Bao cao thuc tap Giong

báo cáo thực tập

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong thực tiễn sản xuất nông-lâm nghiệp, để có năng suất cao, đạt được mục đích kinh doanh, đem lại lợi nhuận lớn, chúng ta phải tập trung vào giải quyết mâu thuẫn giữa cây trồng và điều kiện hoàn cảnh Có 3 cách để giải quyết điều này, trong đó rất cần quan tâm đến yếu tố Giống, bởi đó là một trong những yếu tố quyết định sự thành, bại của một mùa vụ, một mô hình, một chương trình hay một dự án,…Vì Giống rất có tầm quan trọng nên nghiên cứu Giống là một vấn đề hết sức được quan tâm Trường Đại học Lâm Nghiệp

là một trong những đơn vị góp phần vào việc nghiên cứu này

Là những sinh viên Lâm Nghiệp, trong chương trình đào tạo chính khóa, chúng em đã được học tập, nghiên cứu những kiến thức cơ bản về Giống (như Giống là gì?; tầm quan trọng, cơ sở khoa học của cải thiện giống; xây dựng vườn giống, rừng giống; các phương pháp nhân giống, cách gây tạo giống mới, bảo tồn nguồn gen,…) Với phương châm học đi đôi với hành, chúng em đã được thực hành môn Giống cây nông-lâm nghiệp trong thời gian 15tiết đã thu được những bài học rất bổ ích Trong thời gian này, thực hiện kế hoạch của phòng đào tạo trường Đại học Lâm Nghiệp, chúng em tiến hành thực tập môn Giống cây trồng nông- lâm nghiệp dưới sự hướng dẫn của cô giáo Nguyễn Quỳnh Trang, thầy giáo Hồ Hải Ninh, với nội dung, thời gian và địa điểm cụ thể (như trang sau)

Sau một tuần thực tập, em tiến hành viết báo cáo về những vấn đề đã thực hiện Em xin chân thành cám ơn thầy, cô giáo đã tận tình giúp đỡ; “Trung tâm nghiên cứu giống cây ăn quả có múi” đã tạo điều kiện cho chúng em tham quan, học tập; 5 hộ gia đình khu Tân Bình, khu Chiến Thắng, Xuân Mai, Chương Mỹ, Hà Nội đã nhiệt tình cung cấp thông tin về những giống cây ăn quả hiện đang được trồng

Sau đây là nội dung bài báo cáo của em

Kế hoạch thực hiệnNgày Nội dung TT Địa Điểm TT Thời gian

TT23/3 Sáng Giới thiệu nội dung TT 206_G1 7h30’

Chiều Ôn lại lý thuyết

24/3 Sáng Bài 1: Thiết kế chuyển

hoá rừng giống (công tác ngoại nghiệp)

Núi Luốt 8h00’

Chiều Bài 1-tiếp: Xử lý số

liệu (công tác nội nghiệp)25/3 Sáng Giới thiệu nội dung TT

Bài 4: Tìm hiểu tiêu chí đánh giá một số loài cây ăn quả

Trung tâm nghiên cứu cây ăn quả có múi (Xuân

I Giới thiệu về điều kiện tự nhiên của khu vực Núi Luốt, Xuân Mai, Chương

2 Địa hình:

+ Độ dốc trung bình là 15+ Hướng dốc thoải: Bắc-Nam

+ Thoát nước tốt, mực nước ngầm sâu dưới 2m

3 Khí hậu: Nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa

+ Nhiệt độ:

Trung bình là 24,3oC Cao nhất là 39oC (tháng 7) Thấp nhất là 10oC (tháng 1)+ Độ ẩm:

Tháng thấp nhất là tháng 12 ( 12mm, chiếm 0,54% lượng mưa cả năm)

Mưa đá: thường ít xảy ra, vài năm xuất hiện một lần

Sương muối: thường xuất hiện tháng 11, 12, mức

độ hại trung bình

5 Thảm thực vật:

Độ che phủ của cây bụi: 60%

Mức độ sinh trưởng trung bình

Gồm: Xích đồng nam, Dương xỉ, cỏ lào, cúc sinh viên, cỏ gà, dương xỉ…

Loài chủ yếu: Dương xỉ

6 Tình hình sâu bệnh hại: ở mức thấp, không có nguy cơ xảy ra dịch Đối với loài Thông có sâu róm thông, bệnh khô xám lá, bệnh rụng lá

II Nội dung thực tập:

1 Công tác ngoại nghiệp:

- Chuẩn bị dụng cụ: Địa bàn, thước dây, dây ni-lông giới hạn diện tích, phấn (sơn) đánh STT của cây, thước kẹp kính, máy đo độ cao, giấy ô-li

- Lựa chọn khu rừng để chuyển hoá:

+ Nằm trong khu phân bố tự nhiên của loài, hoặc có điều kiện tự nhiên tương tự như khu phân bố loài

+ Khu vực chưa từng có sâu, bệnh hại phát thành dịch

+ Đại bộ phận trong lâm phần sinh trưởng, phát triển tốt, không cong queo, sâu bệnh Đối với rừng trồng phải có trên 60% cây đạt mục tiêu kinh doanh, phân bố đều trên toàn diện tích Đối với rừng tự nhiên, phải có ít nhất 20cây/1ha có thể cung cấp vật liệu giống

- Dùng thước dây, địa bàn, dây ni-lông để xác định và giới hạn diện tích khu rừng cần chuyển hoá Khu vực này có điều kiện tự nhiên như đã giới thiệu

ở trên

- Lập OTC sau đó tiến hành đo đếm các chỉ tiêu sinh trưởng (dùng kẹp kính và máy đo cao): Hvn, Hdc, D1.3, Dt (D1.3, Dt cần đo theo 2 chiều vuông góc với nhau, lấy giá trị trung bình)

- Vị trí của OTC: Góc phần tư bên trái ngã tư Yên Ngựa (nhìn từ cổng sắt), gần đỉnh 76

- Các số liệu thu được: + Diện tích cả lâm phần 6862,5m2

+ Diện tích OTC 1765m2 + Số cây thông mã vĩ của cả lâm phần 336 cây + Số cây thông mã vĩ của OTC 100 cây

2 Công tác nội nghiệp:

- Xác định các giá trị trung bình của các chỉ tiêu sinh trưởng, phân cấp theo phân cấp KRAP

- Xác định số cây giữ lại để làm giống, số cây cần tỉa thưa

- Dự trù vốn chuyển hoá theo từng năm: phát dọn thực bì, tỉa thưa, bón phân, vun xới gốc, bảng hiệu, công trình phụ trợ…

Số liệu đo đếm để tính diện tích cả lâm phần

Biểu 1: Số liệu đo đếm các chỉ tiêu của cây trong OTC

105 164 x ChÆtSTT Sè c©y CÊp I CÊp II CÊp III CÊp IV CÊp V Ghi chó

- Biểu 2:

+ Dựa vào lý thuyết phân cấp KRAP, đếm được 68 cây không đủ tiêu chuẩn, cần chặt bỏ Nếu tiến hành tỉa thưa 70 cây đó thì số cây còn lại là 236-70=166(cây)

- Số cây trong OTC đạt mục đích kinh doanh là 40% tổng số cây trên diện tích cả OTC, không đạt được yêu cầu là 60% để có thể lựa chọn chuyển hoá thành rừng giống

- Mật độ trung bình hiện tại (nếu chưa tỉa thưa) của Lâm phần là: 336cây/6862,5m2 tức là 490cây/ha, do đã được tỉa thưa nhiều lần Mà mật độ cây cần giữ lại làm giống đối với thông Mã Vĩ đã là: 500 đến 600cây/ha Nếu chúng ta tiến hành chuyển hoá với diện tích này, tức là tiến hành việc tỉa thưa thì mật độ trung bình sẽ không đảm bảo cho sự sinh trưởng, phát triển của cây (cây dễ bị gió bão quật đổ, các loài cây khac xâm lấn, sản lượng hạt giống giảm…) Đây lại là một nguyên nhân chúng ta không nên chuyển hoá khu vực này thành rừng giống

- Độ tuổi rừng trồng được chuyển hoá thành rừng giống phù hợp nhất thay đổi theo loài và điều kiện lập địa, nhìn chung là ở giai đoạn tuổi non hoặc

rừng sào, đối với thông Mã Vĩ là 12(tuổi) Theo một số nghiên cứu, đánh giá thì tuổi của rừng trồng ở Núi Luốt đã gần 30(tuổi).

2 Nguyên tắc chung khi xây dựng vườn giống:

+ Chọn địa điểm: thuận lợi cho quá trình sinh trưởng, phát triển của cây giống (là trung tâm phân bố của loài hoặc nơi có điều kiện tự nhiên tương đối giống với khu phân bố của loài, địa hình bằng phẳng, đất tốt…)

+ Tiến hành cách ly, làm những băng cách ly để tránh sự giao phấn (băng xanh, băng trắng) phụ thuộc vào khả năng phát tán hạt phấn của những cây ở trong VG hoặc những cây ở ngoài VG

+ Số lượng dòng: khoảng từ 20-25 dòng cây mẹ và được trồng xen kẽ nhau để tạo điều kiện cho thụ phấn chéo, hạn chế giao phấn giữa các cây trong cùng dòng

+ Mật độ phụ thuộc vào đặc điểm sinh thái của cây giống và điều kiện lập địa để tạo điều kiện tốt nhất cho cây

+ Áp dụng biện pháp thâm canh cao cho VG nhất là những biện pháp tác động làm tăng và ổn định khả năng cung cấp VLG như tạo tán, bón phân, phòng trừ sâu bệnh hại…

3 Các sơ đồ bố trí cây trong vườn giống thường gặp:

+ Sắp xếp cây giống theo hàng có chuyển dịch+ Sắp xếp theo khối hoán vị (nội dung thực tập)

+ Sắp xếp hoàn toàn ngẫu nhiên

II Nội dung thực hiện:

1 Yêu cầu:

- Xây dựng vườn giống có 20 dòng cây mẹ tham gia, bố trí theo khối hoán vị

- Khoảng cách: cây x cây ~ 1x1(m), hàng x hàng ~1x1(m)

- Có 12 ô (3x4ô/v.g), mỗi ô bố trí đủ 20 dòng cây mẹ (4x5cây/ô), tổng cộng 240cây/v.g, diện tích vườn giống là 240m2

- Bố trí 20 dòng cây đã đánh số thứ tự vào mỗi ô theo vị trí như sơ

đồ (trang sau)

4 Nhận xét về các sắp xếp theo khối hoán vị:

- Ưu điểm: Các cây được bố trí theo cách này dễ thực hiện, tránh lập lại thứ tự theo định kỳ

- Nhược điểm: Chưa tạo được khả năng thụ phấn chéo ngẫu nhiên

Sơ đồ xây dựng vườn giống bố trí theo khối hoán vị

Tìm hiểu phương pháp nhân giống cho cây nông- lâm nghiệp

- 3 phương pháp trên cùng có đặc điểm là giữ được những đặc tính của cây mẹ

- Phương pháp chiết, ghép cành: Nhanh cho ra quả

+ Chiết cành: Hệ số nhân giống chưa thật cao, làm tổn thương, ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển của cây mẹ

+ Ghép: Gồm ghép cành (ghép nối tiếp, ghép bên thân, ghép chẻ đỉnh), ghép mắt (ghép mắt cả gỗ, ghép mắt không gỗ) Hệ số nhân giống cao Cây có sức sống tốt hơn nếu có gốc ghép cùng loài địa phương, do có bộ rễ phát triển tốt hơn

- Phương pháp giâm hom: Lâu ra quả hơn 2 phương pháp trên, có hệ số

di truyền cao hơn chiết cành Đối với những giống cây ăn quả khó ra rễ thì phương pháp này khó thực hiện, và nếu thực hiện được thì cần trang thiết bị hiện đại, tốn kém

- Chăm sóc:

+ Trước khi ghép 10-15 ngày, tưới đạm hoặc tưới phân bón

lá để tăng khả năng lưu chuyển nhựa cho cây

+ Sau khi ghép cần ngừng tưới nước hoặc tránh tưới trực tiếp từ trên xuống, chỉ nên tưới thấm ở gốc cây.

+ Nếu cây chưa liền sinh thì không nên để quá nhiều chồi phát triển vì sẽ không đủ dinh dưỡng cho cây tồn tại

II Nội dung thực hiện:

1 Yêu cầu

- Quan sát, thống kê những loại cây ăn quả và giống đang trồng tại Trung tâm nghiên cứu và tại những hộ gia đình tại Thuỷ Xuân Tiên, Xuân Mai, Chương Mỹ, Hà Nội

- Tìm hiểu phương pháp nhân giống của mỗi giống

- Phân biệt được các giống của 2 loài theo các tiêu chí đánh giá

2 Kết quả thu được

STT Tên loài Tên giống Đặc điểm

Đông Dư Lá nhỏ, nhọn, quả toMalaixia Không hạt, lá tròn

2 Bưởi

Phúc Trạch Lá dày, đậm, tép khô

Ghép vào cuối tháng 5, đầu tháng 6

Đoan Hùng Lá mỏng, dài, màu xanh

nhạt, tép nátDiễn Lá dày, đậm, quả nhỏ,

màu vàngĐài Loan Hoa trắng, cuống tím, lá

toTrung Quốc Hoa tím, cuống trắng, lá

3 Xoài to Ghép vào tháng 3,

tháng 4

Đại Thành Cuống lá trắng, quả toHương Chi Cuống tím, quả nhỏThanh Hà Quả trắng, hạt nhỏLục Ngạn Lá to hơn vải Thanh HàBắc Kạn Lá to, quả chua

Ôn Châu Lá nhỏXoài Quả to, mọng nước, lá to Xuân Đỉnh Quả nhiều, nhỏ, lá nhỏ, 8

Cam

Vinh Lá to, quả to, chín đỏ

vàng, vỏ dày

Đường (cam canh)

Lá nhỏ, quả ngọt, nhỏ, mọng, vỏ mỏng, chín đỏ

Phân biệt các giống của 2 loài cây ăn quả theo từng tiêu chí đánh giá

STT Tên

loài

Tên giống Tiêu chí đánh giá Hình vẽ minh hoạ

1 Cam Cam Vinh Lá to, dày, mép

nguyên, gợn sóng, đầu lá hơi

nhọnQuả to, vỏ dày, chín đỏ vàng, thu quả vào cuối nămCam canh

(cam

đường)

Lá nhỏ, mép nguyên, đầu lá nhọn thuôn dàiQuả nhỏ, ngọt, mọng, vỏ mỏng, chín đỏ

Phúc

Trạch

Lá dày, đậm, giữa thùy lá và lá chính có gấp khúc

rõ, đuôi lá lõm, hình tim, thuỳ lá nhỏ, gân xương

cá nổi rõ, mép lá

có răng cưa Thân

có gai nhỏ, nhọnQuả hình cầu hơi dẹt, vỏ quả màu vàng xanh, dày, cứng, tép màu phớt hồng, thu vào tháng 8

Hoa ra váo tháng 3-4, lưỡng tínhDiễn Lá dày, đậm, thuỳ

lá hình tim, phiến

lá chính chớm lên thuỳ lá, đuôi lá hơi nhọn, mép lá

có răng cưa

2 Bưởi

Quả nhỏ, tròn lây đều, khi chín màu vàng cam, màu vàng nhạt, tép màu vàng xanh, giòn, có vị ngọt mát

Gai nhỏ, nhọnĐoan

Hùng

Lá mỏng, thuôn dài, màu xanh nhạt hơn 2 giống bưởi trên, mép nguyên, có gợn sóng, thuỳ lá hình tim nhỏ, phiến lá chính chớm lên một phần thuỳ lá,

có 1 gân chính nổi rõ

Quả dẹt, khi chín

có màu vàng sáng, vỏ héo, cùi mỏng, tép nhỏ, nát, có vị ngọt mát

phương pháp giâm hom vì có nhiều loài cây rất khó ra rễ, còn phương pháp chiết thì dễ làm tổn thương cây mẹ, dẫn đến thoái hoá giống Ở đây, người ta ghép mắt cho chanh, ghép cành (chẻ đỉnh) cho nhãn, ghép cành (nối tiếp) cho bưởi,…

- Người ta thường chọn cây làm gốc ghép là những cây có sức chống chịu tốt, sinh trưởng tốt như bưởi chua, cam chua,… để ghép với những giống

có phẩm chất tốt, muốn nhân rộng

- Giá thành cây giống bán ra tuỳ giống như sau:

+ Bưởi: 5000đ/cây + Cam, xoài, quýt, vải, nhãn Hương Chi: 3000đ/cây+ Hồng xiêm Xuân Đỉnh: 10000đ/cây

+ Ổi Malaixia: 30000đ/cây+ Nhãn Đại Thành: 10000đ/cây, v…v

Kết quả điều tra, phỏng vấn 5 hộ gia đình ở khu Chiến Thắng và Tân

Bình, Xuân Mai, Chương Mỹ, Hà Tây.

1 Danh sách 5 hộ gia đình đã tiến hành phỏng vấn

STT Họ và tên Địa chỉ Thống kê số CĂQ được trồng

2 Kết quả điều tra từng hộ gia đình

* Gia đình ông Nguyễn Văn Bảng:

- Trồng giống bưởi Diễn, tôm xanh

- Giống được mua từ những hộ xung quanh

- Diện tích trồng 500m2, với 30 gốc

* Gia đình bà Ngô Hồng Thương:

- Trồng giống bưởi Diễn, tôm vàng

- Giống được nhân bằng phương pháp chiết cành từ cây bưởi Diễn của hộ gia đình khác

- Diện tích trồng 1500m2, với 72 gốc

* Gia đình ông Trương Đức Tiến

- Trồng giống bưởi Diễn

- Giống được nhân bằng phương pháp chiết cành

- Trồng 100 gốc Năm được mùa thì thu hoạch 30-50quả/cây, mất mùa thì thu được 5-6quả/cây

* Gia đình bà Nguyễn Thị Tám

- Trồng giống bưởi Diễn

- Trồng 40 gốc, được 10 năm

- Ngoài ra còn trồng thêm xoài, khế, nhót

* Gia đình ông Ngyễn Ngọc Tư

- Trồng giống bưởi Diễn

- Giống lấy từ địa phương (Diễn, Từ Liêm, Hà Nội)

- Trồng 100 gốc, được 10 năm, bán được 10000-15000/quả

- Chế độ chăm sóc: Lúc mới trồng bón lân + đạm, từ năm 3 trở đi chỉ bón lân + kali, bón phân 2lần/năm (lần 1 bón lân vào tháng 3, lần 2 bón kali vào tháng 7-8 để quả ngọt)

- Ngoài ra còn trồng thêm: nhãn lồng Hưng Yên( 45 gốc, thu hoạch vào tháng 7-tháng 8), hồng xiêm (Xuân Đỉnh- 6gốc, Nước- 1gốc), vải thiều Lục Ngạn (100gốc, mật độ 4x4, thu hoạch vào tháng 4), xoài, mít…

- Nhưng có một số hộ gia đình trồng bưởi Diễn đã bị mất mùa 3 năm, do thoái hoá giống (giống được lấy từ một nơi, dùng phương pháp chiết nhiều lần trên cây mẹ, làm tổn thương, giảm sức sống, năng suất của cây mẹ, qua nhiều năm nhân giống dẫn đến tình trạng này), hoặc do kỹ thuật chăm sóc chưa cao.

PHẦN III: KẾT LUẬN

Sau một tuần thực tập tại 3 địa điểm đã trình bày ở trên, chúng em đã hoàn thành 4 nội dung chính là:

- Thiết kế chuyển hoá rừng giống

- Xây dựng vườn giống

- Tìm hiểu phương pháp nhân giống cho cây nông-lâm nghiệp

- Tìm hiểu tiêu chí đánh giá một số loài cây ăn quả

Ở nội thứ nhất, chúng em đã được rèn luyện kỹ năng sử dụng địa bàn, máy đo cao, thước kẹp kính để đo, đếm, xác định diện tích của lâm phần, của các chỉ tiêu đánh giá cây tuỳ thuộc mục đích kinh doanh ( như D1.3, Dt, Hvn, Hdc) Ngoài ra chúng em còn biết cách đánh giá rừng trồng tự nhiên, có thể xác định khu vực rừng đó có thể tiến hành chuyển hóa thành rừng giống được hay không Lâm phần mà chúng em lựa chọn đã không đáp ứng được những yêu cầu (như đã phân tích) để có thể chuyển hóa thành rừng giống nên trong bài báo cáo đã không có phần xác định số cây cần tỉa thưa, số lần cần tỉa thưa, phương pháp tỉa thưa, dự trù kinh phí cho từng năm, hay trong cả thời gian chuyển hóa

Ở nội dung thứ 2, chúng em đã biết cách xây dựng VG, bố trí theo khối hoán vị, sắp xếp 20 dòng cây mẹ trong các ô

Ở nội dung thứ 3, sau khi được tham quan, giới thiệu, chúng em đã biết thêm nhiều giống cây ăn quả mới, các cách nhân giống vô tính được sử dụng nhiều nhất là phương pháp ghép (ghép mắt, ghép cành), có thể nhân rộng rất nhiều giống có phẩm chất tốt, đem lại hiệu quả kinh tế rất cao.

Ở nội dung cuối cùng, chúng em đã quan sát và nhận biết được qua hình thái bên ngoài các giống của 2 loài cây ăn quả là bưởi (Bưởi Diễn, bưởi Đoan Hùng, bưởi Phúc Trạch) và cam (cam Vinh, cam Canh)

Ngoài ra, chúng em còn tiến hành phỏng vấn 5 hộ gia đình, thống kê được những giống cây cây ăn quả đang được trồng tại vườn của họ Chúng em

đã biết thêm nhiều kinh nghiệm trong thực tiễn sản xuất

Trong suốt một tuần thực tập, chúng em đã gặp rất nhiều thuận lợi nhưng cũng không ít những khó khăn

- Thuận lợi: Chúng em đã có kiến thức về môn giống Cây trồng

do cô giáo Khuất Thị Hải Ninh giảng dạy Chúng em còn được cô giáo Nguyễn Quỳnh Trang, thầy giáo Hồ Hải Ninh tận tình hướng dẫn, được

“Trung tâm nghiên cứu cây ăn quả có múi” tạo điều kiện tham quan, giới thiệu các giống cây ăn quả, được 5 hộ gia đình (có tên) tạo điều kiện cho buổi phỏng vấn thành công,…

- Khó khăn: Điều kiện thời tiết trong thời gian thực tập không tốt (hầu hết các ngày đều mưa), gây ảnh hưởng đến việc tập trung, việc thực hiện công tác ngoại nghiệp,… Trong buổi phỏng vấn, vì vào giờ hành chính nên rất khó tìm kiếm được người dân đồng ý cho phỏng vấn, có nhiều trường hợp dù

đã thực hiện phỏng vấn nhưng vẫn không thu thập được nhiều thông tin (do người phỏng vấn thiếu kinh nghiệm, do người dân không muốn trả lời)… Ngoài ra, do thời gian thực tập ngắn nên nhiều vấn đề chúng em còn chưa nắm thật chính xác

Sau một tuần thực tập môn giống Cây trồng, chúng em đã được rèn luyện rất nhiều kỹ năng và bổ xung được nhiều kiến thức cho bản thân Mặc

dù đã hết sức cố gắng để hoàn thành bài báo cáo nhưng vì những lý do khách quan, chủ quan đã nêu trên, cũng như kinh nghiệm bản thân còn nhiều hạn chế, bài báo cáo chắc chắn sẽ tồn tại những thiếu sót nhất định, em rất mong được thầy, cô giáo nhận xét đánh giá để em có thể rút kinh nghiệm cho những lần thực tập tiếp theo cũng như khi ra công tác sau này

Em xin chân thành cảm ơn!