BÀI 25 NƯỚC ĐẠI VIỆT TA

-Lãnh thổ riêng.. -Phong tục tập quán riêng.. -So sánh ta ngang hàng với Trung Quốc.. -Lãnh thổ riêng.. -Phong tục tập quán riêng.

Trang 1

I/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Giúp HS:

- Thấy đựơc đoạn văn có ý nghĩa như lời tuyên bố độc lập của dân tộc ta ở thế kỉ XV

- Thấy được phần nào sức thuyết phục của nghệ thuật văn chính luận Nguyễn Trãi: lập luận chặt chẽ, sự kết hợp giữa lí lẽ và thực tiễn

II/ CHUẨN BỊ:

Tranh Nguyễn Trãi, toàn bộ bài cáo

III/ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

- Ổn định lớp

- Bài mới:

*Hoạt động 1: Giới thiệu chung

? Ở lớp 7 chúng ta đã tìm hiểu tác giả

Nguyễn Trãi rồi Vậy em nào có thể

nhắc lại vài nét chính về tác giả

Nguyễn Trãi ?

? NĐVT được trích từ bài thơ nào?

Được viết trong hoàn cảnh nào?

? Bài BNĐC được viết với thể loại

gì?

? Em hãy nêu những đặc điểm chính

của thể cáo?

? Ở những bài trước các em đã học

các thể loại như Chiếu và Hịch Vậy

em hãy so sánh ba thể loại: Chiếu,

Hịch và Cáo

-Bố cục của bài cáo gồm 4 phần:

P1 Nêu luận đề chính nghĩa

P2: Tội ác giặc Minh

P3: Quá trình chiến đấu và chiến

thắng

Nhớ lại bài cũ và trả lời

 NĐVT trích từ bài BNĐC được viết sau khi quân ta chiến thắng giặc Minh xâm lược

 thể cáo

 Cáo là thể văn nghị luận cổ, do vua, chúa hoặc thủ lĩnh dùng để

trình bày một chủ trương hoặc công bố kết quả một sự nghiệp Thường viết bằng văn biền ngẫu

 -Chiếu là văn bản do vua dùng để

ban bố mệnh lệnh cho mọi người trong nước

-Hịch là thể văn nghị luận thời xưa, có tính chất cổ động, thuyết phục, thường dùng để kêu gọi đấu tranh chống thù trong, giặc ngoài

Cũng có khi hịch dùng hiểu dụ, răn dạy thần dân và người dưới quyền

-Cáo là thể văn nghị luận được vua, thủ lĩnh dùng để trình bày một chủ trương hay công bố kết quả

mang ý trọng đại có tính chất quốc gia cho mọi người thấy

I/ Giới thiệu chung 1/ Tác giả:

-Nguyễn Trãi (1380-1442) -Là nhà yêu nước anh hùng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới

2/ Văn bản:

-HCST: VB trích trong “ Bình Ngô Đại Cáo” do Nguyễn Trãi thay Lê Lợi viết tuyên cáo sau cuộc kháng chiến chống Minh thắng lợi

-Thể loại: Cáo

Trang 2

P4: Tuyên bố kết thúc và khẳng định

độc lập

? Đoạn trích NĐVT có thể chia làm

mấy phần?

? Em hãy nêu đại ý của đoạn trích?

? Em hiểu thế nào về nhan đề

BNĐC?

* Hoạt động 2: tìm hiểu văn bản:

? mở đầu bài thơ tác giả đề cập đến

nguyên lí nào?

? Em hiểu thế nào là nhân nghĩa?

? Tư tưởng cốt lỗi về nhân nghĩa của

Nguyễn Trãi là gì?

?Tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn

Trãi có gì mới?

GV diễn giải thêm: Khi nhân nghĩa

gắn liền với yêu nước chống xâm

lược thì bảo vệ nền độc lập của đất

nước cũng là việc làm nhân nghĩa Vả

 Gồm 3 phần:

-P1: hai câu đầu: nguyên lí nhân nghĩa

-P2: 8 câu tiếp: chân lí về sự tồn tại độc lập dân tộc có chủ quyền của dân tộc Đại Việt

-P3: còn lại: sức mạnh chân lí

 khẳng định sự tồn tại có chủ

quyền của dân tộc

 -Bình: đánh dẹp, thảo phạt, hoạt động chính nghĩa

-Ngô: tên nước Đại Ngô thời Trung Quốc

-Đại: là lớn

-Cáo: là thể văn cổ có từ xưa ở

Trung Quốc

BNĐC công bố chiến thắng lớn của qân dân ta trong cuộc diệt giặc Minh

 Nguyên lí nhân nghĩa

 Nhân nghĩa vốn là khái niệm đạo đức của Nho giáo, nói về đạo lí, cách ứng xử và tình thương giữa con người với nhau

 -Yên dân -Trừ bạo

 Nhân nghĩa trong phạm trù Nho giáo chủ yếu là mối quan hệ giữa người với người, khi vào VN do hoàn cảnh riêng của nước ta thường xuyên phải chống xâm lược, trong nội dung nhân nghĩa còn có mối quan hệ giữa dân tộc với dân tộc

Như vậy, với Nguyễn Trãi, nhân nghĩa không chỉ hạn hẹp là một phạm trù đạo đứcmà còn là lí tưởng về một xã hội tốt đẹp, hòa bình, thịnh trị, lấy dân làm gốc Đây là nội dung mới, là sự phát triển của tư tưởng nhân nghĩa ở Nguyễn Trãi so với Nho giáo

-Bố cục: 3 phần

-Đại ý: khẳng định sự tồn tại có chủ quyền của dân tộc

II/ Tìm hiểu văn bản: 1/ Nguyên lí nhân nghĩa:

-Nhân nghĩa là nguyên lí cơ bản

-Tư tưởng cốt lỗi về nhân nghĩa của Nguyễn Trãi là: +Yên dân

+Trừ bạo

=> nhân nghĩa gắn liền với

yêu nước chống xâm lược

Trang 3

chăng có bảo vệ được đất nước thì

mới bảo vệ được dân, mới thực hiện

được mục đích cao cả là “yên dân”

Chính vì vậy, sau khi nêu nguyên lí

nhân nghĩa, Nguyễn Trãi đã khẳng

định chân lí về sự tồn tại độc lập có

chủ quyền của dân tộc ĐV

? Để xác định độc lập, chủ quyền của

dân tộc tác giả đã đưa ra những yếu tố

căn bản nào?

GV giảng: Với những yếu tố căn

bản này, Nguyễn Trãi đã phát biểu

một cách hoàn chỉnh quan niệm về

quốc gia dân tộc Người đời sau vẫn

xem quan niệm của Nguyễn Trãi là sự

kết tinh học thuyết về quốc gia, dân

tộc So với thời Lí, học thuyết đó đã

phát triển cao hơn, bởi tính toàn diện

sâu sắc của nó.Toàn diện vì ý thức về

dân tộc trong Nam quốc sơn hà được

xác định chủ yếu trên hai yếu tố: lãnh

thổ và chủ quyền, còn đến BNĐC , ba

yếu tố nữa được bổ sung: văn hiến,

phong tục tập quán, lịch sử Sâu sắc

vì trong quan niệm dân tộc, Nguyễn

Trãi đã ý thức được văn hiến, truyền

thống lịch sử là yếu tố cơ bản nhất, là

hạt nhân để khẳng định dân tộc Và

sự sâu sắc của Nguyễn Trãi còn thể

hiện ở chỗ: điều mà kẻ xâm lược luôn

tìm cách phủ định thì chính là thực tế

tồn tại lâu đời với sức mạnh của chân

lí khách quan

? Ở đoạn văn này, tác giả đã sử dụng

những biện pháp nghệ thuật nào?

? Để khẳng định chân lí về sự tồn tại

độc lập có chủ quyền của dân tộc Đại

Việt, tác giả đã lấy dẫn chứng từ đâu?

Để làm gì?

? Chứng cứ có sức thuyết phục nhờ

vào đâu?

? Qua đó thể hiện tư tưởng tình cảm

gì của người viết?

 GV giảng: Ở bài thơ NQSH, tác

giả đã khẳng định sức mạnh của chân

-nền văn hiến lâu đời

-Lãnh thổ riêng

-Phong tục tập quán riêng

-Lịch sử riêng

-Chế độ chủ quyền riêng

 -Sử dụng những từ ngữ có tính chất hiển nhiên, vốn có lâu đời

-So sánh ta ngang hàng với Trung Quốc

 Tác giả lấy dẫn chứng từ thực tế

lịch sử để làm sáng tỏ sức mạnh của nguyên lí nhân nghĩa và sức mạnh của chân lí độc lập dân tộc

 Nhờ vào tính khách quan, sự thật hiển nhiên của lịch sử Nhằm đề cao ý thức dân tộc Đại Việt

 Tình cảm tự hào dân tộc

2/ Chân lí về sự tồn tại độc lập dân tộc có chủ quyền của dân tộc Đại Việt:

-nền văn hiến lâu đời

-Lãnh thổ riêng

-Phong tục tập quán riêng -Lịch sử riêng

-Chế độ chủ quyền riêng

 -vốn, đã lâu, đã chia, : tính chất hiển nhiên, vốn có của nước Đại Việt

-So sánh nước Đại Việt = TQ: quan hệ ngang hàng, không phụ thuộc

Trang 4

lí chính nghĩa, của độc lập dân tộc:

Kẻ xâm lược là giặc bạo ngược, làm

trái lẽ phải, phạm vào sách trời, cũng

có nghĩa là đi ngược lại chân lí khách

quan, nhất định sẽ chuốt lấy thất bại

hoàn toàn Ở BNĐC, sau khi nêu

nguyên lí nhân nghĩa, nêu chân lí

khách quan, Nguyễn Trãi đưa ra

những chứng cứ đầy tính thuyết phục

về sức mạnh của nhân nghĩa, của

chân lí, nói chung lại là sức mạnh của

chính nghĩa

?Sức mạnh của chính nghĩa được thể

hiện qua những yếu tố nào?

?Em hiểu hai câu thơ cuối như thế

nào?

*Hoạt động 3: Tổng kết:

?Nêu những nghệ thuật đặc sắc của

đoạn trích?

?Em hãy trình bày khái quát về nội

dung của đoạn trích?

Gọi một HS đọc ghi nhớ SGK Tr.69

*Hoạt động 4: Củng cố:

? Nguyễn Trãi đã kế thừa và phát

triển quan niệm về quốc gia và dân

tộc như thế nào?

?Sức thuyết phục của bài văn là ở

đâu?

 -Lưu Cung thất bại

-Triệu Tiết tiêu vong -Toa Đô, Ô Mã kẻ bị bắt người bị

giết

 Khẳng định những chứng cứ mà

tác giả dưa ra là có thật

 -thể văn biền ngẫu, cân xứng nhịp nhàng

-sử dụng những từ ngữ thể hiện tính chất hiển nhiên, vốn có, lâu đời

-nghệ thuật so sánh

 Khẳng định sự tồn tại độc lập có

chủ quyền của dân tộc Đại Việt

-Lưu Cung thất bại, Triệu Tiết tiêu vong,… : sức mạnh của chính nghĩa, lòng tự hào dân tộc

-Khẳng định những chứng cứ trên là có thật

III/ Tổng kết:

Ghi nhớ SKG tr.69

DẶN DÒ:

-Học thuộc đoạn trích, ghi nhớ

-soạn bài:

+ Ôn tập về luận điểm: xem trước nội dung bài học, trả lời các câu hỏi trong phần ví dụ

+ Viết đoạn văn trình bày luận điểm: xem lại bài “Đặc điểm của văn bản nghị luận ở lớp 7, tập 2 tr.18, xem trước nội dung bài học, trả lời các câu hỏi trong phần ví dụ

Định dạng
Số trang	4
Dung lượng	78,5 KB