SKKN Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học hát lớp lớp 5 thông qua việc sử dụng đàn Organ

Phần một: THÔNG TIN TÁC GIẢ- Họ và tên tác giả viết kinh nghiệm: Nguyễn Tiến Bắc - Ngày, tháng, năm sinh: 02/02/1978 - Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên trường Tiểu học An Thịnh - Trìn

Phần một: THÔNG TIN TÁC GIẢ

- Họ và tên tác giả viết kinh nghiệm: Nguyễn Tiến Bắc

- Ngày, tháng, năm sinh: 02/02/1978

- Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên trường Tiểu học An Thịnh

- Trình độ chuyên môn: Đại học

- Tên đề tài, Kinh nghiệm đề nghị công nhận: Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học hát lớp lớp 5 thông qua việc sử dụng đàn Organ

- Đề nghị xét, công nhận kinh nghiệm: Cấp cơ sở

- Lĩnh vực áp dụng: Giáo dục Tiểu học

Phần hai: NỘI DUNG KINH NGHIỆM Chương I: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

1 Khái quát đặc điểm tình hình

Trường TH An Thịnh được thành lập theo Quyết định số 2141/QĐ-UBNDngày 30/9/2016 của Ủy ban nhân dân huyện Văn Yên trên cơ sở sáp nhập trườngtiểu học số 1 An Thịnh và trường tiểu học số 2 An Thịnh theo Đề án sắp xếp quy

mô mạng lưới trường lớp đối với giáo dục mầm non, phổ thông trên địa bànhuyện Văn Yên giai đoạn 2016-2020 Nhà trường có 1 điểm chính đóng trên địabàn thôn Làng Lớn (khu A), có 1 điểm trường đóng tại thôn An Tiến (khu B) vàđiểm trường lẻ Chè Vè thuộc thôn Trung Tâm, xã An Thịnh

Trong những năm gần đây, nhà trường đã không ngừng phấn đấu, lập thànhtích cao trong các cuộc vận động và phong trào thi đua, trong đó nổi bật là phongtrào thi đua “Hai Tốt”, phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, họcsinh tích cực”; Nhà trường nhiều năm liền đạt danh hiệu Tập thể lao động tiêntiến, tập thể lao động xuất sắc và nhận được nhiều Giấy khen của UBND huyệnVăn Yên, Bằng khen của UBND tỉnh Yên Bái, của Bộ Giáo dục và Đào tạo Ngày2/6/2017 nhà trường đã được UBND tỉnh Yên Bái kí Quyết định số 959/QĐ-UBND công nhận trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1

Tính đến tháng 9/2017 nhà trường đã hoàn thiện báo cáo tự đánh giá chấtlượng đạt cấp độ 3 và gửi Tờ trình đề nghị đánh giá ngoài vào tháng 10/2017

a)Về đội ngũ

Tính đến thời điểm tháng 9 năm 2017 nhà trường có 48 cán bộ, giáo viên,nhân viên Trình độ đào tạo của giáo viên: có 43/43 giáo viên, 100% giáo viên đạttrình độ trên chuẩn đào tạo

b) Về quy mô trường, lớp, học sinh.

Số lớp: 28 lớp/ 801 học sinh; trong đó số HS Nữ: 379; HS dân tộc: 211; NữDT: 100 Số lớp học 2 buổi/ ngày: 28 lớp/801 HS;

c) Về cơ sở vật chất.

Tổng diện tích nhà trường: 10.334 m2.

+ Khối phòng học: Tổng số 28 phòng, chia ra: Khu A có 15 phòng, kiên cố

15 phòng =100% Khu B: 8 phòng, kiên cố 8 phòng Điểm Chè Vè: 5 phòng, bánkiên cố 5 phòng Số phòng học đủ bố trí cho 100% số lớp học 2 buổi/ngày

+ Khuôn viên nhà trường đã có đủ cây bóng mát, được xây dựng cứng hóasân chơi, có bồn hoa, bồn cây, cây cảnh, thảm cỏ xanh được bố trí phù hợp vớidiện tích khuôn viên hiện có

d) Công tác quản lý chất lượng.

Nhà trường có đầy đủ hệ thống văn bản pháp quy về giáo dục và đào tạo,hằng năm căn cứ vào nhiệm vụ năm học; sự chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo;Phòng GD&ĐT và tình hình thực tế của nhà trường, Ban giám hiệu nhà trường đãxây dựng kế hoạch, quy chế nhằm tổ chức thực hiện kế hoạch có hiệu quả để hoànthành tốt nhiệm vụ năm học

Nghiêm túc thực hiện quy chế chuyên môn, những công việc thường xuyênđược quan tâm chú trọng như: Dự giờ, tổ chức Hội giảng, chuyên đề, hội thảo vàcông tác kiểm tra nội bộ nhà trường

Mỗi năm học, mỗi cán bộ, giáo viên đều có ý thức tự học, tự bồi dưỡng đểnâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ đồng thời cùng trao đổi để học tập lẫnnhau những kinh nghiệm, những sáng kiến hay về đổi mới hoạt động quản lý hoặcchuyên môn, nghiệp vụ

Công tác bồi dưỡng học sinh được nhà trường đặc biệt, quan tâm, đầu tư,trong năm năm gần đây đã có nhiều em đạt học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh,Chất lượng giáo dục đã góp phần khẳng định được vị thế của nhà trường

2 Lí do viết kinh nghiệm:

Âm nhạc là vốn văn hóa lâu đời mang đậm đà bản sắc dân tộc, khi âm nhạctồn tại thì nhu cầu thưởng thức âm nhạc là động lực thúc đẩy khả năng sáng tạocủa mỗi con người Yếu tố đó đã tạo điều kiện cho sự phát triển âm nhạc đa dạng

và phong phú Âm nhạc còn là phương tiện giáo dục, tích cực góp phần hìnhthành ở học sinh một tâm hồn trong sáng, lành mạnh, tư duy sắc sảo, lòng khátkhao sáng tạo, giàu tình cảm luôn tự tin và có cái nhìn đẹp hơn, hoàn thiện hơnnhằm giúp các em giảm bớt căng thẳng cho những giờ học

Chương trình giáo dục phổ thông ban hành kèm theo quyết định số16/2006/QĐ-BGDĐT ngày 05/05/2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

cũng đã nêu: “Phải phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh; điều kiện của từng lớp học; bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự học, khả năng hợp tác; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh”.

Xuất phát từ những chủ trương của Đảng, Nhà nước, của Bộ Giáo dục vàĐào tạo cũng như tầm quan trọng của Nghệ thật âm nhạc vốn là văn hóa lâu đời

cự phù hợp với đặc trưng môn học dễ tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui,hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh từ phát huy tính tích cực, chủ độngsáng tạo của học sinh.

Có thể thấy rằng môn Âm nhạc là một môn học năng khiếu, đặc thù củamôn học là dễ lôi cuốn học sinh, dễ dàng lôi cuốn học sinh, phát huy tích cực,hiệu quả trong học tập Tuy nhiên, giáo viên giảng dạy bộ môn này phải biết linhhoạt, sáng tạo trong phương pháp truyền giảng, luyện tập kỹ năng cho học sinh.Các phân môn trong bộ môn Âm nhạc đa số đều đòi hỏi người học phải có năngkhiếu và thực sự yêu thích Chính vì thế việc tìm tòi, sáng tạo các phương phápdạy học tích cực luôn là nhu cầu cần thiết đối với mỗi giáo viên

Là một giáo viên dạy âm nhạc tại trường TH An Thịnh xã An Thịnh huyệnVăn Yên, trực tiếp giảng dạy bộ môn Âm nhạc trong nhiều năm qua tôi thấy hạnchế lớn nhất của các em là thói quen thụ động trong quá trình học âm nhạc cụ thể

là phân môn học hát, các em chưa chủ động tìm hiểu bài, mà chỉ trông chờ giáoviên lên lớp hát mẫu để hát theo, đối với các bài hát khó thì các em ít nhớ và tỏ rakhông hứng thú học, Đặc biệt là đối với các em HS lớp 5 lứa tuổi có nhiều thayđổi về đặc điểm tâm sinh lý, các em bắt đầu có sự e ngại, chất giọng cũng có sựthay đổi, sự hồn nhiên của trẻ thơ đã có sự giảm sút Một số em đã tỏ ra khôngthích hay còn e ngại khi trình bày một bài hát trước tập thể lớp vì vậy việc tạo chohọc sinh hứng thú trong học tập là một điều hết sức cần thiết

Bên cạnh đó tôi thấy trong giảng dạy âm nhạc phần lớn giáo viên lên lớpdạy chay không có phương tiện hỗ trợ cho môn học, nếu có nhưng lại chưa đủđiều kiện về cơ sở vật chất như chưa có phòng học âm nhạc Một số trường đã cóđàn song giáo viên lại chưa thạo sử dụng dẫn đến HS bị nhàm chán không hứngthú học môn Âm nhạc, từ thực tế trên cũng như thực tiễn của học sinh trường TH

An Thịnh một số HS ít có điều kiện để tiếp nhận tri thức về âm nhạc, nếu giáoviên tạo được hứng thú trong giảng dạy bằng việc sử dụng đàn organ trong dạyhọc nhất là tạo cho HS có cơ hội nghe giai điệu bản nhạc, thẩm âm và tự khámphá giai điệu thay vì nghe GV hát mẫu sẽ giúp cho học sinh say mê hứng thú với

bộ môn âm nhạc hơn sẽ phát triển tư duy, óc sáng tạo góp phần cùng các môn họckhác phát triển năng lực trí tuệ cho học sinh Là động lực thúc đẩy để học sinhphát triển toàn diện về “Đức – Trí – Thể - Mĩ” Bồi dưỡng những năng khiếu nghệthuật, đẩy mạnh phong trào văn hóa, văn nghệ trong nhà trường góp phần làm chokhông khí của nhà trường thêm vui tươi lành mạnh

Ngoài ra GV cần phải linh hoạt, khai thác triệt để đồ dung dạy và học Đốivới môn Âm nhạc cần khai thác triệt để cây đàn Organ Nắm chắc những tínhnăng quan trọng của đàn và sử dụng thành thạo để áp dung trong giảng dạy cóhiệu quả cao

3 Mục đích của kinh nghiệm:

Trong những năm gần đây, việc đào tạo giáo viên âm nhạc cho các trườngphổ thông về cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu Quy mô đào tạo ngày càng được

mở rộng, hầu hết các địa phương đều đào tạo giáo viên âm nhạc cho bậc tiểu học

và trung học cơ sở Vấn đề đặt ra là khả năng đệm hát của giáo viên âm nhạctrong các trường có đáp ứng được yêu cầu giảng dạy môn âm nhạc hay không?

Chúng ta biết rằng, khả năng thị phạm của GV trước học sinh là rất quantrọng, đặc biệt trong lĩnh vực âm nhạc thì khả năng này cần phải đề cao Khi GVđêm đàn để các em hát chắc chắn sẽ kích thích được sự hưng phấn cho các em vàtiết học sẽ sôi nổi hơn nhiều Chính từ điều này, chúng ta sẽ phát huy tối đa khảnăng của học sinh, thu hút các em tham gia vào hoạt động học một cách tích cựchơn, dần hình thành tư duy độc lập, tự chủ động trong học tập

Trong một tiết học đặc biệt đối với các em học sinh miền núi được làmquen với đàn Organ đó là một điều mới lạ nên các em rất có hứng thú mỗi khigiáo viên đệm đàn cho các em hát Có tiếng đàn Organ tạo cho các em sự hăngsay, và tự tin khi thể hiện bài hát

Đặc biệt đối với các em HS lớp 5 ở lứa tuổi này các em đang có sự rụt rè vàngại hát, có những em đã thay đổi về giọng nói Nhưng khi được giáo viên đệmđàn cho tập từng câu và hát cả bài thì các em rất hăng say và nhiệt tình hát Trongmột tiết học hát thì vai trò của đàn organ là rất quan trọng và cần thiết

Đàn organ rất quan trọng và cần thiết trong tiết học Âm nhạc vì nó vừa làmcho tiết học sôi nổi và giúp cho các em học sinh hát chính xác về giai điệu củamột bài hát, hơn thế nữa có đàn organ giáo viên sẽ không phải hát mẫu đi hát mẫulại nhiều lần sẽ đỡ mệt và không làm cho HS bị nhàm chán trong tiết học

Khi sử dụng nhạc cụ để dạy hát, GV không vất vả mà còn đem lại hiệu quả.Việc đàn giai điệu các câu hát giúp HS phát triển tai nghe âm nhạc, nhạc cụ màcòn là chỗ dựa, nâng cánh cho tiếng hát được hay hơn

Trong trường TH dạy âm nhạc cho HS là dạy đại trà, nó khác với cách dạy

ở trường chuyên nghiệp Khả năng âm nhạc của HS còn nhiều hạn chế, khôngđồng đều nên việc dạy hát bằng đàn organ cần phải từ từ tiến hành theo các bướcnhất định và hợp lí Việc sử dụng đàn cho HS để dạy hát rất cần thiết, nó giúp chocác em nghe được âm thanh chuẩn xác của đàn, tạo sự hứng thú hiệu quả tronggiờ học

Từ những lý do nói trên, tôi chọn viết kinh nghiệm “Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học hát lớp lớp 5 thông qua việc sử dụng đàn Organ”

4 Cơ sở khoa học và cơ sở pháp lý liên quan đến kinh nghiệm.

Âm nhạc là nghệ thuật của âm thanh - Một loại hình nghệ thuật gắn bó mậtthiết với đời sống xã hội, làm cho đời sống tinh thần thêm phong phú, cải thiện vànâng cao chất lượng cuộc sống và có vai trò tích cực trong việc thực hiện mục tiêugiáo dục, đặc biệt có vị trí quan trọng đối với việc giáo dục học sinh biết thưởngthức cái đẹp trong cuộc sống và trong văn hoá nghệ thuật Cùng với môn học

khác, âm nhạc góp phần hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúngđắn và lâu dài về mặt thẩm mĩ Thông qua các hoạt động ca hát, nghe nhạc, tậpbiểu diễn, giúp HS chủ động, linh hoạt sáng tạo, hoà nhập trong cộng đồng, cânbằng trí lực, thể lực giữa học tập và vui chơi.

Âm nhạc gồm giọng hát và âm thanh của các loại nhạc cụ Giáo dục vàgiảng dạy âm nhạc cho HS không nhằm đào tạo các em trở thành những ngườilàm nghề âm nhạc mà thông qua môn học này để tác động vào đời sống tinh thầncủa các em, nhắm góp phần cùng các môn học khác thực hiện mục tiêu của nhàtrường, mục tiêu cấp học

Âm nhạc còn là một loại hình nghệ thuật nhằm phản ánh hiện thực kháchquan bằng những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh Ở trường Tiểu học,mục tiêu của môn học âm nhạc là thông qua việc giảng dạy một số vấn đề sơ giản

về nghệ thuật âm nhạc, nhằm phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc hình thành vàphát triển năng khiếu cho học sinh

Tóm lại: Môn Âm nhạc ở trường Tiểu học không nhằm đào tạo nhữngngười làm nghề âm nhạc, những diễn viên, những nhạc sĩ hay ca sĩ…mà mục đíchchính là thông qua môn học này để tác động vào đời sống tinh thần của các emnhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, thẩm mĩ cho các em, nhằm xây dựng

và phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc cho các em Muốn làm được điều đó nhấtthiết các em phải được tiếp cận với âm nhạc một cách sâu rộng, bản thân các emphải là người trực tiếp tham gia ca hát, được nghe nhạc chứ không phải là đượcnghe những bài học lí thuyết khô cứng xoay quanh những kí hiệu âm nhạc đơnthuần Để làm được như vậy người giáo viên phải luôn tu dưỡng rèn luyện, sángtạo tìm ra các phương pháp, giải pháp thích hợp trong giảng dạy nhằm mục đíchgiúp các em HS nói chung, HS lớp 5 nói riêng tự tin, chủ động, sáng tạo hơntrong học tập Có rất nhiều giải pháp giúp HS học tốt, xong ở bài viết này tôi tậpchung vào việc sử dụng cây đàn organ trong giảng dạy phân môn học hát ở lớp 5

để giúp HS hứng thú, tự tin, chủ động, sáng tạo hơn trong học tập đạt hiệu quảcao

Chương II NỘI DUNG KINH NGHIỆM

1 Thực trạng của kinh nghiệm

Trong những năm qua, sự nghiệp giáo dục đào tạo âm nhạc có điều kiệnphát triển những bước cao hơn Cho đến ngày nay việc đưa âm nhạc vào họcđường đã được chú trọng Bởi vậy việc dạy âm nhạc ở trường TH mặc dù không

mà chủ yếu là giáo dục văn hoá âm nhạc, làm cho các em yêu thích nghệ thuật âmnhạc, hình thành ở học sinh một tâm hồn trong sáng, một thị hiếu âm nhạc lànhmạnh, sáng tạo, giàu tình cảm nhanh nhẹn hoạt bát và sống vui tươi

Âm nhạc phát triển tối đa những tố chất sinh lý, những phẩm chất tâm lýcủa lứa tuổi học sinh, tạo điều kiện để các em hoàn chỉnh và cân đối về tâm hồn,trí tuệ và thể chất, làm phong phú tình cảm của lứa tuổi học trò Vai trò của âmnhạc đối với đời sống con người đã được khẳng định là vô cùng quan trọng

Bên cạnh việc dạy nhạc lý - tập đọc nhạc, âm nhạc thường thức, thì vị trícủa phân môn học hát là rất quan trọng Đặc biệt là dạy phân môn Học hát ở họcsinh lớp 5 ở lứa tuổi này bước đầu xây dựng cho các em những kĩ năng học hát tốithiểu, tuy nhiên quan trọng hơn là thức tỉnh trong các em những cảm xúc nội tâm,

sự ham thích hào hứng say mê với môn học hát cũng như các hoạt động bổ ích màcác em tham gia một cách tự giác và sáng tạo

Trong giờ học hát, khi được tiếp xúc với âm nhạc có lời, có cảm xúc, có nộidung cụ thể về sự vật, hiện tượng, được diễn tả bằng âm nhạc và ngôn ngữ vănhọc, sẽ giúp các em phát triển ngôn ngữ và khả năng giao tiếp Bên cạnh đó, khihọc hát, các em sẽ được nghe, được thực hành âm nhạc, từ đó phát triển năng lựccảm thụ và thẩm mỹ âm nhạc ở mức độ cần thiết theo mục tiêu chung của mônhọc Để phát huy được tác dụng và ý nghĩa của giờ học hát, đòi hỏi phải có sựphối hợp và tương tác của nhiều yếu tố khác nhau

Trong những năm gần đây, việc đào tạo giáo viên âm nhạc (GVAN) cho cáctrường phổ thông ở từng địa phương về cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu Quy môđào tạo ngày càng được mở rộng, hầu hết các địa phương đều đào tạo giáo viên

âm nhạc phục vụ cho bậc tiểu học và trung học cơ sở Tuy nhiên, với việc đào tạo

ào ạt, đại trà như hiện nay thì khả năng đệm hát của giáo viên âm nhạc trong cáctrường phổ thông có đáp ứng được yêu cầu giảng dạy môn âm nhạc hay không?

Trên thực tế tại các trường phổ thông, việc sử dụng nhạc cụ để đệm cho họcsinh trong tiết học âm nhạc là rất hạn hữu, thậm chí nhiều trường không sử dụngđến nhạc cụ, hoặc nếu có sử dung thì cũng chỉ đàn giai điệu bài hát mà thôi.Phương tiện chủ yếu để giảng dạy là đĩa nhạc mẫu, máy nghe nhạc, hoặc nhạcmidi được chuẩn bị trước Một số tiết học có sử dụng công nghệ thông tin thìphần âm nhạc cũng được cài sẵn trên máy tính… Xét ở diện tổng thể thì nhữngcách thực hiện như trên rất tiện lợi cho giáo viên Tuy nhiên, theo nhìn nhận ở góc

độ chuyên môn, việc giáo viên không chọn cách đệm đàn trực tiếp sẽ ảnh hưởnglớn đến chất lượng giảng dạy, làm mất đi sinh khí, giá trị nghệ thuật và hứng thúhọc tập của học sinh Có nhiều lý do vì sao GVAN không chọn cách đệm hát trựctiếp trong tiết dạy:

- Do nhiều trường chưa có phòng chức năng để dạy môn âm nhạc cho nêngiáo viên gặp khó khăn khi di chuyển đàn từ phòng này sang phòng khác

- Còn nhiều trường chưa được trang bị đàn phù hợp nên cũng gây nhiềukhó khăn cho GVAN

- Do có sẵn đĩa nhạc nền, máy nghe và việc tìm nhạc nền cho bài hát rất dễdàng nên hầu hết GVAN thích chọn phương án này thay cho việc đệm đàn trựctiếp tại lớp.

- Và một nguyên nhân khác, tôi cho đây là cốt lõi của vấn đề đó là kỹ năng

sử dụng nhạc cụ của GVAN còn nhiều hạn chế, thậm chí có GVAN không biếtcách đệm hát cho một ca khúc đơn giản nhất…

Đối với học sinh trường Tiểu học An Thịnh nơi tôi công tác đa số học sinh

là con em nông dân, mặt bằng dân trí còn thấp, điều kiện kinh tế một số hộ giađình rất khó khăn, học sinh không được tiếp cận thường xuyên với âm nhạc Vìvậy việc học môn Âm nhạc còn gặp nhiều khó khăn, hiểu biết về âm nhạc lại cànghạn chế, dẫn đến học sinh học lệch giữa các môn văn hoá và môn năng khiếu

Khảo sát lần đầu: Tôi cho học sinh hát biểu diễn trước lớp, kết quả một số

em yêu thích môn học, xong nhiều học sinh còn tỏ ra nhút nhát nhiều em khôngdám lên hát biểu diễn mặc dù thầy đã tạo không khí rất vui tươi thoải mái

Khảo sát lần hai: Tôi cho học sinh khối hát biểu diễn trước lớp, kết quả: các

em đã có tiến bộ hơn, tuy nhiên sự thu hút học sinh vẫn chưa cao, chưa đạt kếtquả như mong đợi

Minh chứng cụ thể thông qua kết quả môn học Âm nhạc năm học

2015-2016 khi chưa áp dụng chiệt để kinh nghiêm

*Số liệu thống kê khảo sát về thái độ học tập của HS khối lớp 5 đầu năm học 2016-2017 cho thấy:

Đầu năm học 2016– 2017

Tổng số HS

được khảo sát

Số HS Yêuthích môn học

Tỷ lệ % Số HS chưa

yêu thích mônhọc

Tỷ lệ %

Trong những năm vừa qua được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, nhàtrường được xây dựng khang trang, đầy dủ các phòng học văn hoá, phòng chứcnăng và phòng học bộ môn, với những trang thiết bị hiện đại như máy tính, máychiếu, kết nối mạng Internet , Đặc biệt là trang bị đàn trên lớp, đáp ứng với nhucầu dạy và học hiện nay

Với môn Âm nhạc, khi được học và thực hành âm nhạc cùng với đàn organ

đa số các em đều rất thích thú và chất lượng thực hành cũng cao hơn hẳn Giờ họchát được tiến hành nhẹ nhàng hơn, lôi cuốn hơn, các em có năng khiếu thì việctiếp thu và thực hành bài học trở nên đơn giản, hiệu quả Các em chưa phát triểnđược năng khiếu cũng tích cực hơn trong học tập

Để có được kết quả tốt trong việc dạy học bộ môn Âm nhạc sao cho họcsinh hào hứng, tiếp thu một cách có hiệu quả cao nhất Tôi cho rằng mỗi thầy

giáo, cô giáo phải sử dụng thành thạo đàn Organ và áp dụng vào giảng dạy bộmôn Âm nhạc thường xuyên.

2 Nội dung của kinh nghiệm

2.1 Giải quyết vấn đề

Để giáo viên âm nhạc có thể tự tin sử dụng đàn và đệm cho học sịnh háttrên lớp một cách thuần thục, có hiệu quả là một việc đơn giản đối với một số giáoviên âm nhạc xong qua khảo sát giáo viên, đại đa số còn tỏ ra lúng túng, bị khókhăn trong khi sử dụng Một số chưa biết sử dụng đàn và chưa biết đệm hát dù làđệm hát thông thường bởi rất nhiều lý do khác nhau như đã trình bầy ở trên Đểgiải quyết vấn đề nêu trên tôi mạnh dạn đưa ra một số hình thức, biện pháp, giảipháp sau:

Trước tiên GVAN cần nắm được những đặc điển chung, những tính năngquan trọng và cách sử dụng đàn organ

2.1.1 Giới thiệu về đàn organ:

Đàn organ điện tử: Đàn organ điện tử có hình dạng giống như đàn piano,với một bảng điều khiển ở trên Đa số các loại đàn organ hiện nay sử dụng côngnghệ DSP và chia làm hai loại organ thông thường (61 phím) và piano điện tử (88phím) Đàn organ sử dụng nguồn điện để hoạt động hoặc dùng pin

Nguyên lý hoạt động: Đàn organ hoạt động dựa trên băng thu Người ta thu

âm thanh của các nhạc cụ khác rồi cài vào trong đàn theo hệ thống phím Vớinguyên lý trên, về mặt lý thuyết, đàn organ có thể mô phỏng lại âm thanh của bất

kỳ nhạc cụ nào trên thế giới Một cây đàn organ thông dụng mô phỏng đượckhoảng dưới 600 nhạc cụ khác nhau

Chức năng hòa đệm: Đàn organ rất linh hoạt, ứng dụng cao, dể sử dụng khảnăng trình diễn đa dạng Ở Việt Nam đàn organ sử dụng rất phổ biến và đượcnhiều người ưa thích Các loại đàn organ hầu hết trang bị chức năng hòa đệm tựđộng như một ban nhạc với nhiều nhạc cụ tiến hành hòa đệm với nhau theo nhiềugiai điệu như pop, rock, rumba, rồi thu vào đàn Nhờ đó người chơi có thể đànvới nhiều loại nhạc cụ khác nhau hòa âm cùng một lúc theo các tiết điệu có sẵnnhư thể đang chơi với một ban nhạc thật

Với những tính năng vượt trội của đàn organ giáo viên dạy âm nhạc có thểthỏa sức sáng tạo trong việc sử dụng đàn làm phương tiện dạy học đạt hiệu quảcao

Như đã giới thiệu ở trên đàn organ được trang bị chức năng hòa đệm tựđộng như một ban nhạc Đàn được lưu tới hơn 600 loại tiếng, thay thế cho hơn

600 loại nhạc cụ khác nhau Đàn organ được xem là rất linh hoạt, ứng dụng cao,khả năng trình diễn đa dạng, có thể thay thế cho cả một ban nhạc Hiện nay tạiViệt Nam đàn organ sử dụng rất phổ biến và nhiều người ưa thích

2.1.2 Sử dụng đàn organ trong giảng dạy Âm nhạc nói chung và dạy hát nói riêng.

Đối với môn Âm nhạc có các phân môn khác nhau như: Học hát, tập đọcnhạc, âm nhạc thừng thức (nghe nhạc) Các kỹ năng như hát, gõ đệm tiết tấu,nhịp, phách; kỹ năng thẩm âm (Phân biệt âm thanh cao, thấp, ngân dài, ngắn) đềurất cần đến đàn organ trong việc dạy học.

Đối với khối 4.5 có nội dung tập đọc nhạc, đây là phân môn rất cần đến đànorgan để xác định cao độ, trường độ cũng như rèn luyện kỹ năng thẩm âm cho họcsinh đạt hiệu quả cao Tuy nhiên ở phần này tôi đưa ra một số phương pháp đơngiản để sử dụng hiệu quả đàn organ trong giảng dạy, tạo hứng thú cho học sinhhọc tập, tôi xin nêu ra một số giải pháp căn bản trong việc đệm hát trên đàn organnhư sau:

Một là: Xác định giọng của bài hát, nhờ vào các kiến thức căn bản GV cần

xác định đúng giọng của bài hát qua việc xác định dấu hóa, (có hai loại dấu hóa)

Hai là: Xác định âm chủ của bài hát, Nếu âm chủ của bài hát kết thúc ở âm

nào thì giọng của bài có tên cùng với tên nốt đó Bước tiếp theo cần xác định bàihát là giọng trưởng hay giọng thứ; lúc này căn cứ vào dấu hóa đầu khóa để xácđịnh:

VD: Bài hát không có dấu hóa là giọng đô trưởng (Cdur) hoặc đô thứ(Cmon) Trong trường hợp này nếu âm kết (Âm chủ) kết ở (C) thì bài này là giọngCdur Còn nếu kết ở âm la thì bài này viết ở giọng la thứ (Am) theo quy luật giọngsong song Một số ít bài âm chủ không xuất hiện mà thay vào đó là âm 5 củagiọng giáo viên cần lưu ý thêm

Dưới đây là bảng xác định giọng song song:

Ba là: Xác định hợp âm cho bài: Trước tiên cần hiểu hợp âm là sự kết hợp

cùng một lúc ba âm thanh (hoặc nhiều hơn) sắp xếp theo quãng ba hoặc có thể sắpxếp theo quãng ba gọi là hợp âm

(Để phục vụ cho việc đệm đàn Organ, ở bài viết này không đi sâu vào bản chất của hợp âm mà chỉ giới thiệu những hợp âm thường được sử dụng trong việc học đàn cũng như cách bấm hợp âm trên bàn phím điện tử Đàn Organ Yamaha và Casio)

* Các loại hợp âm thường dùng:

Vì đây là phần nhạc lý cơ bản nên tôi chỉ giới thiệu 6 hợp âm cơ bản của bộhợp âm trong gam Trong một gam bất kỳ thì cấu tạo của nó gồm 7 nốt và 6 hợp

âm cơ bản ( Nếu chưa rõ có thể xem lại bài cấu tạo của gam) khi biết được bài hátchơi trên gam gì thì các GV cần chơi trên 6 hợp âm là được

Để cụ thể vấn đề trên thì trước hết GV cần hiểu quy tắc của hợp âm Trong

bộ hợp âm được hình thành như thế nào từ đó đi đến việc áp dụng quy tắc hợp âm, bộ hợp âm vào bản nhạc được dễ dàng nhất

Khi các bạn biết được gam chủ trong một bài hát thì chúng ta sẽ tiến hành

đi tìm bộ hợp âm của gam đó để đặt vào bài hát

Ở đây tôi lấy ví dụ về gam rê trưởng (D): Gam này bao gồm các nốt: D; E; F#; G; A; B; C# Đây là bảy nốt chính cấu tạo nên gam rê trưởng Và từ 7 nốtchính này GV sẽ xác định được bộ hợp âm tương ứng Lần lượt từ trái qua phảivới mỗi nốt ta tiến hành xây dựng hợp âm của nốt đó theo quy tắc hình thành hợp

âm ở bài trước Như vậy ta có hình thành được bộ hợp âm tương ứng của gam.Các bạn xem hình dưới đây để hiểu rõ hơn về quy tắc này:

Có thể xác định theo cách hai: Lấy bậc I – IV và bậc V của gam D từ đótính giọng song song như sau:

Năm là: Quy tắc đặt hợp âm cho một bài hát Đặt hợp âm cho bài hát chính

cho mỗi ô nhịp (là những nốt có độ dài dài nhất) Sau đó chúng ta tiến hành lập bộhợp âm cho nốt đó( 3 hợp âm) và điều tất nhiên là 3 hơp âm đó phải nằm trong bộhợp âm của gam chủ mà mình mới xác định Sau đó chúng ta tiến hành chọn lại 1trong 3 hợp âm vừa tạo để đặt vào ô nhịp trong bản nhạc theo tiêu chí sau:

- Ưu tiên hợp âm của gam chủ Chẳng hạn như bài hát chơi trên gam đôtrưởng thì hợp âm đô trưởng sẽ ưu tiên xuất hiện nhiều hơn

- Bài hát nào chơi trên gam trưởng thì bộ ba hợp âm của trưởng sẽ ưu tiênxuất hiện nhiều hơn là thứ

- Ưu tiên những hợp âm nào có số nốt nhiều Có nghĩa là số lần lặp lại củanốt đó trong 1 ô nhịp là nhiều nhất.Và như vậy để áp dụng được các quy tắc trênvào việc đặt hợp âm thì GV cần biết thêm độ dài các nốt như thế nào Thôngthường trong một bản nhạc gồm:

Như vậy: 1 nốt tròn = 2 nốt trắng = 4 nốt đen = 8 nốt móc đơn = 16 nốtmóc kép = 32 nốt móc tam = 64 nốt móc tứ.

Sáu là: Cách bấm hợp âm trên đàn Organ:

- Có hai cách bấm hợp âm trên đàn: Bấm ngón đơn và bấm ngón kép ;

- Đối với giáo viên chưa biết đệm hát nên bấm ngón đơn (Single Finger) ;

- Một số nguyên tắc cơ bản của bấm các hợp âm ngón đơn trên đànYamaha:

- Hợp âm trưởng: VD đô

trưởng (C), chỉ cần bấm vào nốt Đô

ở khu vực phím đệm phía bàn phím

bên trái

- Hợp âm thứ: VD rê thứ

(Dm) chỉ cần bấm vào nốt rê và một

nốt trên hàng phím đen liền trước

- Hợp âm 7: VD son trưởng

bảy (G7) chỉ cần bấm vào nốt son và

một nốt ở hàng phím trắng liền

trước(F)

Là một giáo viên dạy âm nhạc không phải ai cũng nắm trắc được những nộidung nêu trên do nhiều các nguyên nhân khác nhau như : Không được đào tạo cơbản, tào tạo chuyên sâu ở các trường chuyên nghiệp Một số trường buông lỏngdạy và học, một số thiếu cơ sở vật chất (không có đàn) ; những giáo viên tốtnghiệp Trung cấp sư phạm trong giáo trình học chưa có phân môn học đệm hát.Dẫn đến còn một số giáo viên bị lúng túng, chưa tự tin khi đệm hát, ảnh hưởngđến chất lượng dạy học tại các nhà trường Bài viết trên một phần giúp các giáoviên dạy âm nhạc có thêm tài liệu tham khảo phục vụ việc dạy học tốt hơn

2.1.3 Sử dụng đàn organ để dạy phân môn học hát lớp 5:

Đối với học sinh trường TH An Thịnh nói riêng và học sinh trên địa bàn xã

An Thịnh nói chung đa phần các em là con em nông thôn, và con em dân tộc, điềukiện tiếp cận, giao lưu, học tập âm nhạc còn hạn chế

Xuất phát từ sự thay đổi về mặt tâm sinh lý lứa tuổi và một số học sinh cònxem môn học âm nhạc là một môn phụ, các em chỉ quan tâm đến môn học mà các

em đã định hướng cho nghề nghiệp tương lai sau này nên một số học sinh chưathực sự hứng thú học