02050007176 tóm tắt hôn nhân hỗn hợp giữa người lào và người trung quốc Ở huyện chanthabouly, thủ Đô viêng chăn, cộng hòa dân chủ nhân dân lào

02050007176 tóm tắt hôn nhân hỗn hợp giữa người lào và người trung quốc Ở huyện chanthabouly, thủ Đô viêng chăn, cộng hòa dân chủ nhân dân lào

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

- -

DETHSOULIVANH THIPMOUNTALI

HÔN NHÂN HỖN HỢP GIỮA NGƯỜI LÀO VÀ NGƯỜI TRUNG QUỐC Ở HUYỆN CHANTHABOULY, THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN,

CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

CHUYÊN NGÀNH : NHÂN HỌC

MÃ SỐ : 831030201

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH NHÂN HỌC

HÀ NỘI – 2023

Công trình được hoàn thành tại Trường Đại học Khoa học Xã hội

và Nhân văn, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Lâm Minh Châu

Phản biện 1: PGS.TS Nguyễn Duy Thiệu

Phản biện 2: PGS.TS Đinh Hồng Hải

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn, họp tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

Vào hồi giờ 10:00, ngày 11 tháng 4 năm 2023

Có thể tìm hiểu luận văn tại

- Trung tâm thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 5

CHƯƠNG 1 15

KHÁI QUÁT VỀ ĐỊA BÀN VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 15

1.1 Địa bàn nghiên cứu 15

1.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên 15

1.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 16

1.1.3 Dân số và đặc điểm dân cư 18

1.2 Lý thuyết áp dụng 19

1.2.1 Thuyết bản sắc văn hóa 19

1.2.2 Lý thuyết giao lưu, tiếp biến văn hóa 20

1.3 Đối tượng nghiên cứu 21

1.3.1 Người Lào ở huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn 21

1.3.2 Người di cư Trung Quốc huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn 23

1.3.3 Tình hình hôn nhân giữa người Lào và người Trung Quốc ở huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn 26

Tiểu kết Chương 1 31

CHƯƠNG 2 32

ĐẶC ĐIỂM HÔN NHÂN HỖN HỢP GIỮA NGƯỜI LÀO VÀ NGƯỜI TRUNG QUỐC Ở HUYỆN CHANTHABOULY, THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN, CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 32

2.1 Độ tuổi kết hôn 32

2.2 Điều kiện kinh tế của cô dâu chú rể 34

2.3 Các nguyên tắc trong hôn nhân 41

2.4 Nghi lễ kết hôn 44

2.5 Cư trú sau hôn nhân 47

2.6 Ly hôn và phân chia tài sản 49

Tiểu kết Chương 2 50

CHƯƠNG 3 51

NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI HÔN NHÂN HỖN HỢP GIỮA NGƯỜI LÀO VÀ NGƯỜI TRUNG QUỐC Ở HUYỆN CHANTHABOULY, THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN, CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 51

3.1 Chính sách của Nhà nước Lào và Trung Quốc đối với quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài 51

3.1.1 Chính sách của Nhà nước Lào 51

3.1.2 Chính sách của Nhà nước Trung Quốc 55

3.2 Sự gia tăng di cư của người Trung Quốc đến Lào 56

3.2.1 Số lượng người di cư Trung Quốc tới Lào qua các năm 56

3.2.2 Nhu cầu kết hôn với phụ nữ Lào của nam giới Trung Quốc di cư 59

3.3 Sự chênh lệch về điều kiện kinh tế của người Lào và người Trung Quốc ở huyện Chanthabouly 62

3.4 Sự thay đổi trong quan niệm quan niệm về chọn vợ/chồng của người Trung Quốc và người Lào 65

Tiểu kết Chương 3 66

CHƯƠNG 4 67

HÔN NHÂN HỖN HỢP GIỮA NGƯỜI LÀO VÀ NGƯỜI TRUNG QUỐC Ở HUYỆN CHANTHABOULY, THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN, CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO - NHỮNG VẤN ĐỀ

ĐẶT RA VÀ KIẾN NGHỊ 67

4.1 Những vấn đề đặt ra trong đời sống hôn nhân hỗn hợp giữa người Lào và người Trung Quốc ở huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn, Lào hiện nay 67

4.1.1 Khác biệt về phong tục tập quán, lối sống, tín ngưỡng, tôn giáo 67

4.1.2 Khác biệt về ngôn ngữ 70

4.1.3 Vấn đề bạo lực gia đình 71

4.1.4 Vấn đề người Trung Quốc di cư bất hợp pháp kết hôn với người Lào 73

4.1.5 Vấn nạn môi giới, buôn bán phụ nữ Lào làm vợ người Trung Quốc 73

4.1.6 Hủ tục trong hôn nhân 75

4.2 Một số kiến nghị 77

4.2.1 Kiến nghị tới Chính phủ Lào 77

4.2.2 Khuyến nghị với người dân Lào 82

4.2.3 Khuyến nghị với di dân người Trung Quốc 83

Tiểu kết Chương 4 85

KẾT LUẬN 86 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC 1

PHỤ LỤC 2

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Tại thủ đô Viêng Chăn nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào (CHDCND Lào), số lượng người Lào kết hôn với người nước ngoài có

xu hướng gia tăng Năm 2015, con số này là 134 trường hợp thì tới năm

2019 là 642 trường hợp, tập trung vào các huyện Chanthabouly (chiếm 47%), Sikhottabong (chiếm 14%), Xaysetha (chiếm 9%)… người nước ngoài kết hôn với người Lào chủ yếu là người Trung Quốc (chiếm 42%), sau đó là người Việt Nam (chiếm 13%) [20]…

Huyện Chanthabouly là một trong 5 huyện nội thành của thủ đô Viêng Chăn, tốc độ phát triển kinh tế xã hội không ngừng tăng trong những năm qua Nhất là khi các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư và có trụ sở tại địa bàn có xu hướng tăng (Năm 2015 là 13 doanh nghiệp, tăng lên 57 doanh nghiệp trong năm 2019) [17] Việc tập trung đầu tư của Lào vào thủ đô Viêng Chăn là điều phù hợp trong bối cảnh Trung Quốc hiện nay là đối tác đầu tư lớn nhất tại Lào Bên cạnh vấn đề về kinh tế, các chính sách của Chính phủ Lào về ưu tiên đối với người nhập cư Trung Quốc là chuyên gia, lao động sang Lào làm việc theo diện hợp đồng lao động cũng đã kéo theo những tác động về xã hội, trong đó điển hình là hiện trạng gia tăng hôn nhân hỗn hợp giữa người Lào và người Trung Quốc

Mặc dù Chính phủ Lào đã ban hành các chính sách và pháp luật trong việc quản lý và điều chỉnh vấn đề hôn nhân hỗn hợp giữa công dân Lào với người nước ngoài nhưng cũng không thể điều chỉnh hết được những vấn đề trên thực tế xuất phát từ những khác biệt về văn hóa

và quan niệm hôn nhân hỗn hợp này Do vậy, nghiên cứu về những quan niệm, nghi lễ truyền thống hôn nhân hỗn hợp của người Lào và người Trung Quốc cũng như sự biến đổi văn hóa trong quan hệ hôn

nhân hỗn hợp Lào - Trung vừa có ý nghĩa khoa học, vừa có ý nghĩa thực tiễn để làm cơ sở khoa học cho việc hoạch định các chính sách phù hợp và hiệu quả, đặc biệt là các chính sách mở rộng, tạo điều kiện đối với quan hệ hôn nhân hỗn hợp giữa người Lào và người Trung Quốc đồng thời vẫn bảo tồn được các phong tục, các giá trị nhân văn tốt đẹp trong hôn nhân truyền thống và tôn trọng tính đa dạng văn hóa của mỗi cộng đồng dân cư

Từ những nhận thức đó, tôi lựa chọn đề tài “Hôn nhân hỗn hợp

giữa người Lào và người Trung Quốc ở huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn, Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào” để nghiên cứu trong

Luận văn Thạc sĩ của mình

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu tổng quan

Mục tiêu tổng quát: Luận văn tìm hiểu về hiện trạng của hôn nhân hỗn hợp giữa người Lào và người Trung Quốc và đề xuất giải pháp hoạch định chính sách nhằm giải quyết các vấn đề đang đặt ra liên quan đến hôn nhân hỗn hợp giữa người Lào và người Trung Quốc ở huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn

2.2 Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

- Phân tích những đặc điểm của hình thức hôn nhân hỗn hợp Lào – Trung ở huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn

- Làm rõ những khác biệt giữa hình thức hôn nhân này với hôn nhân truyền thống của người Lào

- Làm rõ những nhân tố tác động tới hôn nhân hỗn hợp giữa người Lào và người Trung Quốc ở huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn

- Đề xuất giải pháp hoạch định chính sách nhằm giúp phát huy các giá trị văn hóa hôn nhân trong các gia đình theo hình thức hôn nhân

hỗn hợp giữa người Lào – Trung ở huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của Luận văn này là hôn nhân hỗn hợp giữa người Lào với người Trung Quốc sống tại huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn, Lào

* Phạm vi nghiên cứu:

- Phạm vi về không gian: Nghiên cứu tại huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn, CHDCND Lào

- Phạm vi về thời gian: Nghiên cứu từ sau năm 1975 đến nay

4 Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện đề tài

4.1 Thuận lợi

Để hoàn thành được đề tài, tác giả đã có nhiều thuận lợi trong việc tiếp cận các nguồn tài liệu phong phú liên quan tới vấn đề nghiên cứu và đặc biệt là nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của chính quyền và cộng đồng những gia đình hôn nhân hỗn hợp Trung – Lào Những người dân rất nhiệt tình trong việc phỏng vấn và cung cấp các số liệu chân thực về đời sống

4.2 Khó khăn

Bên cạnh những thuận lợi thì trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện Luận văn, tác giả cũng gặp phải những khó khăn nhất định Bên cạnh nguồn tài liệu tham khảo phong phú nhưng lại chưa có đề tài nào nghiên cứu một cách toàn diện và chi tiết về hôn nhân hỗn hợp Lào – Trung Đa phần người dân Trung Quốc khi lấy vợ hoặc lấy chồng là người Lào nhưng vẫn nói tiếng Trung là chủ yếu, gây khó khăn cho việc khai thác và phỏng vấn thông tin

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được bố cục thành 4 chương sau:

Chương 1 Khái quát về địa bàn nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu

Chương 2 Đặc điểm hôn nhân hỗn hợp giữa người Lào và người Trung Quốc ở huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn, Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

Chương 3 Những nhân tố ảnh hưởng tới hôn nhân hỗn hợp giữa người Lào và người Trung Quốc ở huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn, Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

Chương 4 Hôn nhân hỗn hợp giữa người Lào và người Trung Quốc ở huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn, Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào - Những vấn đề đặt ra và kiến nghị

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ ĐỊA BÀN VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

1.1 Địa bàn nghiên cứu

1.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên

Chanthabouly là huyện đầu tiên đồng thời cũng là huyện trung tâm được thành lập của thủ đô Viêng Chăn Huyện Chanthabouly giáp với huyện Naxaithong và Sikhotabong ở phía Bắc; giáp huyện Haxaifong và Xaysetha ở phía Đông; giáp huyện Sisattanak ở phía Nam

và sông Mekong ở phía Tây có khí hậu thuận lợi

1.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

Huyện Chanthabouly đạt tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân 8,75% Cơ sở hạ tầng giao thông của huyện Chanthabouly được đánh giá là tốt và hiện đại nhất trong số các huyện của thủ đô Viêng Chăn;là huyện đứng đầu của thủ đô Viêng Chăn trong việc đảm bảo 100% hộ dân trong huyện được sử dụng điện và nước sạch

1.1.3 Dân số và đặc điểm dân cư

Huyện Chanthabouly có 31 bản với dân số năm 2020 là 64,737 người Mật độ dân số trung bình của huyện Chanthabouly là 1.345 người/km2 và mật độ dân số cao nhất có thể lên tới 1.659 người/km2 Với mật độ dân số đông như vậy, huyện Chanthabouly cao gấp gần 8 lần mật độ dân số trung bình của cả thủ đô Viêng Chăn (209 người/km2 năm 2020)

1.2 Lý thuyết áp dụng

1.2.1 Lý thuyết bản sắc văn hóa

1.2.2 Thuyết giao lưu, tiếp biến văn hóa

1.3 Đối tượng nghiên cứu

1.3.1 Người Lào ở huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn

Huyện Chanthabouly là địa giới hành chính đầu tiên được đặt ra sau khi thủ đô Viêng Chăn được thành lập Vì đây là nơi đặt cung điện của hoàng gia Lào nên các khu vực lân cận cũng là nơi sinh sống của gia đình, người thân trong dòng tộc Do đó mà nguồn gốc của người Lào tại Chanthabouly hiện nay có liên quan tới dòng dõi hoàng tộc và sinh sống ổn định qua nhiều đời Người Lào có quan điểm về hôn nhân khá tương đồng với các quốc gia Đông Nam Á

1.3.2 Người di cư Trung Quốc huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn

Người Trung Quốc hiện nay tại huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn rất đa dạng, bao gồm cả những người Trung Quốc đã di cư

và sinh sống lâu đời tại đây, hoặc là những người di cư từ các tỉnh khác tới huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn, hoặc là những người di cư dưới dạng lao động hợp pháp và bất hợp pháp Trong quan niệm của người Trung Quốc, việc kết hôn được coi là việc đại sự trong cuộc đời của mỗi con người khi đến tuổi trưởng thành

1.3.3 Tình hình hôn nhân giữa người Lào và người Trung

Quốc ở huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn

Các nhân tố dẫn đến hôn nhân giữa người Lào và người Trung Quốc ở huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn bao gồm: nhân tố lịch sử; địa lý

Theo thống kê chính thức của Phòng Thống kê huyện Chanthabouly, thủ đô Viêng Chăn về tình hình dân số trên địa bàn huyện năm 2020 thì có 377 trường hợp công dân Lào kết hôn với người nước ngoài, trong đó chủ yếu là kết hôn với người Trung Quốc (188 trường hợp), Thái Lan (92 trường hợp), Việt Nam (65 trường hợp)và số còn lại từ các quốc gia khá

Chương 2: ĐẶC ĐIỂM HÔN NHÂN HỖN HỢP GIỮA NGƯỜI

LÀO VÀ NGƯỜI TRUNG QUỐC Ở HUYỆN

CHANTHABOULY, THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN, CỘNG HÒA DÂN

CHỦ NHÂN DÂN LÀO 2.1 Độ tuổi kết hôn

Trong số 176 trường hợp hôn nhân giữa người nam Trung Quốc và người nữ Lào thì độ tuổi kết hôn phổ biến của người nam Trung Quốc là từ 25 tới dưới 35 với 97 người Trong khi đó, số lượng người nữ Lào kết hôn với người nam Trung Quốc lại chủ yếu từ độ tuổi 18 tới dưới 25 tuổi với 101 người

2.2 Điều kiện kinh tế của cô dâu chú rể

Thứ nhất, về nghề nghiệp của cô dâu, chú rể: thấy trong số

176 cặp vợ Lào – chồng Trung Quốc thì người chồng Trung Quốc chủ yếu là kinh doanh tự do (64 người), tiếp theo là công nhân, trong đó, công nhân cầu đường là 45 người và công nhân mỏ là 34 người

Thứ hai, về thu nhập: Chiếm số lượng cao nhất là các cặp vợ chồng Lào – Trung có thu nhập trung bình từ 4 triệu kip Lào đến dưới

8 triệu kip Lào (tương đương từ 8 triệu tới dưới 12 triệu Việt Nam đồng) với 129 cặp, chiếm 68,61%

Thứ ba, về mức chi tiêu, Các cặp vợ chồng Lào – Trung khi ở cùng bố mẹ lại là các cặp có mức chi tiêu cao nhất; đa phần các cặp

vợ chồng cho rằng mức thu nhập hiện nay mới chỉ ở mức đủ tiêu

2.3 Các nguyên tắc trong hôn nhân

Thứ nhất, nguyên tắc hôn nhân ngoại tộc (hôn nhân khác dòng họ); Thứ hai, nguyên tắc về tình yêu và sự đồng thuận: Thứ ba, nguyên tắc hôn nhân bảo đảm chế độ hôn nhân một vợ, một chồng

2.4 Nghi lễ kết hôn

Thông thường người Lào có ba nghi thức chính trong kết hôn

ở Lào như sau

2.5 Về cư trú sau kết hôn

Có sự khác nhau về cư trú sau hôn nhân, trong đó chủ yếu là

cư trú riêng

2.6 Ly hôn và phân chia tài sản

Thống kê của Tòa án nhân dân huyện Chanthabouly về tình hình ly hôn trong giai đoạn 2015 – 2020 thì số vụ ly hôn có yếu tố nước ngoài là 138 trường hợp, trong đó, số vụ ly hôn giữa người Lào

và người Trung Quốc là 73 trường hợp chiếm 52,89%

CHƯƠNG 3 NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI HÔN NHÂN HỖN HỢP GIỮA NGƯỜI LÀO VÀ NGƯỜI TRUNG QUỐC Ở HUYỆN CHANTHABOULY, THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN, CỘNG

HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

3.1 Chính sách của Nhà nước Lào và Trung Quốc đối với quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài

3.1.1 Chính sách của Nhà nước Lào

Về điều kiện kết hôn có yếu tố nước ngoài:

Hôn nhân chỉ được pháp luật công nhận và bảo vệ nếu đáp ứng các điều kiện về độ tuổi kết hôn; về tính tự nguyện trong kết hôn; chế độ hôn nhân một vợ, một chồng

3.1.2 Chính sách của Nhà nước Trung Quốc

Trung Quốc về cơ bản có chính sách giống Lào về điều kiện kết hôn, bên cạnh đó còn có chính sách thúc đẩy người Trung Quốc nhập cư sang Lào

3.2 Sự gia tăng di cư của người Trung Quốc đến Lào

3.2.1 Số lượng người di cư Trung Quốc tới Lào qua các năm

Theo thống kê, số lượng người Hoa ở Lào năm 2004 là 181.571 người và năm 2005 là 185.765 người; tỷ lệ tăng dân số Trung Quốc là 2,31% 1 và khoảng 2% dân số Lào Người ta ước tính rằng đến năm 2006 có khoảng 200.000 người Trung Quốc ở Lào, trong đó 40.000 người là kỹ thuật viên và thương nhân Trung Quốc Thủ đô