Tiểu luận - THUÊ MUA TÀI CHÍNH - đề tài - LIÊN HỆ CHO THUÊ TÀI CHÍNH TẠI VIỆT NAM. THỰC TRẠNG VÀ PHƯƠNG HƯỚNG ĐỀ XUẤT.

Hiện nay, lượng vốn trung và dài hạn đầu tư cho các doanh nghiệp vẫn cònkhiêm tốn Kênh huy động vốn quen thuộc vẫn là đi vay vốn ngân hàng thươngmại Tuy nhiên việc đi vay vốn ngân hàng, bên cạnh những ưu điểm lâu đời củahình thức tín dụng này, các doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong tài sản đảm bảocũng như uy tín, nhất là đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ Trong những trườnghợp như vậy, một kênh huy động khác mà doanh nghiệp có thể tìm đến là các công

ty cho thuê tài chính Với những ưu điểm của mình,cho thuê tài chính tỏ ra thíchhợp với những doanh nghiệp mới thành lập, có lượng vốn nhỏ

Ra đời ở Việt Nam vào giữa những năm 90, đến nay, qua một thời gian hoạtđộng, các công ty cho thuê tài chính đang từng bước khẳng định mình trên thịtrường tài chính-tiền tệ Hoạt động cho thuê tài chính càng phát huy những lợi thếvốn có của nó trong một môi trường với 95% doanh nghiệp vừa và nhỏ như ViệtNam Tuy nhiên, so với thế giới, kênh huy động vốn này ở nước ta vẫn chưa pháttriển đúng với tiềm năng vốn có của nó Bên cạnh những thành tựu đã đạt được sau

13 năm ra đời và phát triển, kênh tín dụng này còn có những vướng mắc nhất định.Nhận thấy sự quan trọng và đóng góp tích cực của hoạt động cho thuê tài chínhtrong doanh nghiệp, nhóm thảo luận cùng nhau nghiên cứu, phân tích “Hoạt độngcho thuê tài chính của công ty cho thuê tài chính ở Việt Nam”

nhằm hiểu rõ hơn về hoạt động thuê mua tài chính cũng như tầm quan trọng và

Ngoài lời mở đầu và kết luận, nhóm… chia bài thành 3 phần:

Phần I: Khái quát chung về cho thuê tài chính

Phần II: Thực trạng CTTC ở Việt Nam hiện nay

Phần III: Giải pháp để phát triển hoạt động cho thuê tài chính ở Việt Namhiện nay

PHẦN I KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CHO THUÊ TÀI CHÍNH

1 Hoạt động cho thuê tài chính

Cho thuê tài chính thực sự là một kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng,được đánh giá là khá hữu hiệu, tạo điều kiện thu hút vốn cho các đơn vị sản xuấtkinh doanh đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ Quy mô hoạt động kinhdoanh cho thuê tài chính trên thế giới hiện nay phát triển khá nhanh và tăng trưởngvượt bậc qua các năm Các sản phẩm của hình thức tín dụng này ngày càng đadạng hơn, từ máy fax, máy photocopy, máy tính đến xe tải, máy bay, tàuthủy Tổng doanh thu hàng năm của ngành cho thuê tài chính trên thế giới ước đạttrên 500 tỷ USD với đà tăng trưởng trung bình 7% hàng năm

1.1 Khái quát về sự hình thành và phát triển của cho thuê tài chính

1.1.1 Trên Thế giới

Những hình thức cho thuê sớm nhất được phát hiện cách đây khoảng 5000năm Lịch sử ghi nhận sự có mặt của công ty cho thuê vào khoảng năm 1800 trướccông nguyên ở Babylonia Nếu một nhân viên hay một người lính không muốntrồng trọt trên đất đai mà họ được cấp sau khi phục vụ chế độ quân chủ, anh ta sẽcho công ty đó thuê lại, đó là chuyên gia cho thuê Công ty đã chi trả tiền thuê chongười lính trước, sau đó cho những người nông dân thuê lại mảnh đất đó

Người Hy Lạp cổ đại là những người đầu tiên phát triển việc cho thuê hầm

mỏ Người Hy Lạp cổ đại cũng tiên phong tạo ra khái niệm ngân hàng cho thuê.Tài sản thuộc quyền sở hữu của ngân hàng cho thuê đầu tiên được kí kết vào năm

370 trước công nguyên trong đó bao gồm tên ngân hàng, tiền kí quỹ, tên văn phòng

và đội ngũ nhân viên

Những dạng hợp đồng cho thuê tài chính tạm thời bắt nguồn Hoa Kỳ Công tycho thuê tài chính đầu tiên của Hoa Kỳ United State Leasing Corporation do Henry

Shoeld sáng lập vào năm 1952 Công ty đã được thành lập để phục vụ cho ngànhcông nghiệp vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt Sự ra đời của công ty này đãkéo theo việc một loạt các công ty cho thuê tài chính khác được thành lập nhưBothe Leasing Corporation ( hiện nay là Finova Capital ) vào năm 1962, ChandlerLeasing (được thành lập bởi Pepsi- Cola vào năm 1967), General Electric CreditCorporation

Những công ty này là những nguyên mẫu đầu tiên của hàng trăm công ty chothuê tài chính ngày nay

Các nước châu Âu đã nối gót thành lập những công ty cho thuê vào cuối thậpniên 1950 và đầu thập niên 1960 và có những bước phát triển mạnh mẽ ở châu Á

và châu Phi từ thập niên 70 Thập niên 80 đã đánh dấu việc cho thuê tài chính đượcchấp nhận rộng rãi trên thế giới

1.1.2 Tại Việt Nam

Ở Việt Nam, phải đến năm 1995, cùng với sự phát triển của nền kinh tế, nhucầu vốn đầu tư trung và dài hạn ngày càng gia tăng, nghiệp vụ cho thuê tài chínhmới bắt đầu được thực hiện dưới hình thức tín dụng thuê mua bằng việc Thống đốcNgân hàng Nhà nước ra Quyết định số 149/ QĐ – NHNN ngày 27/05/1995 TheoQuyết định này, các tổ chức tín dụng được thành lập công ty trực thuộc hoặc vănphòng Tín dụng thuê mua để quản lý và giám sát hoạt động tín dụng thuê mua.Quyết định 149/ QĐ-NHNH ra đời tạo cơ sở pháp lý tạo cơ sở pháp lý cho cácngân hàng thương mại thành lập thí điểm các phòng tín dụng thuê mua, công tyThuê mua trực thuộc hoạt động hạch toán phụ thuộc và mang tính chất thử nghiệm

để từng bước làm quen và nắm bắt loại hình hoạt động mới mẻ này

Mặc dù công ty cho thuê tài chính đầu tiên được thành lập ở Việt Nam vàonăm 1996 và hoạt động cho thuê cũng đã manh nha ở các ngân hang thương mạitrước đó nhưng mãi đến khi Chính Phủ ban hành Nghị định 16/2001/NĐ-CP vào

ngày 02/05/2001 thì hoạt động cho thuê tài chính ở Việt Nam mới thực sự đượchình thành Mới đây nhất, chính phủ đã ban hành Nghị định số 95/2008/NĐ-CP về

tổ chức và hoạt động của công ty cho thuê tài chính Việc hoàn thiện hệ thống phápluật này đã tạo cơ sở và điều kiện thuận lợi cho hoạt động cho thuê tài chính ở ViệtNam

Trên thế giới, hoạt động cho thuê tài sản đã sớm xuất hiện, nhưng nó thực sự

đi sâu vào bản chất cho thuê tài chính trong vòng sáu chục năm qua Hiện nay hoạtđộng thuê mua đã được sử dụng tại hơn 80 nước (chủ yếu là các nước đang pháttriển, khoảng 60 nước) với khối lượng dư nợ cho thuê trên 500 tỷ USD, chiếmkhoảng 12,5% đầu tư tư nhân của thế giới

Hiện nay Việt Nam đã có 8 công ty CTTC, trong đó có 5 công ty trực thuộcngân hàng thương mại Nhà nước và 3 công ty có vốn nước ngoài Theo đánh giácủa Phó Thống đốc thường trực Ngân hàng Nhà nước Trần Minh Tuấn thì từ khi rađời đến nay, các công ty CTTC đã phát triển nhanh chóng cả về quy mô và mạnglưới hoạt động Cụ thể: đã thực hiện được nhiều nghiệp vụ cho thuê khác nhau, đadạng hoá các tài sản cho thuê, phương thức cho thuê và đối tượng khách hàng.Trong 8 năm, các công ty CTTC đã từng bước phát huy được vai trò quan trọng là

hỗ trợ các doanh nghiệp đầu tư chiều sâu, đổi mới máy móc thiết bị, cải tiến kỹthuật Không chỉ có thế, tỷ lệ dư nợ quá hạn của các công ty CTTC thấp hơn nhiều

so với các ngân hàng, lợi nhuận năm sau luôn cao hơn năm trước Dư nợ CTTC giatăng mạnh trong khoảng thời gian 1999-2004 Tỷ trọng dư nợ CTTC trong tổng tàisản chiếm đa số và tăng liên tục từ 65% năm 1999 lên 91% năm 2004 Do đó, vị trícác công ty CTTC ngày càng quan trọng trong hoạt động của các tổ chức tín dụng

1.2 Định nghĩa và đặc điểm của hoạt động cho thuê tài chính

 Định nghĩa của CTTC

Định nghĩa về cho thuê tài chính theo điều 20 luật các tổ chức tín dụng Việt

Nam: “ Cho thuê tài chính là hoạt động tín dụng trung hạn, dài hạn trên cơ sở hợp đồng cho thuê tài sản giữa bên cho thuê là tổ chức tín dụng với khách hàng thuê Khi kết thúc thời hạn thuê, khách hàng mua lại hoặc tiếp tục thuê tài sản đó theo các điều kiện đã thoả thuận trong hợp đồng thuê Trong thời hạn cho thuê, các bên không được đơn phương huỷ bỏ hợp đồng”

Ở Việt Nam, theo Nghị định số 16/2001/NĐ-CP ngày 02/05/2001 của Chínhphủ về “ Tổ chức và hoạt động của công ty cho thuê tài chính” thì:

“ Cho thuê tài chính là một hoạt động tín dụng trung và dài hạn thông qua việc cho thuê máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác theo yêu cầu của bên cho thuê và nắm giữ quyền sở hữu đối với tài sản cho thuê đã thỏa thuận Khi kết thúc thời hạn cho thuê bên thuê được quyền lựa chọn mua lại tài sản hoặc tiếp tục thuê.”

Để có thể thấy rõ hơn đặc điểm của cho thuê tài chính, có thể đặt cho thuê tàichính trong mối tương quan về tín dụng trung và dài hạn Về cơ bản, có thể coi chothuê tài chính như một loại hình tín dụng trung và dài hạn vì nó mang những đặcđiểm cơ bản của loại hình tín dụng này:

- Thời hạn cho thuê: thời hạn của một hợp đồng trung và dài hạn ( chiềm phần

lớn thời gian sử dụng hữu ích của tài sản)

- Quyền huỷ bỏ hợp đồng: bên cho thuê và bên đi thuê không được phép huỷ

bỏ hợp đồng trước hạn

- Trách nhiệm bảo trì, đóng bảo hiểm và thuế tài sản: bên đi thuê đóng.

- Mức thu hồi vốn của một hợp đồng thuê: tổng số tiền thuê gần bằng hoặc

lớn hơn giá trị tài sản

- Chuyển quyền sở hữu hoặc bán tài sản: trong hợp đồng thuê thường có điều

khoản thoả thuận chuyển quyền sở hữu hoặc bán hoặc thuê tiếp

- Trách nhiệm về rủi ro liên quan tới tài sản: bên đi thuê chịu phần lớn rủi ro,

kể cả rủi ro không phải do mình gây ra

1.3 Phân loại hoạt động cho thuê tài chính:

Việc áp dụng cho thuê tài chính có sự cải biến tùy theo điều kiện kinh tế vàmôi trường kinh doanh của mỗi quốc gia, nhưng sự khác biệt là không nhiều doquan hệ cho thuê hiện nay đã có mối quan hệ toàn cầu, doanh nghiệp của một nướchoàn toàn có thể sử dụng sản phẩm được thuêtừ một tổ chức nước ngoài Bên cạnh

đó, các công ty cho thuê tài chính, các ngân hàng, tổ chức tài chính của các nướcphát triển cũng đã thâm nhập vào các nước đang phát triển dưới hình thức thànhlập công ty 100% vốn nước ngoài, mở chi nhánh hoặc liên doanh Điều này giúpcho thuê tài chính thâm nhập sâu hơn vào các nước đang phát triển và sự khác biệt

về quan điểm cho thuê tài chính giữa các quốc gia dần dần thu hẹp lại Về cơ bản,

có thể kể ra một số phương thức cho thuê tài chính phổ biến như sau:

1.3.1 Cho thuê tài chính trực tiếp:

Đây là hình thức cho thuê có hai bên ký hợp đồng là bên cho thuê và bênthuê Trước khi thực hiện nghiệp vụ cho thuê, tài sản co thuê đã thuộc quyền sởhữu của bên cho thuê bằng cách sản xuất, mua tài sản hoặc xây dựng Hình thứcnày thường được công ty kinh doanh bất động sản và các công ty sản xuất máymóc thiết bị thực hiện Nhờ phương thức này mà, các công ty tạo điều kiện chokhách hàng không cần phải mua mà vẫn có thể sử dụng sản phẩm của mình Tuynhiên các tổ chức tài chính rất ít áp dụn phương thức tài trợ này vì chỉ có thể sử

dụng được đối với tài sản cho thuê thu hồi về mà không đem bán lại Phương thứcphổ biến đối với các tổ chức tài chính là cho thuê tài chính gián tiếp.

1.3.2 Cho thuê tài chính gián tiếp

Theo hình thức này có ba bên ký kết và mỗi bên có thể nhiều người khác can

dự, gồm bên đi thuê, bên cho thuê và nhà cung cấp, hợp đồng này dành cho cácthiết bị đắt tiền Bên thuê được quyền lựa chọn, thỏa thuận với bên cung cấp về sảnphẩm; bên cho thuê chỉ thực hiện việc mua tài sản theo yêu cầu đã được hai bênthỏa thuận trong hợp đồng của bên đi thuê Có thể hình dung theo sơ đồ sau:

1) Bên thuê được chủ động lựa chọn máy móc thiết bị, thỏa thuận với nhàcung cấp bằng hợp đồng hoặc bản ghi nhớ

2) Bên thuê – bên cho thuê ký kết hợp đồng cho thuê tài chính trên cơ sở hồ

sơ pháp lý, phương án sản xuất kinh doanh, hợp đồng mua máy móc, thiết bị, kếtquả thẩm đinh của chính công ty tài chính tiến hành cho thuê

3) Bên cho thuê – nhà cung cấp ký kết hợp đồng mua bán máy móc thiết bị làtài sản thuê theo thỏa thuận giữa bên thuê và nhà cung cấp

4) Nhà cung cấp giao hàng cho bên đi thuê, lắp đặt, chạy thử, nghiệm thu tàisản giao nhận

5) Bên cho thuê thanh toán tiềm mua tà sản thuê cho nhà cung cấp

6) Bên cho thuê thanh toán tiền thuê tài chính theo hợp đồng cho thuê tàichính

Phương thức cho thuê này được sử dụng phổ biến nhờ những ưu điểm vượttrội mà cho thuê tài chính trức tiếp không có được Có thể nêu ra một vài điểm sau:

- Về phía bên thuê: Bên thuê được quyền lựa chọn nhà cung cấp, trực tiếpthỏa thuận, đám phán cho nhà cung cấp về những đặc tính của sản phẩm nhằm lựachọn ra sản phẩm phù hợp nhất, thỏa mãn tối đa yêu cầu của bên thuê

- Về phía bên cho thuê: Bên cho thuê không phải mua sản phẩm trước, nhưvậy sẽ giảm bớt những chi phí về kho bãi, hao mòn trong quá trình dữ trự và hơnnữa còn giúp quay vòng vốn nhanh hơn nhờ không phải dự trữ hàng tồn kho

Mặt khác bên thuê trực tiếp nhận sản phẩm từ nhà cung cấp, nhờ vậy bên thuêgiảm được rủi ro xảy ra khi bên thuê từ chối nhận hàng do những sai sót về mặt kỹthuật Việc lắp đặt bảo dưỡng, sửa chữa sản phẩm đều thuộc nhà cung cấp và bênthuê nên bên cho thuê không phải quan tâm đến tình trạng hoạt động của tài sản

1.3.3 Các hình thức cho thuê khác

Từ hai hình thức cho thuê tài chính cơ bản ở trên, có thể có nhiều biến tướngkhác nhau Có thể kể ra một số loại hình cho thuê tài chính đặc biệt như sau:

- Cho thuê hợp vốn: Là hình thức mà nhiều bên cho thuê cùng tài trợ cho một

bên thuê, trong đó có một bên cho thuê đứng ra làm đầu mối Hình thức này được

áp dụng khi nhu cầu thuê tài chính của bên thuê vượt quá giới hạn cho thuê củamột công ty cho thuê tài chính hoặc nhằm phân tán rủi ro ( ở Việt Nam, tổng dư nợtài chính không được vượt quá 30% vốn tự có đối với một khách hàng và 80% vốn

tự có đối với một nhóm khách hàng có liên quan ) hay cũng có trường hợp là dobên thuê yêu cầu Sự liên kết của các bên cho thuê có thể xảy ra theo chiều ngang(giữa nhiều nhà sản xuất, giữa các định chế tài chính với nhau ) hoặc theo chiềudọc (giữa các công ty mẹ với các chi nhánh của mình)

- Cho thuê bằng vốn vay: Đây cũng là một biện pháp trong trường hợp công

ty cho thuê không đủ điều kiện tự tài trợ cho khách hàng Không giống như quan

hệ đồng tài trợ trong cho thuê hợp vốn, bên cho thuê sẽ vay vốn từ các ngân hànghoặc các định chế tài chính khác để mua tài sản cho thuê Bên cho thuê vẫn là tráichủ trong quan hệ cho thuê, còn bên cho vay là trái chủ của bên cho thuê Hay nóicách khác, vốn tài trợ trong phương thức này bao gồm hai phần, một phần là vốncủa bản thân bên cho thuê và một phần là vốn vay được cung cấp từ các bên chovay Vốn vay thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số tiền tài trợ nhưng khôngđược vượt quá 80% và khoản cho vay được đảm bảo bằng chính tài sản cho thuê

và cam kết chuyển nhượng hợp đồng cho thuê và các khoản tiền thuê

- Tái cho thuê: Đây là một dạng đặc biệt của phương thức cho thuê có sự tham

gia của hai bên Trong hoạt động kinh doanh có nhiều doanh nghiệp thiếu vốn lưuđộng để khai thác tài sản cố định hiện có, nhưng lại không đủ uy tín để vay vốn lưuđộng ở các ngân hàng Khi đó, doanh nghiệp buộc phải bán lại một phần tài sản cốđịnh cho các ngân hàng hoặc công ty tài chính, sau đó thuê lại tài sản để sử dụngnhư một giải pháp tình thế cho vấn đề nợ quá hạn mà không phải sử dụng đến biệnpháp thanh lý Điều này là nhằm ngăn chặn cho việc phá sản của doanh nghiệp,đồng thời giúp ngân hàng giảm được thiệt hại lớn hơn có thể xảy ra khi doanh

nghiệp thực sự lâm vào tình trạng phá sản Có thể coi phương thức tái cho thuê tàichính như là một sự chuyển hóa từ vay ngắn hạn sang tài trợ trung và dài hạn Biệnpháp này được sử dụng thay thế cho vay ngắn hạn nhờ tính an toàn của nghiệp vụcho thuê tài chính.

- Cho thuê giáp lưng: Dù các công ty tài chính có thể tài trợ được cho cả

những doanh nghiệp không nhận được sự tin tưởng cao từ ngân hàng hoặc cáccông ty cho thuê tài chính khác nhưng cũng không có nghĩa là tài trợ cho bất cứ ai

Ví dụ trong những trường hợp doanh nghiệp đã không thực hiện được những hợpđồng trong quá khứ, hay doanh nghiệp chưa được bên cho thuê biết đến (như cáccông ty nước ngoài chỉ chấp nhận tài trợ cho những công ty lớn của Việt Nam ).Trong những trương hợp này, dưới sự đồng ý của bên cho thuê, bên thuê thứ nhất

sẽ cho bên thuê thứ hai (người thực sự cần sử dụng tài sản vào thời điểm đó ) thuêlại tài sản mà mình đã thuê từ bên cho thuê Dù bên đi thuê thứ nhất chỉ là trunggian giữa bên cho thuê và bên đi thuê thứ hai nhưng vẫn phải chịu trách nhiệmpháp lý về việc thực hiện hợp đồng đối với bên cho thuê Bù lại, bên đi thuê thứnhất sẽ nhận được phần chênh lệch giữa hai khoản tiền thuê như là hoa hồng tráchnhiệm

1.4 Các chủ thể tham gia trong hoạt động CTTC

1.4.1 Bên cho thuê

Bên cho thuê trong hợp đồng CTTC là công ty cho thuê tài chính được thànhlập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam, chịu sự thanh tra, kiểm tra của NHNNtrong hoạt động kinh doanh và hoạt động tối đa không quá 50 năm theo quy địnhcủa pháp luật

 NHTM và các công ty liên kết NHTM ( trừ Việt Nam)

 Công ty CTTC độc lập ( giao dịch 3 bên)

 Công ty thuê mua phụ thuộc ( do nhà cug cấp lập ra : giao dịch 2 bên )

 Công ty thuê mua môi giới ( trung gian trong giao dịch thuê mua)

1.4.2 Bên thuê

Bên thuê là các tổ chức, cá nhân có như cầu tài trợ dưới hình thức cho thuê tàichính, gồm các loại hình doanh nghiệp, các công ty, xí nghiệp tổ chức kinh tế và cánhân hộ gia đình có nhu cầu sử dụng tài sản, thiết bị cho các hoạt động SXKD Bất

kì một laoị hình DN nào tồn tại và hoạt động theo pháp luật, có đủ điều kiện và cónhu cầu sẽ được công ty CTTC tài trợ bằng CTTC

1.4.3 Nhà cung cấp

Nhà cung cấp là các công ty, các hàng sản xuất hoặc kinh doanh những tài sảnthiết bị mà bên thuê cần có để sử dụng ( bao gồm các máy móc thiết bị côngnghiệp; các thiết bị trong ngành xây dựng; thiết bị giao thông vận tải, thiết bị vănphòng, thiết bị cơ khí tự động; thiết bị kiểm nghiệm đo lường , các loại động sảnkhác…)

1.5 Vai trò của hoạt động cho thuê tài chính

a) Đối với bên đi thuê:

- Bên đi thuê dễ dàng tiếp cận nguồn tài trợ từ cho thuê tài chính: Do đặc thù

của cho thuê tài chính là quyền sở hữu tài sản thuộc về bên cho thuê, các công tycho thuê tài chính, các công ty tài chính không quá khắt khe trong việc xem xét uytín của khách hàng để đưa ra quyết định cho vay Điều này tạo thuận lợi rất lớn chocác doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ hay các doanh nghiệpmới thành lập Thông thường đối với các khoản vốn vay trung và dài hạn, các ngânhàng thương mại luôn đòi hỏi tài sản đảm bảo ( thế chấp hoặc cầm cố) và chỉ chovay tối đa là 80% tổng chi phí thực hiện dự án, nhưng với kênh cho thuê tài chính,doanh nghiệp chẳng những không cần ký quỹ đảm bảo hay tài sản thế chấp mà còn

có thể được tài trợ đến 100% vốn đầu tư Việc không đòi hỏi tài sản đảm bảo còngiúp thủ tục cho thuê tài chính được thực hiện nhanh chóng, đơn giản.

- Cho thuê tài chính giúp các doanh nghiệp sử dụng linh hoạt đồng vốn hơn thay vì mua tài sản cố định: Thuê tài chính giúp cho bạn tiếp cận được với rất

nhiều loại thiết bị, từ những thiết bị văn phòng đơn giản như máy photocopy, máytính, xe tải, xe ô tô cho tới các dây chuyền sản xuất hiện đại Mặc dù thuê tài chínhkhông trực tiếp chuyển vốn cho doanh nghiệp, tuy nhiên hình thức này hoàn toàn

có thể giúp doanh nghiệp giảm bớt lượng tiền cần để khởi sự hoặc mở rộng kinhdoanh

Kênh tín dụng này cũng cho phép doanh nghiệp được hoàn toàn chủ độngtrong việc lựa chọn máy móc thiết bị, nhà cung cấp, cũng như mẫu mã chủng loạiphù hợp với yêu cầu của doanh nghiệp mình Ngoài ra nếu doanh nghiệp đã lỡ đầu

tư mua tài sản mà thiếu vốn lưu động thì vẫn có thể bán lại cho công ty cho thuê tàichính và sau đó công ty sẽ cho doanh nghiệp thuê lại Như vậy doanh nghiệp vừa

có vốn lưu động cho hoạt động sản xuất  kinh doanh mà vẫn được sử dụng tài sản.Kết thúc thời hạn thuê, doanh nghiệp được quyền ưu tiên mua lại tài sản với giá trịdanh nghĩa thấp hơn giá trị thực tế của tài sản tại thời điểm mua lại

Việc sử dụng tài sản cho thuê không ảnh hưởng đến hạn mức tín dụng củadoanh nghiệp ( hay nói cách khác là không ảnh hưởng đến nguồn tài trợ từ vốn vayngân hàng ) do tài sản đi thuê được hạch toán ngoại bảng Hơn nữa, dù không phải

bỏ ngay ra một khoản tiền đểu lớn để mua tài sản nên doanh nghiệp không bị đọngvốn, có thể sử dụng số tiền đó để phục vụ cho những hoạt động khác nhằm tănghiệu quả sản xuất kinh doanh Mặt khác, lịch trả nợ cũng thường được các công tycho thuê tài chính điều chỉnh linh hoạt, phù hợp với chu kỳ sản xuất kinh doanhcủa doanh nghiệp

- Cho thuê tài chính giúp doanh nghiệp hạn chế sự lạc hậu, bắt kịp tôc độ phát triển của khoa học công nghệ, qua đó nâng cao năng lực sản xuất: để tăng

cường khả năng cạnh tranh, các doanh nghiệp luôn phải chú ý đến việc đổi mớicông nghệ, dây chuyền sản xuất nhằm tăng năng suất hoạt động, tạo ra những sảnphẩm tiến tiến, hạ giá thành sản phẩm Cho thuê tài chính là một kênh đáp ứng nhucầu đó của khách hàng Lợi ích này đặc biệt quan trọng nếu ngành kinh doanh củadoanh nghiệp phải dựa nhiều vào các công nghệ tân tiến như thế hệ máy tính mớinhất, các công cụ truyền thông, dây chuyền công nghệ mới hoặc các thiết bị khác.Nhiều hợp đồng thuê ngắn hạn có thể sẽ tiết kiệm hơn là việc sau một hai năm lạimua thiết bị mới Ngoài ra, do các tài sản đều thuộc sở hữu của bên cho thuê nênbên đi thuê không phải quan tâm đến rủi ro về mặt pháp lý

- Cho thuê tài chính giúp doanh nghiệp hưởng lợi ích từ lá chắn thuế: Tài sản

cho thuê tài chính vẫn thuộc quyền sở hữu của bên cho thuê nên bên cho thuê đượcphép khấu hao tài sản đó, làm giảm thuế thu nhập phải nộp Mặt khác, bên đi thuêphải trả chi phí thuê, chi phí đó được khấu trừ trước thuế nên cũng làm giảm thuếthu nhập mà doanh nghiệp phải nộp Như vậy cả hai doanh nghiệp đều nhận đượclợi ích từ tấm chắn thuế

b, Đối với nhà cung cấp:

Hoạt động cho thuê tài chính giúp nhà cung cấp thúc đẩy việc tiêu thụ sảnphẩm Mặt khác, đối với loại hình cho thuê tài chính có sự tham gia của ba bên, dùngười muốn sử dụng sản phẩm chưa có điều kiện để thanh toán, nhà cung cấp vẫnđược nhận tiền ngay mà không phải sử dụng đến những biện pháp như cho mua trảgóp, vay trả chậm để bán được hàng

c, Đối với nền kinh tế:

- Cho thuê tài chính là một kênh dẫn vốn cho nền kinh tế: cũng như các hoạt

động tín dụng khác, các công ty cho thuê tài chính thu hút vốn từ các nguồn nhàn

rỗi trong nền kinh tế và thông qua hoạt động cho thuê tài chính của mình, chuyểnvốn đến tay những đối tượng đang cần vốn dưới dạng tài sản Đặc biệt, trong thời

kỳ hội nhập kinh tế hiện nay, nguồn vốn được chu chuyển không chỉ trong nội bộmột nền kinh tếmà mở rộng giữa các quốc gia với nhau Điều đó được thể hiệnthông qua việc các công ty cho thuê tài chính cung cấp các loại máy móc, thiết bịcho thuê được mua từ nước ngoài hoặc thông qua các hoạt động liên doanh, mở chinhánh, thành lập công ty cho thuê tài chính 100% vốn đầu tư nước ngoài của các tổchức tài chính quốc tế Tuy nhiên ở Việt Nam hiện nay, phần lớn các công ty chothuê tài chính là công ty con của ngân hàng mẹ Hoạt động huy động vốn của cáccông ty này còn rất hạn chế và nguồn vốn hoạt động chủ yếu hình thành từ việc đivay ngân hàng mẹ

- Cho thuê tài chính là một hình thức tài trợ bổ sung, giúp hoàn thiện hệ thống tài chính của nền kinh tế: nhu cầu tài trợ vốn trung và dài hạn là rất cao,

nhưng khả năng đáp ứng của ngân hàng đối với nguồn vốn này là có hạn Điều này

là do nguồn vốn huy động được của các ngân hàng chiếm tỷ trọng lớn là nguồnngắn hạn, mà việc chuyển đổi từ nguồn ngắn hạn sang tài trợ dài hạn mang lạinhiều rủi ro Phương thức tài trợ cho thuê là hình thức tài trợ bổ sung góp phần đadạng hóa loại hình dịch vụ trong hệ thống tài chính Nếu doanh nghiệp cần có máymóc, thiết bị ngay lập tức, việc đi thuê sẽ được chấp thuận nhanh hơn nhiều so vớicác khoản vay tín dụng, và không cần nhiều thủ tục giấy tờ phiền hà, các yêu cầu

về tín dụng cũng dễ chịu hơn Nhất là với các doanh nghiệp đang ở giai đoạn khởiđầu, việc thuê tài chính sẽ dễ dàng hơn nhiều so với việc đi vay ngân hàng Thôngqua hoạt động của mình, các công ty tài chính cũng đóng vai trò là trung gian giúpgắn chặt hệ thống tài chính với lĩnh vực sản xuất

2 Hoạt động của công ty cho thuê tài chính

Công ty cho thuê tài chính hoạt động như một trung gian tài chính Hiện nay,bên cạnh nghiệp vụ chính là cho thuê, công ty cho thuê tài chính còn cung cấpthêm một số dịch vụ hỗ trợ nhằm mở rộng phạm vi hoạt động và đáp ứng nhu cầu

đa dạng của khách hàng

2.1 Hoạt động huy động vốn

Hoạt động huy động vốn không phản ánh đặc thù về kinh doanh của một công

ty cho thuê tài chính nhưng đây chính là nền tảng để công ty tồn tại và triển khaicác hoạt động nghiệp vụ khác Nguồn vốn của các công ty tài chính bao gồm vốnchủ sở hữu và vốn huy động Tuy nhiên vốn chủ sở hữu chỉ là nguồn vốn ban đầucủa công ty lúc được thành lập và có thể bổ sung trong quá trình hoạt động, và chỉchiếm tỷ trọng nhỏ Vốn phần lớn là vốn các công ty tài chính huy động được, baogồm từ các nguồn sau:

- Nhận tiền gửi có kỳ hạn từ một năm trở lên của tổ chức, cá nhân theo cácquy định: Công ty cho thuê tài chính cung cấp dịch vụ tín dụng trung và dài hạn, vìvậy để đảm bảo sự phù hợp về kì hạn của nguồn vốn huy động, đồng thời hạn chếrủi ro thanh khoản, việc huy động vốn của công ty cho thuê tài chính từ nhận tiềngửi có kỳ hạn thường được quy định là một năm trở lên

- Phát hành trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi và giấy tờ có giá khác có kỳ hạn trênmột năm để huy động vốn của tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước: Tương

tự như huy động vốn từ nhận tiền gửi, việc phát hành giấy tờ có giá của công ty tàichính cũng phải có thời hạn trên một năm Ở Việt Nam, hoạt động này phải theoquy định của Ngân hàng Nhà nước Ngoài ra, các công ty cho thuê tài chính hoạtđộng dưới hình thức công ty cổ phần còn có thể phát hành thêm cổ phiếu nhằmtăng vốn tự có

- Vay vốn của các tổ chức tài chính, tín dụng trong và ngoài nước: Vốn hìnhthành từ nguồn này có có khối lượng và thời gian linh hoạt Đây là một nguồn cực

kỳ quan trọng đối với công ty cho thuê tài chính có thể đáp ứng phần lớn nhu cầuhuy động vốn để kinh doanh Ở Việt Nam, khi mà hầu hết các công ty cho thuê tàichính đều là công ty con của các ngân hàng thương mại trong nước, các tổ chức tổchức tài chính nước ngoài hay hình thành từ việc liên doanh thì vốn hình thành từviệc đi vay chiếm đến 80% tổng nguồn vốn hoạt động, trong đó phần lớn là vay từngân hàng mẹ

- Các hoạt động huy đồng vốn khác: Ngoài các phương án huy động vốn ởtrên, các công ty cho thuê tài chính còn có huy động từ các nguồn như trả chậmtiền mua thiết bị của bên cung ứng, khoản tiền đặt cọc của bên thuê hoặc nhận cácnguồn vốn khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước

2.2 Hoạt động cho thuê tài sản

Hoạt động cho thuê tài sản là hoạt động cơ bản, phản ánh đặc thù kinh doanhcủa công ty cho thuê tài chính Hoạt động cho thuê tài sản chia thành hai loại làcho thuê tài chính và cho thuê hoạt động ( cho thuê vận hành ) Cho đến gần đây,hoạt động cho thuê ở Việt Nam mới chỉ giới hạn trong hoạt động cho thuê tàichính Phải đến nghị định số 65/ 2005/ NĐ-CP ngày 19/05/2005 được ban hành thìcác công ty cho thuê tài chính của Việt Nam mới được thực hiện nghiệp vụ chothuê hoạt động Theo quy định của pháp luật Việt Nam thì một giao dịch được gọi

là thuê tài chính phải thoả mãn một trong những điêu kiện :

- Khi kết thúc thời hạn cho thuê theo hợp đồng, bên thuê được chuyển quyền

sở hữu tài sản thuê hoặc được tiếp tục thuê theo sự thoả thuận của hai bên

- Khi kết thúc thời hạn cho thuê theo hợp đồng, bên thuê được quyền ưu tiênmua tài sản thuê theo giá danh nghĩa thấp hơn giá trị thực tế của tài sản thuê tại

- Thời hạn cho thuê một loại tài sản ít nhất phải bằng 60% thời gian cần thiết

để khấu hao tài sản thuê

- Tổng số tiền thuê một loại tài sản quy định tại hợp đồng cho thuê tài chính,

ít nhất phải tương đương với giá trị của tài sản đó tại thời điểm ký hợp đồng

Trong khi đó, cho thuê hoạt động là loại cho thuê ngắn hạn và bên đi thuê cóthể hủy bỏ hợp đồng và bên cho thuê có trách nhiệm bảo trì, đóng bảo hiểm vàthuế tài sản Vì là loại cho thuê ngắn hạn nên tổng chi phí tiền thuê của một hợpđồng nhỏ hơn nhiều so với tổng giá trị của tài sản Thời hạn của một hợp đồng chothuê hoạt động thường ngắn hơn nhiều so với tuổi thọ của thiết bị, nên một tài sảntrong thời hạn hữu dụng của mình có thể trải qua nhiều hợp đồng cho thuê hoạtđộng

2.3 Hoạt động khác

Các công ty tài chính có thể thực hiện thêm một số hoạt động khác bên cạnhnhững hoạt động cơ bản nêu trên Hiện nay, các công ty cho thuê tài chính ở ViệtNam có thể mua và cho thuê lại theo hình thức cho thuê tài chính Theo hình thứcnày, công ty cho thuê tài chính mua lại máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển

và các động sản thuộc sở hữu của bên thuê và cho bên thuê thuê lại chính các tàisản đó để tiếp tục sử dụng phục vụ cho hoạt động của mình Công ty cho thuê tàichính cũng có thể tư vấn cho khách hàng về những vấn đề có liên quan đến nghiệp

vụ cho thuê tài chính, thực hiện các dịch vụ ủy thác, quản lý tài sản và bảo lãnhliên quan đến hoạt động cho thuê tài chính Các hoạt động này làm phong phúthêm hoạt động của công ty cho thuê tài chính, góp thêm lợi nhuận và hỗ trợ cácnghiệp vụ cơ bản

PHẦN II THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1 Những điểm đã đạt được của hoạt động cho thuê tài chính

Cho thuê tài chính được xem là giai đoạn phát triển cao của hoạt động tíndụng thuê mua và được đánh giá là một hình thức mới để đầu tư vốn vào tài sảnsản xuất Với những ưu thế nổi bật như hạn chế rủi ro, tiết kiệm chi phí, thủ tụctương đối đơn giản, không phải thế chấp cho thuê tài chính ngày nay đang là mộtloại hình kinh doanh dịch vụ được ưa chuộng trên thế giới, nhất là ở các nước pháttriển

2.1.1 Sự gia tăng về số lượng công ty, mở rộng về quy mô đối tượng cho thuê và thành phần khách hàng tham gia

Có thể thấy hoạt động cho thuê tài chính trên thế giới đã có từ lâu nhưngcông ty cho thuê tài chính đầu tiên tại Việt Nam chỉ mới ra đời gần hai thập niên kể

từ năm 1996 Trong chặng đường còn non trẻ, Công ty CTTC cũng đã góp phầnquan trọng trong việc dẫn vốn vào nền kinh tế - một hình thức tổ chức tín dụng phingân hàng

Việt Nam hiện đang có 12 công ty CTTC theo công bố từ NHNN, trong đó

có 7 công ty CTTC là công ty con của các ngân hàng thương mại Số còn lại là cáccông ty 100% vốn nước ngoài và một công ty trong nước là Công ty CTTC Côngnghiệp Tàu thuỷ Vinashin (VFL)

Tuy về mặt số lượng các công ty cho thuê tài chính không có sự gia tăngđáng kể nhưng quy mô và cách thức hoạt động đã có sự chuyển biến khá tích cực.Hoạt động cho thuê tài chính thường chú trọng mở rộng tới phân khúc khách hàng

là doanh nghiệp vừa và nhỏ hoặc những doanh nghiệp không có đủ khả năng tiếpcận nguồn vốn ngân hàng hoặc không thể huy động vốn trên thị trường chứngkhoán.Khi tham gia hoạt động thuê tài chính, thuê mua hoặc thuê vận hành, doanhnghiệp sẽ sử dụng được công nghệ mới, đổi mới được kỹ thuật và tiếp cận đượcgần như 100% nguồn vốn hình thành nên tài sản từ các công ty cho thuê tài chính

Từ nguồn dữ liệu của NHNN, hoạt động cho thuê tài chính đầy tiềm năng khi hoạt