Tiềm năng du lịch văn hoá Hà Nội

Tiềm năng du lịch văn hoá Hà Nội

Lời nói đầu

Thủ đô Hà Nội với tiềm năng nhân văn và thiên nhiên phong phú, với

bề dầy lịch sử gần 100 năm, từ nhiều năm nay đã là điểm đến hấp dẫn đối với

du khách bốn phơng Trong những năm ngành kinh doanh du lịch ở Việt Nam

đang trải qua thời kỳ phát triển mới, mang tính định hớng Nhà nớc đã xác

định du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, mang nội dung văn hoá sâu sắc, cótính liên nghành, liên vùng và xã hội hoá cao

Trong những năm qua, nền kinh tế Thủ đô Hà Nội cùng cả nớc đạt đợcnhiều chuyển biến tích cực Với chính sách mở cửa, tăng cờng hội nhập nềnkinh tế quốc gia vào đời sống kinh tế khu vực và quốc tế, các hoạt động kinh

tế đối ngoại của Việt Nam có nhiều khởi sắc Đặc biệt, ngành du lịch đã pháttriển rất nhanh và trở thành một ngành kinh tế quan trọng của cả nớc nóichung cũng nh Hà Nội nói riêng Hà Nội với bề dày lịch sử ngàn năm văn hiếnchứa đựng tiềm năng du lịch to lớn, vị trí Thủ đô có ý nghĩa đặc biệt với việcphát triển du lịch Nằm ở trung tâm Bắc Bộ, giữa đồng bằng châu thổ mầu mỡvới kết cấu hạ tầng tơng đối phát triển, thành phố có nguồn tài nguyên du lịchtiềm tàng, đặc biệt là tài nguyên văn hoá, lịch sử Trải qua bao biến độngthăng trầm Hà Nội luôn giữ đợc nhiều di tích văn hoá - lịch sử có giá trị đốivới hoạt động du lịch Các di tích lịch sử, nghệ thuật, kiến trúc tạo thành bộ sutập quý giá trong kho tàng di sản văn hoá Việt Nam Đã có nhiều tài liệunghiên cứu phân tích về khả năng và định hớng phát triển của du lịch Hà Nộinhng việc nghiên cứu một cách tổng thể nên đề cập vấn đề văn hoá dân tộctrong du lịch Hà Nội nh là khía cạnh của sự phân tích

Để tìm hiểu về tiềm năng du lịch văn hoá, những hạn chế và thuận lợicủa du lịch Hà Nội và tìm ra các giả pháp hạn chế những tác động tiêu cực,phát huy những mặt tích cực của du lịch văn hóa Hà Nội với mong muốn tìmhiểu vấn đề một cách sâu sắc, trong phạm vi hạn hẹp của một bản đề án kinh

tế du lịch nên tôi chọn đề tài ''Tiềm năng du lịch văn hoá Hà Nội'' làm đề tài

nghiên cứu Trong quá trình thực hiện không thể tránh khỏi những sai sótmong có sự đóng góp của thầy cô để đề tài đợc hoàn thiện hơn

Chơng 1 : CƠ Sở Lý LUậN Về DU LịCH VĂN HOá

1.1 Khái niệm của du lịch văn hoá

Là loại hình du lịch mà du khách muốn thấy đợc bề dầy lịch sử qua các

di tích lịch sử, di tích văn hoá những phong tục tập quán còn hiện diện củamột nớc, một địa phơng bao gồm hệ thống đình chùa nhà thờ các phong tục

về ăn, mặc, ở, giao tiếp

Du lịch văn hoá bao gồm các thể loại sau:

- Chơng trình du lịch văn hoá theo chuyên đề : dành cho cho các đối tợngkhách là nhà khoa học khảo cứu, sinh viên viết luận văn Khách du lịch quốc

tế muốn tìm hiểu về phong tuc tâp quán về văn hoá truyền thống, về lịchsử của Việt Nam cũng nh Hà Nội thông qua các di tích, đền chùa lăng tẩm đểphục vụ cho mục đích nghiên cứu của mình

- Chơng trình du lịch văn hoá thăm quan : dành cho dối tợng khách cónhu cầu tìm hiêu các giá trị văn hoá truyền thống để nâng cao sự hiểu biếttheo cấp độ tiếp cận khác nhau không mang mục đích nghiên cứu, khám chữabệnh, cúng bái cốt để hiểu biết hơn về các nớc trên thế giới

- Chơng trình du lịch văn hoá kết hợp : loại hình này đợc xem nh mộtdịch vụ làm dự án dạng cho chuyến du lịch Đối tợng chủ yếu là khách công

vụ, khách quá cảnh, khách tìm cơ hội đầu t

Tài nguyên để phát triển du lịch văn hoá gồm các giá trị văn hoá nh lịch

sử dân tộc, phong cảnh tự nhiên, nghệ thuật, các di tích văn hoá, các thành tựukhoa học, kỹ thuật Theo cách hiểu rộng về du lịch văn hoá thì các cuộc hộinghị, hội thảo, triển lãm cũng là một hình thức của du lịch văn hoá Tiềm năng

du lịch văn hoá là giá trị của toàn bộ những tài nguyên thiên và nhân văn ở

Hà Nội đó chính là những truyền thuyết, những làng nghề thủ công cổ truyềnnổi tiếng và nhiều trò vui dân gian khác Tất cả những nét đẹp đó đã tạo nênmột bản sắc riêng của đất Hà Thành Bằng các giá trị vật thể nh di tích lịch sử,danh lam thắng cảnh, công trình kiến trúc và các giá trị phi vật thể nh nghệthuật truyền thống, phong tục tập quán tâm hồn cốt cách của ngời Tràng An,

đặc trng văn hoá thủ đô đã thu hút khách du lịch tìm đến để khám phá chiêmnghiệm Đó chính là cơ sở để du lịch với ý nghĩa là cầu nối giúp bạn bè bốnphơng hiểu rõ về những giá trị vật chất và tinh thần đặc sắc độc đáo của HàNội Do đó, để thực hiên mục tiêu đa du lịch Hà Nội trở thành ngành kinh tếmũi nhọn chính là phát huy phát triển kinh tế trên cơ sở khai thác tiềm năngvăn hoá

*Về số lợng:

Cho đến nay theo ớc tinh trên địa bàn Hà Nội có khoảng hơn 2000 di tichlích sử văn hoá, với mật độ 2 di tích/ một km2 điều đáng chú ý là chất lợng ditích Hà Nội khá cao, đa số các di tích đều có giá tri nghệ thuật Một số lớncác di tích này đợc nhà nơc cấp bằng công nhận di tích quốc gia.Tính đến năm

1995 cả nớc có 1.662 di tích đơc xếp hạng, trong số đó Hà Nội có tới 322 ditích đợc cấp bằng, đứng đầu cả nớc về số di tích đựơc xếp hạng nên so sánh t-

ơng quan giữa ba trung tâm du lịch vủa cả nớc thì ti lệ di tích Hà Nội cao hơncả

100,0019,371,8023,57

*Về loại hình:

Theo tài liệu của cục boả tàng bộ văn hoá thông tin, trong số các di

tích đợc xếp hạng ở Hà Nội,số lợng các di tích nghệ thuật chiêm tỷ lệ cao nhất(52,17%) tiếp đến là các di tích lịch sử (13,42%) rồi đến di tích nghệ thuật(10,87%)

Bảng 2: Số lợng và tỷ lệ các loại hình di tích ở Hà Nội

Số TT Loại hình di tích Số lợng di tích Tỷ lê (%)

Những số liệu phân tích trên có thể thấy nhóm di tích kiên trúc, lịch sửnghệ thuật chiếm tỷ lệ cao ở Hà Nội (97,2%); nhóm di tích cách mang chiếm2,18% Từ dó có thể thấy định hớng chinh trong việc khai thác các di tích ở

Hà Nội để phục vụ phát triển du lịch ở Hà Nội là các di tích lịch sử - văn hoá,kiến trúc nghệ thuật là chủ yếu Một điêu rất quan trọng là di tích của Hà Nội

có giá trị phục vụ du lịch cao Nhiều di tích đợc xếp vào loại di tích có giá trị

đặc biệt và thu hút đợc s quan tâm của nhiều du khách

Bảng3: Các di tích có giá trị đặc biệt về mặt du lịch ở Hà Nội

Văn Miếu - Quốc Tử Giám

Hồ Hoàn Kiêm và các di tích

Hồ Thiền Quang và các di tích ven hồ

Hồ Tây và di tíchChùa Trấn Quốc

Đền Quán ThánhCột cờ Hà NộiChùa Kim LiênKhu di tích Đóng Đa

Đền Hai Bà Trng

Cổ Loa

Đên Sát - Đông Anh

Ô Quan TrởngPhố Cổ Hà Nội

Quận Ba ĐìnhQuận Ba ĐìnhQuận Đống ĐaQuận Hoàn KiêmQuận Hai Bà TrngQuận Ba ĐìnhQuận Ba ĐìnhQuận Ba ĐìnhQuận Ba ĐìnhQuận Đông ĐaQuận Đông ĐaQuận Hai Bà TrngHuỵên Đông AnhHuyện Đông AnhQuận Hoàn KiếmQuận Hoàn Kiêm

17

18

Đền Voi PhụcChùa Huỳnh Quang

Quận Ba ĐìnhThanh Trì

Nhìn vào bảng danh mục các di tích có giá trị đặc biệt có thể thấy ngaymức độ tập chung ở quận Ba Đình ( 7 ) di tích Nói cách khác số lợng di tích

đạc biệt quan trọng tập chung chủ yếu ử khu vực nội thành Do dó cân chú ýtới yêu tố này khi xây dựng các chơng trình du lịch nội thành

1.2.1.2 Lễ hội truyền thống

Đồng bằng Sông Hồng mà Hà Nội la trung tâm là quê hơng của hội làng,hội vùng, hội cả nớc,là cái nôi của lễ hội nông nghiệp và lễ hội lịch sử Điều

đó có nghĩa là những lễ hội dân gian của Hà Nội cũng bao quát những nétchung với những lễ hội cả nớc, nhiều lễ hội dân gian của Hà Nội cũng là lễ hội

mà nhân dân cả nớc cũng tổ chức khắp nơi, nhất là những lễ hội liên quan đêncanh tác làm ăn, đến tín ngỡng dân gian.Tuy nhiên Hà Nội cũng có lễ hội đặctrng riêng của mình nh lễ hội An Dơng Vởng Cổ Loại vào ngay 6 thang giêng;hội Gióng vào ngày 9 thang t; Hội đền Hai Bà Trng vào ngày 6 tháng 2 Chotới nay trong số các di tích đợc xếp hạng ở Hà Nội thì có đến hơn 90% là đền,

đình, chùa Đó chính là địa điểm để tổ chức lễ hội truyền thống Có thể nóihầu hết các lễ hội truyền thống có tiếng tăm ở Hà Nội từ trớc đến nay đều đã

mở lại

Mảng lễ hội nổi trội nhất ở Hà Nội đó là lễ hội về những vị anh hùng dântộc trong số đó nổi bật nhất phải kể đến là hội Gióng - Một lễ hội có tầm vócquốc gia Hội Gióng đền Sóc là nơi sau khi đánh tan giặc dừng chân uống nớc

Hồ Tây, trên đờng về trời thấy thuỷ quái nên quay lại đánh để cứu dân

Hà Nội còn có lễ hội ở đền, chùa , phủ những lễ hội này chiếm vị tríkhông nhỏ trong sinh hoạt văn hoá của ngời Hà Nội Những ngày hội ở phủTây Hồ, đền, chùa Hà, chùa Quán Sứ là những lễ hội nổi tiếng Những lễ hộilớn không chỉ bó hẹp rong phạm vi một làng, một thôn Lễ hội ở Hà Nội trởthành lễ hội của cả một vùng rộng lớn Du lịch văn hoá lễ hội dân gian là hànhtrang không thể thiếu đợc bởi lẽ với lễ hội truyền thống nghành du lịch có cơhội để giới thiệu bản sắc văn hoá dân tộc Dự án VIE89/003 đã đánh giá tiềmnăng văn hoá của Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng nhìn từ góc độphát triển du lịch không quên nhấn mạnh các lễ hội và lễ nghi trong văn hoáViệt Nam

đàn tranh, đàn tì bà Tuy nhiên dù phân chia nh vậy nhac cung đinh vân dựatrên nhac dân gian

Hầu hết các loại ca nhạc phổ biến ở đồng băng Sông Hồng nh ngâm thơ,hát ru, hát ví, cò lả, trống quân, hát đúm đều phổ biên tại Hà Nội Măc dùvậy đặc sắc nhất đối với Hà Nội là các loại hát ả đào và hát trầu văn, ngoài racon các làn điệu khác nh tuồng, chèo, cải lơng Trong các loại trình diễn dângian, đăc sắc nhất phải kể đến múa rối nứơc có nguồn gôc rất lâu dời và tâpchung nhất ở huyện Đông Anh Hiện nay múa rối nớc vẫn đợc đông đảo dukhách quôc tế quan tâm Hà Nội đợc thừa hởng một nền âm nhạc cung đìnhThăng Long xa một nền âm nhạc đợc tạo dựng từ khi nhà Lý lấy vùng Đại Lalàm kinh đô nớc Đaị Việt

Văn nghệ, nghệ thuật ở thủ đô rát phong phú: hát trống quân, hát chèo.Nhng đặc trng nhất vẫn là ca trù Ca trù có nguồn gốc từ lối hát cửa đình, hátcửa đình vừa là hình thức vừa là phong cách thể hiện của đào kép đáp ứng yêucầu của dân làng trong những ngày lễ hội ngoài việc phục vụ nghi lễ

Múa dân gian là bộ phận của múa dân tộc nó không thể thiếu và đã làmsống dậy không khí vui tơi mang ý nghĩa xã hội trong các lễ hội của làng quê

ở Hà Nội phổ cập nhất là múa s tử và nổi tiếng nhất là múa rối nớc Theo cácnhà nghiên cứu thì ngay từ thế kỷ 11 múa rối nớc đã rất thịnh hành, múa rối n-

ớc cổ truyền nh là một hội làng thu nhỏ Sân khấu múa rối nớc với những nhàthuỷ đình mái cong ở sân khấu ngời diễn viên đứng làm buồng trò để điềukhiển con rối, thao tác bằng hệ thống dây điều khiển bên ngoài và dới nớc.Các tiết mục đợc xây dựng từ tình yêu cuộc sống nên mang sắc thái dân

1.2.2.2 ẩm thực

Ngời Hà Nội rất chú tâm đến cách ăn uống và coi nh một sự thởng thứcvăn hoá Quan niệm này có lễ ít nơi nào có dợc Hà Nội nổi tiếng vổi rợu mơ,món ăn của ngời Hà Nội cũng phong phú và hấp dẫn, nhiều món ăn tởngchừng dân giã nhng lại rất đặc sắc và cầu kỳ trong chế biến nh bún các loại,

bánh cuốn Thanh Trì, trả gà, bánh tôm, và đặc sắc đến khó quên nh món phở

và cốm Vòng Còn nhiều món ăn của Hà Nội đợc lựa chọn để đuă vào thc đơncho du khách trong các nhà hàng khách sạn

1.3 Những điều kiện về kinh tế - chính trị - xã hội.

*Về kinh tế :

Trong những năm qua, nền kinh tế thủ đô Hà Nội cùng với cả nớc đạt

đ-ợc nhiều chuyển biến tích cực Với chính sách mở cửa, tăng cờng hội nhậpnền kinh tế quốc gia vào nền kinh tế khu vực và quốc tế, các hoạt động kinh tế

đối ngoại của Việt Nam có nhiều khởi sắc đặc biệt ngành du lịch đã phát triểnrất nhanh và trở thành ngành kinh tế quan trọng của cả nớc nói chung và HàNội nói riêng Hà Nội đợc coi là trung tâm kinh tế văn hoá chính trị của cả n-

ớc, với cơ sở hạ tầng tơng đối phát triển, thành phố Hà Nội là một cực trongtam giác tăng trởng Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh khu vực đang thu hútmạnh các nhà đầu t trong và ngoài nớc Với nhũng điều kiện trên Hà Nội có

điều kiện thuận lợi để đẩy nhanh tốc độ tăng trỏng kinh tế đặc biệt là ngành

du lịch góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội chung cua cả nớc, đồng thờihoà nhập với phong trào phát triển du lịch trong khu vực và trên thế giới để đacả nớc trở thành trung tâm du lịch có tầm cỡ trong khu vực Những năm gần

đây nền khinh tế của nớc ta đạt đợc tốc độ tăng trởng bình quân là khoảng7%/ năm trong đó thủ đô Hà Nội là một trong những nơi có đóng góp lớn cho

sự phát triển kinh tế chung của cả nớc Với cơ sở hạ tầng phát triển Hà Nội là

đầu mối giao thông quan trọng lớn nhất của cả nớc, là nơi quy tụ của 6 tuyến

đờng sắt, 8 tuyến đờng bộ và đờng hàng không Hệ thống giao thông này kếtnối thủ đô với các tỉnh trong nớc và trên thế giới

*Về chính trị - xã hội :

Hà Nội là mảnh đất ngàn năm văn hiến một trung tâm văn hoá lớn củaViệt Nam giáo dục của cả nớc vơi khoảng gần 800 trờng cao đẳng, đại học,trung học chuyên nghiệp và các trung tâm giáo dục khác Hà Nội là nơi còn lugiữ gần 200 di tích lịch sử văn hoá nghệ thuật, văn hoá kiến trúc đợc xếphạng, Hà Nội cũng có nhiều th viện lớn nh th viện quốc gia th viện chuyênngành và rất nhiều th viện của các trờng Đây cũng là một trong những trungtâm đào toạ lớn nuôi dỡng và phát triển các loại hình vă hoá truyền thống và

hiện đại nh tuồng chèo, cải lơng Đây là một ngồn lực để phát triển du lịch,

bởi lẽ một quốc gia có nền kinh tế vững chắc có đờng lối hoà nhập cộng đồng,làm bạn với tất cả các nớc có nền khoa học, y tế, giáo dục, văn hoá phát triển

sẽ thu hút sự chú ý của quốc tế, tạo những chuyến viếng thăm của những

chính khách, những nghệ sĩ, những nhà khoa học, nhà báo tạo ra những cuộchội thảo quốc tế, festival, trình diễn mốt, thi hoa hậu từ đó sẽ tạo ra nguồnkhách cho du lịch, và du lịch có điều kiện tuyên truyền quảng bá Nói cáchkhác đó là một tiềm năng để phát triển du lịch

Trong những năm qua măc dù tình hình thế giới liên tục sảy ra nhữngbiến đông, tình hình chiến tranh, khủng bố liên tục diễn ra ở nhiều nớc Mặc

dù vậy nớc ta vẫn là một nớc an toàn không bị ảnh hởng bởi nhng biến động

đó và nớc ta đợc đánh giá là một trong những nớc an toàn nhất thế giới Đây làmột trong những điều kiện thuận lợi cho ngành du lịch nớc ta phát triển để dukhách nớc ngoài vào Việt Nam Hà Nội lại là trung tâm kinh tế chính trị, vănhoá của cả nớc, Hà Nội là nơi tập chung đông nhất những cơ quan nhà nớcnên đợc đảm bảo an toàn an ninh rất cao Đây laf điều kiện để thu hút kháchtrong nớc và quốc tế vào Việt Nam

1.4 ý nghĩa của loại hình du lịch văn hoá trong phát triển du lịch

Du lịch văn hoá là một thể loại du lịch rất hấp dẫn dối với du khách,không những đối với du khách Việt Nam mà còn hấp dẫn với cả du kháchquốc tế Nó giải quyết đợc các nhu cầu về cảm thụ cảnh quan và kiến thức vềnền văn hoá nhân loại nâng cao sự hiểu biết làm phong phú đời sống tinh thầncủa con ngời Từ xa đến nay tuy mức độ có khác nhau nhng luôn luôn là nhucầu của khách, bắt đầu t thời kỳ cận đại thì phơng đông rất hấp dẫn du kháchvì ở đây có chứa những đền đài rất nguy nga các món ăn rất cầu kỳ và hấpdẫn Nhng từ cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 đặc biệt từ thập kỷ 20 của thế kỷ 20thì sự hấp dãn lại là châu á và bắc Mỹ vì nổi lên cách mạng công nghiệp Từthập kỷ 20 trở lại đây ngời châu Âu và các nớc công nghiệp rất chán sự chậthẹp, sự ồn ào của các không gian thành phố do vậy các đảo vắng các phố tích

xa sa, các phố phờng với nhiều đăc sắc phơng đông đang trở thành một su thếmới trong sự phát triển du lịch Hà Nội với nhiều kiến trúc cổ mang đậm nétphơng đông đang là nơi hấp dẫn và thu hút rất nhiều khách du lịch quốc tế,

thời góp phần giúp cho các quốc gia giảm bớt sự căng thẳng của các trung tâm

đô thị Du lịch văn hoá cũng phần khai thác các di sản văn hoá dân tộc bảo vệmôi trờng t nhiên và xã hội

Kết luận

Trên đây là những nguồn lực để phát triển du lịch của mỗi quốc gia, mỗivùng, địa phơng nói chung và Hà Nội nói riêng đồng thời cũng là cơ sở để cácnhà kinh doanh du lịch lựa chọn bớc đi thích hợp, cách thức kinh doanh củadoanh nghiệp mình Các nguồn lực đó có vị chí khác nhau nhng có mối liên

hệ khăng khít với nhau, tạo thành một sức mạnh tổng thểđẻ phát triển du lịch.Những nhà hoạch định chiến lợc, những nhà quy hoạch du lịch, các nhà kinhdoanh lữ hành, khách sạn nếu tách rời các nguồn lực của vùng, địa bản mình

sẽ rơi vào duy ý chí không có cơ sở khoa học để hoạch định và lựa chọn

ph-ơng án kinh doanh du lịch Hà Nội với nhiều tiềm năng để phát triển du lịchvăn hoá, với những điều kiện thuận lợi về tài nguyên du lịch, về kinh tế, chínhtrị, văn hoá sẽ là nơi du lịch văn hoá lí tởng cho những ai muón khám phá vềvăn hoá, lịch sử, phong tục tập quán của Hà Nội nói riêng và cả nớc nóichung

Chơng 2 : Thực trạng phát triển của du lịch

văN hoá trên địa bàn hà nội

2.1 Khái quát về tình hình phát triển du lịch văn hoá ở

Hà Nội

2.1.1 Du lịch Hà Nội những thuận lợi và khó khăn.

Là tung tâm kinh tế văn hoá, chính trị, khoa học kỹ thuật của cả nớc thủ

đô Hà Nội t lâu đợc coi là thành phố cổ kính, xinh đẹp trong khu vực, Hà Nội

có hệ sinh thái phong phú bao gồm cây xanh hồ nớc, với những điểm di tíchdanh lam thắng cảnh trở nên quen thuộc cùng với những khu phố cổ tồn tạihơn trăm năm nay Hà Nội có kết cấu hạ tầng tơng đối phát triểnlà dầu mốigiao thong của cả nứơc, là trung tâm của các tuyến đờng bộ, đờng săt, đờngkhông và đờng thuỷ.Thủ đô Hà Nội cùng với cả nớc chuẩn bị tiến tới tổ chức

lể kỷ niệm ngàn năm Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội vào năm 2010 Đâylà

sự kiện trọng đại không chỉ hơn 2,5 triệu ngời dân thủ đô Hà Nội mà là ngàyhội lớn của dân tộc Nhiều công trình kinh tế, văn hoá - xã hội , đang dã và sẽ

đợc tu bổ, sửa chũă xây dựng mới Trong đó nhiều công trình có ý nghĩa thiếtthực đối với việc thu hút khách, tạo diều kiện thuận lợi cho việc tăng trởng vàphát triển ngành khách sạn Hà Nội, đặc biệt là cơ hội thu hút khách du lịchquốc tế và nội địa vào Hà nội

Với những lợi thế trên đây, Hà Nội có đủ điều kiện để đẩy mạnh tốc độ pháttriển du lịch góp phần vào sự phát triển chung của cả nớc, đồng thơi hoà nhậpvào trào lu phát triển du lịch khu vực và trên thế giới để đa nớc ta trở thành trungtâm du lich có tầm cỡ trong khu vực.Trong những năm gần đây, mặc dù có ảnhhởng của cuộc khủng hoảng kinh tế thong khu vực, tốc độ tăng trởng của du lịchthành phố vẫn đạt đợc từ 10 - 15%/ năm GDP du lịch chiếm hơn 7% GDP củatoàn thành phố hoạt động du lịch đã đem lại nhiều thành tựu về kinh tế, văn hoá,xã hội, góp phàn tích cực trong việc chuyển dịch cơ cắu kinh tế thành phố HàNội, tạo nguồn thu ngoại tệ quan trọng góp phần giải quyết việc làm cho hàngvạn ngời Có thể nói, các ngành các cấp đã có sự phối hợp bớc đầu khá tốt,tạo

điều kiện cho du lịch phát triển, từng bớc trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đó làcơ hội thuận lợi trong nội tại thủ đô Nắm bắt đợc những cơ hội đố, hiện nay, HàNội đang phát triển du lịch theo một hớng chủ yếu nh mở rộng không gian dulịch Hà Nội dựa trên nguyên tắc kết hợp không gian kinh tế xã hội và lợi thế sosánh của Hà Nội so với một số vùng phụ cận để khai thác, sử dụng các sản phẩm

du lịch đặc thù nh các tuyến điểm du lịch, khu thể thao, vui chơi giải trí, nghỉ

ngơi cuối tuần Hà Nội mở rộng tuyên truyền quảng bá sản phẩm du lịch; mởrộng, kêu gọi dầu t du lịch vào Hà Nội Mặt khác trên phạm vi thế giới du lịch dãtrở thành một nhu cầu tất yếu không thể thiếu dợc trong đời sống kinh tế xã hội

và phát triển với tốc độ ngày càng nhanh T năm 1991 đến nay, tốc độ tăng trởng

du lịch ASEAN là 8%, cao gấp đôi so với mức tăng du lịch toàn cầu

Bên cạnh những cơ hội thuận lợi du lịch hà Nội còn gặp phải nhiều khókhăn, trong lộ trình kinh tếđa du lịch Hà Nội trử thành ngành kinh tế mũinhọnchịu sự chi phối từ chính sách kinh tế vĩ môđến khâu tổ chức ở tầm vimômà chúng ta khong tính đến đó là sự cạnh tranh du lịch ngày một cao vàdiễn biên khó lờng Trong khi đó sức cạnh tranh của du lịch Hà Nội còn rấthạn chế, trình độ kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội, trình độ cơ sở vật chất kỹthuật, trình độ xúc tiến du lịch, kinh nghiệm quản lí kinh doanh và đặc biệtthiếu vốn cho đầu t kinh doanh du lịch Đồng thời ở trong nớc nhận thức về dulịch còn thiếu tính thống nhất trong hệ thống các cấp, các ngành và dân c đốivới việc xây dựng, khai thác, bảo vệ, chỉ đạo quản lí và thc hiện quy hoạch, kếhoạch phát triển du lịch Những vấn đề trên đa và đang thách thức, đòi hỏi dể

du lịch hà Nội vợt qua để đứng vững trong cạnh tranh trên thơng trờng du lịchtrong nớc và trên thơng trờng quốc tế

2.1.2 Đánh giá về thị trờng khách du lịch Hà Nội

kể năm 1970 Việt Nam đón đợc 1.816 khách quốc tế, đến năm 1986 đạt 4.353khách giai đoạn 1970 - 1986 tăng trung bình năm là 23,7% Năm 1987 đạt73.363 khách du lịch quốc tế và đến năm 1989 đạt đợc 187.526 khách giai

đoạn 1987 - 1989 tăng trung bình năm là 59,9% trong những năm va qua,cùng với nhịp độ phát triển du lịch của cả nớc, khách du lịch quốc tế đến HàNội cũng tăng nhanh Nếu nh năm 1992 Hà Nội mới đón đợc 200 ngan lợtkhách quốc tế thì đến năm 1995 đã đón đợc 358.4 ngan khách tốc độ tăngtrung bình thời kỳ 1992 - 1995 là 21,5% năm 1996 ớc tính thành phố đón đợc

352 ngàn lợt khách quốc tế giảm 1,2% so với năm 1995 nếu so sánh với các

nớc trong khu vực thì khác du lịch quốc tế đến Hà Nội là cao, nhng nếu so vớicả nớc và các địa phơng khác thì chỉ tiêu này của Hà Nội còn thấp Điều nàyphù hợp với thực tế là điểm xuất phát khách quốc tế của Hà Nội là tơng đốicao

Bảng 3 : Hiện trạng khách du lịch quốc tế đến Hà Nội

về du lịch Du lịch Hà Nội năm 2001 lợng khách du lịch 10 tháng đầu năm là

549 nghìn lợt khách quốc tế và 1.950 nghìn lợt khách nội địa và cả năm đạt

650 nghì khách quốc tế và 2.300 nhìn lợt khách nội địa trong đó khách từTrung Quốc tăng lên đáng kể Thị trờng khách Nhật Bản, châu âu vàAustralia phát triển tốt Thị trờng các nớc Đông Nam á, Đài Loan, Hàn Quốc

đang đợc phục hồi sau cuộc khủng hoảng kinh tế tiền tệ trong khu vực Khách

du lịch tập trung vào mời nớc đứng đầu chiếm trên 70%; ngày khách trungbình ở Hà Nội trong mời tháng đầu năm 2001 đạt 2,05 ngày khách đối vớikhách quố tế và 1,4 ngày khách với khách nội địa điều này có ý nghĩa rất lớncho việc tăng doanh thu xã hội từ du lịch

Trong những năm qua, các sản phẩm du lịch Việt Nam nói chung và HàNội nói riêng cha phong phú đa dạng và đặc sắc, chất luọng dịch vụ cha cao,chính vì vậy đã hạn chế khả năng chi tiêu của khách du lịch Hà Nội có những

di tích đợc xếp hạng nhng vẫn vắng bóng khách du lịch vì cha tạo đợc cảnhquan hấp dẫn khách chỉ trừ những ngời đến vì lý do tín ngỡng, nghiên cứu.Nhng cũng có những di tích nh Bảo tàng Cách Mạng trớc kia rất đông khách

nớc ngoài từ khồi XHCN Đông Âu đến thăm quan Nhng từ khi khối này bịtan vỡ thì lợng khách quốc tế giảm một cách đáng kể vì lý do chính trị củaBảo Tàng Giờ đây bảo tàng chỉ phục vụ khách du lịch nội địa là chủ yếu Nh-

ng cũng có di tích vẫn giữ đợc số lợng khách du lịch đông đảo và ngày càngtăng nh: Khu di tích Hồ Chủ Tịch và lăng Bác Các lễ hội cha thật hấp dẫnkhách du lịch quốc tế chủ yếu là do các lễ hội còn nghèo nàn về nội dung, lộnxộn về tổ chức, thiếu sự quản lý chặt chẽ của Ban tổ chức

Năm 1995 mỗi ngày một khách đến Việt Nam chỉ chi tiêuk khoảng 70USD, trong khi đó ở Hà Nội đạt sấp sỉ 87USD Phần lớn chi tiêu của khachtập chung vào lu trú (chiếm 50,17%) và ăn uống (chiếm19,6%), sau đó là muasắm hàng lu niệm(12,34%), lữ hành vận chuyển (chiêm 9,55%) và các dịch vụkhác (chiếm 8,34%) Sở dĩ khách du lich chi tiêu cho việc mua sắm hànghoá, vận chuyển và các dịch vụ khác còn rất hạn chế bởi các cơ sở kinh doanh

du lịch cũng nh các cơ sở sản suát hàng thủ công mỹ nghệ cha tạo ra nhữngsản phẩm đặc sắc có chát lợng và phù hợp vớ các đối tợng khách du lịch; cha

tổ chúc đợc các tour du lịch hấp đẫn chi tiêu cho nhu cầu lu chú và ăn uống

là nhu cầu không thể thiếu đợc và có giới hạn, song chi tiêu cho việc mua sắmcác đò lu niệm, cho các dịch vụ khác là không giới hạn Vì vậy muốn tăngnguòn thu thì việc dịch chuyển cơ cấu chi tiê của du khách là một yếu tố quantrọng, các cơ sở kinh doanh du lịch phải biết hớng cho du khách chi tiêu nhiềuhơn vào việc mua sắm hàng hoá và dịch vụ khác

2.1.2.2 Khách nội địa

Khách du lịch nội địa đến hà nội từ khắp mọi miền đất nớc Hà Nội làthủ đô là trung tâm văn hoá, kinh tế, chíng trị của cả nớc; nơi có lăng ChủTịch Hồ Chí Minh, có viện bảo tàng lớn của quốc gia, có tháp rùa những ditích trên đã ăn sâu vào tâm chí của ngời Hà Nội cũng nh ngời Việt nam Chínhvì vậy đến thăm Hà Nội là ớc mơ là nguyện vọng của mỗi ngời dân Việt Nam

ít nhất một lần trong cuộc đời đợc dến thăm nơi ở, nơi làm việc và nơi an nghỉcuối cùng của Bác Với điều kiện thuận lợi nh vây, Hà Nội là nơi thu hút mộtlợng lớn khách du lịch nội địa

Khách du lịch đên Hà Nội không lớn chủ yếu là cán bộ, nhân viên nhà

n-ớc đi công tác, kinh doanh hoặc dự các hội nghị Khách du lịch đến Hà Nộichủ yếu đi thăm quan khu di tích Bác Hồ (Bảo tàng Hồ Chí Minh- Lăng - Khunhà sàn của Bác) Khách đến các di tích lịch sử văn hoá thờng ít hơn, tập trungchủ yếu là những ngời làm công tác nghiên cứu, các học sinh từ các tỉnh khác

Hà Nội có những di tích đợc xếp hạng nhng vẫn vắng bóng khach du lịchvì cha tạo đợc cảnh quan hấp dẫn khách chỉ trừ những ngời đến vì lý do tín ng-ỡng, nghiên cứu Nhng cũng có những di tích nh Bảo tàng Cách Mạng trớc kiarất đông khách nớc ngoài từ khồi XHCN Đông Âu đến thăm quan Nhng từkhi khối này bị tan vỡ thì lợng khách quốc tế giảm một cách đáng kể vì lý dochính trị của bảo tàng cũng có di tích vẫn giữ đợc số lợng khách du lịch đông

đảo và ngày càng tăng nh: Khu di tích Hồ Chủ Tịch và lăng Bác Giờ đây bảotàng chỉ phục vụ khách du lịch nội địa là chủ yếu Nhng nghèo nàn về nộidung, lộn xộn về tổ chức, thiếu sự quản lý chặt chẽ của ban tổ chức

Khách du lịch đến Hà nội ngoài mục đích công vụ, còn phàn lớn là kháchtham quan, thăm thân Theo só liệu thống kê của sở du lịch Hà Nội năm 1992thành phố đón đợc 112,3 ngàn lợt khách du lịch nội địa; đến năm 1996 tănglên 700 ngàn lợt khách, tốc độ tăng trởng trung bìng hằng năm đạt 58% Tốc

độ tăng trởng này cho tháy nhu cầu viếng thăm Hà Nội của khách du lịch nội

địa là rất lớn Ngày lu trú trung bình của du khách đến Hà nội đạt xấp xỉ 2ngày khách Tuy nhiên không phải tất cả trong tổng số du khách nội địa đến

Hà Nội đều sử dụng dịch vụ lu trú ở các khách sạn, nhà nghỉ , mà một phầntrong số họ (khoảng 20 - 25%) thờng nghỉ lại ở nhà ngời thân

Bảng 4: Hiện trạng khách du lịch nội địa đến Hà Nội

Tỷ lệ của Hà Nội so với cả nớc 5,62 5,56 7,14 5,67 10,77 14,11

2.2 Thực trạng của du lịch văn hoá trên địa bàn Hà Nội

2.2.1 Thc trạng của các khu di tích.

Nhìn lại quá khứ trên đất nớc ta nặng nề nhất là thời kỳ chiến tranh conngời đã gây ra nhiều tổn thất cho xã hội, các công trình kiến trúc văn hoá