CỐC TINH THẢOFlos Eriocauli Cỏ dùi trống Cụm hoa và cuống cụm hoa phơi hoặc sấy nhẹ đến khô của cây Cỏ dùi trống Eriocaulon sexangulare L.. Lá bắc dày đặc, xếp thành nhiều lớp ở đế hoa,
Trang 1CỐC TINH THẢO
Flos Eriocauli
Cỏ dùi trống
Cụm hoa và cuống cụm hoa phơi hoặc sấy nhẹ đến khô của cây Cỏ dùi trống (Eriocaulon sexangulare L hoặc Eriocaulon buergerianum Koern.), họ Cỏ dùi trống (Eriocaulaceae).
Mô tả
Cụm hoa hình đầu, tròn dẹt, đường kính 4 - 5 mm (khoảng 6 mm đối với Eriocaulon sexangulare L.) Lá bắc dày đặc, xếp thành nhiều lớp ở đế hoa, màu lục vàng nhạt, bóng láng, có nhiều lông tơ ở
mép trên Mặt trên của cụm hoa đầu có màu trắng xám Sau khi cọ sát vào cụm hoa thấy nhiều bao phấn màu đen và nhiều quả chưa chín màu vàng lục Cuống cụm hoa mảnh, dài ngắn khác nhau, đường kính ít khi nhỏ hơn 1 mm, màu vàng lục nhạt, bề mặt có nhiều gờ xoắn Chất mềm khó bẻ gẫy Không mùi, vị nhạt
Bột
Màu lục vàng Soi kính hiển vi thấy: Các lông nhỏ có bề mặt lấm tấm Lông che chở to, dài, có 2
- 4 tế bào Các mảnh tế bào biểu bì của cuống cụm hoa dài và dẹt các mảnh tế bào biểu bì mang
lỗ khí có tế bào kèm hình chữ nhật Tế bào vỏ quả hình gần đa giác khi nhìn trên bề mặt, thành có những nếp lồi dày lên hình chuỗi hạt Hạt phấn hình gần cầu, có khoang hẹp
Định tính
Phương pháp sắc ký lớp mỏng (Phụ lục 5.4)
Bản mỏng: Silica gel GF 254
Dung môi khai triển: Cloroform : methanol : nước (13 : 7 : 2).
Dung dịch thử: Lấy 3 g bột dược liệu, thêm 50 ml cloroform (TT), siêu âm 30 phút, lọc, lấy dịch lọc cất thu hồi dung môi đến cắn khô Thêm vào cắn 1 ml nước, trộn đều, thêm 50 ml nước bão hoà n-butanol (TT), siêu âm 30 phút, tách lấy lớp trên, rửa bằng đồng thể tích dung dịch amoniac (TT) 2 lần, bỏ nước rửa Bay hơi lớp n-butanol đến khô, hoà tan cắn trong 1 ml methanol (TT)
dùng làm dung dịch thử
Dung dịch đối chiếu: Lấy 1 g Cốc tinh thảo (mẫu chuẩn), tiến hành chiết tương tự như đối với
dung dịch thử
Cách tiến hành: Chấm riêng biệt lên bản mỏng 5 µl mỗi dung dịch trên Sau khi triển khai sắc ký, lấy bản mỏng ra, để khô trong không khí Phun dung dịch p-dimethylaminobenzaldehyd (hòa tan
1 mg p-dimethylaminobenzaldehyd (TT) trong 34 ml acid hydrocloric (TT) và 100 ml methanol (TT), trộn đều) Sấy bản mỏng ở 105 oC đến khi các vết hiện rõ Trên sắc ký đồ của dung dịch thử phải có các vết cùng giá trị Rf và màu sắc với vết trên sắc ký đồ của dung dịch đối chiếu
Độ ẩm
Không quá 13 % (Phụ lục 9.6, 1 g, 105 oC, 4 giờ)
Tro toàn phần
Không quá 12,0% (Phụ lục 9.8)
Chế biến
Thu hoạch vào mùa thu, lấy cụm hoa và cuống cụm hoa, phơi hay sấy nhẹ (50 - 60 oC) đến khô
Bảo quản
Để nơi khô
Tính vị, quy kinh
Tân, cam, bình Vào các kinh can, vị
Công năng, chủ trị
Sơ tán phong nhiệt, minh mục, thoái ế Chủ trị: Phong nhiệt mắt đỏ, sợ chói mắt, đau mắt có màng, phong nhiệt đầu thống, đau răng
Cách dùng, liều lượng
Ngày dùng 9 - 12 g, dạng thuốc sắc