại có một số em lại hát rất tốt

- Các em hiểu biết một bài hát hay viết về tuổi học trò

- Bớc đầu dạy cho các em cách hát liền tiếng và hát nẩy

- Giáo dục cho các em biết giữ gìn sự trong sáng của tuổi hồng; cố gắnghọc giỏi, làm việc tốt và biết ớc mơ vơn tới tơng lai tơi đẹp

II - chuẩn bị của giáo viên.

1.chuẩn bị của giáo viên.

a Tìm hiểu đôi nét về tác giả

Nhạc sĩ Trơng Quang Lục sinh ngày 25 - 2 - 1933, quê ở thị xã Tịnh Khê,Sơn Tịnh, Quảng Ngãi, hội viên Hội Nhạc sĩ Việt Nam đồng thời là hội viên HộiNhà báo Việt Nam

Là cán bộ miền Nam tập kết ra miền Bắc năm 1954, ông vào học trờng

Đại học Bách khoa, sau đó là kĩ s hoá chất tại nhà máy Supe phốt phát LâmThao, Phú Thọ Thời gian này ông sáng tác nhiều ca khúc nh: Cô gái Lâm Thao, Tiếng hát bên rừng đồi chè, Hoa sen Tháp Mời, nhng nổi tiếng nhất là bài Vàm

Cỏ Đông Ông cũng viết rất nhiều ca khúc cho thiếu nhi nh: Xỉa cá mè, Trái đất này của chúng em, Tuổi mời lăm, Màu mực tím

Sau khi thống nhất đất nớc, ông chuyển vào công tác tại Thành phố HồChí Minh

b Bài Tuổi hồng

Bài hát đợc tác giả sáng tác cho lứa tuổi học sinh THCS

Bài hát viết theo hình thức 2 đoạn đơn, giọng Rê trởng

c Các đồ dùng dạy học

- Đàn phím điện tử Tập hát, tập đệm trớc và cho ghi vào bộ nhớ của đàn.

- Băng, đĩa có in một vài tác phẩm khác của nhạc sĩ Trơng Quang Lục

- ảnh tác giả

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Vở ghi chép nhạc, sách giáo khoa âm nhạc 8, dụng cụ gõ

III- Tiến trình lên lớp

I-ổn định tổ chức

Kiểm tra sĩ số

Giáo viên nêu nội dung bài học

II- Kiểm tra bài cũ.

III- Bài mới :

GV gõ tiết tấu

Nội dung 1 - Học hát: Bài - Tuổi hồng

1 Giới thiệu về bài hát và tác giả

- Nhạc sĩ Trơng Quang Lục có rấtnhiều ca khúc viết cho thiếu nhi, ví dụcác bài: Trái đất này của chúng em Vàbài Tuổi hồng là một trong số nhữngbài hát rất hay Bài hát có nội dungphù hợp với nứa tuổi của h/s, có giai

- Bài hát viết giọng Rê trởng

- Tập gõ hình tiết tấu đặc trng của

HS nghe và nhắclại

Luyện thanh

HS tập hát

HS nghe

- GV gõ khoảng 3- 4 lần HS nghe và

gõ lại cho chính xác

- GV hát mẫu câu một, sau đó đàn giai

điệu câu này ba lần, yêu cầu HS nghe

và hát nhẩm theo

- GV tiếp tục đàn câu một và bắt nhịp(đếm 2- 1) cho HS hát hoà với tiếng

đàn

Tập tơng tự với các câu tiếp theo, chú

ý hát rõ tính chất đảo phách và dấulặng đen

- Khi tập xong hai câu thì GV cho hátnối liền hai câu với nhau thành đoạn a,

hát khoảng 1-2 lần

- Chỉ định 1-2 HS hát lại hai câu này

- Tập gõ hình tiết tấu dặc trng của

đoạn b:

- GV gõ khoảng 2- 3 lần , HS nghe và

gõ lại

- GV hát mẫu câu một, sau đó đàn giai

điệu câu này, yêu cầu HS nghe và hátnhẩm theo

- GV tiếp tục đàn và bắt nhịp (đếm 1) cho HS hát cùng với đàn

2 Tập gõ hình tiết tấu dặc trng của

đoạn c:

- GV gõ khoảng 2- 3 lần , HS nghe và

gõ lại

- GV hát mẫu câu một, sau đó đàn giai

điệu câu này, yêu cầu HS nghe và hátnhẩm theo

- GV tiếp tục đàn và bắt nhịp (đếm 1) cho HS hát cùng với đàn

2-HS gõ tiết tấu

HS nghe và hátthầm

HS hát

HS thực hiệnHát nối hai câu

1- 2 HS trìnhbày

HS nghe và gõlại

HS thực hiện

HS nghe và gõlại

HS thực hiện

HS thực hiện

HS nghe và sửasai

6 Hát đầy đủ cả bài: Hát cả hai lời.

- GV nhắc HS lấy hơi đúng chỗ và sửachỗ hát sai nếu có

7 Trình bày bài hát ở mức độ hoànchỉnh:

- Lấy tốc độ = 120

- Thể hiện tính chất âm nhạc trongsáng, vui khoẻ Có thể sử dụng lối hátlĩnh xớng bằng cách cả lớp hát lời 1,

- Nhận xét và đánh giá tiết học

- Nhắc học sinh về học bài chuẩn bịgiờ học sau

HS thực hiện lờihát lĩnh xớng vàhoà giọng

HS trình bày

HS nghe nhậnxét

Sau khi áp dụng 3 phơng pháp trên tôi thấy giờ học trở lên hấp dẫn và sinh

động hơn Kết quả thu đợc nh sau:

Nh vậy bằng phơng pháp khác nhau tôi đã thu đợc những kết quả khácnhau trong quá trình thực nghiệm Từ so sánh, tổng kết, rút kinh nghiệm để cóphơng pháp dạy hoàn thiện Đó là sự tích hợp linh hoạt khéo léo nhiều phơng