Canh tác tổng hợp trên đất dốc

Các biện pháp canh tác tổng hợp-Tái sinh các loại đất đã bị thoái hoá: Dùng các loại cây đa tác dụng, cây họ đậu, cỏ ruzi… và bón phân hữu cơ cho đất để cải tạo hệ vi sinh vật đất, và t

CANH TÁC TỔNG HỢP TRÊN

ĐẤT DỐC

TRẠM KHUYẾN NÔNG BÁT XÁT

Mô hình canh tác trên đất dốc

-

2

- Là biện pháp kỹ thuật tổng hợp và đòi

hỏi người nông dân phải có sự hiểu

biết thì mới có thể tiến hành

- Thực tế người nông dân đã sử dụng

phương pháp trong sản xuất tuy nhiên chưa thành hệ thống mà thôi

4

Đặc điểm canh tác tổng hợp

- Tính tự cung tự cấp và đảm bảo an toàn lương thực cho gia đình quanh năm: sản phẩm làm ra chủ yếu là cung cấp cho

nông hộ khi thừa mới mang trao đổi trên thị trường

- Tăng hiệu quả sử dụng các nguồn lực: Đất, vốn, lao động, sản phẩm phụ…

Hình ảnh làm đường đồng mức

- Việc sử dụng lao động ít chịu căng thẳng

về thời vụ: bởi đây là một thống tổng

hợp nên nhu cầu về lao động được bố trí đồng đều quanh năm

- Canh tác tổng hợp đòi hỏi người nông

dân có sự hiểu biết rộng hơn về: quản lý vốn, lao động, đất sản xuất, kỹ thuật

canh tác… để có sự bố trí hợp lý và kết hợp hài hoà giữa các thành phần trong

hệ thống

8

- Đất bị giảm độ che phủ: Do rừng bị tàn phá

và do trình độ canh tác lạc hậu kèm theo tình trạng du canh du cư những năm trước.

10

Mô hình canh tác tổng hợp

Các biện pháp canh tác tổng hợp

-Tái sinh các loại đất đã bị thoái hoá:

Dùng các loại cây đa tác dụng, cây họ đậu, cỏ ruzi… và bón phân hữu cơ cho đất để cải tạo hệ vi sinh vật đất, và tăng dần độ phì cho đất

- Trồng xen các loại cây họ đậu: vào giữa các

hàng cây trồng chính, trung bình 5 – 7 m tiến

- Che phủ bề mặt đất: bằng các thảm thực

vật sống sau đó mới tiền hành trồng các

cây hàng năm

- Thiết kế ruộng bậc thang: Tuỳ theo độ

dốc của đất để thiết kế ruộng cho hợp lý

vừa mở rộng diện tích canh tác vừa hạn chế xói mòn rửa trôi

14

- Canh tác theo đường đồng mức: là nguyên

tắc xuyên suốt mọi hoạt động sử dụng đất dốc, cần tuân thủ từ khi khai hoang, cày bừa đến trồng trọt, chăm sóc.

- Tủ gốc: Khi vật liệu phủ đất hạn chế thì ưu

tiên tủ gốc để chống xâm kích của hạt mưa trực tiếp và dòng chảy từ tán cây, giữ cho nhiệt độ, độ ẩm ổn định, giữ chất dinh dưỡng khoáng khi bón vào đất.

- Tạo bồn: Một số cây lâu năm mật độ thưa

(cà phê, cam, cao su) cần được tạo bồn Bồn là bờ nhỏ dạng vành khăn bao quanh gốc ứng với mép tán lá cây, được tạo ra khi chăm sóc, làm cỏ, bón phân Chất lượng đất trong bồn tốt hơn ngoài bồn

- Trồng trong rãnh: Một số cây như chè

mía, dứa được trồng mới theo rãnh (rạch) là biện pháp chống xói mòn rất hiệu quả

16

- Xới xáo, làm cỏ: Biện pháp này nếu làm theo đường đồng mức rất có tác dụng giữ đất,

tránh tạo ra rãnh khơi đầu cho dòng chảy

phát sinh Công việc này cần tránh làm vào thời kỳ mưa to, nếu không sẽ làm xói mòn trầm trọng thêm Một lớp cỏ xanh có kiểm soát duy trì trong mùa mưa dông rất có lợi cho việc chống mất đất, do đó không nên

làm cỏ trắng vào thời kỳ mưa dông.

- Sắp xếp cơ cấu cây trồng: bố trí sao cho vào vụ

mưa cây trồng hiện diện liên tục trên mặt đất thông qua trồng xen, trồng gối phối hợp cây dài ngày và cây ngắn ngày

xói mòn là việc cày vỡ và thu hoạch cây có củ Gieo trồng đương nhiên phải làm vào vụ mưa, còn làm

đất (nhất là cày vỡ) thì cần tiến hành sớm ngay đầu

vụ khi chưa có mưa lớn Tương tự nên tránh đào bới đất thu hoạch cây có củ vào thời kỳ cao trào mưa.

18

- Biện pháp sinh học: n ên làm và cần phải

áp dụng triệt để nhằm cải tạo, bảo vệ và sử dụng đất xói mòn vì nó còn bổ xung chất

dinh dưỡng cho đất và cho sản phẩm Từ

khi khai hoang đã có thể áp dụng biện pháp sinh học, đó là giữ lại chỏm rừng trên đỉnh đồi

Tác dụng của cây cải tạo đất

20

- Tạo một lớp phủ nhanh chóng bảo vệ đất, chống xói mòn và dòng chảy trên mặt, tăng nguồn sinh thuỷ;

-Giữ chất dinh dưỡng và nước bớt trôi theo chiều sâu và kéo dinh dưỡng ở

dưới sâu lên tầng canh tác;

- Bổ xung nguồn dinh dưỡng cây trồng, đặc biệt

- Tăng sản phẩm nông nghiệp và tăng tuần hoàn chất hữu cơ, do đó tăng tính đệm của đất và môi trường.

22

- Để làm đai rừng chắn gió có các cây như:

bạch đàn, chàm hoa vàng, keo tai tượng, muồng hoa vàng

C ác loại cây cải tạo đất: Cốt khí, đậu công,

muồng, cây cỏ lạc, điền thanh, cỏ stylo…

Ph ương pháp tiến hành

24

Trước khi tiến hành xây dựng hệ thống canh tác trên đất dốc cần xác định độ dốc của đất để có kế hoạch làm theo hướng nào

+ Dốc dưới 70:

+ Dốc từ 8 – 150:

+ Dốc 16 – 250:

+ Dốc trên 250:

- Thiết kế băng phân xanh: có tác dụng cản đất

chống xói mòn, tăng độ phì cho đất, làm phân xanh và có thể làm thức ăn cho gia súc

+ Dùng thước chữ A: để xác định các đường đồng mức, tuỳ độ dốc đất mà có thể làm đường đồng mức rộng 3 – 4 m hoặc 5 – 7 m.

+ Độ rộng đường đồng mức là 0,8 – 1m để trồng đựoc 2 hàng cây cải tạo.

- Thời gian gieo hạt cây cải tạo đất từ tháng

2 – tháng 4 hàng năm

* Thiết kế trồng cây lâm nghiệp: Cây lâm nghiệp được bố trí trồng ở phần đỉnh đồi theo hàng quanh đường đồng mức kiểu nanh sấu bằng các loài cây mọc nhanh, bộ rễ ăn sâu vững chắc,… với diện tích đất khoảng 30-60% tổng diện tích mô hình (tuỳ theo độ dốc mà xác định)

26

- Thiết kế trồng cây ăn quả: Cây ăn

quả được bố trí trồng ở giữa các băng xanh xen với các cây lương thực để khi cắt thân và lá cây băng xanh thì bón cả cho cây ăn quả Thường được bố trí

theo hàng, không nên trồng 1 loại cây còn chủng loại cây trồng tuỳ theo từng địa phương

Thiết kế trồng cây lương thực: Cây

lương thực được trồng ở khoảng cách giữa các băng xanh được trồng ngay sau khi trồng cây băng xanh

Cây ngắn ngày thấp được trồng phía dưới, cây cao và dài ngày trồng phía trên

Ở mỗi băng xanh nên trồng 1 loài cây, hàng năm luân chuyển giữa các loài cây của các băng

-

Phương thức nông lâm kết hợp là phương thức canh tác theo mô hình SALT.

Mô hình salt 1: Chủ yếu trồng các loại cây lương thực,

Thực phẩm, biện pháp canh tác này dễ làm,

tỷ lệ giữa cây lâm nghiệp và cây nông nghiệp

là 25 /75% Canh tác theo hướng này sẽ cải tạo được đất, chống xói mòn, tăng năng suất cây trồng

Mô hình Salt 4: Là biện pháp canh tác kết hợp giữa salt 3 và trồng cây ăn quả Vừa tận dụng các nguồn thực phẩm sẵn có vừa tăng hiệu quả

sử dụng đất.