Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch văn hoá tại Hà Nội

Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch văn hoá tại Hà Nội

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 2

CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA VÀ DU LỊCH VĂN HÓA 4

1.1 Văn hóa – cội nguồn của sự phát triển loài người 4

1.2 Nội hàm của văn hóa 5

1.2.1 Văn hóa vật thể 5

1.2.2 Văn hóa phi vật thể 6

1.3 Vai trò của văn hóa đối với sự phát triển Kinh tế xã hội nói chung và du lịch nói riêng 7

1.3.1 Vai trò của văn hóa đối với sự phát triển kinh tế xã hội 7

1.3.2 Vai trò của văn hóa đối với sự phát triển của du lịch 8

1.4 Du lịch văn hóa 9

1.4.1 Khái quát về du lịch văn hóa 9

1.4.2 Các loại hình du lịch văn hóa 9

1.4.3 Điều kiện để phát triển du lịch văn hóa 10

CHƯƠNG 2 : TIỀM NĂNG VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN VĂN HÓA TẠI HÀ NỘI 12

2.1 Tài nguyên du lịch văn hóa 12

2.1.1 Tài nguyên văn hóa vật thể 12

2.1.2 Tài nguyên văn hóa phi vật thể 16

2.2 Thực trạng phát triển du lịch văn hóa ở Hà Nội 21

2.2.1 Công tác tổ chức, quản lý 21

2.2.2 Kết qủa sản xuất kinh doanh du lịch văn hóa 22

2.2.3 Một số tour du lịch văn hóa của các công ty du lịch ở Hà Nội 24

CHƯƠNG 3 : KIẾN NGHỊ MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN 27

3.1 Các giải pháp chiến lược 27

3.2 Các giải pháp cụ thể 28

KẾT LUẬN 31

TÀI LIỆU THAM KHẢO 32

để hiểu biết, giao lưu, tìm hiểu và thưởng thức buộc con người phải có hoạtđộng đi du lịch và thông qua du lịch cảm thấy gần gũi, thân thiết với nhauhơn.

Để phát triển du lịch không một quốc gia nào trên thế giới lại khôngcoi trọng sự phát triển của du lịch văn hóa bởi đây là một loại hình du lịch

có nhiều ưu điểm, không phụ thuộc vào thời tiết, có thể phát triển quanhnăm Nguồn thu từ du lịch văn hóa là nguồn thu ổn định với mức tăngtrưởng ngày càng lớn, nó giúp con người hiểu biết sâu sắc về thế giới xungquanh Điều đó rất phù hợp với thời đại ngày nay Quan trọng hơn, việckhai thác tiềm năng văn hóa truyền thống trong kinh doanh du lịch cũng làmột cách tốt nhất để bảo tồn và tôn tạo chúng

Ở Việt Nam, bắt đầu từ nền văn hóa trải dài theo thời gian, thông quanăm tháng đã tích lũy được một kho tàng văn hóa lớn và nó ngày càng cósức thu hút sự quan tâm, chú ý của mọi người ở các quốc gia khác nhau.Hơn bất cứ một ngành nào du lịch ngày càng có mối quan hệ mật thiết vớivăn hóa Văn hóa không chỉ là động lực của sự phát triển mà còn được gọi

là điểm tựa, là nền tảng cho sự phát triển bền vững Văn hóa du lịch đangtrở thành xu thế chủ đạo trong chiến lược trong chiến lược phát triển củangành du lịch thế giới Trong nghị quyết đại hội Đảng lần thứ VIII đã nêu

rõ : “Phát triển du lịch tương xứng với tiềm năng du lịch to lớn của đấtnước theo hướng du lịch văn hóa sinh thái, môi trường xây dựng các

chương trình và các điểm hấp dẫn du lịch về văn hóa, di tích lịch sử vàdanh lam thắng cảnh.

Trong bối cảnh việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trongkhi thời đại đang có những chuyển biến phức tạp thì thiết nghĩ, việc phảitạo dựng nên một "bản sắc văn hóa Việt Nam mới" là vấn đề rất quantrọng Đó là công việc phù hợp với logic của phát triển, phù hợp với sự vậnđộng nội tại của văn hóa dân tộc, phù hợp với những biến đổi trong quan hệdân tộc và quốc tế

Hà Nội là cái nôi văn hóa của cả nước, nơi tập trung nhiều giá trị vănhóa gồm cả vật chất lẫn tinh thần, có sức thu hút lôi cuốn ngày càng nhiềukhách du lịch Vì thế yêu cầu phải có sự phát triển một cách hiểu quả cáctiềm năng, khuyến khích sự phát triển của du lịch văn hóa trong giai đoạnmới là hết sức quan trọng

Trong khuôn khổ đề án môn học này, em xin được trình bày hiểu biếtcủa mình về du lịch văn hóa và kiến nghị một số giải pháp để phát triển loạihình này ở Hà Nội Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo bộ môn,đặc biệt là thầy Trần Đình Hòa – giáo viên trực tiếp hướng dẫn đã giúp đỡ

em hoàn thành đề tài này

CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA VÀ DU LỊCH VĂN HÓA 1.1 Văn hóa – cội nguồn của sự phát triển loài người

Văn hóa là khái niệm mang nội hàm rộng với rất nhiều cách hiểu khácnhau, liên quan đến mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của con người.Trong cuộc sống hàng ngày, văn hóa thường được hiểu là văn học, nghệthuật như thơ ca, mỹ thuật, sân khấu, điện ảnh Các "trung tâm văn hóa" có

ở khắp nơi chính là cách hiểu này Một cách hiểu thông thường khác: vănhóa là cách sống bao gồm phong cách ẩm thực, trang phục, cư xử và cả đứctin, tri thức được tiếp nhận Vì thế chúng ta nói một người nào đó là vănhóa cao, có văn hóa hoặc văn hóa thấp, vô văn hóa

Trong nhân loại học và xã hội học, khái niệm văn hóa được đề cập đếntheo một nghĩa rộng nhất Văn hóa bao gồm tất cả mọi thứ vốn là một bộphận trong đời sống con người Văn hóa không chỉ là những gì liên quanđến tinh thần mà bao gồm cả vật chất

Văn hóa liên kết với sự tiến hóa sinh học của loài người và nó là sảnphẩm của người thông minh Trong quá trình phát triển, tác động sinh họchay bản năng dần dần giảm bớt khi loài người đạt được trí thông minh đểđịnh dạng môi trường tự nhiên cho chính mình Đến lúc này, bản tính conngười không không còn mang tính bản năng mà là văn hóa Khả năng sángtạo của con người trong việc định hình thế giới hơn hẳn bất kỳ loài độngvật nào khác và chỉ có con người dựa vào văn hóa hơn là bản năng để đảmbảo cho sự sống còn của chủng loài mình Con người có khả năng hìnhthành văn hóa và với tư cách là thành viên của một xã hội, con người tiếpthu văn hóa, bảo tồn nó đồng thời truyền đạt nó từ thế hệ này sang thế hệkhác Việc cùng có chung một văn hóa giúp xác định nhóm người hay xãhội mà các cá thể là thành viên

Năm 2002, UNESCO đã đưa ra định nghĩa về văn hóa như sau: Vănhóa nên được đề cập đến như là một tập hợp của những đặc trưng về tâmhồn, vật chất, tri thức và xúc cảm của một xã hội hay một nhóm ngườitrong xã hội và nó chứa đựng, ngoài văn học và nghệ thuật, cả cách sống,phương thức chung sống, hệ thống giá trị, truyền thống và đức tin Cũngchính vì thế văn hóa biểu trưng cho sự phát triển của loài người qua các thế

hệ Một đất nước giàu truyền thống văn hóa là một đất nước giàu có về tinhthần

1.2 Nội hàm của văn hóa

1.2.1 Văn hóa vật thể

Văn hóa vật thể là một bộ phận của văn hoá nhân loại, thể hiện đời sốngtinh thần của con người dưới hình thức vật chất; là kết quả của hoạt độngsáng tạo, biến những vật và chất liệu trong thiên nhiên thành những đồ vật

có giá trị sử dụng và thẩm mĩ nhằm phục vụ cuộc sống con người VHVTquan tâm nhiều đến chất lượng và đặc điểm của đối tượng thiên nhiên, đếnhình dáng vật chất, khiến những vật thể và chất liệu tự nhiên thông qua sángtạo của con người biến thành những sản phẩm vật chất giúp cho cuộc sốngcủa con người Trong văn hóa vật thể, người ta sử dụng nhiều kiểu phươngtiện: tài nguyên năng lượng, dụng cụ lao động, công nghệ sản xuất, cơ sở hạtầng sinh sống của con người, phương tiện giao thông, truyền thông, nhàcửa, công trình xây dựng phục vụ nhu cầu ăn ở, làm việc và giải trí, cácphương tiện tiêu khiển, tiêu dùng, mối quan hệ kinh tế Tóm lại, mọi loạigiá trị vật chất đều là kết quả lao động của con người

Văn hóa vật thể là một nguồn tài nguyên lớn và quan trọng để phát triển

du lịch văn hóa nói riêng và du lịch nói chung

1.2.2 Văn hóa phi vật thể

Văn hóa phi vật thể là một bộ phận của văn hoá nói chung Theo nghĩarộng, đó là toàn bộ kinh nghiệm tinh thần của nhân loại, của các hoạt độngtrí tuệ cùng những kết quả của chúng, bảo đảm xây dựng con người vớinhững nhân cách, tác động dựa trên ý chí và sáng tạo VHPVT tồn tại dướinhiều hình thái Đó là những tục lệ, chuẩn mực, cách ứng xử đã được hìnhthành trong những điều kiện xã hội mang tính lịch sử cụ thể, những giá trị và

lí tưởng đạo đức, tôn giáo, thẩm mĩ, xã hội, chính trị, hệ tư tưởng, vv Theonghĩa hẹp, VHPVT được coi là một phần của nền văn hóa, gắn với cuộcsống tâm linh của con người, thể hiện những giá trị, lí tưởng, kiến thức

Đó là một dạng tồn tại hay thể hiện của văn hóa không phải chủ yếudưới dạng vật thể có hình khối tồn tại khách quan trong không gian và thờigian, mà nó thường tiềm ẩn trong trí nhớ, tập tính, hành vi, ứng xử của conngười và thông qua các hoạt động sống của con người trong sản xuất, giaotiếp xã hội, trong hoạt động tư tưởng và văn hóa – nghệ thuật mà thể hiện ra,khiến người ta nhận biết được sự tồn tại của nó Có thể kể ra đây những dạngthức chính của văn hóa phi vật thể :

ngữ văn truyền miệng, thần thoại cổ tích, truyền thuyết ca dao, thànhngữ, tục ngữ, vè, ngụ ngôn…

 Các hình thức diễn xướng và trình diễn bao gồm các hình thức camúa, nhạc, sân khấu…

Những hành vi ứng xử của con người, đó là ứng xử giữa cá nhân với

cá nhân, giữa cá nhân trong cộng đồng và giữa các cộng đồng với nhau

Các hình thức nghi lễ, tín ngưỡng tôn giáo, phong tục, lễ hội như Phậtgiáo, Ki- tô giáo, Đạo giáo, thờ cúng tổ tiên, đạo Mẫu…

 Tri thức dân gian cũng là một lĩnh vực của văn hóa phi vật thể

1.3 Vai trò của văn hóa đối với sự phát triển Kinh tế xã hội nói chung

và du lịch nói riêng

1.3.1 Vai trò của văn hóa đối với sự phát triển kinh tế xã hội

Văn hóa là một trong những mặt cơ bản của đời sống xã hội, là tổngthể sống động các hoạt động sáng tạo của các cá nhân và các cộng đồngtrong quá khứ và hiện tại Qua các thế hệ, hoạt động sáng tạo ấy đã hìnhthành nên hệ thống các giá trị, các truyền thống và thị hiếu – những yếu tốxác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc

Bản sắc văn hóa không ra đời một cách ngẫu nhiên mà hình thành,khẳng định và phát triển như sản phẩm của hoàn cảnh kinh tế, địa lý, củaquá trình dựng nước và giữ nước, của quá trình sáng tạo những giá trị vănhóa "nội sinh" kết hợp với tiếp thu có chọn lọc những tinh hoa văn hóa

"ngoại sinh" Bản sắc văn hóa vừa gắn với các giá trị cơ bản, cốt lõi củamột dân tộc, vừa biểu thị trong sinh hoạt hằng ngày Để có những giá trịthiêng liêng tạo nên bản sắc văn hóa, dân tộc phải đổ mồ hôi và đổ cả máumới có được

Xây dựng, bảo vệ bản sắc văn hóa là yêu cầu khách quan của mọi dântộc khi gia nhập vào cộng đồng văn hóa nhân loại Song sự nghiệp đó phảiđược kết hợp với tính tích cực năng động của nhân tố chủ quan để bảo đảmcho bản sắc văn hóa luôn là bộ phận hữu cơ của sự phát triển Khi một dântộc quay lưng với truyền thống văn hóa, đánh mất bản sắc văn hóa thì tâm

lý sùng ngoại sẽ hoành hành và khả năng bị nô dịch về kinh tế, chính trị làkhó tránh khỏi Đánh mất bản sắc văn hóa là cắt đứt sợi dây thiêng liêngliên kết với quá khứ, để lại hậu quả không thể lường hết Trước nhữngthách thức của thời đại, bản sắc văn hóa dân tộc là động lực khơi dậynguồn sinh lực từ lòng tự tôn dân tộc và chính bản sắc văn hóa sẽ tạo ratính bản thể của sự phát triển dân tộc

1.3.2 Vai trò của văn hóa đối với sự phát triển của du lịch

Tiềm năng văn hóa là giá trị của toàn bộ những tài nguyên thiên nhiên

và nhân văn Đó là những cảnh quan tự nhiên ấp ủ một truyền thuyết, mộtnỗi niềm, một bản lĩnh, một tư duy; là những di tích lịch sử, những lễ hội,những làng nghề thủ công cổ truyền, những trò vui dân gian… những cáchthức ăn mặc, nói năng; những phong tục tập quán, tóm lại tất cả là những gì

đã tạo nên một bản sắc văn hóa riêng của một địa phương, một khu vực.Thông qua các giá trị vật thể như di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, cáccông trình kiến trúc… và các giá trị phi vật thể như: nghệ thuật truyềnthống, phong tục tập quán, tâm hồn cốt cách của con người, văn hóa có sứcthu hút con người tìm đến với nhau để khám phá, chiêm nghiệm Sức thuhút đó chính là cơ sở của ngành Du lịch, vì du lịch xét đến cùng là một hoạtđộng của con người nhằm thẩm nhận những giá trị vật chất và tinh thần đặcsắc, độc đáo ở một nơi khác bên ngoài nơi cư trú Do đó, phát triển du lịchphần lớn là khai thác tiềm năng văn hóa để đem lại hiệu quả kinh tế, cũng

có nghĩa là phát huy khả năng, phát triển kinh tế trên cơ sở khai thác tiềmnăng văn hóa

Trên thế giới ngày nay đang phát triển nhiều loại hình du lịch như dulịch hoài cổ, du lịch khám phá, du lịch sinh thái, … Nhưng du lịch theokiểu nào, nước nghèo hay nước công nghiệp phát triển, du lịch luôn bao giờcũng gắn liền với văn hóa, với bản sắc của mỗi quốc gia Văn hóa luôntiềm ẩn, hóa thân trong hoạt động du lịch và hoạt động du lịch trước tiên làhoạt động nhằm đi tìm các giá trị văn hóa dân tộc và nhân loại nhằmthưởng thức, khám phá, hưởng thụ và sáng tạo Ta có thể khẳng định rằng

du lịch không thể tự mình phát triển được nếu không dựa trên một nền tảngvăn hóa và ngược lại nhờ có du lịch mà các dân tộc hiểu biết được nhữngthành tựu rực rỡ của nền văn hóa nhân loại, tạo điều kiện cần thiết cho sựxích lại của các nền văn hóa khác nhau.Hoạt động du lịch càng hiện đại hóathì càng phải làm giàu thêm bản sắc và truyền thống dân tộc

1.4 Du lịch văn hóa

1.4.1 Khái quát về du lịch văn hóa

Có lẽ hiếm có một quốc gia nào trên thế giới muốn phát triển ngành dulịch của mình lại không coi trọng du lịch văn hóa Nhưng không phải quốcgia nào cũng có điều kiện để phát triển loại hình du lịch này Du lịch vănhóa chỉ thực sự phát triển ở những nơi có nền văn minh cổ đại nổi tiếng, cónghệ thuật dân tộc đặc sắc, có những cảnh đẹp làm say đắm lòng người

Có thể hiểu du lịch văn hóa là hình thức du lịch dựa vào bản sắc vănhóa dân tộc với sự tham gia của cộng đồng nhằm bảo tồn và phát huy cácgiá trị văn hóa truyền thống Du lịch văn hóa với mục đích chính là nângcao hiểu biết cho cá nhân thông qua các chuyến đi đến vùng đất mới haytìm hiểu và nghiên cứu lịch sử, kiến trúc, kinh tế, chế độ xã hội, cuộc sống

và phong tục tập quán của địa phương, đất nước đến du lịch hoặc là kết hợpvới những mục đích khác nữa

Du lịch là nhằm mục đích chuyển hóa các giá trị văn hóa cả về vậtchất lẫn tinh thần Du lịch văn hóa vừa là phương tiện vừa là mục đích củakinh doanh du lịch Nhận biết được vấn đề đó các nhà kinh doanh du lịch,các nhà quản lý kinh tế không những phải kiểm tra ngăn chặn những mặtphi văn hóa bằng hệ thống pháp luật mà vấn đề lâu dài và quan trọng hơn làphải tạo ra sức hấp dẫn từ bản sắc, thuần phong mỹ tục của dân tộc, bảo tồn

và nâng cấp các di tích lịch sử văn hóa, kiến trúc

1.4.2 Các loại hình du lịch văn hóa

Tùy theo các tiêu thức khác nhau người ta có thể chia du lịch văn hóa

ra thành nhiều loại:

Du lịch tìm hiểu bản sắc văn hóa : Mục đích chuyến đi là khảo cứu,nghiên cứu, tìm hiểu bản sắc văn hóa vùng miền Đối tượng chủ yếu là cácnhà nghiên cứu, học sinh, sinh viên

Du lịch tham quan văn hóa : Đây là loại hình du lịch phổ biến nhất.

Du khách thường kết hợp giữa tham quan và nghiên cứu tìm hiểu văn hóatrong một chuyến đi Đối tượng khách rất phong phú Bên cạnh nhữngkhách kết hợp tham quan với nghiên cứu còn có khách chỉ đi chiêmngưỡng, biết để thỏa mãn sự tò mò hay đi theo trào lưu Do vậy trong mộtchuyến du lịch khách thường đi đến nhiều điểm, vừa có điểm du lịch vănhóa vừa có điểm du lịch núi, biển, du lịch dã ngoại, săn bắn,… Họ là nhữngngười ưa thích phiêu lưu mạo hiểm, thích sự mới lạ và chủ yếu là nhữngngười trẻ tuổi

Du lịch kết hợp giữa tham quan văn hóa và các mục đích khác : Mụcđích chính của khách trong chuyến đi là công tác nghề nghiệp, tham dự hộinghị, hội thảo, triển lãm… và có kết hợp với tham quan văn hóa Đooidtượng khách này đòi hỏi trình độ phục vụ có chất lượng cao với một quytrình đồng bộ Khả năng thanh toán cao nhưng họ rất ít có thời gian dànhcho du lịch

Tuy nhiên cách phân loại du lịch văn hóa trên chỉ mang tính chấttương đối Đây là loại hình du lịch tiềm năng, ít chịu sự chi phối của yếu tốthời vụ du lịch ( thời tiết, khí hậu ) nhưng nó phụ thuộc vào các đặc điểmnhân khẩu học như : giới tính, độ tuổi, nghề nghiệp, trình độ văn hóa, tôngiáo, … của du khách

1.4.3 Điều kiện để phát triển du lịch văn hóa

Để du lịch văn hóa phát triển thì nhất thiết phải có tài nguyên văn hóa,đây là yếu tố quyết định Tài nguyên văn hóa với những đặc điểm kì diệu,thú vị, đa dạng độc đáo sẽ ngày càng thu hút khách du lịch đến tham quannhằm thỏa mãn trí tò mò cũng như phần nào đáp ứng được lòng mongmuốn hiểu biết sâu rộng về cái hay cái đẹp của mỗi vùng, mỗi địa phương,mỗi đất nước

Tài nguyên văn hóa bao gồm những tài nguyên có giá trị về vật chấtqua các di tích lịch sử, văn hóa, các danh lam, thắng cảnh, các công trìnhkiến trúc… Ngoài ra nó còn thu hút khách du lịch bởi các giá trị văn hóaphi vật chất, đó là các loại hình nghệ thuật, phong tuc tập quán, những nétđặc sắc dân gian và chất liệu cho các lễ hội Khác với nguồn tài nguyên tựnhiên, tài nguyên văn hóa không hề cạn kiệt nếu chúng ta biết duy trì tôntạo, bảo vệ và phát triển đừng để cho chúng bị suy thoái Việc khai tháchợp lý nguồn tài nguyên văn hóa cho phát triển du lịch đang đặt ra một yêucầu cấp thiết cho các nhà quản lý hiện nay.

Ngoài tài nguyên về văn hóa không thể không nhắc đến nền kinh tế và

và các chính sách phát triển của bộ máy nhà nước Một đất nước có nềnkinh tế phát triển cao sẽ là điều kiện để phát triển du lịch nói chung và dulịch văn hóa nói riêng Người dân với mức sống cao cũng sẽ có nhu cầu đi

du lịch cao, đặc biệt là mong muốn hiểu biết nhiều hơn về văn hóa cácvùng miền Bên cạnh đó các chính sách khuyến khích du lịch văn hóa củanhà nước cũng rất quan trọng để phát triển du lịch văn hóa một cách hợp lý

và có hiệu quả

CHƯƠNG 2 : TIỀM NĂNG VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN

VĂN HÓA TẠI HÀ NỘI

2.1 Tài nguyên du lịch văn hóa

2.1.1 Tài nguyên văn hóa vật thể

Việt Nam là đất nước có truyền tống văn hiến Cuộc đấu tranh trường

kì của dân tộc trong lịch sử giữ nước là truyền thống, là điểm tựa vữngchắc cho du lịch văn hóa Đất nước với những chiến công hiển hách từchống giặc phương Bắc ( Đường, Hán, Tống, Nguyên, Minh, Thanh…),những kì tích hào hùng qua cuộc kháng chiến chống Pháp ( 80 năm ),chống Mỹ ( 21 năm ) Do những chiến công mà mỗi mảnh đất, mỗi consông, ngọn núi đều trở thành huyền thoại Đặc biệt là Hà Nội ngàn xưa,chiếc nôi hồng lịch sử, trái tim thiêng liêng của đất nước, của mảnh đấtThăng Long

 Hà Nội – đặc điểm về vị trí địa lý, địa thế

Hà Nội nằm ở trung tâm Bắc Bộ, giữa vùng đồng bằng châu thổ sôngHồng, nổi tiếng là trù phú với diện tích 920,5 km² Trong đó nội thành códiện tích 40 km², ngoại thành là 880,5 km²

Với vị trí địa lý và địa thế tự nhiên của mình, Hà Nội sớm có một vaitrò đặc biệt trong sự hình thành và phát triển của dân tộc Việt Nam Từnghìn năm nay Hà Nội đã được ông cha ta chọn là thủ đô “ … Thành Đại

La nằm ở trung tâm của trời đất, có các hình thể như hổ phục rồng chầuđúng các vị trí bốn phương Đông Tây Nam Bắc, trước mặt và sau lưng đều

có sự thuận tiện của sông núi Đất rộng mà bằng phẳng, cao ráo mà sángsủa, dân cư không phải cái nạn tối tăm, ẩm thấp, muôn vật cực kỳ giàuthịnh, đông vui Xem khắp đất Việt, đó là chỗ danh thắng, thật là đô hộitrọng yếu để bốn phương xum họp và là đô thành bậc nhất đáng đặt làmkinh sư cho muôn đời…” ( Chiếu dời đô – Lý Công Uẩn )

Từ đó đến nay Hà Nội luôn là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, xãhội của cả nước Đây cũng chính là tiềm năng cho Hà Nội trở thành trungtâm du lịch hàng đầu của nước ta.

Hà Nội – vị trí đầu mối giao thông quan trọng

Với vị trí trung tâm kinh tế chính trị của cả nước và với vị trí thuận lợi

Hà Nội đã trở thành trung tâm đầu mối các hệ thống mạng lưới giao thông :đường bộ, đường sắt, đường không từ Hà Nội tỏa đi các vùng miền của cảnước, còn nối tiếp nước ta với các nước láng giềng và thế giới

Trong vòng bán kính xấp xỉ 60 – 80 km, khách du lịch có thể đến ĐềnHùng, Tam Đảo, Hồ Đại Nải, Ba Vì, các làng quan họ Bắc Ninh, Côn SơnKiếp Bạc ( Hải Dương ), Hoa Lư – Cúc Phương – Nhà thờ đá Ninh Bình…Trong vòng bán kính xấp xỉ 100km khách có thể đến thăm quan cảngHải Phòng, hải đảo Cát Bà, Vịnh Hạ Long…

Tính đến năm 2000 thủ đô Hà Nội đã có 201 di tích Mật độ di tíchthuộc loại cao nhất cả nước ( 0,24 di tích/ 1km² ) Nhiều quận huyện có từ

20 – 50 di tích lịch sử , văn hóa, các danh thắng đã được xếp hạng

Một số di tích lịch sử, văn hóa, danh thắng tiêu biểu ở thủ đô Hà Nội:

® Chùa Một Côt : Một trong những công trình tiêu biểu cho vẻ đặcsắc của nghệ thuật kiến trúc Việt Nam Được dựng năm 1049 chùa có tên làDiên Hựu, nghĩa là phúc ấm dài lâu Sự độc đáo của kiến trúc chùa là toàn

bộ ngôi chùa được đặt trên một cột đá cao 20m Ở đây, có sự kết hợp táobạo của trí tưởng tượng lãng mạn đầy thi vị qua hình tượng bông sen vànhững giải pháp hoàn hảo về kết cấu kiến trúc gỗ Khối kiến trúc được phụbởi cảnh quan, có ao, có cây cối đã tạo nên sự gần gũi, tinh khiết mà vẫnthanh tịch

® Chùa Kim Liên : Chùa Kim Liên ( bông sen Vàng ) nằm trên mộtdoi đất bằng phẳng trong lòng Nghi Tàm, xã Quảng An, huyện Từ Liêm –

Hà Nội Bao quanh đất chùa là gương nước Hồ Tây trong xanh Có lẽ do

bắt nguồn từ một cung điện nên phong cách kiến trúc tam quan chùa KimLiên đượm dáng vẻ cung đình Đây là một loại hình kiến trúc gỗ đặc sắc vàquý hiếm trong kiến trúc chùa chiền ở nước ta Trong chùa có rất nhiềutượng đẹp, nổi tiếng nhất là pho Quan Âm Thiên Phủ ngang hàng vớinhững pho có giá trị nghệ thuật cao ở nước ta… Chùa Kim Liên được coi

là ngôi chùa đẹp nhất Hà Nội

® Chùa Trấn Quốc : Có thể coi đây là ngôi chùa vào loại cổ nhất nước

ta, tương truyền là có từ thời Lý Nam Đế ( 544 – 548 ) Chùa còn giữ đượclối kiến trúc độc đáo khác với nhiều chùa, phía trước là nhà Bắc Đường, rồiđến nhà Tam Bảo, phía sau mới là hai dãy hành lang thập điện và gácchuông Trong chùa có một số tượng đẹp, đáng chú ý là pho tượng Thích

Ca nhập niết bàn bằng gỗ thếp vàng

® Văn Miếu – Quốc Tử Giám : Văn Miếu được xây dựng vào năm

1070 để làm nơi biểu dương cho Nho giáo Sáu năm sau (1076) xây nhàQuốc Tử Giams ở kề sát Văn Miếu, ban đầu là nơi học của các hoàng tửsau mở rộng thu nhận cả những học trò giỏi trong cả nước Ngày nay ở đâyđược dùng làm nơi trưng bày chuyên đề về cổ sử của thủ đô

Du khách tới đây không chỉ tiếp xúc với một di tích văn hóa giáo dục

có đủ 900 tuổi mà còn được giới thiệu thêm về lịch sử hình thành củaThăng Long – Đông Đô – Hà Nội

® Di tích thành cổ Hà Nội : Thăng Long là kinh đô từ năm 1010, vua

Lý Thái Tổ đã xây thành trải qua các đời Trần, Hồ, Lê Sơ, Mạc, Lê TrungHưng, Tây Sơn đều sử dụng thành này Năm 1803, vua Gia Long nhàNguyễn cho lệnh phá thành này để xây mới

Thành cổ đã bị thực dân Pháp phá hủy từ năm 1894 đến năm 1897.Ngày nay chỉ còn lại một di tích đáng kể là thềm điện Kính Thiên

® Cột Cờ Hà Nội : Đây là một trong những công trình kiến trúc ít ỏithuộc khu vực thành cổ Hà Nội may mắn thoát khỏi sự phá hủy do thực dân

Pháp tiến hành trong 3 năm 1894 – 1897 Đỉnh cột cờ được cấu tạo thànhmột cái lầu bát giác cao 3m có 8 cửa sổ tương ứng với 8 cạnh Giữa lầu làmột trụ tròn đường kính 40m cao đến đỉnh lầu là chỗ để cắm cán cờ cao8m Như vậy toàn bộ cột cờ bao gồm 3 tầng, đế cao gần 20cm và thân caokhoảng 40cm, là một điểm cao đáng kể ở nội thành thủ đô Hà Nội.

® Hồ Hoàn Kiếm và Đền Ngọc Sơn : Đây là một danh thắng nổi tiếngcủa Hà Nội Hồ Gươm ở giữa Hà Nội, nơi đã từng gắn với bao sự kiện lịch

sử trọng đại của dân tộc từ ngàn xưa để lại Hồ Gươm là niềm tự hào khôngnhững của người Hà Nội mà của cả đồng bào ta Ngày nay cùng với sự đilên của đất nước, Hồ Gươm dù được nhà nước chú ý đến nhiều Tháp Rùa,đền Ngọc Sơn, cầu Thê Húc đã được sửa sang tu bổ, song không bao giờ

Hồ Gươm mất đi nét cổ kính, tâm linh trong lòng người Hà Nội

Ngoài ra khi đến thăm Hà Nội, du khách có thể đến thăm các việnbảo tàng để tìm hiểu chiều dài lịch sử, chiều sâu văn hóa của dân tộc ViệtNam như : Bảo tàng lịch sử, bảo tàng dân tộc học, bảo tàng Hồ Chí Minh,

…

Kiến trúc của Hà Nội cũng đặc sặc và rất đa dạng Ở Việt Nam ngoàiHội An chỉ có Hà Nội là còn giữ được một khu phố cổ Cái hấp dẫn củakhu phố ở Hà Nội chính là tổng thể do con người sắp đặt thành một cơ thểđầy sống động, khăng khít, gắn bó, kề tựa vai nhau mà sinh sôi… Ngoàinhững dãy nhà san sát nhau với cấu trúc đặc trưng còn có khá nhiều đìnhchùa, đền miếu nằm rải rác trên các khu phố Sự tồn tại của chúng là bằngchứng tâm linh của người Hà Nội cũ Bên cạnh sự hòa đồng với tự nhiên vàcộng đồng xã hội, người Thăng Long Hà Nội còn luôn luôn tìm cách hòađồng với một thế giới tâm linh vì cùng với một không gian đô thị vật chấtcòn tồn tại một không gian đô thị huyền thoại và thiêng liêng, ở đó có thểgiao hòa cùng quá khứ và tìm được ở đó một nguồn sinh lực tiềm ẩn

Ngày nay, mặc dù qua các biến động lịch sử, qua sự thích ứng với đờisống xã hội, khu phố cổ có biến động ít nhiều song bóng dáng của thời xưavẫn còn lưu lại ở một vài nơi và đặc biệt ở cái không gian văn hóa vẫn đậm

đà bản sắc cổ truyền Cho nên khu phố cổ với những ngôi nhà ống nhỏnhắn, thanh tú, những con đường hẹp lòng nhưng ấm áp người qua lại, cảnhững không gian cây xanh mướt và ngọt ngào hương hoa nữa… tất cả làmnên một vẻ đẹp đô thị cổ mà chỉ thành phố Hà Nội mới có

Bên cạnh khu phố cổ là những khu phố kiến trúc theo kiểu Pháp thanhnhã, nhẹ nhàng làm giàu di sản kiến trúc Hà Nội và được rất nhiều dukhách nước ngoài yêu thích

 Hà Nội là thủ đô duy nhất trên thế giới có được một điều kì diệu đó

là các làng Ngọc Hà, Nghi Tàm, Phương Liên, thanh nhàn,… với dáng dấpcủa các làng nông thôn vẫn còn giữ được nhịp thể giữa lòng thành phố Nóitheo cách nói Á Đông thì cấu trúc Hà Nội có cả âm – dương Đó là làng và

đô thị

Thêm vào đó nhiều làng quanh Hà Nội vẫn còn giữ được nghề truyềnthống từ xa xưa như làng Gốm Bát Tràng, làng đúc đồng Ngũ Xá, làng hoaNgọc Hà… Nếu những làng nghề này tiếp tục được giữ gìn và phát triển thì

sẽ trở thành tuyến điểm du lịch văn hóa hấp dẫn cho du khách

2.1.2 Tài nguyên văn hóa phi vật thể

Hà Nội luôn tự hào là thành phố có bề dầy truyền thống văn hóa lịch

sử, mảnh đất ngàn năm văn hiến, là điểm đến hấp dẫn của khách du lịchtrong nước và quốc tế Cùng với những thắng cảnh, di tích lịch sử, các loạihình văn hóa phi vật thể đang tạo bản sắc rất riêng cho thành phố du lịchnày, nhất là khi nhiều loại hình văn hóa đã được UNESCO công nhận là disản thế giới, Hà Nội càng trở thành địa chỉ được quan tâm đối với khách dulịch