Giáo án Ngữ văn lớp 8 cả năm

- Nhan đề '' Tôi đi học '' giúp chúng ta hiểu ngay nội dung của văn bản nói về chuyện đi học .+ Các câu đều nhắc đến những kỉniệm của buổi tựu trường đầu tiên trong đời?. * Hoạt động 2:

GV: Giáo án , tranh minh họa

HS: Ôn lại kiến thức về kiểu văn bản nhật dụng đã học ở lớp 7

III LÊN LỚP

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ

Kiểm tra tập bài soạn của học sinh

3 Bài mới

Giới thiệu bài

Trong cuộc đời mỗi người, trong những kỷ niệm tuổi học trò thường được lưugiữ bền lâu trong kí ức Đặc biệt là những kỷ niệm của ngày tựu trường đầu tiên.Hôm nay cô cùng các em tìm hiểu truyện ngắn "Tôi đi học" để cùng ThanhTịnh sống lại những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường đầu tiên ấy

2/ Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1 : Hướng dẫn h/s đọc ,

chú thích , bố cục

GV nêu yêu cầu đọc;chú ý giọng

nói của nhân vật ''tôi'', người mẹ

? Có những nhân vật nào dược kể

lại? Trong đó ai là nhân vật chính?

? Câu chuyện được kể theo trình

tự bố cục ntn ?

? Tương ứng với những trình tự ấy

là những đoạn văn nào?

? Truyện được kể theo ngôi thứ

mấy ? Tác dụng của ngôi kể ?

Hoạt động 2 : Đọc - hiểu văn bản

? Đọc thầm phần đầu

? Nỗi nhớ về buổi tựu trường của

tác giả được khơi nguồn từ thời

điểm nào ? Quang cảnh ra sao ?

?Tìm những hình ảnh chi tiết

chứng tỏ tâm trạng hòi hộp cảm

cùng mẹ đi trên đường tối trường?

3-4 h/s đọc

HS nhận xét cách đọc

- 1911-1988 , quê ở Huế Từ năm 1933 vào nghề dạy học

và bắt đầu viết văn , làm thơ

H/s tự hỏi đáp chú thích

HS tự trả lờiCâu chuyện được kể theo trình tự thời gian của buổi tựutrường (theo dòng hồi tưởng của nhân vật '' tôi'')

Truyện được kể theo ngôi thứ

I Ngôi kể này giúp cho người kể chuyện dễ dàng bộc

lộ cảm xúc , tình cảm của mình một cách chân thực nhất

- Thời điểm gợi nhớ : cuối thu (hàng năm ) - ngày khai trường

- Cảnh thiên nhiên : lá rụng nhiều , mây bàng bạc

- Cảnh sinh hoạt : mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến trường + Cảm nhận con đường làng vốn quen thuộc tự nhiên thấy

I Đọc , chú thích

1 Tác giả :( 1911-1988) ở Huế Ông từng dạy học, viết báo, làm văn thơ

2.Văn bản :

In trong tập ''Quê

mẹ '' 1941 3.Bố cục: 3 phần

II Đọc- hiểu văn bản

1 Cảm nhận của nhân vật “tôi” trênđường đến trường

- Thời điểm: Cuốithu (hằng năm)- ngày khai trường

- Cảnh thiên nhiên: Con đưòng

lá rụng nhiều,mâybàng bạc.Mấy em

bé rụt rè cùng mẹ đến trường

=>Cảm thấy trangtrọng , đứng đắn Vừa muốn thử sức

và khẳng định mình Hôm nay tôi đi học

lạ, cảnh vật đều thay đổi.

+ Cảm thấy mình đứng đắntrạng trọng bộ quấn áo vớimấy quyển vở, vừa lúng túng,vừa muốn thử sức, muốnkhẳng định mình khi xin mẹđược cầm cả bút thước nhưcác bạn khác

-> Tất cả những cảm giác ấy

do 1 sự hiện quan trọng hôm nay tôi đi học

? Em có nhận xét gì về sự thay đổi

trong tâm trạng nhân vật ''tôi'' khi

cùng mẹ đi trên đường ?

GV Cho hs theo dõi phần 2

? Cảnh trước sân trường làng Mỹ

Lý hiện lên trong tâm trí của tác

giả có gì nổi bật ?

?Tìm những hình ảnh chi tiết

chứng tỏ tâm trạng hồi hộp, cảm

giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi khi

đứng giữa trường, khi nghe gọi

tên, rồi rời bàn tay mẹ vào lớp

bé lần đầu tiên được đến trường

- Rất đông người,người nào cũng đẹp

- Ngôi trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm khác

thường lòng tôi đâm ra lo

Ngập ngừng,e sợ,bỡ ngỡ,rụt rè,lúng túng,dềnh dàng,run run…

2.Cảm nhận của

“tôi” lúc ở sân trường

- Cảm thấy ngôi trường vừa cao, vừa sạch sẽ, vừa oai nghiêm

- Tâm trạngvà cảm giác bỡ ngỡ ,

lo sợ vẩn vơ , hồi hộp lo lắng , lúng túng sợ sệt

-Tác giả đã sử dụng 1 loạt động

từ đặc tả tâm trạng, lúng túng

và điệp từ -> miêu

?Từ ngữ nàođược lập lại nhiều

lần? Tác dụng?

GV cho hs xem phần còn lại

?Tìm những chi tiết hình ảnh

chứng tỏ tâm trạng cảm giác bỏ

ngỡ của nhân vật "tôi" khi ngồi

trong lớp học đón giờ học đầu

tiên?

?Có những người lớn nào trong

buổi tựu trường đầu tiên của nhân

vật tôi như thế nào?

?Hình ảnh những người lớn hiện

ra trong kí ước tuổi thơ của nhân

vật tôi như thế nào?

Lúng túng

HS xem phần còn lại-Thấy mùi hương lạ xông lêntrong lớp

- Bàn ghế chỗ ngồi tự nhiênlạm nhận làm vật riêng củamình

- Nhìn người bạn không cảmthấy xa lạ chút nào

- Chăm chỉ nhìn thấy viết và lẩm nhẩm học vần

Phụ huynh,ông đốc,thầy giáo

Ông đốc: Nhìn các em vớicặp mắt hiền từ và cảm động,lời nói khẽ khàng đầy yêuthương, lại tươi cười nhẫn nại

dỗ dành các em khóc vì phải

xa mẹ

- Thầy giáo: Gương mặt tươicười đón các em các emtrước cửa lớp

- Phụ huynh: Dẫn các em đếntrường chu đáo

tả rất chân thực cửchỉ ánh mắt ý nghĩ, cảm giác hồn nhiên trong sáng của cậu học trò nhỏ

3 Cảm nhận của

“tôi” trong lớp học

- Xốn xang nhữngcảm giác lạ quenđan xen

-> Kỉ niệm đẹp chân thực trong sáng đến vô cùng

4 Hình ảnh những người lớn trong buổi tựu trường

- Phụ huynh:

- Ông đốc:

- Thầy giào:

=> Tất cả đều dịu dàng yêu thương, chăm chút khuyếnkhích các em trong buổi tựu trường

?Em có cảm nhận như thế nào về

thái độ cử chỉ của những người

- Tôi quên…bầu trơpì quang đảng

diễn tả, t2 cảm giác

Em hãy tìm ra và phân tích các

hình ảnh so sánh ấy?

GV chốt lại

Các so sánh trên xuất hiện ở

những thời điểm khác nhau để

diễn tả tâm trạng cảm xúc của

nhân vật tôi Đó là những so sánh

giàu hình ảnh, giàu sức gợi cảm

được gắn với những cảnh sác thiên

?Truyện kể lại buổi tựu trường đầu

tiên của tác giả, ngỡ như không có

gì mà lại rất xúc động, gợi cảm

Đó là nhờ những giá trị nghệ thuật

đặc sắc nào?

?Sau khi tìm hiểu truện ngắn "Tôi

đi học" truyện ngắn này đã để lại

trong em cảm nhận như thế nào?

Luyện tập:

như mấy cành hoa tươi mỉmcười giữa bầu trời quangđãng"

+ Ý nghĩa ấy thoáng quatrong trí tôi nhẹ nhàng như 1làn mây núi

+ Có những so sánh gần gũi

và dễ hiểu+ Trường Mĩ lý như cái đìnhlàng

+ Họ như con chim non đứnglên

- Tác giả kể chuyện bằng ngòi bút giàu chất thơ nhờ những rung động thiết tha củatâm hồn: nhứng so sánh kì thú, tinh tế, cách viết nhẹ nhàng trong sáng với 1 giọng điệu trữ tình hồn nhiên đằm thắm

- Ý nghĩ ấy thoáng qua….làn mây…núi

- Trường Mỹ Lý như cái đình hoà ấp

- Họ như con chim non đứng lên

- Có những sosánh nên thơ, tinhtế.Có những sosánh gần gũi, dễhiểu khiến chongôi trường vàcậu trò nhỏ hiện

ra thật cụ thể vàgợi cảm

III Tổng kết

- Bố cục theo dòng hồi tưởng với trình tự thười gian Kết hợp hài hào giữa kể, miêu

tả, b/c Kể bằng ngòi bút giầu chấtthơ: so sánh tinh

tế gắn TN: gọng điệu hồn nhiên đằm thắm

- Tình huốngtruyện hấp dẫnchứa đựng baocảm xúc KN mớilạ

-> Truyện toát lênchất trữ tình tha thiết, êm dịu.

Ghi nhớ: SGK

5 Hướng dẫn về nhà

- Học bài theo nội dung phần ghi nhớ - Soạn bài : '' Trong lòng mẹ ''

- Đact trước bài Tiếng Việt : Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ

2 Kiểm tra bài cũ

Ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Em hãy nhắc lại một số ví

dụ về từ đồng nghĩa , từ trái nghĩa ?

3 Bài mới

Giới thiệu bài:

Ở lớp 8 , chúng ta sẽ nói về mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ , đó là mối quan

hệ bao hàm , hay nói một cách khác đó là phạm vi khái quát của nghĩa từ ngữ

Nghĩa của từ có tính chất khái quát nhưng trong một ngôn ngữ , phạm vi khái quát nghĩa của từ không giống nhau Có những từ có phạm vi khái quát rộng , có những

từ có phạm vi khái quát hẹp hơn Chúng ta sẽ tìm hiểu bài học hôm nay để rõ hơn

Tiến trình bài dạy:

? Nghĩa của từ động vật rộng hơn

hay hẹp hơn nghĩa của từ thú ,

chim , cá Tại sao ?

? Nghĩa của từ thú rộng hay hẹp

hơn nghĩa của từ '' voi , hươu ''

Từ chim rộng hay hẹp hơn nghĩa

của

Hs quan sát sơ đồ

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ '' thú , chim ,

cá '' Vì phạm vi nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa của ba

từ '' thú , chim , cá ''

I Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa hẹp

Nghĩa của một

từ có thể rộng hơn(khái quát hơn)hoặc hẹp hơn(ít khái quát hơn)nghĩa của từngữ khác

từ '' tu hú , sáo '' Từ cá rộng hay

hẹp hơn nghĩa của từ '' cá rô , cá

thu '' Vì sao ?

- Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi , hươu , tu hú , sáo ''

Vì các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa

1.TN nghĩa rộngMột từ có nghĩa rộng khi phạm

vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm phạm vi nghĩa

? Các từ '' thú , chim , cá '' rộng

hơn nghĩa của những từ nào ?

Đồng thời hẹp hơn nghĩa của

rộng , vừa có nghĩa hẹp được

không ? Tại sao ?

- Một từ ngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ có nghĩa hẹp khi phạm

vi nghĩa được bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng , vừa có nghĩa hẹp

vì tính chất rộng , hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là tương đối

Hs đọc ghi nhớ

a Y phục Quần Áo

quần dài , quần đùi áo dài ,

áo sơ mi

b Vũ khí Súng Bom

súng trường , đại bác bom bi ,

ba càng

của một số từ ngữ khác

VD:

2.TN nghĩa hẹp:Khi phạm vi nghĩa của từ ngữ

đó được bao hàm trong phạm

vi nghĩa của một

từ ngữ khác.VD:

II Luyện tập.Bài 1:

c, Hoa quả : cam ; chanh ; chuối ; mít

d, Họ hàng : chú ; dì ; cô ; bác

e, Mang : xách ; khiêng ; gánh

Bài tập 4 : Loại bỏ những từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ :

a, thuốc lào c, bút điện

b, thủ quỹ d, hoa tai

Bài tập 5 : ba động từ thuộc một phạm vi nghĩa : khóc , nức nở , sụt sùi

khóc : nghĩa rộng nức nở , sụt sùi: nghĩa hẹp

TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

- Nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về mchủ đề, biết xác định, lựa chọn,sắp xếp các phần trong văn bản nhằm nêu bật ý kiến cảm xúc của mình

tìm hiểu về chủ đề của văn bản

G yêu cầu h/s đọc thầm văn bản

'' Tôi đi học '' của Thanh Tịnh

? Trong văn bản tác giả nhớ lại

những kỉ niệm sâu sắc nào trong

thời thơ ấu của mình ? Sự hồi

tưởng ấy gợi lên những ấn tượng

về tâm trạng náo nức , bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi'' trong buổi tựutrường

Chủ đề của văn bản : Những kỉ niệm sâu sắc về buổi tựu trường đầu tiên

2 nhận xét

- đối tượng : Kể nhớ lại KN buổi tựu trường đầu tiên

chính: Cảm giáctrong trẻo, thiết tha dịu dàng, sâulắng về buổi tựu trường đầu tiên

=> Những KN sâu sắc về buổi tựu trường đầu tiên

II Tính thống

nhất về chủ đề

của văn bản

?Căn cứ vào đâu em biết được

văn “tôi đi học” nói lên những

KN của tác giả về buổi tựu

trường đầu tiên ?

? Tìm các từ ngữ , các chi tiết

nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn

bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi '' khi

cùng mẹ đi đến trường , khi cùng

các bạn vào lớp ?

- Nhan đề '' Tôi đi học '' giúp chúng ta hiểu ngay nội dung của văn bản nói về chuyện đi học + Các câu đều nhắc đến những kỉniệm của buổi tựu trường đầu tiên trong đời

- Hôm nay tôi đi học

- Hằng năm cứ vào cuối thu

niệm mơn man của buổi tựu trường

- Hai quyển ….bắt đầu thấy nặng

- Tôi bặm tay ghì thật chặt ,

….ra và chênh đầu chúi xuống

* Khi cùng mẹ tới trường :Con đường quen đi lại lắm lần nay thấy lạ , cảnh vật xung quanh đều thay đổi thấy mình trang trọng và đứng dắn trong bộquần áo mới , cố làm ra vẻ như một học trò thực sự '' tay bặm ghì hai quyển sách , đòi mẹ cầm bút thước ''

* Khi quan sát ngôi trường : cao ráo sạch sẽ hơn các nhà trong làng , xinh xắn , oai nghiêm , sânrộng đâm ra lo sợ vẩn vơ Nghe trống thúc thấy chơ vơ , toàn thân run run , được mọi người nhìn thì tỏ ra lúng túng , nghe gọi tên mình thì giật mình, lúng túng

* Khi xếp hàng vào lớp ; thấy nặng nề , dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở

* Trong lớp học : cảm thấy xa

mẹ nhớ nhà

G: Tất cả các chi tiết trên đều tập

trung khắc họa tâm trạng của

nhân vật '' tôi '' trong buổi tựu

trường đầu tiên

? Vậy tính thống nhất về chủ đề

thể hiện ở những phương diện

nào trong văn bản ?

Đọc yêu cầu bài tập 1

? Văn bản trên viết về vấn đề

gì ? Các đoạn văn đã trình bày

vấn đề theo thứ tự nào ? Theo

em có thể thay đổi trật tự sắp xếp

này được không ? Vì sao ?

? Nêu chủ đề của văn bản trên ?

? chủ đề ấy được thể hiện trong

Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi chỉ nói tới chủ đề đã xác định , không xa rời hay lạc sang chủ đề khác

đi lặp lại

Hs đọc ghi nhớ

- Văn bản nói về cây cọ ở vùng sông Thao quê hương của tác giả

- Thứ tự trình bày : miêu tả hình dáng cây cọ , sự gắn bó của cây

cọ với tuổi thơ tác giả , tác dụng của cây cọ , tình cảm gắn bó của cây cọ với người dân sông Thao

- Khó thay đổi được trật tự sắp xếp vì các ýý này đã rành mạch ,liên tục

Chủ đề : Vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ quê tôi

III Ghi nhớ

IV Luyện tập

Bài 1

toàn văn bản Hãy chứng minh ?

? Tìm các từ ngữ , các câu tiêu

biểu thể hiện chủ đề của đề của

Chủ đề được thể hiện qua nhan

đề của văn bản , các ýý miêu tả hình dáng , sự gắn bó của cây cọ với tuổi thơ tác giả , tác dụng củacây cọ và tình cảm giữa cây với người

văn bản ?

Yêu cầu thảo luận theo nhóm

Gv yêu cầu thảo luận theo nhóm

Các từ ngữ lặp lại nhiều lần : rừng cọ , lá cọ và các chi tiết miêu tả về :

+ hình dáng của cây cọ + sự gắn bó của cây cọ với tác giả

+ công dụng của cây cọ đối với đời sống

Hs thảo luận nhóm và cử đại diện trình bày

Căn cứ vào chủ đề của văn bản thì ýý b và d làm cho bài lạc đề

vì nó không phục vụ cho việc chứng minh luận điểm '' Văn chương làm cho tình yêu quê hương ''

Đại diện nhóm trình bày

- Có những ýý lạc chủ đề : c, g

- Có những ýý hợp với chủ đề nhưng do cách diễn đạt chưa tốt nên thiếu sự tập trung vào chủ đề: b,e

a, Cứ mùa thu về , mỗi lần thấy các em nhỏ xốn xang

b, Cảm thấy con đường '' thường

đi lại lắm lần '' tự nhiên cũng thấy lạ , cảnh vật đều thay đổi

e, Lớp học và những người bạn mới trở nên gần gũi , thân

Bài 2

Bài 3

Giúp h/s : - Hiểu được tình cảnh đắng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú

bé Hồng , cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của chú đối với mẹ

- Hiểu được những đặc sắc của thể văn hồi kí qua cách viết của nhà văn Nguyên Hồng ; lối tự truyện chân thành , truyền cảm , thấm đượm chất trữ tình

- Rèn kĩ năng phân tích nhân vật , phân tích cách kể chuyện

2 Kiểm tra bài cũ

H1: Phân tích tâm trạng và cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi '' trong buổi tựu trường đầu tiên

H2:Nhận xét nào đúng nhất những yếu tố góp phần tạo nên chất thơ của tác phẩm ?

A Truyện được bố cục theo dòng hồi tưởng , cảm nghĩ của nhân vật '' tôi '' theo trình tự thời gian của buổi tựu trường

B Có sự kết hợp hài hoà giữa các phương thức tạo lập văn bản như tự sự , miêu tả ,biểu cảm

C Tình huống truyện chứa đựng chất thơ kết hợp với việc sử dụng các hình ảnh so sánh giàu chất trữ tình

(D) Cả A,B,C đều đúng

3 Bài mới

1 Giới thiệu bài :

Gv cho hs quan sát chân dung nhà văn Nguyên Hồng và cuốn hồi kí tự truyện ''

Những ngày thơ ấu '' Nguyên Hồng là một trong những nhà văn có tuổi thơ thật cayđắng , khốn khổ Những kỉ niệm ấy đã được nhà văn viết lại trong tập tiểu thuyết tự thuật '' Những ngày thơ ấu '' Kỉ niệm ấy về người mẹ đáng thương qua cuộc trò chuyện với bà cô và cuộc gặp gỡ bất ngờ là một trong những chương truyện cảm động nhất

2 Tiến trình bài dạy :

-Các từ ngữ,h/a, lời nói của bà

cô đọc với giọng đay đả, bộc lộ

sắc thái châm biếm,cay nghiệt

- GV đọc mẫu,gọi 3-4 h/s đọc

tiếp

? Dựa trên phần soạn bài hãy

nói vắn tắt về nhà văn Nguyên

? Mở đầu đoạn trích tác giả đã

cho người đọc thấy được hoàn

cảnh sống của Bé Hồng như

thế nào ?.

? Trong cảnh ngộ như thế thì ai

xuất hiện?

? H/a người cô được khắc hoạ

qua những chi tiết nào ? (Chú ý

chi tiết khắc hoạ về nét mặt, cử

chỉ, giọng nói)

? Đằng sau vẻ mặt tươi cười,

Hs nối nhau đọc truyện Nhận xét cách đọc của bạn

- Nguyên Hồng là một trong những nhà văn lớn của nền văn học VN hiện đại Ông là tác giả của nhiều cuốn tiểu thuyết nổi tiếng : '' Cửa biển '',

Bỉ vỏ , tập thơ trời xanh , Sông núi quê hương

- Thời thơ ấu trải nhiều cay đắng đẫ trở thành nguồn cảm hứng cho tác giả viết cuốn hồi

kí tự truyện cảm động '' Những ngày thơ ấu '' 1938-

1940 Tác phẩm gồm 9 chương.Đoạn trich thuộc ch.4Chia làm 2 phần

P1:Từ đầu…hỏi đến cứ: Cuộcđối thoại giữa người côvà chú

bé Hồng, ý nghĩ, cảm xúc của

bé Hồng về người mẹ

P2:Còn lại:Cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con bé Hồng

Bố chết , chưa đoạn tang , mẹphải đi làm ăn xa và cũngchẳng khá giả gì , đã lâu rồichú bé không được gặp mẹNgười cô xuất hiện

+ Với vẻ mặt cười hỏi rấtkịch:

“Mày có … không?”

+ Vẫn giọng ngọt ngào: “Saolại … trước đâu.”

I Đọc , chú thích , bốcục

1 Đọc

2 Tác giả 1918- 1982 , quê ở Nam Định nhưng sống chủ yếu ở Hải Phòng

- Là nhà văn lớn của nền văn học VN

3 Tác phẩm :Chương 4 của tác phẩm

4.Bố cục :phần 1 :phần 2 :

II.Tìm hiểu văn bản

1 Hình ảnh người cô của Bé Hồng

- Xuất hiện trong cảnh ngộ thương tâm côi cút của bé Hồng

- Vẻ mặt tươi cười rấtkịch

+ Giọng nói ngọt ngào đầy mỉa mai cayđộc

+ Cử chỉ thân mật giả

giọng nói ngọt ngào, cử chỉ

thân mật rất kịch đối với chú bé

?Vậy qua cuộc đối thoại em

thấy bà cô bé Hồng là con

người ntn?

Khi nghe những lời đối thoại

thâm độc của người cô xúc

phạm đến mẹ, chú bé đã có

những phản ứng tâm lý ntn ?

Hãy phân tích ?

Khi kể về cuộc đối thoại của

ngưởi cô với bé Hồng, tác giả

đã dùng nghệ thuật gì? chỉ ra ?

?Nêu tác dụng?

+ “Rồi hai …nhìn tôi.”

+ Cử chỉ thân mật nhưng rấtkịch (cô tôi liền vỗ vai tôicười nói rằng: “Mày dạiquá…bé chứ.).”

Hòng chia rẽ tình mẫu tử thiêng liêng của Hồng đối vớimẹ

Vốn khổ cực bất hạnh vànhạy cảm giàu tình yêu mẹ,

sự lạnh lùng vô cảm của củangười cô khiến bé Hồng đauxót tủi hờn như bị xát muốitrong lòng

Từ cúi đầu không đáp đến cũng đã cười và đáp lại cô một cách rắn rỏi và tin tưởng:

"Không ! Cháu không… cũngvề".Lần 2“Lòng tôi….cay cay” trước những lời mỉa mai nhục mạ.Lần thứ 3 Hồng đau đớn phẫn uất không nén nổi”Nước mắt…cổ”

Tương phản->làm nổi bật tínhcách tàn nhẫn của người cô khẳng định tình mẫu tử của béHồng

dối

-> Hòng gieo rắc vào đầu đứa cháu những

ý nghĩ hoài nghi về mẹ

lùng, độc ác, thâm hiểm, hiện thân cho thành kiến cổ hủ lạc hậu, phi nhân đạo của

xã hội TD nửa PK lúc bấy giờ

2 Tình thương yêu mãnh liệt của bé Hồng dành cho người

mẹ bất hạnh

* Tâm trạng và cảm xúc bé Hồng trước lời lẽ của cô:

-Tôi cuối đầu không đáp đến cười và đáp lại

-Lòng tôi thắt lại , khoé mắt cay cay.-Nước mắt…ở cổ.-Cổ họng …ra tiếng

=> Tương phản: nổi bật tính cách tàn nhẫncủa cô khẳng định tình mẫu tử của Hồng

Chú ý phần văn bản thứ 2

? Khi gặp lại mẹ đột ngột trên

đường đi học về, cảm giác sung

sướng cực điểm của bé Hồng

được thể hiện ntn ?

- Khi thấy bóng người ngồitrên xe liền chạy đuổi theovới cử chỉ vội vã gọi bối rối:

Mợ ơi !

- Khi trèo lên xe chân ríu lại

- Khi ngồi trong lòng mẹ,được mẹ xoa đầu khóc nức

* Khi được gặp mẹ:+ Cử chỉ vội vàng,gọi bối rối

+ Khóc nức nở

+ Cảm nhận mẹ vẫn trẻ đẹp và cả hơi thở

? Qua đoạn trích, hãy chứng

minh rằng văn Nguyên Hồng

giàu chất trữ tình ?

? Qua văn bản trích giảng, em

hiểu thế nào là hồi ký ?

Gợi ý: Nội dung văn bản ghi lại

cuộc sống ở thời điểm nào của

nhân vật chính

nở

+ Cảm nhận gương mặ mẹ vẫn tươi sáng và cả hơi thở thơm tho lạ thường

+ Nghĩ và khát khao được bélại để được mẹ vuốt ve, gãirôm ở sống lưng cho

+ Không nhớ mình đã hỏi và

mẹ đã trả lời như thế nào ?

- Nội dung văn bản ghi lại cuộc sống của bé H ở thời ấu thơ, nay đã là người cách khá

xa giữa chú bé H trong văn bản với nhà văn NH, buộc nhà văn nhớ lại để ghi thành câu chuyện có thật trong thời thơ ấu của nhà văn

+ Nghĩ và khát khao tình mẹ để mẹ yêu chiều

cảm giác sung sướng cực điểm của đứa con luôn tin yêu mẹ đến cháy bỏng

III TỔNG KẾT+ Tình huống và nội dung câu chuyện.+ Dòng cảm xúcphong phú của bé H

+ Cách thể hiện củatg:

- Kết hợp kể + biểucảm

- Các h/a diễn tả tâmtrạng, so sánh gây ấntượng

- Lời văn dạt dàocảm xúc

- Miêu tả tâm lý nhânvật sắc sảo, tinh tế

4 Củng cố:

Nêu ý kiến của em về nhận định: Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng

và chứng minh qua đoạn trích ?

- Là nhà văn viết nhiều về phụ nữ và nhi đồng

- Dành cho phụ nữ và nhi đồng tấm lòng chan chứa thương yêu và thái độ nângniu trân trọng

+ Diễn tả thấm thía những nỗi cơ cực, tủi nhục mà phụ nữ và nhi đông phải gánh

chịu trong xã hội cũ

+ Thấu hiểu, trân trọng vẻ đẹp tâm hồn, đức tính cao quý của phụ nữ và nhi

đồng

5 Hướng dẫn về nhà

- Học thuộc ghi nhớ

- Phân tích diễn biến tâm trạng bé Hồng trong đoạn trích

- Soạn bài mới : '' Tức nước vỡ bờ ''

- Hiểu được thế nào là trường từ vựng , biết cách xác lập các trường từ vựng đơn giản

- Bước đầu hiểu được mối liên quan giữa trường từ vựng với các hiện tượng nngôn

ngữ đã học như đồng nghĩa , trái nghĩa ,ẩn dụ , hoán dụ nhân hoá

- Rèn luyện kĩ năng lập trường từ vựng và sử dụng trong nói , viết

II CHUẨN BỊ

GV: Giáo án , bảng phụ HS: Trả lời câu hỏi phần tìm hiểu bài

III LÊN LỚP

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ

? Từ nào có nghĩa bao hàm phạm vi nghĩa của các từ sau đây : h/s , sinh viên , giáo

viên, bác sĩ , kĩ sư , luật sư , nông dân , công nhân, nội trợ

A Con người C Nghề nghiệp B Môn học D Tính cách

3 Bài mới

Giới thiệu bài

Dẫn dắt từ phần KTBC : tất cả những từ h/s , sinh viên , bác sĩ đều bị bao hàm trong từ nghề nghiệp Những từ đó đều có điểm chung về nghĩa , nằm trong một trường từ vựng Vậy trường từ vựng là gì ? chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay.

chung về nghĩa không có

đặc điểm chung về nghĩa

thì không có trường từ

? Gọi h/s đọc ghi nhớ / sgk

Bài tập nhanh : Hãy đặt

tên trường từ vựng cho dãy

từ dưới đây : nồi, chảo,

- Trường từ vựng là tập hợpcác từ có ít nhất một nét chung về nghĩa

Vd:

Lưu ý

-Một trường từ vựng có thể bao gồm nhiều trường từ vựng nhỏ hơn

Một trường từ vựng có thể bao gồm những từ khác biệtnhau về loại

xưng hô của con người ?

G: Trong đoạn văn tác giả

Từ loại DT chỉ sự vật , ĐT chỉ hoạt động , TT chỉ tính chất

Có thể tập hợp những từ khác nhau trong một trường

từ vựng

Hs quan sát ví dụ

Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trường từ vựng khac nhau

Nhân hoá con chó Vàng của lão Hạc có suy nghĩ , hành động như con người

- Suy nghĩ của con người : tưởng, ngỡ,

- Hành động của con người : mừng , chực

- Cách xưng hô : cậu

- Làm tăng thêm tính nghệ thuật của ngôn từ và khả năng diễn đạt cho bài văn

Do hiện tượng nhiều nghĩa một từ có thể thuộc nhiều trường từ vựng khác nhau

Cách chuyển từ vựng có thểlàm tăng tính nghệ thuật của ngôn từ và tăng khả năng diễn đạt

2 Luyện tập

Trường từ vựng '' người ruột

thịt'' : thầy , mẹ , cô

Bài tập 2: Đặt tên trường từ vựng

a.Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản

b.Dụng cụ để đựng

c.Hoạt động của chân

d.Trạng thái tâm lí con người

e.Tính cách con người

Khứu giác: mũi , miệng,thơm,điếc,thính

Thính giác: Tai nghe, điếc ,rõ,thính

BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN

I.MỤC TIÊU Giúp h/s :

- Nắm được bố cục văn bản , Và cách sắp xếp các nội dung trong phần thân bài

- Biết xd bố cục vb mạch lạc,phù hợp với đối tượng và nhận thức của người đọc

2 Kiểm tra bài cũ

- Chủ đề của văn bản là gì ? Một văn bản có tính thống nhất về chủ đề phải đảm bảo những yêu cầu gì ?

- Kiểm tra bài tập 3 của h/s

3 Bài mới

Giới thiệu bài

Trong tiết trước chúng ta đã được tìm hiểu về chủ đề của văn bản Vậy chủ đề của văn bản có liên quan gì đến bố cục của văn bản Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về mối quan hệ ấy và ôn tập lại bố cục trong văn bản

Tiến trình bài dạy

?Vậy cả ba phần mở bài, thân

bài, kết bài của văn bản đều

nhằm thực hiện nhiệm vụ gì ?

?Từ việc tìm hiểu bố cục văn

bản trên, em hiểu bố cục văn

bản là gì ? Gồm những phần

nào ? Nhiệm vụ của từng

phần

HSđọc văn bản-Văn bản gồm 4 đoạn văn tập trung thể hiện chủ đề Chu Văn An là người thầy đạo cao đức

- Văn bản có ba phần+ Mở bài:Từ đầu…danh

Chu Văn An + Thân bài : Trình bày cáckhía cạnh của c/đề

+Câu 1,2 Ông An là tàicao

+Câu 4,5,3:Ông là người

có đức trọng, không màngdanh lợi

- Đoạn 3: ảnh hưởng tàiđức của thầy Chu Văn An

* Thân bài: Trình bày cáckhía cạnh của c/đề

Chu văn An là ngườithầytàicao.đứctrọng,khôngmàng danh lợi,luôn đượcmọi người kính trọng

* Kết bài: Nhấn mạnhtổng kết c/đề

=>Nhằm thể hiện chủ đề văn bản đã xác định

* Hoạt động 2:

Hãy xác định giới hạn phần

thân bài của văn bản: “ Tôi đi

học”

?Trong thân bài của văn bản

"tôi đi học" Thanh Tịnh kể về

những sự kiện nào ?

?Các sự kiện ấy được sắp xếp

theo thứ tự nào ?

?Văn bản "Trong lòng mẹ"

của Nguyên Hồng chủ yếu

trình bày diễn biến tâm trạng

của cậu bé Hồng Hãy chỉ ra

diễn biến tâm trạng của cậu

bé Hồng trong phần thân bài

Diễn biến tâm lý của nhân vật

được sắp xếp theo trình tự

nào ?

?Khi tả người vật p/cảnh em

sẽ miêu tả theo trình tự nào?

?Phần thân bài của văn bản

"Người thầy cao đức trọng"

nêu các sự việc thể hiện c/đề

Hãy cho biết cách sắp xếp

các sự việc ấy ?

người yêu mến ngay cả khiông đã mất

Thanh Tịnh kể về những sựkiện :

+ Cảm giác tâm trạng củanhân vật tôi trên đường tớitrường; khi đến trường khivào lớp học

- Các sự kiện ấy được sắpxếp theo thứ tự hồi tưởngvới trình tự thời gian

+ Sắp xếp theo sự liêntưởng đối lập những cảmxúc về cùng 1 đối tượngtrước kia và buổi tựutrường đầu tiên

+ Con đường thấy lạ+ Ngôi trường mấy hômtrước tôi với tôi là 1 nơi xa

lạ Nhưng lần này lại khác,trước mắt tôi trường Mĩ Sứvừa xinh xắn vừa oainghiêm như cái đình làng

- Những phản ứng tâm lícủa bé Hồng (ghìm nén cayđắng, đau đớn, xót xa đếnbùng nổ nỗi căm giận, uấthờn tột độ) khi người cônói xấu, xúc phạm đếnngười mẹ đáng thương

-Những cảm giàc sung sướng cực điểm khi bé Hồng gặp lại được mẹ yêu thương ôm ấp trong lòng

- Nội dung thân bài đượctrình bày theo một thứ tựmạch lạc tuỳ thuộc vào

=> Ghi nhớ 1

II.Cách bố trí sắp xếp nội dung phần thân bài Bài tập:sgk

Nhận xét

- Thân bài "Tôi đi học” các sự kiện được sắp xếp theo sự hồi tưởng với trình

tự thg và sự liên tưởng đốilập những cảm xúc về cùng 1 đối tượng

-Thân bài "Trong lòng mẹ" diễn biến tâm lý n/vậtđược sắp xếp theo sự phát triển của sự việc, thg, hg

- Khi miêu tả cảnh, người+Sắp xếp theo thứ tự tg,chỉnh thể,bộ phận,tình cảm cảm xúc

- Thân bài "Người thầy đạo cao, đức trọng" các sựviệc được sắp xếp theo trình tự thời gian và sự suy luận

?Từ các bài tập trên và bằng

hiểu biết của mình, hãy cho

biết việc sắp xếp nội dung

thân bài tuỳ thuộc vào những

yếu tố nào ?

?Các ý trong thân bài được

sắp xếp theo trình tự nào ?

kiểu văn bản, c/đề, ý đồgiao tiếp của người viết

- Được sắp xếp theo mạch suy luận hay theo trình tự thg, kg, sự phát triển của sựviệc sao cho phù hợp với việc triển khai c/đề và sự tiếp nhận của người đọc

III Ghi nhớ:sgk

Bài tập 1:

Phân tích rõ cách trình bày ý trong văn bản

a -Trình bày ý theo trình tự không gian: từ xa  gần - tận nơi - xa dần (Tả cảnh sânchim)

b -Tả cảnh Ba vì: các ý trình bày theo thứ tự không gian: Từ chiều  lúc hoànghôn

c Chứng minh luận điểm: gồm 3 đoạn

Đoạn 1 nêu lđ: Những khi ấy tình thế đáng ưu uất

Đoạn 2,3 nêu luận cứ (đưa d/chứng, lý lẽ để chứng minh cho luận điểm đó)  Hailuận cứ được sắp xếp theo tầm quan trọng của chúng đối với luận điểm cần chứng minh Bài 3

Để chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ "Đi một ngày đàng học một sàngkhôn"

Các ý sắp xếp chưa khoa học cần giải thích câu tục ngữ trước sau đó mới chứngminh tính đúng đắn của câu TN

+ Trong phần giải thích thêm mối quan hệ giữa hai vế để hiểu ý nghĩa chung củacâu tục ngữ

+Trong phần chứng minh cần sắp xếp lại các ý cho hợp lý

4 Củng cố nội dung bài học:- Bố cục văn bản gồm mấy phần ? Nhiệm vụ của từngphần

- Việc sắp xếp nội dung phần thân bài tuỳ thuộc vào những yếu tố nào ?

- Các ý trong thân bài được sắp xếp theo trình tự nào ?

5 Hướng dẫn về nhà Học ghi nhớ.

Làm tiếp bài 3

Chuẩn bị bài mới “Xây…văn bản”

- Thấy được những nét đặc sắc trong nghệ thuật viết truyện của tác giả

II CHUẨN BỊ

- Chân dung nhà văn Ngô Tất Tố

- Tiểu thuyết “Tắt đèn”

- Cho HS tập diễn kịch trích đoạn “Tức nước vỡ bờ”

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

- Bố cục của văn bản có mấy phần và nội dung chính của phần thân bài là gì?

3 Giới thiệu bài mới

Ngô Tất Tố là một trong những nhà văn xuất sắc nhất của trào lưu văn học hiện thực trước cách mạng.Đề tài trong các tác phẩm văn học của ông chủ yếu viết về người nông dân , cho nên ông được mệnh danh là “nhà văn của nông dân”.Tắt đèn làtác phẩm tiêu biểu của sự nghiệp Ngô Tất Tố.Tác phẩm đã phản ánh những nổi cơcực,khốn khổ của người nông dân trong vụ thuế ở làng quê đồng bằng Bắc Bộ

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1:Đọc-t.h chú thích

GV đọc qua mọt đoạn sau đó

gọi hs đọc với giọng chậm, rõ

ràng chú ý lời thoại

? Căn cứ vào phần chú thích hãy

giới thiệu một vài nét sơ lược về

Khi bọn tay sai xông vào nhà

chị Dậu, tình thế của chị như thế

nào ?

GV  Tình thế của chị Dậu lúc

bấy giờ thật là cùng đường,

khốn quẫn, lại thân cô thế cô,

HS dựa vào phần chú thích trong sgk trả lời

Có hai nhóm nhân vật.ChịDậu là nhân vật chinh

- Giữ mùa sưu thuế căngthẳng, vì nhà nghèo, chị Dậu

đã phải bán con, bán chó, cảgánh khoai để nộp sưu chồngnhưng bọn lí hào bắt nhà chịphải nộp cả suất sưu chongười em chồng chết từ nămngoái: thành thử anh Dậu vẫn

cứ là người thiếu sưu Bọnchúng xông vào nhà nã thuế

I.Đọc- tìm hiểu ch.th1.Tác giả: Ngô TấtTố(1893-1954) ở Bắc Ninh xuất thân

là nhà nho gốc nông dân,là nhà báo,nhà văn hiện thực xuất sắc

2.Tác phẩm

- Tiểu thuyết “Tắt đèn”là tác phẩm xuất sắc của dòng văn học hiện thực phê phán

a Nhân vật cai lệ và người nhà lý trưởng

- Xuất hiện trong tình thế cùng đường, khốn quẫn lại thân côthế cô của chị Dậu

bên cạnh người chồng bị đánh

trói, ốm thập tử nhất sinh vừa

mới tỉnh dạy và hai đứa con

Em hiểu thế nào là thuế sưu ?

?Em thấy thực trạng xã hội lúc

bấy giờ ntn khi gia đình anh

Dậu phải đóng suất sưu cho

người em đã qua đời từ năm

ngoái?

?H/a tên cai lệ đã được nhà văn

khắc hoạ qua những chi tiết nào

? (Cử chỉ, h/động, lời nói)

Những chi tiết ấy đã lột tả

b/chất gì của tên cai lệ ? Hãy

phân tích

chắc chắn sẽ không buông thaanh

- Anh Dậu thì đang ốm đau rề

rề, tưởng như đã chết đêm qua giờ đây mới tỉnh Nhiệm

vụ chị Dậu lúc này là bảo vệ chồng khỏi tình thế nguy ngập

- Viên cai chỉ huy một lớp tính lệ ở nông thôn trước cáchmạng tháng 8, thg được bọn quan lại cho phép sử dụng bạo lực để bức ép người dân theo lệnh của chính quyền

- Thứ thuế nộp bằng tiền màngười đàn ông là dân thương

từ 18- 60 tuổi hàng năm phảinộp cho Nhà nước PKTD

Sưu còn có nghĩa là công việcnặng nhọc mà người dân đinhphải làm cho Nhà nước

- Xã hội tàn nhẫn, bất công,không có luật lệ

- Thái độ hống hách của kẻchuyên đi bắt bớ đánh đậpngười dân:

Gõ đầu roi xuống đất, thét,trơn ngược hai mắt, hầm hè

- Ngôn ngữ lời nói hách dịch,

vô văn hoá của kẻ ác ôn

+ Thằng kia ông tg mày chếtđêm qua còn sống đấy à ?+ Mày định nói cho cha màynghe đấy à ?

+ Ông sẽ dỡ cả nhà mày đi,chửi mắng thôi à ?

- Hành động vũ phu côn đồ:

+ Dùng dùng cai lệ giật phắccái thừng trong tay anh này

và chạy sầm sập đến chỗ anhDậu

+ Vừa nói hắn vừa bịch luônvào ngực chị Dậu mấy cái

- Thái độ hống hách của kẻ chuyên đi bắt

- Là tên tay sai chuyên nghiệp, là công cụ đắc lực cho trật tự xã hội thực dân PK tàn bạo hung bạo dã thú sẵn sàng gây tội ác không chúttính người

động của trật tự xã hội TDPK tàn ác, bất công

?Qua tên cai lệ và bọn thuộc hạ,

chúng ta hiểu gì về b/c của xã

hội cũ ?

?Cho H nhắc lại tình thế của chị

Dậu khi cai lệ và người nhà lí

trưởng xông vào nhà thúc sưu ?

Chị Dậu đã đối phó với bọn tay

sai để bảo vệ chồng ntn?

Chị lại phải tha thiết van xin

như thế nào ?

Vì sao chị Dậu lại nhẫn nhục lễ

phép thiết tha van xin như vậy ?

Có phải chị là người yếu đuối

nhút nhát c ?

Nhưng tên cai lệ chẳng thèm

nghe lấy nửa lời, xông vào trói

anh Dậu và bịch vào ngực chị,

+ Tát vào mặt chị một cáiđánh bốp

- Chị vừa rón rén bưng bátcháo lên cho anh Dậu và hồihộp chờ xem chồng ăn cóngon miệng không Vừa thấybọn chúng anh Dậu ốm yếu vìquá khiếp đảm đã lăn đùngkhông nói được câu gì Lúcnày tính mạng của anh Dậuphụ thuộc vào sự đối phó củachị

- Lúc đầu tha thiết van xin têncai lệ

lệ

- Mặc cho những lời quát tháo, mắng chửi tàn bạo của hai tên tay sai trút xuống đầu,chị vẫn một mực van xin chúng Chị run run nói với chúng bằng những lời nhũn nhặn lễ phép khiêm nhường với lối xưng hô hạ mình (cháu- ông) Cho đến khi cai

lệ chạy sầm sập đến định trói anh Dậu, chị xám mặt chạy đến đỡ lấy tay hắn và thiết thavan xin: Cháu van ông tha cho"

- Vì bọn tay sai hung hãnđang nhân danh phép nước để

ra tay còn chồng chị là kẻcùng đinh có tội, bởi thươngchồng nhất là lúc này đangđau ốm chị đã cố thiết tha vanxin để chồng khỏi bị đánhtrói

- Vả lại kinh nghiệm lâu đời

đã thành bản năng của người nông dân thấp cổ bé họng biết

rõ thân phận của mình, cùng với bản tính mộc mạc, quen nhẫn nhục chị chỉ biết van xin

2.Nhân vật chị Dậu

- Chị Dậu nhẫn nhục

lễ phép cố van xin thiết tha đến mức tự

hạ mình

chồng,nhẫn nhục, dịudàng

- Cự lại bọn tay sai.+ Bằng lí xưng tôi - một cách ngang hàngđanh thép tố cáo bọn tay sai

+ Bằng hành độngghiến hai hàm răng, chị đã quật ngã hai tên tay sai

Chị Dậu là một phụ

dường như không chịu được nữa

chị đã cự lại Chị đã cự lại ntn ?

Theo em sự thay đổi thái độ của

chị Dậu có được miêu tả chân

Qua những điều phân tích h/a,

cho thấy chị Dậu là người phụ

cự lại bằng lí lẽ: Chồng tôiđau ốm, ông "

- Cai lệ tát vào mặt chị, nháyvào cạnh anh Dậu: Chịnghiến hai hàm răng "Màytrói chồng "

- Người nhà lí trưởng bướcđến giơ gậy chực đánh chịDậu: Chị Dậu túm tóc hắn,lẳng cho 1 cái ngã nhào rathềm

- Diễn biến tâm lý được nhà văn miêu tả chân thực, phù hợp với sự phát triển tự nhiên

và biện chứng của t/cách nhân vật

- Tác giả đã lựa chọn kết hợpcác chi tiết điển hình về cửchỉ, lời nói, hành động, kếthợp miêu tả, biểu cảm khi tựsự

nữ nông dân hết mực yêu thương chồng con, mộc mạc khiêm nhường, biết nhẫn nhục chịu đựng có một sức sống mạnh

mẽ, một tinh thần phóng khoáng, tiềm tàng

III.Tổng kết

* Câu 6: SGK

- Xui người nông dân nổi loạn là tiếp thêm sức mạnh cho người nông dân để họvùng lên chống lại áp bức bóc lột của chế độ TDPK, như vậy phải cho họ thấy được bộmặt thật của bọn người đại diện cho chế độ đó cũng như sức mạnh của người nông dân

- Tức nước vỡ bờ đã cho họ thấy rõ hai điều đó

+ Cai lệ: tàn bạo vô nhân tính

+ Chị Dậu: Sức mạnh tiềm tàng đánh ngã kẻ thù

4 Củng cố nội dung bài học:

- Theo em, vì sao chị Dậu được gọi là điển hình về người nông dân Việt Nam trước

D Vì chị là người phụ nữ nông dân luôn nhịn nhục trước áp bức của bọn TDPK.

2 Kiểm tra bài cũ

3 Giới thiệu bài mới

Tiến trình bài dạy

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Phần ghi bảng

HĐ 1: Thế nào là đoạn văn

- gọi HS đọc văn bản

? Đoạn văn trên gồm mấy

ý? Mỗi ý được viết thành

mấy đoạn văn?

? Nội dung chính của từng

đoạn văn nói về vấn đề gì?

? Để nhận biết một đoạn

văn, chúng ta thường dựa

vào dấu hiệu gì?

? Bên cạnh những dấu hiệu

- 2 ý, mỗi ý được viếtthành một đoạn văn

- đoạn 1: nói về nhà vănNgô Tất Tố, đoạn 2: nói vềtác phẩm “Tắt đèn”

- đoạn văn bắt đầu bằngchữ viết hoa lùi đầu dòng

và kết thúc bằng dấu chấmxuống dòng

I.THẾ NÀO LÀ ĐOẠN VĂN

Văn bản: Ngô Tất Tố

và tác phẩm “Tắt đèn”

- đoạn 1: tác giả NTT

- đoạn 2: tác phẩm Tắc đèn

 đoạn văn bắt đầu từ chữ

viết hoa lùi đầu dòng, kếtthúc bằng dấu chấm xuốngdòng, biểu đạt một ý hoànchỉnh

ngữ trong đoạn văn này có

tác dụng duy trì đối tượng

chính này?

? Ý khái quát bao trùm cả

đoạn văn thứ hai là gì?

? Câu nào trong đoạn văn

chứa đựng ý khái quát ấy?

? Câu chứa đựng ý khái

quát của đoạn văn gọi là

lặp lại nhiều lần để duy trì

đối tượng được nói đến

còn câu chủ đề có vai trò

khái quát cho cả một đoạn

văn

?So sánh cách trình bày

nội dung của hai đoạn văn

trong văn bản "Ngô Tất

Tố

?Đoạn văn thứ nhất có câu

chủ đề không?

?Yếu tố nào duy trì đối

tượng trong đoạn văn?

?Quan hệ ý nghĩa giữa các

câu trong đoạn văn ntn?

- đoạn văn thường biểu đạtmột ý tương đối hoànchỉnh

- đọc Ghi nhớ

- ông, nhà văn, một nhàbáo nổi tiếng, một nhà vănhiện thực xuất sắc, họcgiả…

- tác phẩm Tắt đèn đã táihiện thực trạng nông thônViệt Nam trước Cáchmạng và khẳng định phẩmchất tốt đẹp của người phụ

nữ nông dân

- “Tắt đèn là tác phẩm tiêubiểu nhất của Ngô Tất Tố”

- câu chủ đề mang nộidung khái quát, lời lẽ ngắngọn, thường đủ hai thànhphần chính và đứng ở đầuđoạn văn hoặc cuối đoạnvăn

- Đ1 không có câu chủ đề,yếu tố duy trì đối tượngcủa đoạn văn là cụm từNTT

+ Quan hệ gữa các câutrong đoạn văn là quan hệđộc lập với nhau

+ Nội dung của đoạn vănđược trình bày theo thứ tự

gt tg: Quê hương - gia đình

- con người - nghề nghiệp

II.TỪ NGỮ VÀ CÂU TRONG ĐOẠN VĂN

1 Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề của đoạn văn

- từ ngữ: ông, nhà văn… ,tác phẩm

- câu chủ đề: Tắt đèn là tácphẩm tiêu biểu nhất củaNgô Tất Tố

- Đoạn 2 - câu c đề đứng ở

?Câu chủ đề của đoạn thứ

hai đứng ở vị trí nào?

?Nó được triển khai theo

trình tự nào?

?Đọc đoạn văn trong SGK

(35)? Đoạn văn trình bày

nội dung nào? xác định

câu c/đề? nội dung đoạn

- Đoạn văn 2 câu chủ đềđược đặt ở vị trí đầu đoạnvăn, các câu trong đoạn cónhiệm vụ triển khai vàsáng tỏ câu chủ đề thưotrình tự phân tích giá trịnội dung - nt tác phẩm

-> cách diễn dịch

- diễn dịch: câu chủ đềnằm ở đầu đoạn

- quy nạp: câu chủ đề nằm

ở cuối đoạn

- song hành: các câu cóquan hệ bình đẳng vớinhau

đầu đoạn văn, các câutrong đoạn triển khai vàsáng tỏ câu chủ đề -> cáchdiễn dịch.

- Đoạn 3:

Câu c đề đặt ở vị trí kếtđoạn

Nội dung được trình bày theo tách q/1 nạp (từ ý cụ thể-> KL)

III – GHI NHỚ

SGK 36

IV – LUYỆN TẬP BT1

ý đoạn 1: Thầy đồ chép bàivăn tế ông thần sinh mình

để tế bà chủ nhà chết

ý đoạn 2: chủ nhà tráchthầy viết nhầm, thầy cãi là

do người chết nhầm

BT2

Xác định cách trình bàynội dung trong đoạn văn

a, Trình bày theo cách diễndịch, câu c đề đứng ở đầuđoạn văn

b,

c, Đều trình bày theo cáchsong hành Không có câu c

đề.

G: Đề bài , đáp án , biểu điểm

H: Giấy kiểm tra

III LÊN LỚP

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra sự chuẩn bị của h/s

3 Bài mới Đề bài : Kể lại ngày đầu tiên đi học

Đáp án - Biểu điểm

1 Mở bài : ( 1,5 đ )

- Nêu lí do gợi nhớ kỉ niệm

- Tâm trạng khi nhớ lại

2 Thân bài : ( 6 đ )

Kể theo trình tự thời gian , không gian

+ Hôm trước ngày đi học

+ Buổi sáng trước khi đi học

+ Trên đường tới trường

+ Trên sân trường

+ Khi ở trong lớp học

3 Kết bà i : ( 1,5 đ ) Khẳng định lại cảm xúc : mãi mãi không bao giờ quên

( Chú ýý mắc lỗi chính tả trong toàn bài trừ 1 điểm )

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

- Giúp HS thấy được tình cảnh khốn cùng và nhân cách cao quý của nhân vật lãoHạc, qua đó hiểu thêm về số phận đáng thương và vẻ đẹp tâm hồn đáng trọng củangười nông dân Việt Nam trước Cách mạng Tháng Tám

- Thấy được lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao (thể hiện chủ yếu qua nhânvật ông giáo): thương cảm đến xót xa và thật sự trân trọng đối với người nông dânnghèo khổ

- Bước đầu hiểu được đặc sắc nghệ thuật truyện ngắn Nam Cao: khắc họa nhân vậttài tình, cách dẫn truyện tự nhiên, hấp dẫn, sự kết hợp giữa tự sự, triết lí với trữ tình

II CHUẨN BỊ

- Chân dung nhà văn Nam Cao

- Tuyển tập Nam Cao

- Tranh minh họa lão Hạc và con chó Vàng

III LÊN LỚP

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

- Đặt một số câu hỏi về nội dung của tác phẩm “Lão Hạc”

3 Giới thiệu bài

Nam Cao được coi là một trong những nhà văn xuất sắc trong dòng văn học hiện thực Đề tài trong các sáng tác của ông chủ yếu viết về người nông dân và trí thức tiểu tư sản Truyện '' Lão Hạc '' là một bức tranh thu nhỏ về đời sống người nông dân trước cách mạng tháng 8 Trong truyện tác giả không trực tiếp phản ánh sự bóc lột , đàn áp của cường hào , lí trưởng mà tập trung miêu tả quá trình người nông bị bần cùng hoá đên chỗ bị phá sản , lưu vong Quá trình ấy diễn ra ntn ? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học

Tiến trình bài dạy

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Phần ghi bảng

1 Em hãy cho biết đôi nét

về con người và sự nghiệp

của nhà văn Nam Cao

2 Nhà văn Nam Cao

thành công xuất sắc khi

viết về đề tài nào?

3 Chi tiết “Có lẽ tôi bán

con chó”, nghệ thuật gì đã

được tác giả sử dụng ở chi

tiết này?

4 Thái độ của ông giáo

như thế nào khi nghe lão

Hạc báo tin ấy?

- vậy là cả ông giáo và

người đọc chưa ai hiểu hết

- đọc SGK

- người trí thức và ngườinông dân

- nghệ thuật xây dựng tìnhhuống, “có lẽ” là trạng tháikhông dứt khoát, người đọc

sẽ thắc mắc không biết conchó có ý nghĩa gì mà lão Hạclại băn khoăn quá như thế, vìthế chi tiết này có vai trò chiphối toàn bộ kết cấu câuchuyện

- dửng dưng, nhàm

I – TÁC GIẢ, TÁC PHẨM

SGK 45

II – TÌM HIỂU VĂN BẢN

1 Tâm trạng lão Hạc xung quanh việc bán cậu Vàng

- suy tính, đắn đo

- đau khổ, ân hận, dằnvặt bản thân mình

 nhân hậu, trung thực,

tình nghĩa

tầm quan trọng của con

chó, chúng ta sẽ tìm hiểu

xem vì sao con chó lại có

ý nghĩa đặc biệt đến như

sống của những người dân

đi làm phu đồn điền cao

su, ca dao cũng có câu:

Cao su đi dễ khó về

Khi đi trai tráng khi về

bủng beo

Bán thân đổi mấy đồng xu

Thịt xương vùi gốc cao su

mấy tầng

8 Từ cuộc sống của anh

con trai lão Hạc, em có

cảm nhận gì về cuộc sống

của người nông dân Việt

Nam trước cách mạng ?

- đây là một chi tiết có ý

nghĩa tố cáo xã hội thực

dân phong kiến : hủ tục

cưới xin quá nặng nề và

thực trạng người dân phải

bỏ quê đi mộ phu đồn điền

cao su cho thực dân Pháp

9 Từ khi con đi, lão Hạc

- con trai lão Hạc nuôi

- nghèo, không đủ tiền cưới

vợ, phẫn chí đi đồn điền caosu; thương cha, nghe lời cha,biếu tiền cho cha

- nghèo đói, không lối thoát

- bòn vườn, làm thuê đểkiếm ăn

- vì con chó ăn quá nhiều,lão nuôi không nổi

- đọc SGK

- kỉ vật của con trai, là ngườibạn thân thiết nhất, gián tiếpgởi gắm tình yêu đối với đứacon trai ở xa

11 Tìm những dẫn chứng

thể hiện tình cảm yêu

thương của lão Hạc đối

với con chó ?

12 Vì sao lão Hạc lại yêu

thương con chó như vậy ?

- chính những chi tiết như

thế đã tạo điều kiện cho

câu chuyện phát triển một

điểm, phải là một người

rất lương thiện và yêu

thương loài vật lắm thì

mới có thể cảm thấy có lỗi

và rơi nước mắt trước một

con chó như thế

14 Xung quanh sự việc

lão Hạc bán con chó Vàng,

em nhận thấy lão Hạc là

người như thế nào ?

- đối với lão Hạc, bán chó

- nhân hậu, trung thực, tìnhnghĩa

- làm văn tự nhờ ông giáotrông nom mảnh vườn để saunày trao lại cho con trai vàgởi tiền để nhờ hàng xómlàm ma chay khi lão chết –lão đã chuẩn bị tất cả cho cái

2 Nguyên nhân cái chết của lão Hạc

- nghèo đói, túng quẫn

- vì lòng tự trọng vàtrong sạch, không muốnlàm phiền đến ngườikhác

- thương con

tâm lừa một con chó

- nhưng sâu xa hơn, quyết

định bán chó của lão còn

thể hiện cả tâm trạng tuyệt

vọng, đến lúc này, lão đã

biết rằng mình không thể

sống thêm được nữa,

không thể ngày con trai trở

về được nữa, quyết định

bán chó của lão chính là

quyết định đầu tiên để

chuẩn bị cho cái chết dữ

dội của lão sau này

15 Sau khi bán con chó,

lão Hạc đã sang nhà ông

giáo nhằm mục đích gì ?

6 Cuộc sống của lão sau

đó như thế nào ?

17 Khi ông giáo tỏ ý

muốn giúp đỡ lão thì thái

độ của lão như thế nào ?

18 Thái độ ấy cho chúng

ta biết thêm điều gì về tính

cách lão Hạc ?

19 Bên cạnh những

nguyên nhân trên, còn có

nguyên nhân nào khác dẫn

đến cái chết của lão Hạc

nữa ?

20 Tình cảm của lão Hạc

đối với con trai như thế

nào khi anh quyết định đi

phu đồn điền cao su

- câu nói của lão Hạc chứa

đựng nỗi uât ức, nghẹn

ngào, tức tưởi, những từ

ngữ « tôi, nó, người ta »

cứ lặp đi lặp lại, cái ranh

giới « tôi – nó – người ta »

cứ càng ngày càng xa dần

giống như đứa con trai cứ

từ từ vuột khỏi tầm tay mà

- lão từ chối một cách gầnnhư là hách dịch

- tự trọng và trong sạch

- vì lão thương con

- “Tôi chỉ còn biết khóc…

chứ đâu còn là con tôi”

- “Lão Hạc đang vật vã trêngiường… cái chết thật dữdội”

- lương thiện, có ý thức vềnhân phẩm của mình, lão đãsống xứng đáng với câu tụcngữ “Đói cho sạch, rách chothơm” Cái chết của lão làcái chết của một con ngườiluôn đặt nhân phẩm củamình lên trên cuộc sống và

để bảo toàn nhân phẩm ấy,lão đã phải đánh đổi bằng cảcái chết

- không

3 Suy nghĩ của ông giáo

- có cái nhìn cảm thông,trân trọng đối với LãoHạc cũng như quầnchúng lao khổ

Hạc ?

22 Cái chết ấy thể hiện

phẩm chất gì của lão Hạc ?

- cuộc sống và cái chết của

lão Hạc đã gợi cho những

người xung quanh những

suy nghĩ và tình cảm rất

khác nhau, chúng ta hãy

tìm hiểu suy nghĩ của một

nhân vật gần gũi và thân

cận với lão Hạc nhất, đó là

nhân vật ông giáo

- nhân vật ông giáo cũng

có thể xem là hình ảnh của

chính tác giả

23 Ông giáo có hiểu lão

Hạc ngay từ đầu không ?

- lúc đầu, khi nghe lão Hạc

nhắc đến việc bán chó,

ông giáo rất dửng dưng,

ông nghĩ đến mấy quyển

sách và nghĩ rằng « Lão

quý con chó vàng của lão

đã thấm vào đây so với tôi

quý năm quyển sách của

tôi » Khi nghe lão tâm sự

về anh con trai, ông giáo

đã bắt đầu thông cảm và

hiểu vì sao lão không

muốn bán con chó nữa

Cho đến khi lão Hạc chạy

sang nhà vừa khóc lóc vừa

báo tin là đã bán con chó

vàng, lúc này ông giáo

mới thực sự cảm thấy

thương xót lão Hạc và

không còn cảm thấy tiếc

năm quyển sách như trước

Đó chính là những chỗ gầngũi và làm cho hai ngườiláng giềng này thân thiết vớinhau Lão Hạc rất tin tưởngông giáo và ông giáo cũngrất thông cảm, thương xótcho hoàn cảnh lão Hạc nên

đã tìm nhiều cách an ủi, giúp

đỡ lão Hạc

- đọc SGK

- “Chao ôi…”

những suy nghĩ đó có

đúng không ?

26 Đâu mới là những suy

nghĩ thật sự của ông giáo ?

không thể nào ta thương

chọn cái chết của lão Hạc,

tại sao lão lại không chọn

cái chết lặng lẽ hơn, êm

dịu hơn mà lại chọn cách

ta khổ quá thì người ta chẳngcòn nghĩ đến ai được nữa,cái bản tính tốt của người ta

bị những nỗi lo lắng, buồnđau, những nỗi ích kỉ che lấpmất »

- ông giáo cũng là một ngườibình thường, cũng có nhữngnỗi khổ tâm riêng nhưng ông

có sự cảm thông với nỗi đaungười khác, nhìn mọi ngườixung quanh bằng một tinhthần trân trọng và phát hiện

ra họ những phẩm chất tốtđẹp Đây là một đoạn vănchứa đựng chiều sâu tâm lý

và triết lý nhân sinh rất sâusắc của nhà văn Nam Cao vềnỗi buồn trước con người vàcuộc đời Với những ngườisống quanh ta, nếu ta khôngnhìn họ bằng đôi mắt củatình thương thì ta chỉ toànthấy ở họ những cái xấu xa,

bỉ ổi, ngu ngốc, bần tiện,những cái mà

- Kịch tính hay, bất ngờ

- Ngôn ngữ giản dị, tự nhiên

-> Kết hợp tự sự + tả +b/c

Nội dung:

4 Củng cố nội dung bài học:

" Mắt lão đột nhiên lão hu hu khóc" Viết lời bình đoạn văn trên và cho biết vì saolão Hạc lại có nỗi đâu ghê gớm như vậy?

? Cái chết của lão Hạc được nhà văn NC miêu tả như thế nào? Từ cái chết đó, emnghĩ gì về số phận và phẩm chất của người nông dân nghèo trước CM T8?

5 Hướng dẫn học bài:

- Học phân tích, đọc lại truyện, tóm tắt

- Chuyển bị bài: Từ tượng hình, từ tượng thanh

HS: Chuẩn bị bài trước ở nhà

III BÀI MỚI:

1 Ổn định: Kiểm diện

2 Kiểm tra:

Phân tích tâm trạng của Lão Hạc xung quanh việc bán chó ?

Suy nghĩ của ông giáo đối với Lão Hạc ntn?

3 Bài mới:

Trong khi nói và viết để cho lời văn thêm sinh động,gợi cảm người ta thường sửdụng loại từ tượng hình,từ ktượng thanh để biểu đạt Vậy từ tượng hình,từ tượngthanh là gì?Chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay

2 Tiến trình bài dạy