Bài giảng Luyện thư giãn ppsx

Trình bày được các chỉ định của thư giãn... Sự quan trọng của quá trình hưng phấn và ức chế trong hoạt động của hệ thần kinh.2Thí dụ hệ thần kinh giao cảm chi phối hoạt động của các tuyế

Đ ối tượng: BS YHCT Y4

Thời gian: 2 tiết

Phạm huy Hùng

3 Định nghĩa được thư giãn.

4 Trình bày được kỹ thuật làm thư giãn.

5 Trình bày được các chỉ định của thư giãn.

- Bệnh học nội khoa về hội chứng tâm thể, stress.

Các bạn có thể ôn lại các kiến thức trên tại Sinh lý học y khoa, trường Đại học y dược TP Hồ-Chí-Minh, 2002; Bài giảng bệnh học và điều trị chuyên khoa YHCT tập 2, Bộ môn y học cổ truyền, Đại học YD

TP Hồ Chí Minh, 1998, trang 123-134.

PHƯƠNG TIỆN HỖ TRỢ HỌC TẬP

Để có thể đạt TỐT HƠN mục tiêu bài học, bạn có thể

sử dụng giáo trình điện tử:

- Phương pháp dưỡng sinh: bài thư giãn

Bạn có thể sử dụng giáo trình điện tử trên tại phòng CAL - phòng học có sự hỗ trợ của máy vi tính khoa YHCT- Đại học y dược TP Hồ Chí Minh.

1 Sự quan trọng của quá trình hưng phấn và ức chế trong hoạt động của hệ thần kinh.(2)

Thí dụ hệ thần kinh giao cảm chi phối hoạt động của các tuyến nội tiết, cơ vân, cơ trơn, mạch máu …

Khi bị căng thẳng thần kinh, bị stress hệ thần kinh giao cảm sẽ hưng phấn, kích thích tuỷ thượng thận phóng thích nhiều adrenalin và nor adrenalin làm co mạch, tim đập nhanh, mạnh, huyết áp tăng; nhưng sau khi sự căng thẳng đã qua đi, hoặc đã được giải quyết thì quá trình ức chế hệ thần kinh giao cảm sẽ xảy ra và làm giảm tiết adrenalin và nor adrenalin.

2 Sự làm việc qúa căng thẳng của vỏ não có thể gây

ra nhũng tác hại gì ?

- Bệnh suy nhược thần kinh,

- Các hội chứng tâm thể như hội chứng viêm loét dạ dày tá tràng,

- Xuất hiện cơn hen suyễn,

- Tăng huyết áp, hysterie

- Thậm chí có thể xảy ra những tai biến tim mạch

3 Định nghĩa

Thư giãn là một phương pháp

nghỉ ngơi chủ động,

trong đó toàn bộ hoạt động của hệ thần kinh và

cơ bắp giảm đến mức thấp nhất;

nói cách khác là luyện qúa trình ức chế của hệ thầân kinh.

4 Cách làm thư giãn:

Tư thế:

Nằm là tốt nhất

vì tất cả các cơ đều có thể giãn ra dễ dàng

Hoặc ngồi dựa thoải mái trên một ghế dựa;

hoặc ngồi thẳng lưng, hai tay buông thỏng …

Sau đó ta thực hiện ba bước thư giãn:

Bước 1: Ưùc chế ngũ quan:

• che mắt,

• tập ở nơi yên tĩnh,

• nếu trời nóng, mặc quần áo mỏng hoặc để quạt nhẹ;

• trời lạnh, đắp mền mỏng;

• xa nơi đang nấu ăn…

• Bước 2:

• Tự nhủ thầm

• các cơ mềm ra, giãn ra

• từ từ, chắc chắn,

• tùng nhóm cơ một,

• từ trên xuống dưới,

• toàn thân cảm thấy nặng

và ấm;

NÃO NGHỈ

CƠ MỀM

• Bước 3: Tập trung ý chí theo dõi

hơi thở

• ra vào qua mũi tới phổi,

• khoảng 10 hơi thở,

• có thể đi vào giấc ngủ ngắn

15-30 phút

• Lúc này trên vỏ não chỉ còn

một điểm hưng phấn theo dõi

hơi thở,

• còn các vùng khác của hệ thần

kinh trung ương được nghỉ

ngơi, ức chế.

Giai đoạn tập trung theo dõi hơi

thở

MỐI LIÊN QUAN GIỮA GÍAC QUAN VÀ

Cơ

vân

Trung tâm giao cảm và đối giao cảm

Ngũ

quan

Trung tâm điều hòa dưới vỏ

Cơ trơn (mạch máu, ruột)

VỎ NÃO

+ Kiểm tra thư giãn.

- Nét mặt bình thản, giảm nhiều vết nhăn;

- Cầm cổ tay người tập nhấc nhẹ nhàng lên rồi thình lình thả xuống, cẳng tay sẽ rớt nhanh và nặng; nếu rớt chậm và gượng thì thư giãn chưa tốt;

- Có thể ra lệnh mềm cơ vài lần nữa Những lần sau chắc chắn sẽ tốt hơn.

- Có thể tự kiểm tra bằng cách tự nhấc tay lên rồi thả xuống

5 Chỉ định của thư giãn.

• - Căng thẳng thần kinh và cơ bắp, các hội chứng tâm thể, các bệnh nhân cần nghỉ ngơi, các vận động viên thi đấu đỉnh cao; Mất ngủ; Tâm lý bất an (lo lắng, sợ hãi, buồn giận), mẹât mỏi; những người nóng tính …

• - Hội chứng tâm thể: tăng huyết áp nguyên phát, suy nhược thần kinh, hội chứng viêm loét dạ dày tá tràng …

BÀI TẬP

1 Một doanh nhân nam 36 tuổi, sau một ngày làm việc mệt nhọc, chiều về nhà, khi tập thư giãn, tư thế tốt nhất là:

a Nằm thẳng, che mắt.

b Nằm thẳng nhắm mắt, tay trái để lên bụng, tay phải để lên ngực.

c Nằm thẳng, che mắt tay trái để lên bụng, tay phải để lên ngực.

d Ngồi tựa lưng che mắt.

e Ngồi hay nằm miễn có che mắt.

2 Một bệnh nhân nữ 20 tuổi tập thư giãn ở tư thế nằm, phải thực hiện mấy giai đoạn?

3 Một bệnh nhân nam 30 tuổi tập thư giãn ở giai

đoạn hai, điều chính của giai đoạn này là:

a Thở đều.

b Thả lỏng toàn thân.

c Tập trung ý chí theo dõi hơi thở

d Che mắt, tập ở nơi yên tĩnh

e Hít vào tối đa

4 Một bệnh nhân nữ 50 tuổi tập thư giãn ở giai

đoạn ba, điều chính của giai đoạn này là:

a Thở đều

b Thả lỏng toàn thân.

c Che mắt, tập ở nơi yên tĩnh

d Tập trung ý chí theo dõi hơi thở.

e Hít vào tối đa.

5 Một bệnh nhân nam 50 tuổi bị tăng huyết áp giai đoạn 1, sau một ngày làm việc mệt nhọc, bài tập thích hợp nhất là:

a Tập yoga động tác trồng chuối

b Thể dục nhịp điệu.

c Tập võ Vovinam

d Tập thư giãn.

e Tự xoa bóp ngũ quan.

CÂU HỎI NGẮN

1 Hệ cơ quan nào chỉ huy toàn bộ hoạt động của

cơ thể? Chỉ huy theo phương thức nào?

2 Sự căng thẳng thần kinh có thể gây nên những bệnh gì?

3 Thư giãn là gì? (Hãy định nghĩa thư giãn)

4 Hãy trình bày cách làm thư giãn

5 Hãy trình bày cách kiểm tra thư giãn.

6 Hãy trình bày các chỉ định của thư giãn

Tài iệu tham khảo

1 Bộ môn y học cổ truyền, Đại học YD TP Hồ Chí Minh, Bài giảng bệnh học và điều trị chuyên khoa YHCT tập 2, 1998

2 Đại học y dược TP Hồ-Chí-Minh, Sinh lý học y khoa, 2002.

3 Đại học y Hà Nội, Bài giảng Y Học Cổ Truyền tập 2, NXB y học, 2005.

4 Nguyễn Văn Hưởng, Huỳnh Uyển Liên, Phương pháp Dưỡng sinh, NXB Y học,1994, (tái bản lần 8).