Côn trùng (Insecta): Phần 1 pptx

Côn trùng Insecta: Phần 1 Côn trùng là những động vật không xương sống thuộc lớp Insecta Côn trùng hay sâu bọ, là lớp lớn nhất trên trái đất và là lớp phân bố rộng rãi nhất trong số

Côn trùng

(Insecta): Phần 1

Côn trùng là những động vật

không xương sống thuộc lớp

Insecta (Côn trùng hay sâu bọ),

là lớp lớn nhất trên trái đất và là lớp phân bố rộng rãi nhất trong

số các đại diện của ngành Chân khớp (Arthropoda) Côn trùng là nhóm đa dạng nhất trên trái đất

với hơn 800.000 loài (2) đến

900.000 loài (1) nhiều hơn

khoảng 3 lần tất cả các động vật khác cộng lại (1) Côn trùng có

thể tìm thấy ở gần như tất cả các môi trường sống trên hành tinh, mặc dù chỉ có một số lượng nhỏ các loài có thể thích nghi được

với đời sống ở đại dương nơi mà giáp xác là nhóm chiếm ưu thế

Có khoảng 5.000 loài chuồn

chuồn; 2.000 loài bọ ngựa; 20.000 loài châu chấu; 17.000 loài

bướm; 120.000 loài hai cánh;

82.000 loài cánh nửa; 350.000

loài cánh cứng và khoảng 110.000 loài cánh màng Khoa học nghiên cứu về côn trùng được gọi

là ngành Côn trùng

học(emtomology)(2)

Mối quan hệ của côn trùng với

các nhóm chân khớp khác

Một vài nhóm nhỏ hơn với dạng cơ thể tương tự như Côn trùng như bọ

đuôi bật (Collembola) cùng với côn

trùng được xếp vào ngành phụ

Hexapoda (sáu chân) Côn trùng

thực sự (mà được phân loại vào lớp côn trùng) được phân biệt với tất cả các chân khớp khác ở phần phụ

miệng và có 11 đốt bụng Hầu hết

các loài (không phải tất cả) côn

trùng trưởng thành đều có cánh

Một số loài chân khớp trên cạn

như con rết (centipedes - nhiều

chân), cuốn chiếu (millipedes -

nhiều chân), bọ cạp (scorpion)

và nhện (spider) thường bị nhầm

lẫn với côn trùng vì có hình dạng

cơ thể tương tự (có bộ xương ngoài phân đốt) nhưng thực sự chúng

không phải là côn trùng

Hình thái và phát triển

Kích thước côn trùng dao động

khoảng từ trên dưới 1 mm tới

khoảng 180 mm về chiều dài Côn

trùng có cơ thể phân đốt và được bảo vệ bởi một bộ xương ngoài,

một lớp cứng được cấu tạo chủ yếu

bởi chitin Cơ thể được chia

thành đầu, ngực và bụng Trên đầu

có một cặp râu là cơ quan cảm giác, một cặp mắt kép và 3 mắt đơn (1)

và một miệng Ngực có 6

chân (mỗi đốt một cặp chân)

và cánh (ở các loài có cánh) Bụng

có cơ quan bài tiết và cơ quan

sinh sản Côn trùng có một hệ tiêu hoá hoàn chỉnh, gồm một ống liên

tục từ miệng tới hậu môn, khác với nhiều loài động vật chân khớp đơn giản khác có hệ tiêu hoá chưa hoàn chỉnh Cơ quan bài tiết gồm các

ống Malpighian, với chức năng thải các chất thải chứa nitơ, ruột sau

làm nhiệm vụ điều hoà áp suất

thẩm thấu, đoạn cuối ruột sau có

khả năng tái hấp thu nước cùng với

muối Na và K Vì vậy, côn trùng

thường không bài tiết nước ra

cùng với phân, thực tế thì

chúng cho phép dự trữ nước

này giúp chúng có thể chịu đựng

được với điều kiện môi trường khô và nóng

Hầu hết côn trùng có hai cặp cánh

liên kết với đốt ngực 2 và 3 Côn

trùng là động vật không xương sống duy nhất đã tiến hoá theo hướng bay lượn và chính điều

này đóng một vai trò quan trọng trong sự thành công của chúng

Các côn trùng có cánh, và những

côn trùng không cánh thứ sinh đã tạo nên nhóm có cánh

(Pterygota) Cơ chế bay của côn

trùng cho đến nay vẫn chưa được tìm hiểu một cách đầy đủ, người ta

cho rằng nó phụ thuộc rất lớn vào khối không khí nhiễu loạn do cánh tạo ra Ở những côn trùng nguyên thuỷ lại dựa chủ yếu vào tác động của hệ cơ lên cánh và cấu trúc của cánh Ở những bọn tiến hoá hơn

như Neoptera, cánh thường gập lại trên lưng khi chúng nghỉ ngơi Ở những côn trùng này, cánh được

hoạt động bởi các cơ bay gián tiếp

mà giúp cánh vận động bằng cách

ép mạnh lên thành ngực những cơ này có thể co lại khi bị căng ra mà

không cần sự điều khiển của hệ

thần kinh, điều này cho phép chúng tạo ra tần số co dãn cơ tương đối

cao

Côn trùng sử dụng cơ quan hô hấp

khí quản để vận chuyển oxy vào

trong cơ thể Các ống khí này mở

ra ở bề mặt cơ thể và được gọi là lỗ thở, từ đây không khí được dẫn vào

hệ thống khí quản Không khí đi

vào các mô thông qua các nhánh

khí quản Vòng tuần hoàn của côn

trùng, cũng như tất cả các chân

khớp khác là một hệ hở Tim bơm

dịch huyết vào động mạch qua

xoang tim

Côn trùng nở từ trứng, trải qua

nhiều lần lột xác trước khi đạt tới kích thước trưởng của loài Cách sinh trưởng này là bắt buộc vì

chúng có bộ xương cứng bên

ngoài Lột xác là quá trình mà con

vật thoát khỏi lớp xương ngoài cũ

để tăng lên về kích thước, sau đó hình thành nên bộ xương ngoài

mới ở hầu hết các loài côn trùng, giai đoạn trẻ được

gọi nymph Nymph có thể tương tự

như con trưởng thành như ở châu chấu (mặc dù cánh vẫn chưa chỉ

phát triển đầy đủ cho đến giai đoạn

trưởng thành Đây là bọn biến thái

không hoàn toàn Ở bọnbiến thái hoàn toàn (hầu hết côn trùng),

trứng nở thành dạng ấu trùng, có

dạng giống như giun đất Ấu trùng phát triển và cuối cùng biến thái

thành nhộng (pupa - một giai đoạn

được bao bọc bởi kén) ở một số

loài Ở trạng thái kén, chúng trải

qua những thay đổi đáng kể về hình dạng và cuối cùng chui ra khỏi kén như một con trưởng thành hay còn

gọi là hoá vũ Bướm là một ví dụ

tiêu biểu cho bọn côn trùng có biến thái hoàn toàn

Giải phẫu một côn trùng điển hình A: Đầu; B: Ngực; C: Bụng

1 râu

2 mắt đơn dưới

3 mắt đơn trên

4 mắt kép

5 não bộ

6 ngực trước

7 động mạch lưng

8 các ống khí

9 ngực giữa

10 ngực sau

11 cánh trước

12 cánh sau

13 ruột giữa (dạ dày)

14 tim

15 buồng trứng

16 ruột sau

17 hậu môn

18 âm đạo

19 chuỗi thần kinh bụng (chuỗi hạch thần kinh bụng)

20 ống Malpighi

21 gối

22 vuốt

23 cổ chân

24 ống chân

25 xương đùi

26 đốt chuyển

27 ruột trước

28 các hạch thần kinh ngực

29 khớp háng

30 tuyến nước bọt

31 hạch thần kinh dưới hầu

32 các phần phụ miệng