Tư vấn chọn nghề cho hs THPT

Trong thực tế, công tác hướng nghiệp cần phải được hiểu theo nghĩa rộng hơn, tức là không chỉ tác động vào nhận thức của cá nhân đối với nghề định chọn mà còn làm cho cá nhân đó hiểu hệ

BÀI THỨ NHẤT:

Giáo dục lao động và hướng nghiệp trong vấn đề lựa chọn nghề nghiệp

của học sinh trung học phổ thông (THPT) (phần 1)

(Tài liệu của Khoa Tâm lí – Giáo dục Trường Đại học sư phạm Hà Nội)

Học sinh THPT nói chung và học sinh lớp 12 nói riêng là lứa tuổi bắt đầu bước

vào ngưỡng cửa cuộc đời Một cuộc sống tương lai đầy hấp dẫn, lý thú song cũng đầy

bí ẩn và khó khăn đang chờ đợi các em Khác với thiếu niên, thanh niên học sinh có sự chuẩn bị về tâm thế nên suy nghĩ của các em chín chắn hơn khi quyết định kế hoạch đường đời của mình Tuy nhiên trong thực tế, việc chọn nghề, quyết định đường đời của học sinh THPT không đơn giản chút nào bởi vì ngành nghề trong xã hội rất phong phú, mỗi ngành nghề đều có những yêu cầu riêng… Vì vậy, câu hỏi “làm gì sau khi tốt nghiệp THPT” khiến nhiều em lúng túng, không tìm được câu trả lời

Hầu hết các em có mơ ước vào các trường đại học (kể cả những em có học lực yếu) trong khi xã hội đang cần rất nhiều công nhân kỹ thuật lành nghề tham gia trực tiếp trong một số lĩnh vực nghề nghiệp Ước mơ của các em đôi khi còn rất xa với thực tế lao động, hoạt động nghề nghiệp, chưa thấy được giá trị đích thực của các nghề Các em có kỳ vọng quá cao vào một số nghề nhưng khi tiếp xúc với nghề nghiệp trong thực tế thường làm các

em thất vọng Chọn nghề mà hiểu biết quá ít, thậm chí không hiểu nghề định chọn thì sớm muộn sẽ gặp trở ngại lớn trong hoạt động nghề nghiệp của cá nhân, tạo sự hẫng hụt, bi quan chán nản, miễn cưỡng trong lao động, nhiều khi lỡ dở cả cuộc đời

Thực tế cho thấy, không phải bao giờ nam nữ thanh niên cũng có thể giải quyết đúng đắn vấn đề chọn nghề của mình Theo E.A.Klimốp có thể có hai nguyên nhân chính dẫn đến chọn nghề không phù hợp:

Thứ nhất, do cá nhân có thái độ không đúng với các tình huống khác nhau của việc chọn nghề (đối với lĩnh vực hoạt động và sự khuyên bảo của người đi trước…) Những thành kiến và tiếng tăm nghề nghiệp do ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp của những người khuyên bảo, sự yêu thích nghề… mới chỉ là bề ngoài, cảm tính Cá nhân chưa thực sự hiểu được nghề đó

Thứ hai, cá nhân thiếu tri thức, kinh nghiệm về những tình huống đó Có thể do sự đồng nhất môn học với nghề, không hiểu hết năng lực của bản thân, không biết hoặc không đánh giá đầy đủ những đặc điểm phẩm chất cá nhân, không hiểu được đặc điểm và yêu cầu của nghề đòi hỏi với người lao động, thao tác và trình tự của chúng khi giải quyết vấn đề chọn nghề Việc chọn nghề của học sinh rất quan trọng Vì vậy, cần phải có sự hướng dẫn

để các em khi chọn nghề biết kết hợp một cách lý tưởng ba yếu tố: nguyện vọng, năng lực của cá nhân, những đòi hỏi của nghề nghiệp và yêu cầu của xã hội

Hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông

Trong thực tiễn, để xác định cho mình một nghề phù hợp, cá nhân phải có nhận thức đúng về nghề và khả năng của bản thân, đáp ứng nhu cầu của nghề đó Tức là phải có khả năng xem xét, so sánh, đánh giá những dạng khác nhau của hoạt động lao động để đi tới một quyết định cho bản thân Tất nhiên sự lựa chọn này không phải bao giờ cũng do cá nhân quyết định Sự lựa chọn nghề của mỗi người còn chịu sự chi phối bởi các điều kiện: kinh tế, chính trị, xã hội và các yếu tố khách quan khác

Như vậy chọn nghề là một quá trình nhận thức và quyết định của chủ thể, thể hiện tính năng động của chủ thể Đó là quá trình khó khăn và chịu sự chi phối bởi yếu tố khách quan, vượt ra ngoài sự kiểm soát của cá nhân đó Vì vậy, cần có sự định hướng của xã hội Nói cách khác, cần phải có hướng nghiệp

Thông thường, hướng nghiệp được hiểu là hệ thống biện pháp tác động của xã hội (gia đình, nhà trường, xã hội) đến nhận thức, thái độ và hành vi lựa chọn nghề và trường đào tạo nghề của thanh niên Kết quả làm thay đổi nhận thức, thái độ và hành vi chọn nghề (chọn trường học) của đối tượng theo chiều hướng phù hợp giữa sự lựa chọn của cá nhân

với các yêu cầu của nghề được chọn Qua đó đảm bảo lợi ích tối đa của cá nhân và xã hội, khai thác và sử dụng triệt để khả năng, tiềm năng và ưu thế của cá nhân trong việc hành nghề trong suốt cuộc đời và đảm bảo sự khai thác hợp lý nguồn nhân lực trong sự phát triển kinh tế của xã hội

Với cách hiểu như trên, nếu cho rằng công tác hướng nghiệp là chủ yếu hướng tới việc định hướng chọn nghề trong tương lai của thanh niên, thì chưa đúng với chức năng của hướng nghiệp Trong thực tế, công tác hướng nghiệp cần phải được hiểu theo nghĩa rộng hơn, tức là không chỉ tác động vào nhận thức của cá nhân đối với nghề định chọn mà còn làm cho cá nhân đó hiểu hệ giá trị của nghề, hình thành hứng thú, say mê nghề và tâm

nguyện cống hiến cuộc đời cho nghề đã chọn Hướng nghiệp là làm cho cá nhân nhận ra chân giá trị của nghề và tìm thấy hạnh phúc khi tận tâm cống hiến tinh thần và sức lực cho nghề đó Hướng nghiệp là làm cho cá nhân lấy việc hành nghề làm lẽ sống chứ không phải

là phương tiện kiếm sống Với cách hiểu như trên, hướng nghiệp là lĩnh vực hoạt động phức tạp, các biện pháp tác động phải được dựa trên những cơ sở về tâm lý học, y học, sinh lý học, giáo dục học, xã hội học, kinh tế học và nhiều ngành khoa học khác Vì vậy, cần có sự tham gia đồng bộ của nhiều bộ phận xã hội

Mức độ tổ chức các hoạt động giáo dục lao động cho học sinh của các trường THPT hiện nay

Giáo dục lao động cho học sinh trước hết nhằm hình thành ở các em thái độ đúng đắn đối với lao động: yêu lao động, kính trọng người lao động, quý trọng sản phẩm lao động Đồng thời góp phần hình thành ở các em những cơ sở ban đầu của các kỹ năng và thói quen lao động theo khoa học sau này Những nội dung giáo dục trên được hình thành thông qua việc tổ chức cho học sinh tham gia các hình thức lao động khác nhau Chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu 621 học sinh lớp 12 và 102 giáo viên thuộc Hà Nội, Hải Phòng, Nghệ An

và Ninh Bình trong năm học 2002-2003 Kết quả nghiên cứu cho thấy:

Hầu hết số giáo viên và học sinh được hỏi ý kiến đều cho rằng ngoài việc lao động tự phục vụ và lao động giúp đỡ gia đình, ngoài thời gian học bài trên lớp và ở nhà được tiến hành tương đối thường xuyên, còn các loại hình lao động khác được thực hiện ở mức độ ít, thậm chí có loại hình rất bổ ích nhưng hầu như không được triển khai Chẳng hạn: lao động

vệ sinh lớp học thường ngày; lao động giản đơn trong các doanh nghiệp…Đây là hiện tượng phổ biến ở nhiều trường phổ thông hiện nay Các công việc lao động tự phục vụ của học sinh trong giờ học như: tổng vệ sinh, giữ gìn và sửa chữa bàn ghế, các dụng cụ đơn giản khác trong lớp v.v đều không phải do học sinh tự quản lí và thực hiện mà là do nhà trường hợp đồng lao động bên ngoài Thời gian trong tuần chủ yếu dành cho việc học, còn thời gian lao động rất ít Nhiều cuộc vận động lao động công ích và lao động giúp đỡ người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn v.v… không được thực hiện mà là được đóng góp bằng hiện vật hoặc tiền Điều này làm giảm ý nghĩa giáo dục của lao động đối với trẻ em

Mức độ và hiệu quả của các hình thức giáo dục hướng nghiệp trong nhà trường

Các kết quả nghiên cứu được thể hiện trong các bảng tư liệu 1, 2 và 3

Bảng 1: Mức độ và hiệu quả của các hình thức giáo dục hướng nghiệp trong nhà trường hiện nay

TT Các hình thức tổ chức

Đánh giá của học sinh về mức độ và hiệu quả của các hình thức tổ chức giáo dục hướng nghiệp trong nhà trường

Mức độ tổ chức (n=621) Mức độ hiệu quả (n=621)

1 Hướng nghiệp qua

tiết học 130 20.9% 491 79.1% 91 14.7% 530 85.3%

2 Tổ chức tham quan

các cơ sở sản xuất 76 12.2 545 87.7 66 10.6 555 89.4

3 Mời chuyên gia nói

chuyện

4 Mở lớp dạy nghề 161 25.9 460 74.1 128 20.6 493 79.3

5 Các hoạt động khác 126 20.3 495 79.8 115 18.5 506 81.5

Bảng 2: Những khó khăn của học sinh khi chọn nghề

TT Những khó khăn Địa bàn (%)Thành phố Nông thôn Giới tính (%)Nam Nữ Tổng sốTỉ lệ Thứ bậc

3 Không biết hỏi ai 56.0 63.0 42.0 58.0 26.2 3

Vấn đề lựa chọn nghề nghiệp của học sinh trung học phổ thông (THPT).(phần 2)

Vấn đề lựa chọn nghề nghiệp của học sinh trung học phổ thông (THPT).(phần 2)

TT Các nguồn thông tin cần biết về nghề

Mức độ sử dụng (n=621)

1 Bố, mẹ, anh chị, người thân 113 21.4 261 42.0 227 36.6

4 Các chuyên gia tư vấn 76 12.2 171 27.5 374 60.3

6 Sách báo và các phương tiện thông tin

7 Các hoạt động ngoại khoá của trường 69 11.1 139 22.4 413 66.5

8 Những người đã học và làm nghề tương

Từ kết quả các bảng trên có thể rút ra nhận xét

Thứ nhất: Các hình thức hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông hiện tại chưa thực sự

phong phú và được tổ chức thường xuyên Nhiều hình thức hấp dẫn, có sức thuyết phục tốt như tham quan thực tế các cơ sở sản xuất địa phương, nghe các nghệ nhân nói chuyện về nghề v.v… ít được thực hiện Vì vậy, nhìn chung hiệu quả của công tác hướng nghiệp trong trường phổ thông hiện nay theo đánh giá của học sinh là chưa cao

Thứ hai: Nhu cầu tìm hiểu nghề là nhu cầu chính đáng của học sinh Nhưng khi tìm hiểu về

nghề thì các em gặp phải rất nhiều khó khăn như nhà trường ít tổ chức hướng nghiệp, các nội dung hướng nghiệp thực hiện không đồng bộ…Các em tự tìm hiểu nghề thì có rất ít sách báo (33,7%), ít thời gian rỗi (32,5%), không biết hỏi ai (26,2%)

Các em gặp khó khăn vì không biết hỏi ai để hiểu và chọn nghề Thực tế cho thấy ở nhà trường hiện nay không có trung tâm tư vấn nghề cho học sinh Ở các quận, huyện có trung tâm tư vấ nghề nhưng hoạt động còn nghèo nàn, sức hút của các trung tâm còn rất hạn chế Trung tâm hướng nghiệp hiện nay chỉ mới bảo đảm được việc cấp chứng chỉ nghề để cộng thêm điểm đề phòng “sự cố” khi không đủ điểm tốt nghiệp

Thứ ba: Do tác động của nhà trường trong việc hướng nghiệp chưa cao nên các thông tin về

nghề mà học sinh thu nhận được khi chọn nghề phần lớn từ các kênh ngoài nhà trường, ngoài giáo viên như từ cha mẹ người thân, từ những người đang làm trong nghề đó hay từ

các sách báo hoặc phương tiện thông tin đại chúng khác Đây chính là một trong những hạn chế của công tác hướng nghiệp trong nhà trường hiện nay

Thứ tư: Do hiệu quả công tác hướng nghiệp trong nhà trường thấp và do tác động của gia

đình và nhiều nguồn thông tin khác, cũng như từ quan sát của chính các em, dẫn đến thực tế hiện nay là có số lượng lớn học sinh lớp 12 muốn đi thoát ly khỏi quê hương, không muốn ở nhà sản xuất Đây là nguyện vọng chính đáng của các em Tuy nhiên, về phương diện xã hội, đây là điều bất hợp lý, thể hiện trình độ sản xuất nói chung, giáo dục chính trị, giáo dục nghề và hướng nghiệp nói riêng còn nhiều bất cập Công tác hướng nghiệp chưa tác động để học sinh nhận thức đúng đắn rằng: ngày nay, danh dự và giá trị cao của con người là biết lao động sản xuất để làm giàu cho bản thân và xã hội, làm giàu ngay trên quê hương mình là rất

dễ và là một niềm vinh dự Nếu giải quyết được vấn đề này sẽ giúp xã hội khắc phục được điều bất cập hiện nay là xu thế ly hương tràn lan, tạo ra các làn sóng người đổ về các đô thị lớn để tìm việc làm không ổn định, để lại nhiều hậu quả trong công cuộc đô thị hóa Trong khi đó, tiềm năng và thế mạnh về tài nguyên không được khai thác triệt để theo hướng công nghiệp, hiện đại

Những đề nghị của giáo viên và học sinh về công tác hướng nghiệp trong trường phổ thông

Từ những đánh giá hiệu quả công tác giáo dục lao động và hướng nghiệp trong nhà

trường phổ thông hiện nay, chúng tôi tìm hiểu những nguyện vọng của các em về nhu cầu trang bị tri thức nghề nghiệp trong thời gian học ở trường phổ thông và ý kiến đề nghị của giáo viên về công tác hướng nghiệp của nhà trường trong thời gian tới Kết quả được thể hiện trong các bảng 4, 5 và 6

Bảng 4: Nguyện vọng được trang bị kiến thức nghề của học sinh (n=621)

TT Nguyện vọng Địa bàn (%)Thành phố Nông thôn Giới tính (%)Nam Nữ Tổng số (%)

Bảng 5: Ý kiến của giáo viên về việc trang bị kiến thức nghề nghiệp cho học sinh (n=102)

1 Giáo dục nghề nghiệp (có môn học về nghề) 23.2 1

3 Tham quan các cơ sở sản xuất và đào tạo nghề 4.6 7

7 Thực hiện triệt để nội dung giáo dục hướng nghiệp qua môn học 19.3 2

Bảng 6: Kiến nghị của học sinh về các hình thức hướng nghiệp và giáo dục lao động trong nhà trường (n=621)

TT Nội dung và hình thứcHướng nghiệp - dạy nghề Số ý kiến đề nghịSố lượng Tỉ lệ % Thứ bậc

1 Đẩy mạnh công tác giáo dục lao động thong qua hình

thức lao động tự phục vụ và công ích 320 51.5 3

2 Trong trường cần có chuyên gia tư vấn nghề và việc làm 210 33.8 6

học sinh

3 Trường cần tổ chức câu lạc bộ tìm hiểu về nghề 325 52.3 5

4 Trường cần có phòng trắc nghiệm và tư vấn nghề 169 27.2 7

5 Mời chuyên gia, nghệ nhân nói chuyện về nghề 384 61.8 1

6 Tổ chức tham quan các doanh nghiệp, các cơ sở sản

7 Trường cần liên kết với các doanh nghiệp trong việc

hướng nghiệp và dạy nghề cho học sinh 226 36.4 5

Kết quả nghiên cứu cho thấy:

- Nhu cầu được trang bị kiến thức nghề nghiệp ở học sinh là rất cao (97,5%) Điều đó

chứng tỏ việc cung cấp kiến thức nghề nghiệp cho học sinh là việc làm cần thiết hiện nay

Về hình thức giáo dục lao động và hướng nghiệp, nhiều học sinh đề nghị các hình thức thiết thực như mời chuyên gia tư vấn hoặc các nghệ nhân nói chuyện về nghề và chọn nghề, tổ chức các sinh hoạt câu lạc bộ, tham quan các cơ sở sản xuất, tổ chức lao động công ích v.v…

- Cùng với nhu cầu của học sinh, giáo viên cũng có những ý kiến đề nghị hướng vào những phương án khả thi như: Giáo dục nghề ( có môn học về các nghề), thực hiện triệt để nội dung hướng nghiệp qua môn học, có nhiều sách báo nói về nghề, có phòng tư vấn nghề tại trường…

Các phương án khác mà hiệu quả giáo dục nghề cao cũng được các thầy cô giáo và học sinh

đề nghị như tham gia cơ sỏ sản xuất, mời chuyên gia giỏi về nói chuyện ngoại khóa v.v… Kết quả nghiên cứu cho thấy: trên thực tế, ở các nhà trường phổ thông hiện nay, công tác giáo dục lao động, hướng nghiệp và dạy nghề phổ thông cho học sinh chưa được quan tâm đúng mức Hậu quả là học sinh hiểu biết rất ít về nghề, đặc biệt là các nghề hiện có ở địa phương và những yêu cầu để hành nghề có kết quả Điều này đặt ra vần đề cần thiết phải tổ chức các họat động dạy nghề và hướng nghiệp cho học sinh, giúp các em trang bị hiểu biết

và kỹ năng tối thiểu về nghề, cũng như hành nghề ở địa phương, sau khi tốt nghiệp PTTH,

khi các em không có điều kiện học cao hơn (Xem bảng số liệu trang 28)

BÀI THỨ HAI:

Giáo dục hướng nghiệp là một nhu cầu không thể thiếu đối với học sinh phổ thông Hoạt động này được đưa vào chương trình bậc THPT và có sách dành cho giáo viên được đánh giá cao, song việc thực hiện vẫn còn hạn chế

Bâng khuâng chọn… trường

Trả lời câu hỏi về dự định thi vào đại học sắp tới, Nguyễn Thành Hưng, học sinh lớp

12 Trường THPT Ngô Quyền cho biết, em cùng bố mẹ bàn bạc lựa chọn 3 trường nhưng chưa quyết định bởi vẫn còn thời gian Hưng “bật mí”: “Quyết định cuối cùng sẽ được đưa

ra sau khi thầy giáo chủ nhiệm tư vấn” Hưng kể: Theo hướng dẫn của thầy giáo, chúng em tìm hiểu về các trường đại học qua những số liệu tuyển sinh- tài liệu do Nhà xuất bản Thống

kê phát hành Sau khi gia đình thống nhất chọn trường nào, mỗi bạn thường chọn 2- 3 trường, chúng em ghi nguyện vọng ra tờ giấy (có chữ ký của phụ huynh) nộp cho thầy giáo Trên cơ sở nguyện vọng và dựa vào kết quả học tập, thầy giáo sẽ đưa ra lời khuyên hữu ích cho chúng em Song không phải học sinh nào cũng may mắn như Hưng, được giáo viên chủ nhiệm quan tâm tư vấn hướng nghiệp

Một học sinh THPT khác cho biết, em chưa biết nên chọn trường nào, ở nhà thì bố

mẹ bảo đến trường hỏi thầy cô, còn đến trường, thầy cô lại bảo về tham khảo ý kiến phụ huynh Còn Vũ Xuân Khánh, học sinh Trường THPT Thái Phiên chọn chuyên ngành công nghệ thông tin Trường đại học Bách khoa với lý do: “Ra trường dễ xin việc” Không ít học sinh “đổ sô” vào những trường đang được coi là mốt thời thượng, cứ thấy ngành nào có chữ

“Công nghệ” như Công nghệ thông tin, Công nghệ sinh học, Công nghệ vật liêu mới là đua nhau đăng ký vào thi Và, hậu quả là không ít bạn trẻ thất vọng vì ngành chọn không phù hợp với khả năng của mình Có những sinh viên học đến năm thứ hai, thứ ba, thì cảm thấy thất vọng trước quyết định ban đầu của mình

Tuỳ thuộc điều kiện mỗi trường

Giáo dục hướng nghiệp là một nhu cầu không thể thiếu đối với học sinh phổ thông Hoạt động này được đưa vào chương trình bậc THPT và có sách dành cho giáo viên được đánh giá cao, song việc thực hiện vẫn còn hạn chế Theo quy định mỗi tháng có một tiết giáo dục hướng nghiệp ở các khối lớp, thì mỗi lớp cũng chỉ có 9 tiết/ năm học, thời lượng quá ít, không đủ định biên giáo viên Phó Hiệu trưởng Trường THPT Hồng Bàng Ngô Quang Hoài cho biết, do không có biên chế giáo viên dạy giáo dục hướng nghiệp, nhà trường cử một nhóm giáo viên kiêm nhiệm Nhóm giáo viên này cập nhật thông tin về ngành nghề, tuyển sinh đại học, cao đẳng, TCCN, hỗ trợ tích cực cho học sinh trong việc định hướng nghề nghiệp tương lai Giáo viên thường tổ chức cho học sinh tham gia sinh hoạt 3 tháng/ buổi (tương đương 3 tiết) song, do buổi sinh hoạt không định kỳ hàng tuần, trong khi học sinh khối 12 thường kín lịch học thêm, nên sĩ số nhiều khi không bảo đảm

Không chỉ ở Trường THPT Hồng Bàng và Lê Hồng Phong, mà ở các trường khác, hầu hết giáo viên đảm nhận hoạt động giáo dục hướng nghiệp đều là kiêm nhiệm, có trường

do giáo viên chủ nhiệm, trường khác giao cho giáo viên môn giáo dục công dân đảm nhiệm… Có nơi, tiết học dành cho giáo dục hướng nghiệp chỉ có trên giáo án Có trường cử một phó hiệu trưởng phụ trách hoạt động giáo dục hướng nghiệp, cùng với Đoàn thanh niên

và giáo viên chủ nhiệm xây dựng các chuyên đề hướng nghiệp nói chuyện với học sinh, giúp các em lựa chọn nghề nghiệp tương lai Tiếc rằng, do khó khăn về địa điểm, có những buổi thảo luận về ngành nghề, mỗi lớp chỉ được cử 5 học sinh bạn tham gia

Bước chuẩn bị quan trọng

Điều dễ nhận thấy trong hoạt động giáo dục hướng nghiệp ở các trường là học sinh

“rất khoái” đi tham quan, tìm hiểu thực tế của trường ĐH, CĐ, TCCN và dạy nghề hoặc thăm cơ sở sản xuất tại địa phương hoặc nghe cán bộ phòng đào tạo của trường đại học, cao đẳng nói chuyện giới thiệu ngành nghề đào tạo của trường mình Vì thế, nhiều trường thực hiện hình thức này như THPT Thăng Long, Hồng Bàng, Trần Nguyên Hãn, Nguyễn Khuyến… Vào mùa tuyển sinh ĐH, CĐ, giáo viên chủ nhiệm có thể tư vấn cho học sinh và phụ huynh dựa trên kinh nghiệm, so sánh giữa điểm chuẩn năm trước của các trường đại học, cao đẳng với kết quả học tập các môn cụ thể của học sinh mình Song, không phải giáo viên nào cũng quan tâm điều này Đối với bậc THPT, giáo dục hướng nghiệp cần được tiến hành đồng bộ cả về chương trình, giáo trình, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất mới đạt hiệu quả

Cuốn sách “Những điều cần biết về tuyển sinh”… do Bộ GD-ĐT xuất bản hằng năm chỉ thông tin sơ sài, xoay quanh việc giới thiệu về mã trường, môn thi, chỉ tiêu tuyển sinh và địa điểm của trường mà thiếu hẳn phần giới thiệu những cơ hội về trường, ngành đó, về đầu vào, đầu ra, về những gì các em sắp được học, những yêu cầu đặc biệt của trường,

những đặc trưng của nghề, những năng khiếu cần phải có, những khó khăn, vất vả có thể gặp phải, những cơ hội của nghề trong tương lai

Để làm tốt công tác hướng nghiệp cho học sinh phổ thông, trước mắt, có thể bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng, phương pháp hướng nghiệp cho đội ngũ giáo viên các môn học

để lồng ghép ngay trong quá trình giảng dạy Nhưng về lâu dài, mỗi trường THPT cần có một giáo viên chuyên trách tư vấn, giáo dục hướng nghiệp được đào tạo một cách bài bản Làm tốt giáo dục hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông là bước chuẩn bị quan trọng giúp các em có những hiểu biết cần thiết để tự tin trong việc quyết định chọn trường, chọn nghề phù hợp

BÀI THỨ BA :

Chọn nghề nghiệp cho phù hợp - Cẩm nang dành cho học sinh

Mùa thi cử đang đến gần, vấn đề chọn nghề nghiệp luôn là vấn đề đáng quan tâm và suy nghĩ của các em lớp 12 và các bận phụ huynh Hy vọng rằng cuốn sách sẽ phần nào giúp các em lựa chọn được cho mình nghề nghiệp phù hợp với tính cách của mình Các hình thức hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông hiện tại chưa thực sự phong phú và được tổ chức thường xuyên Nhiều hình thức hấp dẫn, có sức thuyết phục tốt như tham quan thực tế các cơ sở sản xuất địa phương, nghe các nghệ nhân nói chuyện về nghề v.v… ít được thực hiện Vì vậy, nhìn chung hiệu quả của công tác hướng nghiệp trong trường phổ thông hiện nay theo đánh giá của học sinh là chưa cao

Nhu cầu tìm hiểu nghề là nhu cầu chính đáng của học sinh Nhưng khi tìm hiểu về nghề thì các em gặp phải rất nhiều khó khăn như nhà trường ít tổ chức hướng nghiệp, các nội dung hướng nghiệp thực hiện không đồng bộ…Các em tự tìm hiểu nghề thì có rất ít sách báo (33,7%), ít thời gian rỗi (32,5%), không biết hỏi ai (26,2%)

Các em gặp khó khăn vì không biết hỏi ai để hiểu và chọn nghề Thực tế cho thấy ở nhà trường hiện nay không có trung tâm tư vấn nghề cho học sinh Ở các quận, huyện có trung tâm tư vấ nghề nhưng hoạt động còn nghèo nàn, sức hút của các trung tâm còn rất hạn chế Trung tâm hướng nghiệp hiện nay chỉ mới bảo đảm được việc cấp chứng chỉ nghề để cộng thêm điểm đề phòng “sự cố” khi không đủ điểm tốt nghiệp

Do tác động của nhà trường trong việc hướng nghiệp chưa cao nên các thông tin về nghề

mà học sinh thu nhận được khi chọn nghề phần lớn từ các kênh ngoài nhà trường, ngoài giáo viên như từ cha mẹ người thân, từ những người đang làm trong nghề đó hay từ các sách báo hoặc phương tiện thông tin đại chúng khác Đây chính là một trong những hạn chế của công tác hướng nghiệp trong nhà trường hiện nay

Do hiệu quả công tác hướng nghiệp trong nhà trường thấp và do tác động của gia đình và nhiều nguồn thông tin khác, cũng như từ quan sát của chính các em, dẫn đến thực tế hiện nay là có số lượng lớn học sinh lớp 12 muốn đi thoát ly khỏi quê hương, không muốn ở nhà sản xuất Đây là nguyện vọng chính đáng của các em Tuy nhiên, về phương diện xã hội, đây là điều bất hợp lý, thể hiện trình độ sản xuất nói chung, giáo dục chính trị, giáo dục nghề và hướng nghiệp nói riêng còn nhiều bất cập Công tác hướng nghiệp chưa tác động để học sinh nhận thức đúng đắn rằng: ngày nay, danh dự và giá trị cao của con người là biết lao động sản xuất để làm giàu cho bản thân và xã hội, làm giàu ngay trên quê hương mình là rất

dễ và là một niềm vinh dự Nếu giải quyết được vấn đề này sẽ giúp xã hội khắc phục được điều bất cập hiện nay là xu thế ly hương tràn lan, tạo ra các làn sóng người đổ về các đô thị lớn để tìm việc làm không ổn định, để lại nhiều hậu quả trong công cuộc đô thị hóa Trong

khi đó, tiềm năng và thế mạnh về tài nguyên không được khai thác triệt để theo hướng công nghiệp, hiện đại

Nhu cầu được trang bị kiến thức nghề nghiệp ở học sinh là rất cao (97,5%) Điều đó chứng tỏ việc cung cấp kiến thức nghề nghiệp cho học sinh là việc làm cần thiết hiện nay

Về hình thức giáo dục lao động và hướng nghiệp, nhiều học sinh đề nghị các hình thức thiết thực như mời chuyên gia tư vấn hoặc các nghệ nhân nói chuyện về nghề và chọn nghề, tổ chức các sinh hoạt câu lạc bộ, tham quan các cơ sở sản xuất, tổ chức lao động công ích v.v…

Hy vọng rằng với những nghiên cứu của cuốn sách này sẽ giúp cho các em có được một lựa chọn hoàn hảo cho nghề nghiệp tương lai

Những công việc phù hợp cho nhiều tính cách khác nhau

Nhiều chuyên gia tin rằng để tìm việc thành công và để có một sự nghiệp xứng đáng, thỏa măn, bạn phải biết mình thích ǵì, phong cách làm việc của ḿình ra sao và những nhu cầu cá nhân nào cần được đáp ứng cho bạn để hoạt động hết khả năng của mình

Dưới đây là danh sách những ý tưởng về một số nghề nghiệp nếu bạn có sở thích và nguyện vọng phù hợp

Với những người thích học hỏi

1 Nhà vật lư học

2 Nhà ngoại giao

3 Phóng viên

4 Kiến trúc sư

5 Bác sĩ

6 Chuyên viên lập trình máy tính

7 Giáo viên

8 Nhà văn

Với những người cần kiếm nhiều tiền càng nhanh càng tốt

1 Nhà đầu tư ngân hàng

2 Nhà phân tích tài chính

3 Cố vấn quản lý

4 Nhân viên bán hàng hưởng hoa hồng

5 Chủ ngân hàng

6 Người mua bán cổ phiếu

7 Nhân viên tiếp thị

Với những người có tính cách rắn rỏi

1 Luật sư

2 Nhà đầu tư ngân hàng

3 Cố vấn quản lý

4 Phi công

5 Sĩ quan quân đội

6 Kiến trúc sư

7 Huấn luyện viên điền kinh

8 Nhà buôn bán chứng khoán

Với những người yêu mến con người

1 Giáo viên

2 Giám đốc nhân sự

3 Nhõn viờn tư vấn

4 Người huấn luyện cho cụng ty

5 Bảo mẫu

6 Giỏm đốc nhà hàng

7 Người lănh xướng trong nhà thờ

Với những người khộo lộo

1 Thợ mộc

2 Cụng nhõn cơ khớ

3 Nha sĩ

4 Thợ mỏy

5 Nhà động vật học

6 Thợ in

7 Kỹ sư cơ khớ

8 Bỏc sĩ

9 Đầu bếp

Chọn sai nghề, khú tỡm việc “Chọn cho mỡnh một nghề, nghĩa là chọn cho mỡnh một tương lai Chọn sai lầm một nghề là đặt cho mỡnh một tương lai khụng thực sự an toàn và vững chắc Việc chọn nghề thực sự quan trọng và vụ cựng cần thiết” 70% người học nghề chưa yờn tõm sẽ cú việc làm hoặc núi khú tỡm được việc làm phự hợp Định hướng sai nghề nghiệp, chọn nghề khụng phự hợp vốn đă là một hiện tượng phổ biến trong giới trẻ Theo số liệu khảo sỏt riờng của L&A, hiện cú khoảng 20% sinh viờn chọn sai ngành học, tốt nghiệp đi làm mới thấy cụng việc khụng phự hợp nờn bỏ việc hoặc làm trỏi nghề Một số liệu điều tra khỏc của Sở LĐ-TB-XH TPHCM cho biết chỉ khoảng 30% sinh viờn, học sinh tốt nghiệp cú ý định làm việc lõu dài, trong khi 30% muốn tỡm việc làm khỏc

vỡ khụng phự hợp với khả năng, nguyện vọng, và 40% chưa xỏc định mục tiờu nghề nghiệp Đỏng chỳ ý hơn là cú đến 40% lao động trẻ chưa thấy hài ḷũng với nghề mỡnh đang học

Để chọn nghề phự hợp, cỏc chuyờn gia tư vấn cho rằng điều quan trọng nhất là chớnh giới trẻ phải tự hướng nghiệp cho mỡnh, trỏnh chọn nghề theo sự ỏp đặt của người lớn, theo bạn

bố, may rủi, nghề khụng cú điều kiện liờn quan về kinh tế, năng lực

Tham khảo một bài luận hay của học sinh :

Làm xôn xao d luận của một nữ sinh lớp 10

“ Cuộc sống không có thất bại, có chăng là cách chúng ta nhìn mọi việc Với tôi, thành công là khi ai đó đọc đợc bài viết nhỏ này Có thể sẽ chẳng đợc điểm cao, nhng gửi gắm đợc những suy nghĩ của mình vào trang viết, với tôi đó là một thành công ” - đó là một đoạn trong bài văn đợc điểm 9+ làm xôn xao d luận.

Hà Minh Ngọc học lớp 10 Văn khối chuyên THPT trờng Đại học s phạm Hà Nội là tác giả của bài văn này Điều vui mừng nhất toát lên từ cô học trò nhỏ này là bài văn ấy không chỉ dừng lại ở việc học mà là kết quả từ những gì chắt chiu, cảm thụ

đợc những giá trị đích thực từ chính cuộc sống.

Bài Tập làm văn đạt điểm 9+ này là bài kiểm tra đầu tiên của Minh Ngọc cũng

nh học sinh lớp 10 Văn ngay sau ngày khai giảng (06/9) Để kiểm tra kĩ năng viết và kiến thức của học trò, cô giáo dạy Văn, kiêm chủ nhiệm lớp Nguyễn Bích Thảo đã ra

đề bài mở: Một bài học sâu sắc, ý nghĩa của cuộc sống đã tặng cho em “ ”

Là một học trò học khá đều các môn ( trớc khi quyết định học chuyên Văn, Ngọc đã từng cân nhắc thi vào lớp chuyên Hoá và học khối A), Ngọc bị lôi cuốn và tìm kiếm sự sáng tạo.

“ Em cũng đã nghĩ đến nhiều phơng án nh chọn hình thức viết th cho một ngời thân để cảm ơn việc làm của ngời đó với em hay viết về một ngời lớn tuổi với nhiều thành công mà em biết … Tuy nhiên, ý nghĩa về những điều em biết, em cảm nhận đ Tuy nhiên, ý nghĩa về những điều em biết, em cảm nhận đ

-ợc từ cuộc sống chợt đến và thuyết phục em Đó là những gì gần gũi, thân thiết, những gì tởng chừng nh nhỏ bé thôi nhng lại là điều cực kì cần thiết cho cuộc sống này Bởi Văn không hề xa lạ Văn chính là ngời ”- Ngọc nói.

Ngọc đã lục những t liệu “ lu giữ ” trong trí nhớ, sắp xếp lại và viết bằng lập luận, suy nghĩ của mình.

Ngọc là con cả trong gia đình có hai chị em Ngời có vai trò giúp Ngọc say mê học hành là ngời mẹ Nguyễn Song Hà, giảng viên trờng Đại học Dợc Hà Nội Bố Ngọc, ông Hà Văn Thuỷ công tác ở Ban quản lí các dự án Tây Nguyên (Bộ Y tế) thực

sự khâm phục bài viết của con gái nên đã tự hào mang đi khoe với bạn bè.

Một ngời bạn ông là Việt kiều ở Mỹ về đã vội post bài viết của Ngọc lên blog của mình và nhanh chóng đợc các công dân mạng chuyền cho nhau.

Bài viết của Ngọc đợc đánh giá cao và có ngời còn ví “giống nh là nớc, len lỏi tới từng ngóc ngách của tâm hồn Nó nh lời an ủi, động viên đầy xúc động bằng chính những gì nhỏ bé nhất đang hiện hữu xung quanh mỗi con ngời”.

Cô Thảo kể: “Qua bài kiểm tra này, mình muốn biết các học trò nhận thức nh thế nào về cuộc sống Và bài của Ngọc đã thực sự làm mình sửng sốt và ngạc nhiên Mình không giấu nổi cảm xúc và sự tự hào khi phê vào bài làm của Ngọc Bài viết

đúng với hoàn cảnh, tâm trạng của mình trong thời gian gặp nhiều khó khăn Chính bản thân mình phải cảm ơn em học trò đã có bài viết đầy tình ngời và sâu sắc Mỗi lúc mình nản chí lại nhớ tới từng câu, từng chữ trong bài viết để thấy rằng thành công là những gì nhỏ bé thôi mà mình đang làm đợc”.

Và cô giáo cũng không quên phê rằng: “ Cảm ơn em đã tặng cô một bài học, một lời động viên vào lúc cô cần nó nhất Em đã thực sự thành công đấy Mong em tiếp tục thành công ”.

Đề bài: Một bài học sâu sắc, ý nghĩa mà cuộc sống đ tặng cho em.ã tặng cho em

Bài làm:

Bản chất của thành công

Đã tặng cho em bao giờ bạn tự hỏi thành công là gì mà bao kẻ bỏ cả cuộc đời mình theo

đuổi ? Phải chăng đó là kết quả hoàn hảo trong công việc, sự chính xác đến từng chi tiết ? Hay đó là cách nói khác của từ thành đạt, nghĩa là có đợc một cuộc sống giàu sang, đợc mọi ngời nể phục ? Vậy thì bạn hã tặng cho em.y dành chút thời gian để lặng mình suy ngẫm Cuộc sống sẽ chỉ cho bạn có những ngời đạt đợc thành công theo một cách giản dị đến bất ngờ

Thành công là khi bố và con trai có dũng khí bớc vào bếp, nấu những món ăn

mẹ thích nhân ngày 8 - 3 Món canh có thể hơi mặn, món cà sốt đáng lẽ phải có màu đỏ sậm thì lại ngả sang màu … đen cháy Nhng nhìn mâm cơm, mẹ vẫn cời.

Bởi vì hai bố con không thể thành công trên chiến tr“ chiến tr ờng bếp núc, nh” bếp núc, nh ng lại thành