THIẾT KẾ BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT CHO MÔ HÌNH TẬP ĐOÀN, CÔNG TY MẸ-CON BẰNG PHẦN MỀM WKTSYS DESIGNING CONSOLIDATED FINANCIAL REPORTS FOR CORPORATIONS AND MOTHER-SON COMPANIES BY USI
Trang 1THIẾT KẾ BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT
CHO MÔ HÌNH TẬP ĐOÀN, CÔNG TY MẸ-CON BẰNG PHẦN MỀM WKTSYS
DESIGNING CONSOLIDATED FINANCIAL REPORTS FOR
CORPORATIONS AND MOTHER-SON COMPANIES
BY USING THE WKTSYS SOFTWARE
TRẦN ĐÌNH KHÔI NGUYÊN
Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng
NGUYỄN TẤN THÀNH
Công ty CP Tư vấn XD 533-CIENCO5
TÓM TẮT
Báo cáo tài chính được sử dụng để cung cấp thông tin cho các đối tượng quan tâm đến doanh nghiệp như ngân hàng, nhà đầu tư Tuy nhiên, việc lập báo cáo tài chính hợp nhất ở các tập đoàn, công ty mẹ- con còn mất nhiều thời gian, trong
đó có liên quan đến khả năng xử lý thông tin Bài viết này nghiên cứu đặc điểm tối
ưu của phần mềm để liên kết giữa phần mềm Wktsys với phần mềm ứng dụng excel nhằm thiết kế hệ thống báo cáo tài chính hợp nhất gồm bảng cân đối kế toán, kết quả kinh doanh, lưu chuyển tiền tệ một cách nhanh nhất và chính xác
ABSTRACT
Financial reports are useful for stakeholders to make decisions However, there are problems related to ability to prepare the consolidated financial statements This paper focuses on the software optimal features to combine the WKTSYS with the Excel sofware to prepare consolidated financial reports (balance sheet, income statement, and statements of cash flows) efficiently
1 Đặt vấn đề
Trong vòng một năm nay từ khi Việt Nam gia nhập tổ chức thương mại thế giới WTO, các nguồn vốn của các Tập đoàn nước ngoài ngày càng đầu tư nhiều vào Việt Nam Các Tổng công ty nhà nước được định hướng sang mô hình công ty mẹ-con Trong bối cảnh đó tính kịp thời và trung thực về thông tin tài chính của các Công ty, tập đoàn ngày càng trở nên quan trọng để nhà đầu tư có quyết định đúng đắn Trong khi đó việc lập báo cáo tài chính hợp nhất (BCTCHN) ở các tập đoàn còn rất chậm mà nguyên nhân chủ yếu là từ khả năng xử lý thông tin Với ý nghĩa đó, nghiên cứu sự liên kết giữa các phần mềm để tự động hóa trong việc hợp nhất báo cáo tài chính là cần thiết
Hiện nay có một số chương trình kế toán đã lập được báo cáo tài chính tổng hợp như Accounting, Bravo, Asia soft, Wktsys Tuy nhiên việc lập báo cáo tài chính hợp nhất là công việc rất phức tạp mà mỗi một chương trình kế toán không thể tự động hóa hoàn toàn Cụ thể các chương trình kế toán trên chưa thực hiện được công việc tính toán và loại trừ trước khi cộng hợp nhất mà phải nhập số
Trang 2liệu từ chương trình kế toán vào excel một cách thủ công để thực hiện hợp nhất báo cáo tài chính Việc nghiên cứu, tiếp cận các tính năng “mở” các phần mềm này
để lựa tìm ra giải pháp tối ưu để lập báo cáo tài chính hợp nhất là việc cần thiết đối với các nhà quản trị
Trong bài viết này, dựa trên chuẩn mực kế toán hiện hành, các tác giả giới thiệu phương pháp liên kết giữa phần mềm kế toán Wktsys với Excel và chúng tôi
sử dụng nó để thiết kế nhanh báo cáo tài chính hợp nhất, một vấn đề mà hiện các tập đoàn và các công ty mẹ - công ty con rất quan tâm Wktsys, một phần mềm kế toán rất mạnh đang được các doanh nghiệp quan tâm nghiên cứu và ứng dụng
2 Các công việc cần xử lý khi lập báo cáo tài chính hợp nhất
Theo chuẩn mực kế toán số 25 việc lập BCTCHN gồm bảng cân đối kế toán (BCĐKT), báo cáo kết quả kinh doanh (BCKQKD), báo cáo lưu chuyển tiền
tệ (BCLCTT) Về nguyên tắc khi lập BCTCHN là cộng dồn các khoản mục tương ứng lại với nhau Tuy nhiên, trong trường hợp tập đoàn có nhiều công ty con thì tính tương thích khi xây dựng BCTC trên là rất quan trọng để phần mềm có thể xử
lý tổng hợp các số liệu mà không gặp sai sót
Khi lập báo cáo tài chính hợp nhất phải xác định các khoản mục cần loại trừ trước khi hợp nhất Cụ thể:
BCĐKT: Đối với các khoản mục không phải điều chỉnh (không trùng lắp), hợp nhất bằng cách cộng các khoản mục tương đương của tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu của công ty mẹ và các công ty con Đối với các khoản mục đầu tư của công ty mẹ vào công ty con, lợi ích của cổ đông thiểu số, phải thu, phải trả nội bộ…phải điều chỉnh theo phương pháp thích hợp sau
đó mới cộng hợp nhất
BCKQKD: Hợp nhất trên cơ sở cộng tương ứng các khoản mục về doanh thu, giá vốn, thu nhập khác, chi phí tài chính, lợi nhuận gộp của công ty mẹ và các công ty con sau khi đã điều chỉnh các chỉ tiêu gồm: doanh thu, giá vốn, lãi lỗ nội
bộ, lợi ích của cổ đông thiểu số
BCLCTT: Xác định dòng tiền phát sinh nội bộ giữa công ty mẹ và công ty con
và giữa các công ty con để loại trừ trước khi cộng các chỉ tiêu tương ứng trên BCLCTT hợp nhất
3 Nghiên cứu thiết kế báo cáo tài chính hợp nhất bằng phần mềm Wktsys
3.1 Nghiên cứu phương pháp tổng hợp dữ liệu bằng sổ điện tử
Nhằm mục đích tự động hóa công việc tổng hợp số liệu từ các Công ty con vào số liệu của toàn Công ty Dùng phần mềm Visual Foxpro 7.0 để thiết kế sổ điện tử có tên SODIENTU.DBF, tập tin này có cấu trúc gồm các trường (SONGUON, DIEUKIEN) Trong cột sổ nguồn khai báo tập tin KTTVCTY.DBF chứa các công ty con và công ty mẹ Cụ thể khai báo như sau:
N: là số công ty con thì khai báo N thư mục chứa dữ liệu các công ty con
GROUP: thư mục dữ liệu chứa dữ liệu của công ty mẹ
Trang 3 Thư mục dữ liệu các công ty con được khai báo trong tập tin KTTVCTY.DBF nằm trong thư mục dữ liệu của công ty mẹ Tập tin này
có cấu trúc như sau:
Đối với dữ liệu các công ty con truyền về công ty mẹ dưới dạng bản sao dữ liệu (dạng nén *.ZIP) sau đó bung ra và tổng hợp dữ liệu toàn công ty
Đối với dữ liệu công ty liên kết tổ chức thư mục riêng, trên cơ sở đó xác định và ghi nhận phần sở hữu của nhà đầu tư trong lợi nhuận hoặc lỗ của công ty liên kết sau đó mới liên kết hợp nhất
Hình 1 Menu lệnh thực hiện báo cáo tài chính hợp nhất
Để hợp nhất dữ liệu các công ty con và công ty mẹ vào menu lệnh cập nhật
dữ liệu từ công ty con Sau khi cập nhật dữ liệu từ các công ty con và công ty mẹ kết quả sẽ tổng hợp dữ liệu của toàn tập đoàn Tuy nhiên trong quá trình kinh doanh sẽ có những giao dịch giữa công ty mẹ với công ty con như đầu tư vốn, mua bán hàng hóa giữa các công ty con, các khoản đầu tư vào công ty con Các nghiệp vụ này nếu cộng một cách đơn thuần sẽ tạo ra các bút toán trùng do các giao dịch này gây ra Do vậy giải pháp tối ưu là liên kết giữa phần mềm Wktsys với excel nhằm tính toán và loại trừ các giao dịch nội bộ, các nghiệp vụ cần điều chỉnh, phản ánh đúng kết quả kinh doanh trong toàn tập đoàn
3.2 Nghiên cứu liên kết phần mềm Wktsys với excel tạo báo cáo tài chính hợp nhất
Trong quá trình lập báo cáo tài chính hợp nhất chương trình Wktsys sẽ tổng hợp dữ liệu theo từng công ty con, tuy nhiên vẫn còn một số công việc phải tính toán và loại trừ các giao dịch nội bộ mà mỗi chương trình không thể thực hiện
Trang 4được Do vậy cần phải nghiên cứu liên kết giữa chương trình Wktsys với excel để
thiết kế bảng cân đối kế toán, kết quả kinh doanh, lưu chuyển tiền tệ hợp nhất một
cách tự động
Việc liên kết giữa Wktsys với excel để lập BCTCHN được thực hiện theo
sơ đồ :
Hình 2: Sơ đồ hợp nhất báo cáo tài chính
Chương trình liên kết giữa Wktsys với excel gồm: BCĐKTHN, KQKDHN,
LCTTHN thực hiện được cần thiết kế các file sau:
Files dbf : chứa dữ liệu nguồn từ các công ty con, công ty mẹ
Files wkp: khai báo các phép toán cộng, trừ, nhân, chia (+,-,*,/), lệnh để
kết xuất dữ liệu từ chương trình ra excel
Files cfg: Danh sách các cột và tiêu đề cột của bảng dữ liệu để hiệu chỉnh khi
cần thiết
Files xls: Dùng hàm DBSUM("songuon:,"cot_dulieu",dieukien) để tự động
cộng dữ liệu các công ty khi hợp nhất trên bảng cân đối kế toán, kết quả kinh
doanh, lưu chuyển tiền tệ Trong đó sổ nguồn là chứa dữ liệu các công ty con,
cot_dulieu: cột dữ liệu cần lấy, dieukien: điều kiện thỏa mãn khi cộng gộp.Ví
dụ: Lấy số dư cuối kỳ tiền mặt của công ty con A để cộng vào tập đoàn
#=DBSUM("KTTK","VNDCKNO-VNDCKCO","LEFT(MACTY,4)='CTYA'.AND.LEFT(MATK,2)='11'")
Lập trình các chương trình con để liên kết giữa phần mềm Wktsys với excel
Proc Start
<đoạn mã ứng dụng>
End Proc
<đoạn mã các chương trình con>
Chương trình bảng cân đối kế toán hợp nhất liên kết với excel
PROC START
local db
Tổng hợp dữ liệu toàn công
ty bằng phần mềm Wktsys
Dữ liệu công ty mẹ-con
Sai
Đúng Tập hợp các nghiệp vụ điều
chỉnh bằng phần mềm
Wktsys
Thực hiện chương trình liên kết giữa Wktsys với excel
Trang 5db=dbdbf(ap.dbcfg)
*AP.DB_BTQT.REMOVE("RECNO()=1")
MEM.Q=DB.FDSUM("TTVND_DN","MA_SO='270'")-DB.FDSUM("TTVND_DN","MA_SO='440'")
MEM.W=DB.FDSUM("TTVND_DK","MA_SO='270'")-DB.FDSUM("TTVND_DK","MA_SO='440'")
MEM.E=DB.FDSUM("TTVND_CK","MA_SO='270'")-DB.FDSUM("TTVND_CK","MA_SO='440'")
WT('Lệch TÀI SẢN + NGUỒN VỐN số đầu năm: '+tien_vn(mem.q,"999,999,999,999"))
kỳ:'+tien_vn(mem.w,"999,999,999,999"))
WT('Lệch TÀI SẢN + NGUỒN VỐN số cuối kỳ: '+tien_vn(mem.e,"999,999,999,999"))
db.use()
RETURN
Chương trình báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất liên kết với excel
PROC START
local db,db_tk
db=dbdbf(ap.dbcfg)
db_tk=dbdbf("kttk")
*MEM.R=DB_TK.FDSUM("VNDPSCO","LEFT(MATK,3)='142'")-DB_TK.FDSUM("VNDPSNO"," LEFT(MATK,3)='421'")
MEM.T=DB.FDSUM("TTVND_KN","MASO='50'")-
(DB_TK.FDSUM("VNDPSCO","LEFT(MATK,3)='421'")-DB_TK.FDSUM("VNDPSNO"," LEFT(MATK,3)='421'"))
WT('Lợi nhuận trước thuế (KTTK-LCTT)'+tien_vn(mem.t,"999,999,999,999")) db.use()
DB_TK.USE()
RETURN
Chương trình báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất liên kết với excel
PROC START
local db
db=dbdbf(ap.dbcfg)
mem.m=db.fdsum("TTVND_KN","LEFT(MASO,2)='91'")
DB.FDPUT("TTVND_KN","IIF(LEFT(MASO,2)='60',MEM.M,TTVND_KN)","AL L")
db.use()
RETURN
Các chương trình con trên thực hiện dữ liệu từng công ty con sẽ kết xuất từ chương trình ra excel và sẽ tự động tính toán và cho kết quả báo cáo tài chính hợp nhất theo yêu cầu
Trang 64 Ví dụ minh họa
Điển hình công ty A là công ty mẹ, B là công ty con
Lập bảng cân đối kế toán và kết quả kinh doanh hợp nhất tại công ty A năm 2007
4.1 Dữ liệu ban đầu
+ Bảng cân đối kế toán công ty mẹ A, công ty con B,
+ Bảng kết quả kinh doanh công ty mẹ A, công ty con B
+ Dữ liệu công ty mẹ A, công ty con B
+ Trong năm có phát sinh nghiệp vụ sau:
* Công ty mẹ A đầu tư vào công ty con B: 35.000 tr giữ 78% quyền biểu quyết Phần sở hữu của cổ đông thiểu sổ ở công ty B: 45.000 x 22% = 10.000tr (vốn đầu tư của chủ sở hữu trên bảng cân đối kế toán công ty B là: 45.000tr) Lợi ích cổ đông thiểu số:57,6 x 22% = 12,7tr
* Công ty mẹ A đầu tư vào Công ty liên kết C: 150.000 cổ phiếu ứng với tổng giá trị đầu tư 15.000 (triệu đồng) tương ứng với hàng tồn kho là 5.000tr, tài sản cố định là 10.000tr Giá trị hợp lý khi mua hàng tồn kho là 5.000tr, tài sản cố định là 8.000tr, lợi thế thương mại 2.000 (phân bổ 20 năm) Giá trị đầu tư vào công ty liên kết C được điều chỉnh khi hợp nhất theo phương pháp vốn chủ sở hữu là: (10.000 – 8.000): 10 năm + 2.000 :20 năm= 300tr
*Công ty mẹ A bán hàng cho công ty con B giá vốn 200tr, giá bán 250tr, hàng tồn kho tại công ty con B: 50% số hàng đã mua của công ty mẹ Công
ty con B đã thanh toán toàn bộ tiền cho công ty mẹ A Lãi nội bộ 250 – 200
= 50 chỉ được ghi nhận 25 (50 x 50%), bút toán điều chỉnh giảm doanh thu tiêu thụ nội bộ của Công ty mẹ A: 250 x 50% = 125, giảm giá vốn nội bộ
200 x 50% =100, giảm thu nhập nội bộ 125 – 100 = 25
4.2 Phương pháp liên kết giữa Wktsys với excel để hợp nhất báo cáo tài chính
Bước 1: Vào sổ điện tử SODIENTU.DBF tổng hợp dữ liệu công ty mẹ,
công ty con
Bước 2: Vào phần mềm Wktsys tập hợp các bút toán trùng để loại trừ trước
khi hợp nhất
Bước 3: Giới hạn vùng Excel để liên kết bằng lệnh PUTDBSUM
(10,108,"D","G")
Bước 4: Liên kết Wktsys với Excel tạo bảng cân đối kế toán, báo cáo kết
quả kinh doanh hợp nhất
4.3 Kết quả liên kết giữa Wktsys với excel hợp nhất báo cáo tài chính toàn công
ty
Khi liên kết giữa Wktsys với excel kết quả bảng cân đối kế toán và kết quả kinh doanh hợp nhất như sau:
Trang 7Bảng 1 Cân đối kế toán hợp nhất Công ty A tại ngày 31/12/207
Đơn vị tính : 1.000.000 đồng
Chỉ tiêu
Công ty mẹ A Công ty con B Điều chỉnh Hợp
nhất Tài sản Nguồn vốn Tài sản Nguồn vốn Tăng(+) Giảm(-)
Tài sản
7.Lợi thế thương mại
Tổng cộng tài sản 70.350 48.600 35.325 83.625 Nguồn vốn
3.Vốn đầu tư chủ sở hữu 40.600 45.000 (35.000)
(12,7) 50.600 4.Lợi nhuận chưa phân phối 700 560 (25)
Lợi ích của cổ đông thiểu số 12,7
Tổng cộng nguồn vốn 70.350 48.600 (35.325) 83.625
Bảng 2 Kết quả kinh doanh hợp nhất Công ty A năm 2007
Chỉ tiêu Công ty mẹ A Công ty
Con B Điều chỉnh
Hợp nhất KQKD
2 Giá vốn + chi phí quản lý 900 1.420 100 2.220
5 Thuế TNDN phải nộp
6.Lợi nhuận sau thuế TNDN 72 57,6 (25) 104,6
6.2 Lợi nhuận sau thuế của cổ đông
Trang 85 Kết luận
Nghiên cứu liên kết giữa phần mềm kế toán Wktsys với excel để thiết kế báo cáo tài chính hợp nhất bằng các chương trình con nhằm hỗ trợ cho việc tính toán, truy xuất dữ liệu một cách tự động giảm bớt các công việc kế toán thủ công Với phương pháp liên kết tối ưu như trên sẽ giúp việc lập báo cáo tài chính hợp nhất được nhanh chóng và chính xác, sử dụng rất hiệu quả ở các công ty mẹ-con
Cụ thể là tiết kiệm rất nhiều công sức trong quá trình nhập số liệu, thuận tiện cho việc nhà quản trị khi yêu cầu các công ty con cung cấp thông tin, ngoài ra còn một
số ưu điểm nổi bật như: dễ khai thác sử dụng, kết xuất kết quả chi tiết, cho phép
thiết kế nhiều biểu mẫu báo cáo theo yêu cầu
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Chuẩn mực kế toán sô 25 hợp nhất kinh doanh đầu tư vào công ty con, Bộ tài chính, 2003
[2] Nguyễn Văn Trứ, Làm kế toán bằng máy vi tính, Nhà xuất bản thống kê,
2003
[3] Nguyễn Thanh Phong,Excel trong kế toán, Nhà xuất bản thống kê, 2004
[4] Lập trình quản lý Visual Foxpro 7.0, Nhà xuất giao thông vận tải, 2007
[5] Website: http://www.infobus.com.vn/
[6] Website: http://www.giaiphapexcel.com.vn/
