báo cáo tài nguyên rừng

Rừng thông ở Thụy Điển Trong đó hệ sinh thái là một hệ thống bao gồm quần xã sinh vật gồm sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ và sinh vật phân huỷ và các yếu tố môi trường vật lý, trong

Tài nguyên rừng

NỘI DUNG

1 KHÁI NIỆM VÀ Ý NGHĨA

2 PHÂN LOẠI TÀI NGUYÊN RỪNG

3 VAI TRÒ CỦA RỪNG

4 TÀI NGUYÊN RỪNG THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM

5 NGUYÊN NHÂN SUY THOÁI RỪNG

6 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ TN RỪNG

TÀI LIỆU HỌC TẬP

1 Tài nguyên Rừng Nguyễn Xuân Cự, Đỗ Đình Sâm.

2 Hệ sinh thái rừng nhiệt đới Nguyễn Nghĩa Thìn.

3 Luật Bảo vệ và phát triển rừng, 2004.

4 Các văn bản liên quan và hướng dẫn thi hành luật

5 Cẩm nang Lâm nghiệp.

6 Báo cáo hiện trạng tài nguyên rừng của FAO, 2010

7 Web: Bộ Tài nguyên và Môi trường, Cổng thông tin điện tử Chính phủ, Cục Kiểm Lâm.

NỘI DUNG BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ

1 Mối quan hệ giữa tài nguyên rừng và biến đổi khí

hậu?

2 Hiện trạng, nguyên nhân và biện pháp phòng chống,

quản lý cháy rừng?

3 Vai trò của rừng đối với phát triển kinh tế xã hội và

bảo vệ môi trường?

4 Nguyên nhân và hậu quả của suy thoái tài nguyên

rừng?

5 Tác động của hoạt động du lịch sinh thái đối với tài

và đa dạng

ĐẶT VẤN ĐỀ

Việc khai thác và sử dụng các tài nguyên rừng với mục đích phát triển kinh tế làm rừng biến đổi rất nhiều về diện tích, đa dạng sinh học, chất lượng tài nguyên.

Các tác động tiêu cực, vượt quá khả năng tự phục hồi tự nhiên của rừng.

1 KHÁI NIỆM CHUNG

KHÁI NIỆM

• Rừng là một hệ sinh

thái bao gồm cây gỗ (lớn) có mật độ nhất định, có khả năng tạo nên điều kiện riêng (hoàn cảnh rừng).

(Theo Temslay,1935; Vili, 1957; Odum, 1966).

Rừng thông ở Thụy Điển

Trong đó hệ sinh thái là một hệ thống bao gồm quần xã sinh vật (gồm sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ và sinh vật phân huỷ) và các yếu tố môi trường vật lý, trong đó có sự tương tác giữa chúng với nhau.

VQG Sai Yok Thái Lan

Quần lạc sinh địa là tổng hợp

hưởng lẫn nhau và với hoàn

cảnh bên ngoài (M.E.

Tcachenco, 1952)

KHÁI NIỆM

thực vật rừng, động vật rừng, vi sinh vật rừng, đất rừng và các yếu tố môi trường khác, trong

đó cây gỗ, tre nứa hoặc hệ thực vật đặc trưng

là thành phần chính có độ che phủ của tán rừng

từ 0,1 trở lên.

Theo Luật bảo vệ và Phát triển Rừng, 2004 :

1.2 HỆ SINH THÁI RỪNG

QUÁ TRÌNH QUANG HỢP Ở THỰC VẬT

CÂN BẰNG CACBON TOÀN CẦU

CỦA HỆ SINH THÁI CẠN

1.2.2 ĐẶC TRƯNG ĐIỂN HÌNH CỦA

HỆ SINH THÁI RỪNG TỰ NHIÊN

• Chức năng cơ bản của hệ sinh thái rừng là thực hiện vòng tuần hoàn vậtchất và dòng năng lượng

• Vòng tuần hoàn vật chất trong hệ điển hình là một hệ động lực kín, diễn ranhanh, mạnh và hiệu quả

• Dòng năng lượng trong hệ là một hệ động lực hở Năng lượng đến trong hệkhởi nguồn từ năng lượng mặt trời

• Thành phần sinh vật rất đa dạng và phong phú

• Khả năng tự phản ứng lại những cú sốc từ môi trường và thiết lập lại trạngthái cân bằng lớn nên tính bền vững ngày càng cao và ổn định

• Thảm thực vật gồm nhiều tầng cây gỗ và cây bụi, sử dụng tối đa nănglượng ánh sáng mặt trời

1.2.2 ĐẶC TRƯNG ĐIỂN HÌNH CỦA

HỆ SINH THÁI RỪNG TỰ NHIÊN

• Các sinh vật thích nghi với nhau và thích nghi với yếu tố môi trường, tồntại sự cần bằng giữa các yếu tố hữu sinh và các yếu tố vô sinh

• Một số loài mất đi, một số loài khác xuất hiện (từ nơi khác đến), tính đadạng của quần xã ngày càng tăng lên

• Các loài trong quần xã đỉnh cực thường có kích thước lớn, tuổi thọ cao vàchu kỳ sống phức tạp

• Tổng sinh khối ngày càng lớn, tỷ số giữa gia tăng sinh khối trên tổng sinhkhối giảm do cường độ hô hấp tăng

• Chuỗi, lưới thức ăn, phân bố cá thể, phân hoá tổ sinh thái ngày càng phứctạp

1.2.3 CẤU TRÚC CỦA HỆ SINH THÁI RỪNG

a) Khái niệm cấu trúc hệ sinh thái rừng:

Quy luật sắp xếp tổ hợp của các thành phần cấu tạo nên các quần thể thực vật trong hệ sinh thái rừng theo không gian và thời gian Bao gồm:

- Cấu trúc sinh thái : Gồm các nhân tố tổ thành thực vật, dạng sống và tầng phiến

- Cấu trúc hình thái : Gồm cấu trúc trên mặt phẳng đứng (hiện tượng phân tầng), cấu trúc trên mặt phẳng ngang (mật độ và mạng phân bố cây trong quần thể)

Rừng mưa nhiệt đới Cấu trúc của hệ thực vật

Tầng cây bì

b) Đặc điểm cấu trúc hệ sinh thái rừng

b.1 T ổ thành thực vật

• Hệ sinh thái rừng mưa hỗn hợp : Tổ thành loài cây phức

tạp nhất, trong đó không có một loài cây nào giữ vai trò

ưu thế, phần lớn các loài cây chỉ có ít cá thể đại diện trong quần thể.

• Hệ sinh thái rừng đơn ưu: Tổ thành loài cây đơn giản và

chỉ có một vài loài cây có xu hướng dành được ưu thế

• Rừng đơn ưu (thuần loài - chiếm 90% tổng số loài cây

trong quần thể)

ƯU ĐIỂM CỦA HST RỪNG HỖN LOÀI

Tận dụng triệt để không gian dinh dưỡng trên mặt đất và dưới mặt đất

Có khả năng cải tạo đất tốt

do sự phong phú của tầng thảm mục và tác dụng của

hệ rễ.

Tính ổn định của quần thể cao, có khả năng chống đỡ với các nhân tố bất lợi: sâu bệnh, lửa rừng, gió hại.

Khu hệ động vật và vi sinh vật phong phú.

NHƯỢC ĐIỂM CỦA HST RỪNG HỖN LOÀI

Quan hệ giữa các loài

b.2 Tầng phiến

Phân loại:

• Cây gỗ lớn và cây bụi

• Loài cây thân cỏ

b.3 Tầng và hiện tượng phân tầng

thức sinh trưởng và đặc tính sinh thái giống nhau.

của quần lạc thực vật, khác với những tầng khác về phương diện hình thái, thành phần loài cây, sinh thái và quan hệ thực vật quần lạc Trong mỗi tầng có kiểu quan hệ riêng biệt giữa cá thể với các yếu tố môi trường của quần lạc mà các cá thể đó tồn tại.

b.3 Tầng và hiện tượng phân tầng

Rừng mưa nhiệt đới Hình thái của thực vật

b.4 Dạng sống

• Dạng sống: Bao gồm nhiều loài thực vật có thể khác nhau rất xa trong hệ thống phân loại tự nhiên nhưng cùng giống nhau về biện pháp và con đường thích nghi với cùng một hoàn cảnh sinh thái.

Ví dụ:

- Dạng sống của các loài cây gỗ lớn.

- Hiện tượng ra hoa trên thân

- Hiện tượng bạnh vè

- Rễ cọc trên đất cát và rễ cà kheo trên đất đầm lầy.

1.3 DIỄN THẾ SINH THÁI

Khái niệm:

• Diễn thế rừng là sự thay thế thế hệ cây rừng này bằng thế hệ cây rừng khác mà trong đó tổ thành các loài cây gỗ, nhất là loài cây ưu thế sinh thái, có sự thay đổi cơ bản Chính là sự thay thế hệ sinh thái rừng này bằng hệ sinh thái rừng khác.

1.3 DIỄN THẾ SINH THÁI

• Theo Odum (1956) diễn thế là quá trình phát triển theo thứ bậc của các quần thể liên quan tới những biến đổi về cấu trúc của các loài và của các quá trình tiến triển trong quần thể theo thời gian.

• Mọi quy trình diễn thế đều có liên hệ với biến chuyển

cơ bản của dòng năng lượng nhằm duy trì một hệ thống ổn định (Dolam và Pinketop, 1955; Magalep, 1968).

Tính ổn định của hệ sinh thái rừng

được thể hiện:

Thích nghi cao với điều kiện lập địa.

Tính chống chịu cao với các tác nhân gây hại như sâu

bệnh và lửa rừng.

Chất lượng rừng tốt.

Sản lượng rừng cao.

Diễn thế rừng lim xanh ở Hữu Lũng và Sông Thương

Kiểu phụ nguyên sinh hay phục hồi

Kiểu phụ khí hậu rừng lim nguyên sinh hay phục hồi

Kiểu phụ phức tạp do

chặt đốn gỗ gây nên

Kiểu phụ thổ nhưỡng thứ sinh sau nương rẫy (Mỡ, ràng ràng, chẹo)

Cây gỗ xen nứa Bồ đề Giang Vầu

Rừng nứa xen cây gỗ

Rừng nứa Rừng nứa – cây bụi Trảng cây bụi

Ý nghĩa sinh thái và

kinh tế của rừng

TẦM QUAN TRỌNG CỦA RỪNG

Rừng góp phần điều hòa khí hậu, nước trên mặt đất.

Rừng có vai trò quan trọng trong việc hình thành và bảo

vệ đất.

Rừng còn đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế xói mòn đất, làm cho lớp đất mặt được bảo vệ, chống được bồi đắp của các dòng sông, hồ

TẦM QUAN TRỌNG CỦA RỪNG

Rừng là những ngân hàng gen lớn, quý giá của nhân loại.

Rừng là nguồn cung cấp nơi cư trú, lương thực, thực phẩm,

nguyên liệu, nhiên liệu cho sự tồn tại và phát triển của xã hội

loài người.

VAI TRÒ CHÍNH CỦA

RỪNG

RỪNG LÀ LÁ PHỔI XANH

Rừng cung cấp chất hữu cơ, các chất

dinh dưỡng cho đất, chống xói mòn,

rửa trôi các chất dinh dưỡng.

Chông lũ lụt, chống sa mạc hóa, chắn

gió, chắn sóng, ….

RỪNG BẢO VỆ ĐẤT

RỪNG BẢO VỆ ĐẤT

RỪNG BẢO VỀ NGUỒN NƯỚC

Rừng có tác dụng giữ nước và làm sạch nguồn nước

RỪNG BẢO VỆ NGUỒN NƯỚC

Nước ở miền núi vốn dồi dào, nhưng….ngày nay vào mùa khô

Ph¶i ch¾t tõng

giät n-íc quý gi¸

C¶ b¶n Phæ C¶o, §ång V¨n chØ cßn l¹i vòng n-íc nµy

dïng cho ¨n uèng vµ mäi sinh ho¹t (n¨m 2002)

RỪNG LÀ NGUỒN CUNG CẤP GỖ

phẩm hoá học, cung cấp

sợi dệt, làm bột giấy, lấy

tinh dầu, nhựa cây,…

RỪNG CUNG CẤP CHẤT ĐỐT

Rừng là nguốn cung cấp

chất đốt quan trọng của

những khu vực dân cư sống

gần rừng, đặc biệt là ở các

nước đang phát triển.

Việc người dân vào rừng lấy

củi làm chất đốt đã là một

tập quán sinh hoạt sống lâu

CUNG CẤP LƯƠNG THỰC,

THỰC PHẨM DUY TRÌ SỰ TỒN TẠI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA LOÀI NGƯỜI

CUNG CẤP LƯƠNG THỰC

RỪNG GIÚP PHÁT TRIỂN KINH TẾ

RỪNG CUNG CẤP THUỐC CHỮA BÊNH

Bạch thiệt nhám

Cửu thảo bột

Dị tần thái

Ích mẫu nam Bạch thiệt

RỪNG CUNG CẤP THUỐC CHỮA BÊNH

RỪNG CUNG CẤP CÂY CẢNH

RỪNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH, PHỤC VỤ

MỤC ĐÍCH GIẢI TRÍ VÀ NGHIÊN CỨU

CẢNH QUAN Ở TRUNG QUỐC

CẢNH QUAN Ở TRUNG QUỐC

CẢNH QUAN Ở SAPA

ĐA DẠNG SINH HỌC

Rừng mưa nhiệt đới, Việt Nam

ĐA DẠNG SINH HỌC

Đa dạng sinh học rừng Việt Nam

ĐA DẠNG SINH HỌC RỪNG TRUNG QUỐC

ĐA DẠNG SINH HỌC RỪNG ÔN ĐỚI

ĐA DẠNG SINH HỌC

ĐA DẠNG SINH HỌC RỪNG NGẬP MẶN CẦN GIỜ