Lưu trữ tài liệu nghe nhìn

Lưu trữ tài liệu nghe nhìn (287 Slide) Chương 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TÀI LIỆU NGHE NHÌN Chương 2. XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ TÀI LIỆU NGHE NHÌN Chương 3. PHÂN LOẠI TÀI LIỆU NGHE NHÌN Chương 4. BẢO QUẢN TÀI LIỆU LƯU TRỮ NGHE NHÌN Chương 5. TỔ CHỨC KHAI THÁC SỬ DỤNG TÀI LIỆU LƯU TRỮ NGHE NHÌN

LƯU TRỮ TÀI LIỆU NGHE NHÌN

Khoa VT-LT

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TÀI

LIỆU NGHE NHÌN

1.1 Khái niệm tài liệu lưu trữ nghe nhìn

Tài liệu lưu trữ nghe nhìn là tài liệu có giá trị bằng hình ảnh và âm thanh ghi trên ảnh, phim điện ảnh, băng ghi âm, băng ghi hình bằng các phương tiện kỹ thuật hình thành trong quá trình hoạt động của các cơ quan,

tổ chức và cá nhân , được lựa chọn bảo quản trong kho lưu trữ để phục vụ cho các nhu

cầu của xã hội.

 1.2 Các loại tài liệu lưu trữ nghe nhìn

 1.2.1 Tài liệu ảnh

 Là tài liệu được tạo nên bằng phương

pháp dùng ánh sáng, màu sắc và phương tiện kỹ thuật nhiếp ảnh để ghi lại và làm

tái hiện các sự kiện, các hiện tượng diễn ra

ở một thời điểm nhất định trong tự nhiên

và xã hội.

1.2.2 Tài liệu phim điện ảnh (còn

được gọi là tài liệu hình ảnh động): Là tài liệu ghi lại và làm tái hiện các sự

kiện, các hiện tượng bằng phương tiện

kỹ thuật điện ảnh

1.2.3 Tài liệu ghi âm

Là loại tài liệu có nội dung thể

hiện bằng âm thanh được ghi trên đĩa, trên băng bằng phương pháp ghi âm cơ học, quang học, từ tính, lade.

* Theo quá trình hình thành tài liệu thì tài liệu lưu trữ nghe nhìn có các loại dưới

đây:

- Bản gốc:

+ Bản gốc của ảnh và phim điện ảnh

truyền thống là bản được ghi trên âm bản

(Negative) vào đúng thời điểm chụp

hoặc quay phim.

- Bản sao (Positive)

Là bản được in ra từ bản gốc hình ảnh và âm thanh.

+ Bản sao tài liệu phim điện ảnh có: Dương bản trung gian (Positive trung gian) được in

ra từ âm bản gốc(Negative) in ra từ dương bản trung gian; dương bản phát hành

(Positive phát hành) in từ âm bản sao

+ Bản sao tài liệu ghi âm: Cũng được in ra

từ bản gốc (băng sao, đĩa sao) Đĩa có các

loại: đĩa kim loại (đĩa vàng), đĩa nhựa, đĩa điện tử Đĩa kim loại chỉ để ghi những giọng nói, giọng ca, nhạc phẩm đặc biệt quí hiếm

1.3 Đặc điểm của tài liệu nghe nhìn

1.3.1 Về vật liệu mang tin

Tài liệu nghe nhìn được lập ra chủ yếu trên phim nhựa (như âm bản ảnh chụp,

âm bản phim điện ảnh, dương bản

phim điện ảnh) hoặc trên loại vật liệu nhựa và hoá chất nhạy bắt ánh sáng.

1.3.2 Về hình thức của tài liệu

Tài liệu nghe nhìn được thể hiện bằng tấm phim, tấm ảnh, album ảnh, cuộn phim điện ảnh, cuộn băng ghi âm, đĩa ghi âm Thường

là hình tròn (đĩa ghi âm, đĩa phim hình),

hoặc băng nhỏ nhưng rất dài như phim chụp ảnh, phim điện ảnh, băng ghi âm

1.3.3 Về ngôn ngữ và phương pháp thể hiện nội dung tài liệu

Đối với tài liệu nghe nhìn, nội dung được thể hiện chủ yếu bằng hình ảnh và âm

thanh

1.3.4.Về thành phần bộ của tài liệu nghe nhìn

a/ Ý nghĩa: Nếu thiếu một trong các thành phần của bộ tài liệu thì giá trị của tài liệu sẽ giảm đi rất nhiều hoặc có khi không có giá trị

Ví dụ:

+ Phim điện ảnh hoặc ảnh nếu chỉ có âm

bản gốc (Nêgativ gốc) thì không thể xem

được, không có thuyết minh phim thì không thể hiểu được nội dung của phim

+ Băng ghi âm nếu không có văn bản đi

kèm sẽ không biết giọng của ai, về sự kiện

gì, ghi âm ở đâu…

- Thành phần bộ phim điện ảnh:

+ Âm bản hình (Negative hình)

+ Âm bản tiếng (Negative tiếng)

+ Dương bản trung gian ( Positive trung

cảnh, nhật ký trường quay, ảnh diễn viên,

áp phích quảng cáo phim)

b/ Thành phần của bộ tài liệu nghe nhìn

- Thành phần bộ của tài liệu ảnh :

+ Âm bản (gốc hoặc sao thay gốc);

+ Ảnh kiểm tra (Positive)

+ Tài liệu đi kèm (lời thuyết minh, bài báo kèm theo ảnh, xuất xứ ảnh, tác giả chụp…)

- Thành phần bộ của tài liệu ghi âm:

+ Băng (đĩa) gốc

+ Băng (đĩa) sao

+ Văn bản đi kèm (mục lục bài phát biểu hoặc bài hát, bản ghi bài phát biểu, thời gian ghi, địa điểm ghi, tốc độ ghi…)

1.4 Ý nghĩa tác dụng của tài

liệu nghe nhìn

 1.4.1 Về chính trị

Tài liệu lưu trữ nghe nhìn chứa

đựng các thông tin thuộc lĩnh vực

chính trị , ghi lại các sự kiện trọng đại của đất nước, các hoạt động

của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước trên mọi lĩnh vực, ở

trong nước và quốc tế.

- Tài liệu lưu trữ nghe nhìn được sử dụng

để thông tin kịp thời tình hình chính trị,

kinh tế, văn hoá diễn ra hàng ngày của đất nước.

- Tài liệu lưu trữ nghe nhìn được sử dụng

để tuyên truyền giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần lao động cần cù, sáng tạo

của nhân dân.

- Tài liệu lưu trữ nghe nhìn là bằng chứng tin cậy để vạch trần tội ác chiến tranh của

đế quốc xâm lược và bè lũ tay sai bán nước

Lễ ký ban hành Pháp lệnh bảo vệ tài liệu l u trữ quốc gia

Căn cứ Điều 100 của Hiến pháp n ớc CHXHCN VN và Điều 34

của Luật tổ chức Quốc hội và Hội đồng Nhà n ớc, ngày 30/11/1982 Hội đồng NN thông qua Pháp lệnh bảo vệ TLLT QG và ngày

11/12/1982 Chủ tịch Hội đồng NN Tr ờng Chinh ký công bố PL

Tóm tắt đề c ơng theo CT Microsoft-PPoint

Ng ời lập Đề c ơng và Cơ sở dữ liệu: PGS-TS D ơng văn Khảm

1.4.2.Về kinh tế

Tài liệu lưu trữ nghe nhìn chứa đựng các thông tin

về kinh tế Tài liệu lưu trữ nghe nhìn ghi lại các

hoạt động và thành tựu trong lĩnh vực kinh tế như công nghiệp, nông nghiệp, lâm nghiệp, thuy sản, giao thông vận tải, xây dựng cơ bản, thương

nghiệp…

Tài liệu lưu trữ nghe nhìn được sử dụng để phục

vụ cho nghiên cứu, sửa chữa, cải tạo các công

trình xây dựng như cầu cống, đường xá, hầm mỏ, nhà máy…

Tài liệu lưu trữ nghe nhìn được sử dụng để giới thiệu quảng cáo các mẫu sản phẩm công nghiệp trên thị trường trong nước và quốc tế phục vụ

nhu cầu sản xuất kinh doanh

tượng diễn ra trong tự nhiên như nhật thực,

nguyệt thực, động đất, núi lửa… được ghi lại trực tiếp từ khi diễn ra đến khi kết thúc

Ở nước ta hiện còn lưu giữ được nhiều tài liệu

lưu trữ nghe nhìn có giá trị phục vụ nghiên cứu lịch sử Đó là băng ghi âm lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập ngày

02/9/1945 khai sinh nước Việt Nam dân chủ

cộng hoà, bài nói chuyện với Việt kiều Pari ngày 15/7/1946 và các bài phát biểu của Người trong nhiều sự kiện quan trọng khác của đất nước

Ngoài ra còn có các tài liệu ghi âm trực tiếp các

sự kiện như Đại hội Đảng, các kỳ họp quốc hội…

Nhiều bộ ảnh về phong trào của nhân dân

thế giới ủng hộ Việt Nam chống Mỹ xâm

lược Nhiều cuộn phim quay trực tiếp các

phiên họp giữa phái đoàn đại diện của

Chính phủ Việt Nam với đại diện phái đoàn Chính phủ Mỹ tại hội nghị Pari từ năm 1968 đến năm 1973…

Hoa văn hoạ tiết trên một đạo sắc phong

thời Nguyễn

Khải Định tam niên (1918)

 Hoa văn hoạ tiết trên một đạo sắc phong thời Lê

Cảnh H ng nguyên niên thất nguyệt nhị thập tứ nhật (24.7.1740)

1.4.4 Về văn hoá.

Theo nghĩa rộng, từ “văn hoá” được hiểu là

những giá trị vật chất và tinh thần do loài

người sáng tạo ra Nó tiêu biểu cho trình độ

mà xã hội đã đạt được trong từng thời kỳ lịch

sử trên các mặt khoa học, công nghệ, văn học, nghệ thuật…

Xét theo góc độ nói trên thì nội dung tài liệu lưu trữ nghe nhìn có chứa đựng thông tin về văn hoá.

Tài liệu lưu trữ nghe nhìn phản ánh các

hoạt động và thành tựu của con người trong lĩnh vực văn hoá như nghiên cứu khoa học, phát minh sáng chế, văn học, nghệ thuật.

Tài liệu lưu trữ nghe nhìn được sử dụng

phục vụ thiết thực cho công tác nghiên cứu phê bình trong lĩnh vực văn hoá Kết quả

nghiên cứu sẽ là cơ sở lý luận để xây dựng đường lối, chủ trương chính sách, kế hoạch phát triển các ngành trong lĩnh vực văn hoá.

Đối với nhân dân, tài liệu lưu trữ nghe nhìn là phương tiện không thể thiếu

trong đời sống tinh thần Thông qua tài liệu lưu trữ nghe nhìn và phương tiện sử dụng tài liệu, con người được thưởng

thức các tác phẩm nghệ thuật, các

chương trình biểu diễn đặc sắc như ca, múa, nhạc, kịch… ở trong nước và các nước khác trên thế giới.

Ở nước ta, hiện lưu giữ được khối lượng lớn tài

liệu lưu trữ nghe nhìn có ý nghĩa về văn hoá, phục

vụ nghiên cứu và thưởng thức nghệ thuật của

quảng đại quần chúng nhân dân Đó là băng, đĩa

ghi âm, ghi hình về các tác phẩm do các ca sĩ nổi tiếng như Kiều Hưng, Mạnh Hà, Lê Dung, Thu

Hiền, Quý Dương… biểu diễn Các băng video ghi chương trình liên hoan ca múa nhạc toàn quốc

THỜI ĐẠI KHỔNG LỒ VÀ NHỮNG CON NGƯỜI KHỔNG LỒ

Văn học – Thơ ca

Alighieri Dante 1265-1321 Ý Kiệt tác “Hài kịch thần thánh” François Rabelais 1494-1553 Pháp Kiệt tác “Gacgăngchuya &

VĂN

VĂN HOÁ PHỤC HƯNG

VĂN HOÁ PHỤC HƯNG

Nền tảng văn minh Hy Lạp – La Mã cổ đại

VĂN HOÁ PHỤC HƯNG

RENASSANC E

Chương 2 XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ TÀI LIỆU

NGHE NHÌN

2.1 Khái niệm

Xác định giá trị tài liệu nghe-nhìn là dựa trên

những nguyên tắc, tiêu chuẩn, phương pháp của lưu trữ học để lựa chọn những tài liệu nghe nhìn

có giá trị đưa vào bảo quản trong các lưu trữ

nhằm phục vụ nghiên cứu khai thác và loại ra

những tài liệu nghe-nhìn hết giá trị về mọi

phương diện để tiêu huỷ theo qui định của Nhà nước

2.2 Nguyên tắc

Để xác định giá trị tài liệu nghe-nhìn, cũng như các loại hình tài liệu lưu trữ khác phải tuân thủ theo 3 nguyên tắc:

- Nguyên tắc chính trị.

- Nguyên tắc lịch sử.

- Nguyên tắc toàn diện và tổng hợp.

2.2.1 Nguyên tắc chính trị

Là cơ sở phương pháp luận đầu tiên của công tác xác định giá trị tài liệu nghe-nhìn Vận dụng nguyên tắc này nhằm lựa chọn những tài liệu

nghe-nhìn phục vụ cho nhiệm vụ chính trị, kinh

tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng Tài

liệu nghe-nhìn luôn được Đảng và Nhà nước sử dụng để giáo dục chủ nghĩa MacLênin và tư

tưởng Hồ Chí Minh…

2.2.2 Nguyên tắc lịch sử:

Đây là nguyên tắc, phương pháp luận

thứ 2 trong xác định giá trị tài liệu nhìn Trong nhận thức khoa học nguyên tắc lịch sử đòi hỏi phải xem xét mọi hiện tượng và quá trình của đời sống xã hội trong điều kiện lịch sử cụ thể

nghe-

Vận dụng nguyên tắc này có nghĩa là khi xác

định giá trị tài liệu nghe-nhìn phải nghiên cứu

sâu sắc các sự kiện, hiện tượng trong tài liệu

nghe-nhìn với mối liên hệ với hoàn cảnh lịch sử,

sự phát triển lịch sử của xã hội tương ứng

2.2.3 Nguyên tắc toàn diện và tổng hợp:

Nguyên tắc này chỉ cho chúng ta phương

pháp luận nghiên cứu tài liệu nghe-nhìn trên các khía cạnh khác nhau Bởi lẽ, nếu không xem xét một cách tổng hợp và toàn diện có thể sẽ rơi vào sự chủ quan, phiến diện.

Ví dụ: một sự kiện lịch sử được biểu hiện

trên nhiều bức ảnh, nếu chỉ có một vài bức ảnh không điển hình thì sẽ dẫn đến những

hiểu biết sai lệch về sự kiện đó.

Vận dụng nguyên tắc này đòi hỏi phải nghiên cứu tính thống nhất được phản ánh trong hình thức và nội dung của tài liệu Nghiên cứu nội dung và hình thức cùng với những tài liệu chữ viết khác kèm

theo, trong hệ thống tổng thể các loại tài liệu nhìn có liên quan với nhau về xuất xứ, nội dung

nghe-mới thấy hết được giá trị của tài liệu nghe-nhìn

2.3 Các phương pháp xác định giá trị tài

liệu nghe-nhìn

2.3.1 Phương pháp hệ thống:

Phương pháp hệ thống còn được gọi là cấu trúc hệ thống Khi nghiên cứu giá trị của tài liệu nghe-nhìn chúng ta không dừng lại ở việc nghiên cứu mỗi tài liệu nghe-nhìn riêng biệt mà phải xem xét toàn bộ hệ thống của mỗi loại hình tài liệu nghe-nhìn mà nó

xuất hiện và tồn tại

2.3.2 Phương pháp thông tin

Tài liệu nghe-nhìn là phương tiện thông tin

phong phú sinh động và hấp dẫn về các hoạt

động : chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội Mỗi tài liệu nghe-nhìn đều chứa đựng và truyền tải thông tin theo các liều lượng khác nhau từ hiện thực

Cũng như tài liệu hành chính, tài liệu nghe-nhìn đều có những thông tin trùng lặp hay không có

lượng thông tin mới Vì vậy, khi xét giá trị của

chúng cần chú ý đến giá trị thông tin của chúng Giá trị thông tin được biểu hiện bằng những cái mới mà nó mang lại.

2.3.3 Phương pháp sử liệu học

Cũng như tài liệu chữ viết, tài liệu nghe-nhìn là nguồn sử liệu để nghiên cứu lịch sử dân tộc

Bằng phương pháp phân tích, phê phán, xác

minh, so sánh sử liệu sẽ giúp cho việc xác định nguồn gốc, xuất xứ và tính chân thực của sự

kiện, nhân vật được ghi trên tài liệu nghe-nhìn

2.4 Các tiêu chuẩn xác định giá trị tài liệu nghe-nhìn

Tài liệu nghe-nhìn có những giá trị khác nhau : Giá trị khoa học lịch sử, giá trị thực tiễn và giá trị nghệ thuật thẩm mỹ So với tài liệu chữ viết, tài liệu nghe-nhìn có

những đặc điểm riêng nên khi xác định giá trị cũng phải vận dụng những tiêu chuẩn đặc thù

2.4.1 Tiêu chuẩn về ý nghĩa nội dung

Những tài liệu nghe-nhìn có giá trị là những tài liệu phản ánh các sự kiện quan trọng, nổi bật của đời sống xã hội Sự kiện càng quan trọng, càng có ý nghĩa đối với xã hội, với lịch sử thì tài liệu nghe-nhìn càng có giá trị

Ví dụ : Bộ phim "Ngày độc lập" có nội dung

phản ánh về lễ đọc Tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh trên Quảng trường Ba Đình lịch sử, đã chấm dứt hơn 80 năm nô lệ thực dân Pháp của dân tộc Việt Nam, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ Cộng hoà Đây là một sự kiện lịch sử lớn của dân tộc vì vậy bộ phim này rất có giá trị, là tài sản quý hiếm của Quốc gia Việt

Nam.

Đối với tài liệu nghe-nhìn mà nội dung về các cá nhân thì giá trị của chúng được xác định bởi sự công nhận của xã hội và quốc gia mà cá nhân đó phục vụ.

Ví dụ: ảnh về Chủ tịch Hồ Chí Minh, Phạm Văn Đồng, Tôn Đức Thắng, Võ Nguyên Giáp là

những tài sản vô giá của dân tộc

Đối với tài liệu nghe-nhìn mà nội dung về danh lam, thắng cảnh không nhất thiết phải giữ lại tất cả mà chỉ lựa chọn những tài liệu nghe-nhìn về những địa danh tiêu biểu, có tính điển hình cho một vùng, một quốc gia, trong đó đặc biệt phải chú ý đến những tài liệu nghe-nhìn về kiến trúc, văn hoá.

2.4.2 Tiêu chuẩn mức độ tin cậy của thông tin

Để kiểm tra độ tin cậy của thông tin trong tài liệu nghe - nhìn chúng ta có thể dùng các phương

pháp phân tích, phê phán sử liệu học hoặc đối chiếu, so sánh với tài liệu chữ viết kèm theo , xác minh qua phỏng vấn nhân chứng, đặc biệt là

xem xét kỹ thuật làm ra tài liệu có phù hợp với điều kiện tại thời điểm đó hay không.

2.4.3 Tiêu chuẩn thông tin đầy đủ

2.4.4 Tiêu chuẩn mức độ phản ánh đầy đủ về sự kiện và con người

Khi xác định giá trị tài liệu nghe-nhìn cần có đủ lượng thông tin về một sự

kiện hay một con người nhất định; cần phải lựa chọn những tài liệu nghe-

nhìn có tính chất khái quát cao.

2.4.5 Tiêu chuẩn tài liệu kèm theo

Bên cạnh tài liệu nghe-nhìn còn có tài liệu chữ viết cũng là một phần của tài liệu nghe-

nhìn giúp chúng ta hiểu đầy đủ hơn về độ tin cậy của thông tin trong tài liệu Vì vậy, nếu tài liệu nghe-nhìn thiếu chú thích, hoặc chú thích chưa đủ độ tin cậy thì cần phải xác minh, bổ sung để làm sáng tỏ.

2.4.6 Tiêu chuẩn các kiểu ảnh và đoạn phim

Khi xác định giá trị tài liệu nhìn cần chú ý lựa chọn những

nghe-kiểu ảnh, đoạn phim khác nhau về một chủ đề hay một sự kiện để có thể so sánh, đối chiếu với thực tế.

2.4.7 Tiêu chuẩn về thời gian và địa điểm

hình thành tài liệu Nghe-Nhìn.

Khi xác định giá trị tài liệu nghe-nhìn phải

nghiên cứu xem tài liệu đó được hình thành trong bối cảnh lịch sử cụ thể nào, ở đâu và bao giờ Phân tích thời gian, địa điểm xuất hiện tài liệu nghe-nhìn là phải chú ý tới đặc điểm của nơi đã lập ra tài liệu có ảnh hưởng đến các quan hệ xã hội, kinh tế, chính trị của đất nước, của địa phương như thế nào.

2.4.8 Tiêu chuẩn tác giả

- Tác giả của tài liệu nghe nhìn là người sáng tạo ra sản phẩm bằng sự phối hợp các lĩnh

2.4.9 Tiêu chuẩn bản gốc

 Tài liệu lưu trữ nói chung có đặc điểm phải là bản gốc do đó để lựa chọn tài liệu lưu trữ nghe-nhìn có giá trị đưa vào lưu trữ thì phải chú ý tới tiêu chuẩn bản gốc,

cụ thể là phải lựa chọn những tài liệu

gốc, khi không có bản gốc mới được lựa chọn bản sao;