Tài liệu Giới thiệu về dinh dưỡng học pdf

Thời gian đó, có rất nhiều khám phá về vai trò của vitamin, các acid amin, acid béo thiết yếu, các chất khóang đại lượng và vi lượng, sự trao đối năng lượng, nhu cầu dưỡng chất và sự hi

DAI HOC CAN THO - KHOA NONG NGHIEP

GIAO TRINH GIANG DAY TRUC TUYEN Đường 3/2, Tp Cần Thơ Tel: 84 71 831005, Fax: 84 71 830814 Website: htto:/Avww.ctu.edu.vn/knn email: dminh@ctu.edu.vn, vtanh@ctu.edu.vn

GIAO TRINH

DINH DUONG GIA SUC

CHUONG 1

GIGI THIEU VE DINH DUONG HOC

Chủ biên: PTS Luu Huu Manh

Tham gia biên soạn: Th.S Nguyên Nhựt Xuân Dung

va PTS V0 Van Son

Thang 1 nam 1999

Chifong 1

GIỚI THIỆU VỀ DINH DƯỠNG HỌC

I LICH SỬ PHAT TRIEN

Antoine Lavoisier (1743-1794), nhà hóa học lớn người Pháp được xem như

là người đã có công gây dựng nên ngành khoa học Dinh Dưỡng Tiếp theo các nghiên cứu đầu tiên về dinh dưỡng học, quá trình phát triển của ngành khoa học nay rất chậm ở thé ky 19 Nhu cầu về protein, chất béo và carbohydrate được khám phá ra và nhất là những nghiên cứu nhấn mạnh về việc sử dụng các dưỡng chat nay và năng lượng cùng với sự phát triển dần với những số liệu nghiên cứu

về chất khóang Kiến thức về đinh dưỡng được phát triển mạnh vào khỏang thập

niên 1920 khi một vài vitamin đầu tiên được phát hiện ra Thời gian đó, có rất nhiều khám phá về vai trò của vitamin, các acid amin, acid béo thiết yếu, các chất

khóang đại lượng và vi lượng, sự trao đối năng lượng, nhu cầu dưỡng chất và sự hiện tượng suy dinh dưỡng

Ngày nay, người ta nhận ra có hơn 40 đưỡng chất là cần thiết trong khẩu phần của con vật (một số thì có đặc tính đặc thù theo loài vật nuôi) Các nhà dinh dưỡng cho là vẫn còn một số chất vi lượng thiết yếu hoặc vài vitamin sẽ được khám phá sau nay Thật vậy, những dưỡng chất chưa được biết phải có vai trò rất quan trọng, mặc dù nhu cầu của chúng rất nhỏ bởi vì gia súc có thể duy trì và hòan tất một chu trình sản xuất dựa trên khẩu phần thức ăn tỉnh khiết chủ yếu là

chất xơ, tỉnh bột, đường, chất béo, protein tỉnh chất như là casein, hổn hợp muối

khóang và các vitamin tinh chất

Sự phát triển của ngành đỉnh dưỡng học là nhờ vào các phương tiện nghiên cứu rất lớn nhất là việc cải tiến các kỹ thuật phân tích và sự kiết hợp các kiến thức về hóa học, sinh hóa, sinh lý động vật và những ngành khoa học có liên quan khác Chẳng hạn như là các số liệu chứng minh vai trò của các chất khóang

vi lượng thiết yếu, được hồ trợ rất lớn bởi các thiết bị đặc biệt có thể phát hiện ra các chất nầy ở dạng phần ti

II MỘT VẢI ĐỊNH NGHĨA

1 Chất bổ dưỡng ( nourish): là những chất cung cấp chất cần thiết cho sự

song va san xuât.

2 Dưỡng chất (nutrient): được định nghĩa là chất bổ dưỡng cho con vật, có

tính cách khoa học hơn, đó là một cấu tử hóa học hoặc một hợp chất yêu cầu phải

có trong khẩu phần của con vật để con vật có thể duy trì và phát triển các chức năng sống bình thường của nó

3 Thức ăn (feed): là vật chất có thể ăn được, và có chức năng cung cấp chất đinh dưỡng Food dùng để điển tả thức ăn của người Feedstuff là bất kỳ vật

chất có thể ăn được được sử dụng cho con vật

4 Khẩu phần (diet): là hôn hợp các thức ăn dung dé cung cấp dưỡng chất cho con vật Ration cũng được gọi là khẩu phần nhưng đúng ra là phần ăn tức là khối lượng thức ăn cung cấp trong 24 giờ cho con vật

5 Mức ăn (Feed intake): khối lượng khâu phần con vật thật sự ăn được

II NỘI DƯNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Dinh dưỡng gia súc là một môn học cơ sở được chia ra làm 3 nội dung chính:

1 Vai trò các dưỡng chất bao gồm sự tiêu hóa, hấp thu, trao đổi thực hiện các chức năng sống như xây dựng cấu trúc của cơ thể, cung cấp năng lượng, tham gia vào việc xúc tác các phản ng và các quá trình trao đổi khác trong cơ

thể con vật bao øôm các chất như: nước, chất đạm, chất béo, carbohydrate, chất

khóang đại lượng và vi lượng, các vitamin

2 Các nguyên lý về dinh dưỡng và hệ thống giá trị dinh dưỡng

3 Phương pháp nghiên cứu dinh dưỡng:

a Phương pháp thí nghiệm dựa trên những phân tích sinh học trên

cơ thể con vật

- Thí nghiệm cân bằng dinh dưỡng (Balance trial): đo lường hàm lượng dưỡng chất mà con vật tiếp thu và các dưỡng chất không được tiêu hóa hấp thu và bài thải trong các tiết vật, để đánh giá chất lượng cũng như khả năng

sử dụng của con vật cũng như tìm ra được nhu cầu dinh dưỡng của con vật

- Thí nghiệm nuôi dưỡng (feeding trial): cho con vật ăn một loại thức ăn hay một khâu phần định sẵn rồi theo đối các chỉ tiêu sinh học như sự thay đổi trọng lượng, sự tiêu tốn thức ăn, t1 lệ thụ thai, hàm lượng hồng cầu hay các chi tiêu sinh lý khác Từ các chi tiêu đo lường được giúp ta xác định được tác dụng của thức ăn hay của khẩu phần đó Thí nghiệm nuôi dưỡng còn giúp tahiều biết thêm về trò của các chất thiết yếu mà cơ thể con vật không thể tự tổng hợp được như các acid amin thiết yếu, các chất khóang vi lượng khác

b Các phương pháp hiện đại khác: dựa vào các phương tiện và thiết bị hiện đại để đo lường các quá trình sinh học điển ra trong cơ thể như là xác định trao đổi căn bản, thông quá các quá trình bài thải nhiệt, hô hấp hoặc

mô phỏng các quá trình sinh lý sinh hóa diển ra bên trong cơ thể con bằng những thí nghiệm ïn - øifro Ngòai ra thành phần hóa học của thức ăn hay trong các tiết vật cũng được xác định bằng các phân tích hóa học để xác định nhu cầu đinh dưỡng của con vật, hay thành phần hóa học của thức ăn

IV CAC PHUONG PHAP PHO BIEN TRONG PHAN TICH THUC AN

(Đề cập trong chương 2 và phần thực tập)

1 Qui trình phân tích phỏng định (aproximate analysis), bao gồm việc xác

định vật chất khô của thức ăn, hàm lượng đạm thô, béo thô, xơ thô, chiết chất

không đạm và chất khóang tổng số

2 Phương pháp ly trích bằng thuốc tẩy (detergent extraction) do Van Soest và cộng sự phát triển năm 1967

3 Các phương pháp khác như xác định hàm lượng các chất khóang đại lượng và vi lượng cũng như vitamin bằng cách sử dụng máy so màu quang phổ, phương pháp phân tích thể tích hay chuẩn độ phức chất

Đó là những phương pháp mà chúng ta sẽ nghiên cứu trong phạm vị thiết

bị hóa chất dụng cụ sẵn có của phòng thí nghiệm cho môn dinh dưỡng gia súc