Thuốc Lá và Các Tác Hại docx

Hút thuốc lá thụ động là gì?Hút thuốc lá thụ động: Là hít phải khói thuốc trong môi trường không khí, trong đó bao gồm khói thuốc từ đầu điếu thuốc đang cháy và khói thuốc do ngư

Thuốc lá và tác hại của thuốc lá

Bs CK2 Nguyễn Phạm Hà

GĐ Trung Tâm Truyền Thông GDSK tỉnh BRVT

Thách thức

• Hút thu c b hi u l m là s l a ch n tùy ố ị ể ầ ự ự ọ

thích c a m i cá nhân (1/3 ng ủ ỗ ườ i hút thu c ố

>< 2/3 ng ườ i không hút thu c) ố

• Nicotine là ch t gây nghi n nên m t khi ấ ệ ộ

nghi n thì vi c b thu c s r t khó khăn ệ ệ ỏ ố ẽ ấ -> c n s giúp đ c a gia đình, b n bè và ầ ự ỡ ủ ạ

c ng đ ng ộ ồ

Thiếu hiểu biết về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe

• Ni m tin: ề ng i hút thu c cho r ng h có th gi m ườ ố ằ ọ ể ả

ho c b thu c tr c khi các v n đ s c kh e x y ra ặ ỏ ố ướ ấ ề ứ ỏ ả

• Tôi th y nhi u ng i hút mà v n kho ! ấ ề ườ ẫ ẻ

• Thu c lá làm cho tôi th giãn ố ư

• Tôi không th t ng t ng đ c; cu c đ i không có ể ưở ượ ượ ộ ờ

thu c thì s nh th nào? ố ẽ ư ế

• Th c t : ự ế h u h t ng i hút thu c lá không th b ầ ế ườ ố ể ỏ

thu c, và c tính g n m t n a s ch t vì các b nh ố ướ ầ ộ ử ẽ ế ệ liên quan đ n hút thu c lá ế ố

• Thu c lá là nguyên nhân gây ch t duy nh t có th ố ế ấ ể

• Thu c lá đã gi t ch t m t n a s ng ố ế ế ộ ử ố ườ i hút

• Thu c lá gi t ch t kho ng 5,4 tri u ng ố ế ế ả ệ ườ i m i năm ỗ

• > 1 t ng ỉ ườ i trên toàn th gi i hi n đang hút thu c ế ớ ệ ố lá

• Ti p t c gia tăng các n ế ụ ở ướ c đang phát tri n ể

Nạn dịch thuốc lá Toàn cầu

Nạn dịch thuốc lá Toàn cầu

Tình hình hút thuốc lá tại Việt Nam như thế nào?

• Vi t Nam là m t trong nh ng n c có t l hút thu c ệ ộ ữ ướ ỉ ệ ố cao nh t: ấ

– 56.1% nam gi i và 1.8% n gi i hút thu c ớ ữ ớ ố (Đi u ề tra y t qu c gia, 2002) ế ố

• Theo WHO, hàng năm Vi t Nam có 40000 ng i ch t ệ ườ ế

vì các b nh liên quan đ n thu c lá ệ ế ố

– Đ n năm 2030, con s này s tăng lên t i 70000 ế ố ẽ ớ

ng i m i năm ườ ỗ

• T ng chi cho thu c lá 2002: 10.400 t ; 2007: 14.000 t ổ ố ỉ ỉ

Các bệnh gây ra bởi thuốc lá

Tû lÖ ung th phæi ë ng êi hót thuèc cao gÊp 10 lÇn so víi

ng êi kh«ng hót thuèc

Người hút thuốc mắc và tử vong do COPD cao

hơn 10 lần so với người không hút thuốc

Giãn phế nang Giãn phế quản

Hót thuèc lµm t¨ng nguy c¬ ung th phæi,

ung th miÖng vµ ung th thùc qu¶n

Người hút thuốc có tỷ lệ ung thư miệng cao gấp 27 và ung thư thanh quản cao gấp 12 lần người không hút thuốc

Hút thuốc làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch gấp 2 – 3 lần

- Cơn đau thắt ngực

- Nhồi máu cơ tim

- Viêm tắc mạch chi

Hút thuốc làm tăng nguy cơ loét dạ dày và

bệnh mạch vành

Hút thuốc gây xuất huyết não

Thuốc lá làm giảm khả năng tình dục, gây bất lực và tăng nguy cơ vô

sinh ở cả 2 giới

Các bệnh ung thư khác

• Ung th th n, bàng quang (40-70% có s d ng ư ậ ử ụ thu c lá) ố

• Ung th tuy n t y ( thu c lá chi m 30% nguyên ư ế ụ ố ế nhân)

• Ung th b ph n sinh d c c 2 gi i ư ộ ậ ụ ở ả ớ

Tác hại của thuốc lá đối với

phụ nữ và trẻ em

• Ung thư vỳ

• Ung thư cổ tử cung

• Nguy cơ xảy thai ở phụ nữ hỳt

Hút thuốc lá thụ động là gì?

Hút thuốc lá thụ

động:

Là hít phải khói thuốc

trong môi trường

không khí, trong đó

bao gồm khói thuốc

từ đầu điếu thuốc

đang cháy và khói

thuốc do người hút

thuốc thở ra.

Tác hại của hút thuốc lá

thụ động?

ra.

Tác hại của hút thuốc lá

thụ động?

Tác hại của hút thuốc lá

thụ động?

(Sir Richard Doll, 1985)

Tác hại của hút thuốc lá thụ động?

Tác hại của hút thuốc lá

thụ động?

Tác hại của hút thuốc lá

• 95% ng ườ i hút thu c th ố ườ ng

Tình hình hút thuốc thụ động

tại Việt Nam?

Làm thế nào để bảo vệ người dân khỏi hút thuốc lá thụ động?

• Th c hi n môi tr ự ệ ườ ng không khói thu c ố

(Smoke-free Environments - SFE) v i m c ớ ụ tiêu:

– Đ m b o môi tr ả ả ườ ng không khói thu c trong ố ở nhà, n i làm vi c và c các nhà hàng và quán ơ ệ ả

bar.

• Bi n pháp x ph t h u hi u ệ ử ạ ữ ệ

• Truy n thông giáo d c v th c hi n và duy ề ụ ề ự ệ trì môi tr ườ ng không khói thu c ố

Khuyến cáo phòng chống phơi

nhiễm khói thuốc lá

• Theo đi u 8 Công c khung v ki m soát thu c lá đã ề ướ ề ể ố

đ c Vi t Nam thông qua: Các bên c n th c hi n các ượ ệ ầ ự ệ

Có mức an toàn nào đối với hút

thuốc lá thụ động?

• H th ng l c không khí thông th ng ch có th lo i b ệ ố ọ ườ ỉ ể ạ ỏ

nh ng h t b i l n ch không th lo i b đ c h t b i ữ ạ ụ ớ ứ ể ạ ỏ ượ ạ ụ

nh ho c khí trong khói thu c ỏ ặ ố

• Các h th ng thông gió và đi u hòa không khí có th ệ ố ề ể

đ a khói thu c th đ ng t m t khu v c t i m i n i ư ố ụ ộ ừ ộ ự ớ ọ ơ trong tòa nhà.

• Vi c chia khu v c ng i hút thu c, l c không khí ho c ệ ự ườ ố ọ ặ thông gió các tòa nhà không th lo i b h t s ph i ể ạ ỏ ế ự ơ nhi m hút thu c th đ ng đ i v i nh ng ng i không ễ ố ụ ộ ố ớ ữ ườ hút thu c (ố CDC, 2006).

Duoc tieu

Khong duoc tieu

Nếu không cấm hoàn toàn: không có tác dụng

“Cách duy nhất để bảo vệ người không hút thuốc

khỏi phơi nhiễm với hút thuốc lá thụ động là thực

thi môi trường không khói thuốc ở nơi làm việc và

nơi công cộng ” (WHO 2007)

Làm thế nào để bảo vệ người dân khỏi hút thuốc lá thụ động?

• Vì v y b thu c lá là hành đ ng vô cùng c n ậ ỏ ố ộ ầ

thi t đ i v i nh ng ng ế ố ớ ữ ườ i nghi n thu c lá ho c ệ ố ặ

đang s d ng thu c lá vì chính s c kho c a b n ử ụ ố ứ ẻ ủ ả thân và nh ng ng ữ ườ i xung quanh Tuy nhiên, đ ể

"cai" đ ượ c thu c lá là vi c không đ n gi n nên ố ệ ơ ả

b n thân ng ả ườ i s d ng thu c lá c n có s quy t ử ụ ố ầ ự ế tâm, cùng v i s ng h , đ ng viên c a ng ớ ự ủ ộ ộ ủ ườ i

thân

Truyền thông về tác hại của Hút thuốc lá

Tăng cường giáo dục, truyền thông thay đổi hành vi

Truyền thông về SFE Nuôi dưỡng trẻ trong môi

trường không khói thuốc!

Tăng cường giáo dục, truyền thông thay đổi hành vi

Lên tiếng phản đối hành vi hút thuốc nơi công cộng

Nuôi dưỡng trẻ trong

môi trường không khói

thuốc!

Tăng cường giáo dục, truyền thông thay đổi hành vi

Tư vấn về tác hại của thuốc lá;

Tư vấn cai nghiện thuốc lá.

Tăng cường giáo dục,

truyền thông thay đổi hành vi

“Tr v thành niên hôm nay chính là nh ng khách hàng th ng ẻ ị ữ ườ

xuyên ti m năng trong t ng lai, đ i đa s nh ng ng i hút thu c ề ươ ạ ố ữ ườ ố

b t đ u hút thu c l n đ u tiên khi h đang đ tu i v thành ắ ầ ố ầ ầ ọ ở ộ ổ ị

niên”.

Philip Morris internal document (1981)

Khuyến cáo thực hiện nơi làm việc không khói thuốc

Một số nguyên tắc về môi

trường không khói thuốc

Sử dụng biển cấm hút thuốc tiêu chuẩn

Xây dựng kế hoạch triển khai và

thực thi luật

• Thi t k b tài li u thông tin cho các doanh nghi p, c ế ế ộ ệ ệ ơ quan h ng d n chi ti t v cách th c hi n lu t và các ướ ẫ ế ề ự ệ ậ

ch tài x ph t khi không tuân th ế ử ạ ủ

• Quy đ nh trách nhi m nh c nh , s ph t c th cho ị ệ ắ ỏ ử ạ ụ ể

thanh tra ph trách vi c th c thi lu t, và có t p hu n ụ ệ ự ậ ậ ấ

• Có giai đo n chuy n giao kho ng 3 tháng ạ ể ả

• Có c ch đ công chúng ph n ánh v các vi ph m ơ ế ể ả ề ạ

• C n có chi n d ch truy n thông đ nâng cao nh n th c ầ ế ị ề ể ậ ứ

và m c đ tuân th lu t c a công chúng ứ ộ ủ ậ ủ

Cần phải giám sát và đánh giá tác động

Khuyến cáo thực hiện

nơi làm việc không khói thuốc

6 Đánh giá, giám sát, và thi

Thiết lập ban điều hành

lãnh đạo khoa, phòng khác nhau Tr ởng ban là thành viên ban lãnh đạo Đặc biệt nên co sự

tham gia tích cực của đoàn thanh niên.

động và tiến hành giám sát, đánh giá

hoạt động chính của kế hoạch thực thi việc đôn

đốc nhắc nhở, sử phạt

Đánh giá thực trạng

trí đã phù hợp ch a

thuốc còn xảy ra không - nguyên nhân

chống SHS ở mức nào

Xây dựng nội quy phù hợp

• Lý do xây dựng cơ sở không khói thuốc

• Các văn bản pháp lý hiện có

• Cân nhắc các biện pháp xử lý vi phạm

• Khi nào nội quy, quy định bắt đầu có hiệu lực

• Phòng ban, cá nhân nào có trách nhiệm trong việc

giám sát thực hiện nội quy

• Chú ý tuyệt đối không cho phép kinh doanh thuốc

lá trong cơ quan

• Hỗ trợ và tạo điều kiện gì cho ng ời hút thuốc có

mong muốn giảm hoặc bỏ thuốc

Phổ biến nội quy

– Thông báo chính thức tới toàn bộ nhân viên qua

hình thức họp, giao ban hàng tuần, lễ phát động

– Phổ biến cho bệnh nhân qua họp bệnh nhân,

bảng thông báo, văn bản

– Niêm yết nội quy tại phòng chờ, và các phòng

làm việc, phòng bệnh

Triển khai thực hiện

• Gắn biển cấm hút thuốc

• Dọn bỏ vật dụng liên quan đến việc hút thuốc, gạt tàn

• Có biển chỉ dẫn các địa điểm đ ợc phép hút thuốc nếu có, phải

là ngoàI trời

• Truyền thông về tác hại thuốc lá trong các cuộc họp, hội nghị

của cơ quan bằng các hình thức khác nhau nh văn nghệ, cuộc thi tìm hiểu vv.

• Phát động thi đua, đ a ra các hình thức tuyên d ơng , khen th

– § a néi dung PCTHTL vµo tiªu chuÈn thi ®ua vµ

kiÓm tra chÐo

– Cã h×nh thøc sö ph¹t thÝch hîp §©y lµ mét trong

nh÷ng yÕu tè cùc kú quan träng cho thµnh c«ng

– S¬ kÕt, tæng kÕt

§¸nh gi¸, gi¸m s¸t!

1 Đo các ch s ỉ ố

– S ng i đang hút thu c ố ườ ố

– Nh n th c ậ ứ

– S ng i tham gia cai thu c ố ườ ố

– S ng i b thu c thành công ố ườ ỏ ố

TƯ VẤN ĐIỀU TRỊ HỖ TRỢ

CAI THUỐC LÁ

• Kéo dài tuổi thọ

• Ổn định nguy cơ ung thư phổi nhưng không

giảm hoàn toàn

• Nguy cơ mắc bệnh tim mạch giảm về mức

của người không hút thuốc lá sau 10 năm cai

thuốc lá.

• Làm chậm lại tốc độ suy giảm chức năng

phổi

• Cải thiện sức khỏe sinh sản

• Tăng cường phục hồi sau phẫu thuật

Ích lợi lên sức khỏe của cai thuốc lá

• Hơn 70% người Mỹ hút thuốc lá đã thử bỏ thuốc lá 1

– Khoảng 46% người cố gắng bỏ mỗi năm

– Ít hơn 5% người cố gắng bỏ vẫn không hút sau 1 năm

– Tỷ lệ tương tự ở các quốc gia có chương trình phòng chống

– 30% - 50% cố gắng bỏ; <5% cai được lâu dài.

• Một số người sau vài lần thất bại đã thành công 3

– Trong cai thuốc lá không có thất bại thực sự

1 Fiore MC, et al US Department of Health and Human Services Public Health Service June 2000 2 Foulds J, et al Expert

Opin Emerg Drugs 2004;9:39–53 3 Grandes G, et al Br J Gen Pract 2003;53:101–107

Đa số muốn bỏ - Thiểu số thành công

α 4 β β 2 2 β α 2 4

α4β2 Nicotinic Receptor

Lý do không bỏ được thuốc lá = nghiện

Dopamine

Nicotine

1 Jarvis MJ BMJ 2004; 328:277-279 2 Picciotto MR, et al Nicotine and Tob Res 1999: Suppl 2:S121-S125.

• Tư vấn điều trị nhận thức hành vi:

Điều trị nhận thức – chuyển đổi hành vi

THỜ Ơ CÓ Ý ĐỊNH

THÀNH CÔNG

Nicotin thay

thế

bupropion vareniciline

Vị trí của các biện pháp hỗ trợ cai thuốc lá

• Ask  Hỏi tình trạng hút thuốc lá

• Advise  Khuyên bỏ thuốc lá

• Assess  Đánh giá mong muốn cai thuốc lá

• Assist  Hỗ trợ các biện pháp cai thuốc lá

• Arrange  Sắp xếp theo dõi cai thuốc lá

1 Fiore MC, et al US Department of Health and Human Services Public Health Service June 2000.

Tư vấn ngắn 5A trong hỗ trợ cai thuốc lá

Nicotine huyết tương

ng/ml

Thuốc lá

Viên nhai

Miếng dán Ngưỡng thèm thuốc

Thời gian

Cơ chế tác dụng của nicotin thay thế

Một số câu hỏi thường gặp về

cai thuốc

• Câu h i 1: ỏ T i sao tôi nên b thu c? ạ ỏ ố

• Tr l i: Vì s c kho c a b n và nh ng ng i s ng ả ờ ứ ẻ ủ ạ ữ ườ ố

cùng B n s s ng kho h n và th h n vì b thu c ạ ẽ ố ẻ ơ ọ ơ ỏ ố giúp b n tránh đ c nguy c b nh i máu c tim, tai ạ ượ ơ ị ồ ơ

bi n m ch não, các b nh ung th và các b nh đ ng ế ạ ệ ư ệ ườ

hô h p khác N u b n đang có thai thì ch có b ấ ế ạ ỉ ỏ

thu c b n m i có th mong con b n ra đ i kho m nh ố ạ ớ ể ạ ờ ẻ ạ

T t nhiên n u b thu c b n s có thêm kho n ti n d ấ ế ỏ ố ạ ẽ ả ề ư

d t đ dành cho nh ng vi c c n thi t khác ậ ể ữ ệ ầ ế

• Câu h i 2: ỏ Nh ng gì c n làm tr ữ ầ ướ c nh t n u tôi ấ ế quy t đ nh b thu c? ế ị ỏ ố

• Tr l i: Tr ả ờ ướ c h t ph i xác đ nh quy t tâm, sau đó ế ả ị ế

• Câu h i 3:  ỏ Y u t nào là quan tr ng nh t giúp tôi ế ố ọ ấ

• Tr l i: Quy t tâm c a b n Hi u bi t sâu s c tác ả ờ ế ủ ạ ể ế ắ

h i c a thu c lá và nh ng bi u hi n t m th i sau ạ ủ ố ữ ể ệ ạ ờ khi b thu c s làm cho quy t tâm c a b n tr lên ỏ ố ẽ ế ủ ạ ở

• Câu h i 4:  ỏ Sau khi b thu c tôi có b lên cân không? ỏ ố ị

• Tr l i: Nhi u ng i b thu c lên cân, nh ng th ng là ả ờ ề ườ ỏ ố ư ườ không quá 2-3 kg Hãy ăn đúng ch đ , nên ăn nhi u ế ộ ề rau, hoa qu đ tránh c m giác đói, gi m l ng m và ả ể ả ả ượ ỡ

ch t tinh b t B n nên ăn nhi u b a nh thay vì ăn m t ấ ộ ạ ề ữ ỏ ộ

b a th t nhi u Hãy gi ho t đ ng bình th ng và c ữ ậ ề ữ ạ ộ ườ ố

g ng đ ng đ tình tr ng lên cân nh h ng đ n m c ắ ừ ể ạ ả ưở ế ụ tiêu chính c a mình đó là b thu c ủ ỏ ố

Một số câu hỏi thường gặp về

cai thuốc

• Câu h i 5: ỏ M t s b n bè và thành viên gia đình, ộ ố ạ

c quan tôi hút thu c Tôi nên làm gì khi tôi v i ơ ố ở ớ

h ? ọ

• Tr l i: Hãy tuyên b v i h là b n đang b thu c ả ờ ố ớ ọ ạ ỏ ố

và yêu c u h giúp b n th c hi n Đ c bi t là hãy ầ ọ ạ ự ệ ặ ệ yêu c u h không m i thu c, không hút thu c ầ ọ ờ ố ố

tr ướ c m t b n ho c đ thu c quanh b n Th ặ ạ ặ ể ố ạ ử

thuy t ph c h cùng cai! ế ụ ọ

Một số câu hỏi thường gặp về

cai thuốc

• Câu h i 6: ỏ Nh ng ho t đ ng nào tôi nên làm khi tôi r t thèm ữ ạ ộ ấ thu c? ố

• Tr l i: Hãy nói chuy n v i ai đó, đi b nhanh, u ng n c ả ờ ệ ớ ộ ố ướ

ho c t o ra s b n r n v i nh ng công vi c v i cây bút chì ặ ạ ự ậ ộ ớ ữ ệ ớ

ch ng h n Gi m stress b ng cách t m n c nóng, t p luy n ẳ ạ ả ằ ắ ướ ậ ệ

th d c th thao.  B n c g ng trì hoãn không hút thu c, sau ể ụ ể ạ ố ắ ố vài phút c m giác đó s qua đi! ả ẽ

• Câu h i 7: ỏ Làm th nào đ thay đ i thói quen thông th ng ế ể ổ ườ hàng ngày c a tôi nh hút 1 đi u thu c sau b a ăn sáng? ủ ư ế ố ữ

• Tr l i: Khi b n b thu c l n đ u, hãy thay đ i thói quen Hãy ả ờ ạ ỏ ố ầ ầ ổ

ăn sáng n i khác, không ng i l i bàn ăn quá lâu, u ng chè ở ơ ồ ạ ố thay cho cà phê ch ng h n ho c đi làm b ng đ ng khác ẳ ạ ặ ằ ườ

Một số câu hỏi thường gặp về

cai thuốc

• Câu h i 8: ỏ Tôi đã t ng b thu c nh ng ch a thành ừ ỏ ố ư ư

công Tôi có th làm gì? ể

• Tr l i: Hãy đ ng n n lòng H u h t m i ng i đ u ph i ả ờ ừ ả ầ ế ọ ườ ề ả

c g ng b thu c ít nh t là 2 đ n 3 l n tr c khi h có ố ắ ỏ ố ấ ế ầ ướ ọ

th b thu c v nh vi n Hãy nh l i nh ng l n b thu c ể ỏ ố ĩ ễ ớ ạ ữ ầ ỏ ố

tr c đây Tìm ra nh ng gì phù h p và không phù ướ ữ ợ

h p, nh ng y u t làm b n tái nghi n nh ng l n tr c ợ ữ ế ố ạ ệ ở ữ ầ ướ

đ l p ra chi n l c h u hi u nh t c a l n này ể ậ ế ượ ữ ệ ấ ủ ầ

Một số câu hỏi thường gặp về

cai thuốc

• Câu h i 9: ỏ Khi nào tôi bi t là tôi đã s ng không l Khi nào tôi bi t là tôi đã s ng không l ế ế ố ố ệ ệ thu c vào thu c lá? ộ ố

• Tr l i: Khi mà b n không còn ngh đ n thu c lá và ả ờ ạ ĩ ế ố

b n không còn đ m nh ng ngày t ngày hút đi u ạ ế ữ ừ ế thu c cu i cùng Khi mà b n không còn nói nhi u v ố ố ạ ề ề

vi c cai thu c n a nh ng b n th y hài lòng là mình ệ ố ữ ư ạ ấ

đã làm đ c m t vi c tuy t v i Khi mà b n là ượ ộ ệ ệ ờ ạ

ng i không hút thu c gi ng nh nh ng ng i ch a ườ ố ố ư ữ ườ ư bao gi hút thu c ờ ố

Một số câu hỏi thường gặp về

cai thuốc

KẾ HOẠCH THỰC HIỆN CƠ QUAN KHÔNG KHÓI THUỐC LÁ

m (4)

Ngườ

i phối hợp (5)

Phươ

ng tiện/c ông

cụ (6)

Ngườ

i giám sát (7)

Kinh phí

(8)

Kết quả mong đợi (9)

H ãy c hung tay vì một thế giới

không khói thuốc

Cảm ơn!