là một phương pháp mạnh mẽ với độ nhạy cao được sử dụng trong các nghiên cứu về thành phần các chất trong không khí.. Bản chất GC-MS, đúng như tên gọi của nó, là sự kết hợp của Sắc ký
Trang 1Giới thiệu Gas
Chromatography Mass Spectometry
Gas Chromatography Mass Spectometry (viết tắt là GC-MS hoặc GCMS, tạm dịch là Phương pháp Sắc ký khí kết hợp với Khối phổ)
Trang 2là một phương pháp mạnh mẽ
với độ nhạy cao được sử dụng
trong các nghiên cứu về thành
phần các chất trong không khí Bản chất GC-MS, đúng như tên gọi của nó, là sự kết hợp của Sắc
ký khí (Gas Chromatography) và Khối phổ (Mass Spectometry)
Ngưỡng phát hiện của phương
pháp này là 1 picogram
(0.000000000001 gram) Tuy
nhiên, có rất nhiều chất gây ô
nhiễm tồn tại trong không khí ở nồng độ thấp hơn 1 picogram / mét khối Vì vậy, nhu cầu về một phương pháp có ngưỡng phát
hiện dưới 1 picogram vẫn đang rất cấp bách
Trang 3GC-MS có thể làm được gì?
Phân tách: GC-MS có thể phân tách các hỗn hợp hóa chất phức tạp
trong không khí hay trong nước Có thể hình dung điều này như một
cuộc chạy đua Tất cả các vận động viên cùng xuất phái tại 1 thời điểm nhưng người nào chạy nhanh hơn
sẽ về đích trước Ở đây, tốc độ
được quyết định bởi tính bay hơi Chất nào có tính bay hơi cao sẽ di chuyển nhanh hơn chất có tính bay hơi thấp
Định lượng: GC-MS có thể định
lượng một chất bằng cách so sánh
Trang 4với mẫu chuẩn, là chất biết trước và
đã được định lượng chuẩn bằng
GC-MS
Nhận dạng: Nếu trong mẫu có một chất lạ xuất hiện, khối phổ có thể nhận dạng cấu trúc hóa học độc
nhất của nó (giống như việc cảnh sát lấy dấu vân tay của 1 người)
Cấu trúc của chất này sau đó được
so sánh với một thư viện cấu trúc của các chất đã biết Nếu không tìm được chất tương ứng trong thư viện thì nhà nghiên cứu có thể dựa trên cấu trúc mới tìm được để phát triển các ý tưởng về cấu trúc hóa học
Nói cách khác, nhà nghiên cứu thu được một dữ liệu mới và có thể
Trang 5đóng góp vào thư viện cấu trúc nói trên sau khi tiến hành thêm các
biện pháp để xác định được chính xác loại hợp chất mới này
GC-MS hoạt động như thế nào?
Dưới đây là phần minh họa flash của GC-MS trên website của
Oregon State University Hãy rê chuột lên tên gọi của các thành
phần để xem phần miêu tả của
chúng
Thiết bị GC-MS được cấu tạo từ 2
Trang 6thành phần Phần sắc ký khí (GC) phân tách hỗn hợp hóa chất thành một mạch theo từng chất tinh khiết Phần khối phổ (MS) xác định cả
định tính và định lượng các chất
này
1 Sắc ký khí (GC):
A Cửa tiêm mẫu (injection port): 1 microliter dung môi chứa hỗn hợp các chất sẽ được tiêm vào hệ thống tại cửa này Mẫu sau đó được dẫn qua hệ thống bởi khí trơ, thường là helium Nhiệt độ ở cửa tiêm mẫu được nâng lên 3000C để mẫu trở thành dạng khí
Trang 7B Vỏ ngoài (oven): Phần vỏ của hệ thống GC chính là một lò nung đặc biệt Nhiệt độ của lò này dao động
từ 400C cho tới 3200C
C Cột (column): Bên trong hệ
thống GC là một cuộn ống nhỏ
hình trụ có chiều dài 30 mét với
mặt trong được tráng bằng một loại polymer đặc biệt Các chất trong
hỗn hợp được phân tách bằng cách chạy dọc theo cột này
2 Khối phổ (MS):
Khối phổ được dùng để xác định
một chất hóa học dựa trên cấu trúc của nó Hãy tưởng tượng đến một
Trang 8bộ đồ chơi ghép hình Nếu chẳng may bạn đánh rơi bộ đồ chơi này
xuống nền nhà, khi đó một số mảnh ghép bị văng ra trong khi một số
khác vẫn dính với nhau Xem xét lại các mảnh này bạn có thể tưởng tượng ra được hình ảnh cần ghép Đây cũng chính là nguyên lý của
Khối phổ
A Nguồn Ion (ion source): Sau khi
đi qua cột sắc kí khí, các hóa chất tiếp tục đi vào pha khối phổ Các phân tử phải đi qua một luồng
electrons và vì vậy chúng có thể bị chia thành các mảnh nhỏ hơn và
tích điện dương Các mảnh này
được gọi là ion Điều này là quan
Trang 9trọng bởi vì các hạt cần ở trạng thái tích điện thì mới đi qua được bộ
lọc
B Bộ lọc (Filter): Khi các ion di
chuyển trong bộ phận khối phổ,
dựa trên khối lượng mà chúng được sàng lọc bởi một trường điện từ Bộ lọc này có khả năng lựa chọn, tức
là chỉ cho phép các hạt có khối
lượng nằm trong một giới hạn nhất định đi qua
C Bộ cảm biến (detector): Thiết bị cảm biến có nhiệm vụ đếm số
lượng các hạt có cùng khối lượng Thông tin này sau đó được chuyển đến máy tính Tại đây các phép tính
Trang 10được thực hiện và xuất ra kết quả gọi là khối phổ (mass spectrum)
Khối phổ là một biểu đồ phản ánh
số lượng các ion với các khối lượng khác nhau đã đi qua bộ lọc
3 Máy tính:
Bộ phận chịu trách nhiệm tính toán các tín hiện do bộ cảm biến cung
cấp và đưa ra kết quả khối phổ
Phân tích kết quả
Làm thế nào để phân tích các kết
quả từ máy tính? Dưới đây là một hình khối phổ Trục X là khối
Trang 11lượng còn trục Y là số lượng Mỗi hóa chất chỉ tạo ra một mô hình
duy nhất, nói cách khác mỗi chất có một “dấu vân tay” để nhận dạng,
dựa trên mô hình ion của nó
Trên hình ta thấy phân tử ban đầu
có khối lượng là 5 Trên sơ đồ khối phổ hạt lớn nhất này được gọi là
ion phân tử (molecular ion) Các
hạt nhỏ hơn có khối lượng 1,2,3 và
Trang 124 được gọi là các ion phân mảnh
(fragment ions) Trong trường hợp
ví dụ trên ta thấy các phân tử của chất này có xu hướng bị phá vỡ
thành các tổ hợp 1-4 hơn là 2-3
Các nhà nghiên cứu có thể so sánh khối phổ thu được trong thí nghiệm của họ với một thư viện khối phổ của các chất đã được xác đinh
trước Việc này có thể giúp họ định danh được chất đó (nếu phép so
sánh tìm được kết quả tương ứng) hoặc là cơ sở để đăng ký một chất mới (nếu phép so sánh không tìm được kết quả tương ứng)