SKKN mĩ thuật

Giúp các em hiểu về trường:yêu trường, yêu lớp và thầy cô bạn bè .Ngày càng học tốt hơn.Vẽ đẹp hơn… Cho nên tôi chọn đề tài: "Một số biện pháp giúp học sinh học tốt môn mĩ thuật phần vẽ

LỜI NÓI ĐẦU.

Nền giáo của nước ta mục đích chung là đào tạo những con người phát triển hài hoà toàn diện nhiều mặt:đức, trí, mĩ, thể và lao động Bên cạnh đòi hỏi phải có sự sáng tạo trong suy nghĩ, lao động, học tập và còn phải biết làm đẹp cho bản thân , mọi người và cho xã hội Môn

mĩ thuật chỉ ra quan điểm,tiêu chuẩn của cái đẹp Không phải là một cái đẹp đơn thuần mà nó gắn bó với các môn học khác, nhiều hoạt động khác để nâng cao giáo dục đào tạo nói riêng và nâng cao về chất lượng con người nói chung

Môn mĩ thuật nói chung phân môn mĩ thuật phần vẽ tranh theo đề tài nói riêng.Giúp học sinh hiểu biết cách thể hiện suy nghĩ của mình về một đề tài bằng ngôn ngữ hội hoạ:hình vẽ, màu sắc, bố cục… dặc biệt là phần vẽ tranh theo đề tài về nhà trường Nó thể hiện sự gắn kết giữa các em với trường, lớp, thầy cô, bạn bè.Làm cho các

em ngày càng gắn bó hơn với trường, lớp, thầy cô,bạn bè Từ đó các

em sẽ thích học coi việc đến trường đến lớp là niềm vui và hứng thú cho bản thân Các em sẽ ham học và học đạt kết quả cao

Tôi nhận thấy một trong những nhiệm vụ quan trọng để nâng cao chất lượng môn mĩ thuật nói chung Vẽ tranh theo đề tài nhà trường nói riêng là một trong những vấn đề cần giải quyết để tìm ra biện pháp thích đáng giúp cho việc dạy và học đạt kết quả tốt hơn

Trước tình hình trên vậy làm thế nào để nâng cao chất lượng mĩ thuật phần vẽ tranh đề tài nhà trường Đó là một vấn đề cần quan tâm

Giúp các em hiểu về trường:yêu trường, yêu lớp và thầy cô bạn bè

Ngày càng học tốt hơn.Vẽ đẹp hơn… Cho nên tôi chọn đề tài: "Một số

biện pháp giúp học sinh học tốt môn mĩ thuật phần vẽ tranh đề tài Nhà trường."

Đề tài này có thể áp dụng dạy các khối lớp phần "Vẽ tranh đề tài nhà trường"

Từ những phương pháp khác nhau sẽ áp dụng cho những bài dạy khác nhau Không có phương pháp nào là tối ưu Phương pháp này cũng vậy,cũng như bao nhiêu phương pháp khác Nó có những ưu và khuyết do đó phải kết hợp nhiều phương pháp để tiết dạy được tốt hơn

PHẦN 1: Thực trạng đề tài

Năm học 2009-2010 tôi nhận nhiệm vụ dạy chuyên môn Mĩ thuật qua dạy một năm học tôi nhận thấy thấy như sau:

_Tình hình học sinh vẽ tranh đề tài về nhà trường còn nhiều bất cập +Dụng cụ học tập của các em chưa đầy đủ

+Các em vẽ còn lúng túng chưa có được vẻ tự nhiên của bức tranh +Các tranh của các em thường là rập khuôn; như vẽ tranh về nhà trường thì phải vẽ trường, lớp

+Các em vẽ chưa có tính sáng tạo cao , thường vẽ giống bài của nhau,

em này thường xem bài em kia

Qua kiểm tra đánh gia ùthì toàn trường chỉ có: Khối lớp 1 : 3 em; Khối lớp 2 : 5em ;Khối lớp 3 : 5em ;Khối lớp 4: 7 em ; Khối 5 : 8 em , là các em vẽ đẹp có sáng tạo bằng những hình vẽ riêng biệt của mình _Điều kiện học tập ở mỗi lớp mỗi điểm chưa thật sự đồng đều, như

ở điểm chính và điểm phụ,giữa lớp một buổi và lớp hai buổi

_ Thay sách giáo khoa mới còn làm cho giáo viên, học sinh, phụ huynh học sinh còn bỡ ngỡ chưa thật sự thích ứng kịp

Để có tiết dạy Mĩ thuật "Vẽ tranh theo đề tài nhà trường" được hiệu quả ngoài việc tuân thủ các nguyên tắc sư phạm giáo viên và học sinh cần làm tốt những việc sau:

_Chuẩn bị tốt đồ dùng dạy và học

_Giáo viên và học sinh cần xây dựng tốt bố cục tranh về đề tài nhà trường

_Tìm chọn màu cho phù hợp với tranh

Trong quá trình công tác tôi đã tìm ra một số biện pháp giúp học sinh từ khối 1 đến khối 5 học tốt môn Mĩ thuật phần Vẽ tranh đề tài nhà trường

PHẦN 2: GIẢI PHÁP

Chương trình vẽ theo đề tài nói chung và vẽ tranh theo đề tài nhà trường nói riêng nó phát triển theo chiều hướng từ dễ đến khó Đặc biệt hơn là vẽ tranh theo đề tài về nhà trường chia theo nội dung chủ đề về nhà trường

Ví dụ như: Vẽ về mùa hè,khai giảng năm học mới(sinh hoạt học tập vui chơi), về các ngày lễ lớn( ngày nhà giáo Việt Nam,…)

Chúng ta thấy phần vẽ tranh theo đề tài nhà trường ở lớp 1 không có bài nào Nhưng bù lại có rất nhiều bài thường thức mĩ thuật về nhà trường và những bài vẽ tự do nhằm giúp các em có khái niệm ban đầu về "Vẽ tranh theo đề tài nhà trường" Ở lớp 2 các bài vẽ tranh theo đề tài nhà trường rõ hơn như bài:"Vẽ tranh đề tài Em đi học","Vẽ tranh đề tài Sân trường em giờ ra chơi",…Ở lớp 3 được nâng cao và hoàn thiện thêm một bước Yêu cầu học sinh phải hoàn chỉnh và có đậm,nhạt.Qua các bài ta thấy nổi rõ nội dung chủ đề(Vẽ tranh đề tài trường em,Ngày nhà giáo Việt Nam,Mùa hè.)….Cho nên mỗi bài trong "Vẽ tranh đề tài nhà trường"đều có một vị thế riêng Để phát triển khả năng hội hoạ của các em sau này.Như khả năng sáng tạo,sắp xếp hình tượng,sử dụng màu sắc để thể hiện nội dung đề tài về nhà trường ở các lớp,các cấp học tiếp theo

1 Những nhân tố quyết định sự thành công.

Để vẽ tranh theo đề tài về nhà trường đạt kết quả tốt, Giáo viên và học sinh cần chuẩn bị tốt đồ dùng dạy - học ( Đó là tranh cho từng bài

dạy của từng khối lớp về nhà trường hoặc những bài vẽ đẹp của học sinh, những dụng cụ vẽ như: vỡ vẽ, bút chì, màu, gôm…)

Những tranh vẽ đẹp chính là điểm tựa để các em phát huy sự hiểu biết của mình về bài học và làm tốt các bài tập được giao Nếu thiếu dụng cụ dạy và học làm cho việc học kiến thức mới khô khan nhàm chán sẽ ảnh hưởng đến việc" Giáo viên làm việc còn học sinh thì thụ động" Hiệu quả tiết dạy không cao

_Hướng dẫn học sinh học bằng đồ dùng trực quan hoặc quan sát thực tế cũng là yếu tố quan trọng giúp cho tiết dạy thành công Khai thác yéu tố trực quan trên tranh mẫu làm cho bài dạy thêm phong phú và là con đường ngắn nhất tới học sinh

_Có đồ dùng dạy - học tốt rồi, nhưng giáo viên không biết cách khai thác hoặc khai thác không hết hiệu quả của nó sẽ không có ích và trở nên vô nghĩa, lãng phí

_Một trong những nấc thang đầu tiên để học sinh tiến vào thế giới cái đẹp, khám phá thế giới của chính mình về nhà trường đó là môi trường của các em Để việc sáng tạo theo qui luật về cái đẹp của các

em được phong phú và đa dạng hơn, người giáo viên cần biết dẫn dắt các em vào thế giới của cái đẹp một cách nhẹ nhàng thoải mái

Trong thời tiết dạy , chỉ có từ 7 đến 10 phút Để giáo viên vừa ổn định giới thiệu và khai thác đồ dùng dạy học nên người giáo viên phải hết sức linh hoạt để tạo sự lôi cuốn mạnh mẽ, gây được không khí thích thú và say mê học vẽ

_Trình bày hình vẽ minh họa trên bảng :loại hình vẽ này giáo viên có thể trực tiếp vẽ bằng phấn lên bảng theo từng bước giảng Giảng xong không nên xóa đi ngay mà nên lưu lại một khoảng thời gian để hoc sinh có thể nhìn bao quát, hệ thống lại toàn bộ vấn đề đã được nghe giảng

_Khi vẽ hình minh họa trực tiếp trên bảng, giáo viên cũng cần vẽ cẩn thận và có ý thức về bố cục trên bảng không nên tùy tiện gặp đâu vẽ đấy, vẽ như thế nào cũng được làm ảnh hưởng xấu đến học sinh

2.Lựa chọn hình thức bố cục cho tranh đề tài về nhà trường :

@Tìm phác thảo đen trắng :tương tự như bố cục của một câu

chuyện hay một bài văn , phải có mở bài, thân bài, kết luận với các tình tiết chính, phụ, trước sau còn bố cụ của tranh là sắp xếp những hình mảng : có mảng chính, mảng phụ, khung cảnh có lớp trước lớp sau, có xa, có gần mảng chính là mảng trọng tâm, bao giờ cũng lớn hơn các mảng phụ và thể hiện rõ nội dung chủ đề Mảng phụ là mảng hỗ trợ để tạo nên sự sinh động nhịp nhàng và thế cân bằng cho bố cục Một bố cục cân đối là bố cục tạo được sự hài hòa giữa mảng chính , mảng phụ, mảng to, mảng nhỏ, mảng xa, mảng gần

@ Những điểm cần tránh khi xây dựng bố cục tranh :

_Không dồn các mảng hình về một phía

_ Tránh để mảng chính quá lớn, phá vỡ sự hài hòa với khung tranh hay mảng chính quá nhỏ tạo nên sự trống trải rời rạc cho tranh

_ Không để các mảng hình đăng đối có cùng tỉ lệ hoặc mảng hình quá lớn đặt ở giữa bức tranh

_Tránh để các đường xiên chéo vào góc tranh

_ Không nên để cho đường chân trời chia đôi tranh thành hai phần bằng nhau

Những bố cục trên thường gây cho người xem cảm giác khó chịu, bức bối Dù cho nội dung rất hay, màu sắc rất đẹp mà bố cục không cân đối thì bức tranh cũng không có giá trị nghệ thuật

Để có bố cục cân đối, thể hiện được nội dung chủ đề và ý tưởng của người vẽ, khi tìm bố cục ta có thể dựa trên một số dạng thức bố cục tranh sau đây :

Bố cục dạng hình tháp :còn gọi là bố cục hình tam giác Dạng bố

cục này gây cảm giác vững chải, tin tưởng và khỏe khoắn, được áp dụng rộng rãi từ lâu đời Nhiều hoạ sĩ Việt Nam đã áp dụng dạng bố cucï này trong sáng tác của mình Tuy giống nhau ở dạng thức bố cục nhưng mỗi người đều thể hiện cái riêng của mình ở nội dung và nghệ thuật diễn tả

Ví dụ : Tác phẩm “Giã gạo” tranh khắc kẽm – 1979 của Trần Việt Sơn, tác phẩm “Đứa nào cũng được học cả” tranh màu dầu –

1957 của Sỹ Tốt

Bố cục dạng hình tròn : là bố cụ có mảng chính nằm trong khung

hình tròn Bố cục dạng hình tròn thường tạo cảm giác mềm mại, mang

ý nghĩa chuyển động tuần hoàn

Ví dụ : Tác phẩm “Nhảy múa” tranh màu dầu –1942 củaMatitxơ hoặc tranh “Bữa cơm gia đình” tranh màu bột của Lê Thị Phương Hòa, học sinh tiểu học …

Bố cục dạng hình vuông hay hình chữ nhật : là dạng bố cục có

mảng trọng tâm nằm trong khung hình vuông hay hình chữ nhật

Ví dụ : Tác phẩm “Bát nước ” tranh sơn mài – 1949 của Sỹ Ngọc, tác phẩm “Bữa cơm gia đình” của Triệu Khắc Tiến, tranh màu bột –

1984

Sau khi đã lựa chọn được dạng thức để đặt vào khung hình đã chọn Ví dụ : các dáng người, cảnh vật nhóm chính, cảnh vật hay người ở nhóm phụ …

Dáng người và cảnh vật ở đây chưa cần vẽ chi tiết, chỉ cần thể hiện bằng các mảng hình lớn, sắp xếp sao cho hợp lí và chặt chẽ Sắp xếp xong các mảng hình, ta tiến hành tìm đậm nhạt của các mảng hình đó Có thể dùng bút chì đen để tô đậm nhạt của toàn bộ bố cục Khi tìm đậm nhạt cần lưu ý để làm nổi được mảng chính bằng các độ đậm nhất sáng nhất

Phác thảo màu : là bước phát triển chuẩn bị để chuyển sang bước

thể hiện tranh cho nên phải dựa vào cơ sở hình mảng đậm nhạt đen trắng mà tìm mảng hình, mảng màu sao cho đẹp

*Tìm hình : sau khi có phát thảo bố cục bằng mảng chuyển sang tìm hình ảnh cho phù hợp với chủ đề và mảng

*Thể hiện : phóng to tranh theo khuôn khổ dự kiến, thể hiện phải đúng tinh thần phác thảo đen trắng và phác thảo màu

Chú ý: Khi học sinh lớp 1, 2, 3 vẽ tranh đề tài về nhà trường, chúng ta

có thể cho các em vẽ ngay và vẽ màu theo ý thích không cần phải tìm phác thảo Ở lứa tuổi các chỉ hiểu những hình ảnh trong tranh bằng cảm nhận thực tế là chính

3 Sử dụng phối kết hợp các phương pháp trong dạy học :

Ở phần vẽ theo đề tài cầ vận dụng các phương pháp quan sát (quan sát trực tiếp, qua sát qua tranh ảnh ), đàm thoại , gợi mở và phương pháp thực hành luyện tập

-Phương pháp quan sát không chỉ được sử dụng trong giờ hocï vẽ theo đề tài về nhà trường mà còn hình thành ở các em thói quen biết quan sát nói chung, trong mọi hoạt động và diễn biến của cảnh vật, con người ở xung quanh các em Đăc biệt cảnh vật về trường về các hoạt động của nhà trường và học sinh Thói quen quan sát sẽ làm giàu biểu tượng và vốn kinh nghiệm sống ở các em đó chính là tiền đề để tranh vẽ được phong phú và sinh động

_Vậy cần quan sát cái gì và quan sát như thế nào ? Đó là điều giáo viên cần quan tâm, hướng dẫn học sinh

_Trước khi vẽ tranh đề tài về nhà trường, căn cứ vào nội dung của đề tài, giáo viên yêu cầu học sinh về nhà em hãy nhớ lai những cảnh vật có liên quan đến nhà trường hoặc quan sát được ở trường yêu cầu

học sinh ghi lai bằng ngôn ngữ hội hoạ.Để học sinh dựa vào đó để xây dựng bố cục cho tranh mình

Ví dụ : Chuẩn bị "Vẽ tranh đề tài Sân trường em giờ ra chơi" (Bài 19 -Vở tập vẽ 2 ) giáo viên cần yêu cầu học sinh quan sát cảnh sân trường giờ ra chơi, vẽ lại một số cảnh hoạt động thực tế lúc ra chơi ( cảnh các

em chơi các trò chơi quen thuộc ) hoặc sưu tầm các tranh, ảnh về giờ ra chơi Gợi ý để học sinh quan sát đặc điểm, hình ảnh đặt trưng của giờ

ra chơi:giờ ra chơi có những hoạt động và cảnh vật nào, hoạt động và cảnh vật đó ở đâu có những điểm gì đăc biệt

>Nhờ đó trong giờ học, giáo viên có thể đàm thoại với học sinh đề tài về nhà trường đã chọn, các em sẽ nhớ lại và tưởng tượng lại những con hoạt động của con người và cảnh vật về đề tài nhà trường… sau đó thể hiện chúng trên bài vẽ của mình với vẻ độc đáo riêng biệt của từng

em Như vậy tranh vẽ của học sinh sẽ phong phú và sinh động có nhiều cảm giác sáng tạo hơn

_Phương pháp trực quan Trong việc dạy mỹ thuật nói chung và dạy vẽ tranh đề tài nhà trường nói riêng , phương pháp trực quan cũng rất quan trọng Mĩ thuật là nghệ thuật của thị giác, nghệ thuật của mắt nhìn – tức là chúng ta cảm thụ cái đẹp bằng mắt, do đó giờ dạy vẽ theo đề tài nhà trường không thể thiếu giáo cụ trực quan Đồ dùng trực quan gồm các bài vẽ đề tài nhà trường, các bài vẽ đẹp của học sinh Một hình thức trực quan hết sức cần thiết khác chính là cuộc sống hàng ngày diễn ra với các em

Ví dụ : Ngôi trường ngói đỏ, tường vàng cây xanh, màu sắc quần áo của các em và thầy cô…

Những cảnh vật ấy thường xuyên và trực tiếp tác động vào giác quan của các em Nhưng nếu các em chỉ nhìn mà không biết quan sát thì có thể không nhận thấy ở cuộc sống xung quanh có biết bao nhiêu chủ đề hấp dẫn, lí thú thể hiện trên bài vẽ Vì vậy, việc giáo viên luôn nhắc nhở gợi ý để hình thành thói quen quan sát thự tế ở học sinh là hết sức cần thiết Bởi khi quan sát, các em tập trung chú ý suy nghĩ để nhận ra và ghi nhớ đặc điểm sự vật … Chính vì vậy, phương pháp quan sát và trực quan là hai phương pháp luôn gắn bó chặt chẽ với nhau _Phuơng pháp đàm thoại – gợi mở Phương pháp này cũng rất cần thiết khi học sinh vẽ tranh đề tài về nhà trường Nếu giáo viên khéo sử dụng thì sẽ tạo được hứng thú cho học sinh và kích thích các em sáng tạo Sau khi hướng dẫn cách vẽ, giáo viên đàm thoại với các em về đề tài đã định để gợi ý cho các em lựa chọn chủ đề mà các em thích nhất

Ví dụ : Giáo viên đặt câu hỏi để các em suy nghĩ tưởng tượng và nhớ lại những sự vật mà các em đã quan sát được từ thực tế Qua trò chuyện đàm thoại với giáo viên các em sẽ kể lại những gì mình quan sát được, giáo viên góp ý để các em lựa chọn chủ đề mà các em ưa thích để vẽ trong bức tranh của mình

Nhiệm vụ quan trọng của người giáo viên dạy mĩ thuật làsử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học để hướng dẫn học sinh phối hợp

giữa hành động bên ngoài và hành động bên trong giúp các em thể hiện được bài vẽ và phát triển khả năng sáng tạo

_Phương pháp thực hành – luyện tập Phương pháp này cũng là một phương pháp rất quan trọng trong dạy mĩ thuật Bởi vì nếu chỉ có lí thuết mà không có thực hành thì không thể đạt kết quả tốt trong môn học này

Khi học sinh thực hành bài vẽ, chính là lúc các em phối hợp giữa hai hành động và bộc lộ những suy nghĩ, những cảm nhận của các em về thế giới xung quanh Sự bộc lộ đó sẽ được thực hiện một cách dễ dàng nếu như các em đã có kĩ năng thể hiện một cách thuần thục N.P.Xa-cu-li-na nhà tâm lí học Nga cho rằng :”Hoạt động tạo hình chỉ có tính sáng tạo khi sự cảm thụ thẩm mĩ được phát triển và trẻ đã nắm được những kĩ năng, kĩ xảo cần thiết để thể hiện bức vẽ”

Với các môn học khác, khi học sinh thực hành, giáo viên có thể ngồi tại bàn của mình quan sát lớp, với tiết vẽ thì không thể như thế Lúc này giáo viên cần hoạt động một cách tích cực, đến từng bàn quan sát học sinh làm việc Khi có học sinh chưa hiểu bài chưa nắm 1/1/01Được nội dung yêu cầu của bài vẽ thì giáo viên cần hướng dẫn cụ thể thêm, giúp các em tự hoàn thiện bài vẽ của mình Đối với học sinh tiếp thu bài tốt, bài vẽ khá cần động viên khích lệ và biểu dương kịp thời Giáo viên nên sắp xếp thời gian để đến được với mọi học sinh làm sao để từng em đều nhận được những lời động viên, góp ý