Quản trị nguồn nhân lưc

Một quốc gia muốn phát triển thì cần phải có các nguồn lực của sự phát triển linh tế như: tài nguyên thiên nhiên, vốn, khoa học công nghệ, con người … Trong các nguồn lực đó thì nguồn lực con người là quan trọng nhất, có tính chất quyết định trong sự tăng trưởng và phát triển kinh tế của mọi quốc gia từ trước đến nay. Một nước cho dù có tài nguyên thiên nhiên phong phú, máy móc kỹ thuật hiện đại nhưng không có những con người có trình độ, có đủ khả năng khai thác các nguồn lực đó thì khó có khả năng có thể đạt được sự phát triển như mong muốn

QU N TR NGU N NHÂN L C THEO TIÊU CHU N QU C T

Tài li u tham kh o:

- Qu n tr nhân s : Nguy n H u Thân

- Qu n tr ngu n nhân l c: Tr n Kim Duy

c ích môn h c:

- Trang b ki n th c v khái ni m, n i dung Qu n tr Ngu n nhân l c

- Trang b các nguyên t c k n ng u hành m t t ch c

- Trang b các nguyên t c, k n ng và ngh thu t qu n lý nhân s trong t ch c

c n thi t c a Qu n tr Ngu n nhân l c:

- d ng hi u qu ngu n nhân l c óng góp n 80% vào s thành công c a doanh nghi p

- Hi u su t c a nhân s là nhân t quan tr ng quy t nh hi u qu c a t ch c

I DUNG CH NG TRÌNH:

BÀI 1: NH P MÔN QU N TR NGU N NHÂN L C

BÀI 3: PHÂN TÍCH CÔNG VI C

BÀI 5: TUY N D NG

BÀI 6: ÀO T O VÀ PHÁT TRI N NNL

BÀI 7: ÁNH GIÁ THÀNH TÍCH NHÂN VIÊN

BÀI 8: QU N TR TI N L NG

BÀI 9: QUAN H LAO NG

BÀI 1: NH P MÔN QU N TR NGU N NHÂN L C

ch c có m i n i, k c t ch c là m t gia ình, vì nó h i 3 tiêu chí nêu trên Nh ng trongcác c quan, t ch c, doanh nghi p có s u á n i b thì tiêu chí “hi p tác v i nhau” là r t y u,trong tr ng h p h có hi p tác v i nhau thì m i bên c ng nh m m c l i ích riêng t nào ó mà không

nh m m t “m c tiêu chung”

Xét góc toàn th doanh nghi p, “t ch c” nh v y không th xem là m t t ch c hoàn ch nhc; nh ng xét góc t ng phe cánh thì h úng là m t “t ch c nh ” Hay nó khác i, ây không

ph i là m t t ch c l n mà ch là m t t p h p các t ch c nh , khi mà l i ích c a các t ch c nh mâuthu n v i nhau thì ó chính là tai h a cho chính doanh nghi p

www tinhvi.com - 2

- Qu n tr Ngu n nhân l c: Là ch c n ng c b n c a Qu n tr h c, gi i quy t t t c các v n liênquan n con ng i trong t ch c, g n v i nh ng công vi c c th c a h cùng các m i quan h n ysinh trong quá trình làm vi c, nh m t o u ki n m i ng i hoàn thành t t nhi m v c giao vàlàm vi c hi u qu cho m c tiêu cu i cùng c a t ch c

Qu n tr NNL là ngh thu t lãnh o, ngh thu t ch huy, ngh thu t dùng ng i, ngh thu t th c

hi n công vi c b ng ng i khác

Trong th c t , qu n tr NNL là m t công vi c vô cùng ph c t p vì các thành viên trong t ch c có

t nhi u c m, cá tính khác nhau H khác nhau v tu i tác, gi i tính, tôn giáo, trình , hoàn

nh gia ình u này òi h i ng i làm công tác qu n tr NNL ph i có ki n th c nhi u l nh v c.Trong doanh nghi p, nh ng ng i làm vi c phòng nhân s và các nhà qu n lý các phòng khácchính là nh ng ng i làm công tác qu n tr NNL

- Cõng kh trên vai: ó là hình nh c a ng i qu n lý luôn giúp nhân viên trong công vi c

Ng i nhân viên s luôn b t ch c theo nh ng gì c h ng d n mà không c n ph i ng nãonhi u ây là ngu n c n gây ra m i m t m i và r c r i cho chính ng i qu n lý

- Ng i nhi u u ít tay: Là hình nh c a ng i qu n lý h n ng i m t cái u, không ph i làmnhi u mà ch y u là giao vi c cho ng i khác

b) Vai trò c a qu n tr NNL:

Con ng i chi m v trí trung tâm trong quá trình ho t ng c a t ch c Quan m tr c ây xemcon ng i là chi phí u vào c a doanh nghi p, do ó c n ph i ti t gi m chi phí Quan m hi n ixem con ng i là tài s n c a doanh nghi p, do ó c n ph i làm giàu thêm tài s n này.

Qu n tr NNL liên quan n t t c các b ph n trong t ch c Phong cách qu n tr NNL nh h ngsâu s c n b u không khí c a t ch c, n tâm lý c a nhân viên

Thí nghi m v mèo và chu t: Ng i ta nh t 2 con này g n nhau và cho chúng n ngon, sau m t

th i gian chúng tr nên thân thi n và ng i ta có th nh t chung 2 con này vào m t l ng mà v nkhông có gì x y ra u này cho th y môi tr ng làm vi c là r t quan tr ng, môi tr ng t t s t o ra

u không khí thu n l i và t o tình oàn k t, h p tác gi a các nhân viên Môi tr ng không t t s t o

ra s b t mãn, ganh ghét k

Thí nghi m v các xô ng than: Ng i công nhân m than ph i dùng xô xách than ra ch khác

Ng i ta t s n các xô than có màu xanh, , en t i n i làm vi c và không gi i thích gì c K t qu

là h u nh không công nhân nào ch n l y xô than màu en C ng là các xô than nh nhau, nh ngcông nhân s có c m t ng m t m i và n ng n h n v i nh ng xô màu en

Câu chuy n v Hùng “ u bò”: ây là m t tay anh ch khét ti ng, sau khi mãn h n tù a ph ngkhông bi t ph i h ng d n anh ta làm gì cho l ng thi n Làm vi c t i các doanh nghi p thì không aidám nh n, có nh n c ng không dám giao các nhi m v quan tr ng Cu i cùng, a ph ng b trí anh

ta vào i t qu n i t qu n th c hi n nhi m v b o m tr t t an toàn a ph ng ây vaitrò c a anh ta c cao, và v i v n s ng giang h ã có, Hùng “ u bò” ã hoàn thành xu t s cnhi m v này ây là m t ví d cho tri t lý “d ng ng i nh d ng m c”: ph i t ng i ta úng v trí

tr ng thì vai trò c a ng i ó s c phát huy

Câu chuy n v Th ng “m chu”: ây c ng là m t câu chuy n c a m t tay anh ch trong m t ilao ng trên a bàn Tr An Ng i ch huy tr c ti p thay vì xem Th ng là m t tay anh ch , ã i x

i Th ng nh là m t i viên nòng c t Th ng c m th y c coi tr ng T ó, các quy t nh c a

ng i ch huy a ra luôn luôn c thu n l i vì Th ng luôn là ng i ng h u tiên, và các i viênkhác thì không bao gi dám t ý công khai ch ng l i Th ng ây, vai trò c a ng i ch huy là r t

quan tr ng: n u các quy t nh c a anh ta là úng n thì xem nh anh ta ã t p h p cho mình m têkíp t t, ng c l i thì xem nh anh ta ã t p h p vây cánh cho mình.

2) M c tiêu c a qu n tr NNL:

a) M c tiêu c a xã h i:

c tiêu c a xã h i t ra i v i ho t ng qu n lý c a m i doanh nghi p:

§ Tuân theo lu t pháp: các ho t ng qu n lý doanh nghi p ph i tuân theo pháp lu t kinhdoanh, lao ng và ph i th c hi n y ngh a v tài chính i v i nhà n c

§ o v quy n l i ng i tiêu dùng: c ng là b o v chính quy n l i c a nhà s n xu t

§ o v môi tr ng: ây là xu th qu n lý hi n nay M t doanh nghi p không b o v môi

m tr c cho th y: M ch có 12% doanh nghi p có t ch c Công oàn, còn Châu Âu vàokho ng 40%) Th c t cho th y doanh nghi p nào xem Công oàn là t ch c i kháng thì s không

th phát tri n c b n v ng, doanh nghi p nào xem Công oàn là i tác thì s phát huy úng vai trò

a Công oàn và mang l i l i ích cho c ng i lao ng và gi i ch

n c ta, Công oàn luôn c coi tr ng (v danh ngh a), nh ng trong th c t vai trò c a Côngoàn h t s c m nh t Công oàn không có ti ng nói trong các ho t ng quan tr ng c a doanhnghi p T n m 1995 (khi B lu t Lao ng có hi u l c) n n m 2007, con s h n 1400 cu c ìnhcông ã n ra mà t t c u sai lu t ã ph n nào ph n ánh hi n th c này

b) M c tiêu c a t ch c:

Là m c tiêu hi u qu , trong ó l i nhu n là then ch t vì nó quy t nh s t n vong c a doanhnghi p Các ch tiêu o hi u qu ho t ng c a doanh nghi p bao g m: t ng l i nhu n, t su t l inhu n, th i h n hoàn v n c nh, vòng quay v n l u ng, thu nh p bình quân

§ An toàn trong công vi c, c tôn tr ng, c quan tâm

Ta có có th xem mô hình chia s “cái bánh l i nhu n” nh sau: vòng tròn là cái bánh l inhu n ban u Nó c chia làm 3 ph n: nhà n c l y i 1 ph n c nh (thu và các ngh a v tàichính khác), ph n còn l i là s gi ng co gi a ch doanh nghi p và ng i lao ng bên nào l y cnhi u h n ng ngh a v i vi c bên kia s c ít h n Vai trò c a Công oàn là u ch nh, cân b ngquy n l i 2 bên Khi t t c các bên u c m th y hài lòng thì doanh nghi p s có c h i phát tri n

Tr c ây, ào t o c xem là nhi m v c a ngành Giáo d c Quan m hi n i g n li n ào

o v i s phát tri n c a doanh nghi p, trong ó m t ph n c ng vì lý do ngành Giáo d c ã th c hi n

vi c ào t o ch a n n i n ch n Nh ng lý do chính v n là s phát tri n b n v ng c a doanhnghi p nào u c quy t nh b i chính sách ào t o c a b n thân doanh nghi p ó ( c bi t v i

nh ng doanh nghi p thu c các l nh v c c thù thì luôn tình tr ng khát nhân l c) Ch c n ng ào t o

và phát tri n NNL bao g m các khía c nh:

- Xây d ng chính sách ào t o và phát tri n NNL

- Xác nh nhu c u ào t o

- Ch n l a hình th c và n i dung ào t o

c) Nhóm ch c n ng duy trì NNL:

- Khuy n khích, ng viên nhân viên (thông qua l ng, th ng, cách giao vi c )

- Gi i quy t các quan h lao ng

Ba nhóm ch c n ng này quan tr ng nh nhau Nh ng trong m i giai n c a

phát tri n doanh nghi p thì có th chú tr ng m t ch c n ng c th VD: giai

n m i thành l p doanh nghi p, rõ ràng ch c n ng thu hút NNL là quan tr ng

n Nh ng khi doanh nghi p ã phát tri n n nh thì ch c n ng ào t o và phát

tri n c n ph i c u tiên Trong b i c nh th tr ng lao ng có s c nh tranh

quy t li t thì nhóm ch c n ng duy trì là quan tr ng

4) Nhi m v qu n tr NNL:

Qu n tr NNL có 4 nhi m v chính nh sau:

a) Nhi m v chính sách:

ây là nhi m v then ch t, chính sách v ngu n nhân l c là n n t ng cho các chính sách khác,

ng c l i các chính sách khác ( c bi t là v s n xu t, kinh doanh) s quy t nh chính sách nhân s

cho phòng nào thì c n có s tham gia c a tr ng phòng ó cùng v i b ph n nhân s ); th c hi n k

ho ch ào t o nhân viên; ký k t h p ng lao ng và các ch khác

c) Nhi m v t v n:

v n cho các b ph n khác v công tác nhân s xu t các gi i pháp giúp các b ph n ch c

ng kh c ph c ho c gi m thi u khó kh n liên quan n v n nhân s

d) Nhi m v ki m tra, ánh giá vi c th c hi n các chính sách nhân s :

Ki m tra c th c hi n theo 2 m t: ki m tra ng i th c hi n và ki m tra b n thân chính sách, quy

nh ó Ng i th c hi n có th sai l m, nh ng b n thân chính sách, quy nh c ng có th là b t h p lý(th m chí k qu c)

VD: Quy nh “không c chân lên bàn” là m t quy nh không hay C n ph i hi u hoàn c nh

a hành ng ó VD: khi mu n trèo lên bàn thay bóng èn trên tr n nhà thì rõ ràng quy nh ó làsai Ho c n u i v i ng i có phòng riêng, ho c trong gi ngh thì vi c h t chân lên bàn (ho c

th m chí t c ng i lên bàn ng ) là vi c không th c m Thay vào ó, ph i v n d ng u c mnày trong các u kho n khác liên quan n s nghiêm ch nh trong khi làm vi c (bao g m các hành

ng m t th m m , nh vi c gác chân lên bàn )

Tình hu ng: M t Công ty không bán c s n ph m trong th i gian 2 tháng, gây thi t h i nghiêm

tr ng cho Công ty Giám c u hành b cách ch c Quy t nh này úng hay sai?

ây ta th y y u t th i gian 2 tháng không th xem là y u t châm ch c Khi Công ty ã bthi t h i nghiêm tr ng thì dù m i làm, dù ch 2 tháng ho c 6 tháng c ng u là các y u t vô ngh a

Quy t nh trên là úng n u Giám c u hành ph m nh ng l i sau:

§ n ph m không phù h p v i ng i tiêu dùng: M t công ty có th tung ra s n ph m khôngphù h p v i mình, nh ng không th gây thi t h i nghiêm tr ng M t s n ph m m i ph i cógiai n th nghi m, th m dò n u th y không phù h p thì có th rút lui ngay không

n khi quá mu n

§ n ph m giá quá cao: Giá cao c ng là m t d ng không phù h p v i ng i tiêu dùng

§ ch v kém: L i u hành r t n ng B n thân s n ph m có th t t ho c không t t có

c m t s n ph m t t òi h i nhi u chi phí c a Công ty và công s c c a nhi u ng i Ch

vì d ch v kém mà làm h ng công s c nhi u ng i là l i kém c i trong công tác qu n lý

§ Do ch a vào th i v ho c ch a úng th i m: Th i v và th i m kinh doanh hoàn toàn

Nguyên t c khi giao ti p, khi thuy t ph c ng i khác:

- Không th m màn b ng m t câu có v giáo u, lý s ho c gi i thi u phô tr ng vào b n thân

§ “Theo nguyên t c c a tâm lý h c thì ”

§ “Tôi ã t ng nhi u n m lãnh v c này, do ó ”

- Luôn luôn khiêm t n: ng nói v b n thân mình nhi u quá, ng i ta s gián ti p hi u anh là aisau khi nghe anh trình bày thuy t ph c và hi u qu , không c n anh ph i tr c ti p nói ra u ó

Câu h i ôn t p:

1) Phân tích khái ni m qu n tr NNL th y c n i dung và b n ch t c a nó.

2) Ch c n ng qu n tr NNL nào là quan tr ng nh t? T i sao?

3) Trong doanh nghi p, ai là ng i c n có ki n th c v qu n tr NNL.

4) Tìm m t ví d trong th c ti n c a b n kh ng nh vai trò quan tr ng c a qu n tr NNL.

www tinhvi.com - 6

5) Tìm trong th c t nh ng quy nh không h p lý (ho c k qu c) VD: Quy nh c m công an

ng r u Th t ra ch c n c m trong khi ang làm nhi m v Trong quan h xã h i, gia ình thì h

n c n ph i u ng ôi chút.

1) Các y u t nh h ng n qu n tr NNL:

a) Y u t thu c môi tr ng kinh t :

Kinh t th tr ng v i y các quy lu t kh c nghi t c a nó:

VD: Cách ây 5 n m, m t xí nghi p may m c khi tuy n d ng lao ng không ph i tính toán nhi u

m t l ng b ng, u ki n ãi ng Nh ng hi n nay, do quan h cung – c u trên th tr ng s c lao

ng ngành d t may ã thay i: không có chính sách c nh tranh v l ng b ng và u ki n ãi ngthì không th gi chân c ng i lao ng

t ngo i l hi m hoi: S “g i g m” trong vi c tuy n d ng nhân s ôi khi, doanh nghi p v n

ph i ti p nh n lao ng do m t m i quan h nào ó ch không ph i do th c tài c a ng i làm vi c.Tuy nhiên, theo th i gian, y u t g i g m này ngày càng b a xu ng hàng th y u

b) Y u t thu c môi tr ng k thu t, công ngh :

Doanh nghi p ho t ng trong u ki n KHKT phát tri n nhanh s ch u nh h ng l n n

ph ng th c t ch c khai thác máy móc thi t b , n cách th c t ch c s d ng lao ng, n công tác

ào t o, n cách th c ánh giá n ng l c nhân viên, n chính sách ãi ng

VD: Công ty CADASA tr c ây ho t ng r t n i ình n i ám Nh ng h b sa l y khi quy t

nh tham gia vào lãnh v c ào t o tin h c Quy t nh tham gia th tr ng này là quy t nh không

i, vì lúc ó chính là th i m chuy n mình c a TPHCM nói riêng và VN nói chung trong vi c ph

bi n i trà máy tính cá nhân Nh ng h không tính c t c l c h u máy tính quá nhanh, và các bmáy tính tr giá hàng ngàn USD mua v ã tr thành l c h u khi mà h ch a k p thu h i v n

c) Y u t thu c môi tr ng v n hóa, xã h i:

n hóa là nh ng truy n th ng, phong t c, t p quán, nh ng thói quen, nh ng quy nh, nh ng nét

c thù riêng c a m i qu c gia, m i dân t c, m i a ph ng Nó c ng hi n di n m i doanh nghi p,

i gia ình

Cách gi i quy t t i u trong v n này là gi a các bên ph i duy trì kênh i tho i hi u bi tnhau h n Các chính sách n ph ng mà không tính n y u t v n hóa, xã h i thì h u nh là th t b i trong tr ng n c

n hóa b chi ph i nhi u b i s phát tri n c a xã h i Có v n hóa c a xã h i Châu Âu, Châu Á;

có v n hóa c a xã h i ph ng ông, ph ng Tây; có v n hóa c a t n c phát tri n, ang pháttri n Xã h i càng v n minh, xu h ng dân ch càng m nh thì quy n c a ng i lao ng càng c

i thi n H có quy n nh t s c lao ng c a chính mình và có quy n u tranh b o v quy n

i c a chính mình

n hóa là c thù riêng c a m i qu c gia, m i dân t c, m i ng i Không có khái ni m trình

n hóa (nh trong các s y u lý l ch th ng ghi, th t ra ph i g i là trình h c v n)

Trong doanh nghi p, ai là ng i t o ra v n hóa công ty? ó chính là ng i s p c a công ty, nh ng

ph i trên c s th c t trong chính công ty ó và c thù c a ngành ó VD: không th xây d ng v nhóa c a công ty s n xu t game máy tính gi ng v i v n hóa c a công ty d ch v du l ch (dù chúng uthu c th lo i “ch i”)

d) Y u t ng u nhiên:

Có r t nhi u y u t thu c lo i ng u nhiên: d ch b nh, th i ti t, bi n ng chính tr , kh ng ho ngkinh t v i l u ý r ng trong m t s tr ng h p v n có th d báo c các y u t ng u nhiên (n u

y ra ng u nhiên nh ng có bi u hi n báo tr c) VD: m t t n c ang b mâu thu n chính tr sâu

c và có s dính líu c a quân i, thì dù không th d báo chính xác th i m, nh ng ta v n có thoán c nguy c o chính có th x y ra m t t ng lai g n

§ Ít ho c không có s dân ch , s bàn b c trao i gi a c p trên và c p d i

§ Ít linh ho t Khi có s vi c phát sinh ph i luôn ch ch th c a c p trên

§ Phù h p v i môi tr ng quân i, hi u qu cao v i môi tr ng nhà tù !

Tuy nhiên, trong môi tr ng doanh nghi p, mô hình này l i r t hi u qu trong nh ng tr ng h p

kh n c p u ki n th th c thi mô hình này là ng i lãnh o ph i có b n l nh và có th a ra

nh ng quy t nh chính xác, k p th i

b) Mô hình lu t pháp:

c tr ng c a mô hình này là vi c cao công tác qu n lý b ng n i quy, quy ch Nhà qu n lýtrong mô hình này ph i là ng i theo ch ngh a “quân pháp b t v thân”

Trong m t t ch c c qu n lý theo mô hình này, ta th y các bi u hi n:

§ Qu n tr ch y u d a trên các n i quy, quy ch , quy nh ã ban hành và trên c s lu tpháp nhà n c

§ Mô hình này s h n ch c s khi u n i, th c m c c a nhân viên, vì m i vi c ã quy

nh rõ ràng b ng v n b n

§ u có tranh ch p n y sinh, r t d x lý

u ki n th c hi n mô hình này:

§ Nhà qu n lý ph i am hi u lu t có th a ra các quy nh h p lý, h p pháp

§ Nhân viên ph i có s t giác cao vì mô hình này ít có s ki m tra

§ Các quy nh ph i c ph bi n r ng rãi, công khai n t t c các thành viên

Nh c m c a hình này là máy móc, thi u tình ng i

c) Mô hình nhân v n:

c tr ng n i b t c a mô hình này là nhân viên s có m t môi tr ng làm vi c tho i mái

Trong m t t ch c c qu n lý theo mô hình này, ta th y các bi u hi n:

§ Mô hình này r t linh ho t, m i vi c u có th gi i quy t t i ch và nhanh chóng

§ Nhân viên c quan tâm và c t o m i u ki n phát huy n ng l c b n thân

§ t trái c a mô hình này là có th t o tâm lý d dãi, k lu t l ng l o

Các công ty l n, nhân viên ho t ng nhi u a m cách xa nhau không th áp d ng mô hình

ph t ti n vì sai pháp lu t lao ng.

Mô hình này r t hi u qu trong u ki n m c s ng th p Hi u qu s gi m b t khi nhân viên ã cóthu nh p cao Trong th c t , có nh ng y u t phi v t ch t, chi phí b ra ít nh ng v n t hi u qu qu n

lý cao nh : s bi u d ng khen ng i, s quan tâm c a s p

) Mô hình khoa h c hành vi:

Mô hình khoa h c hành vi v n d ng nhi u ki n th c tâm lý vào vi c qu n lý Nó bi u hi n b ng

vi c nhân viên khen nhà qu n lý “có tâm lý” khi b trí nhân l c, phân công công tác

Trong mô hình này, có s giao thoa v i mô hình nhân v n

VD: M t nhân viên ph i th c hi n m t chuy n i công tác xa, và vai trò c a ng i này là quan

tr ng v i s thành b i c a chuy n công tác B t ng ng i thân c a anh ta b b nh Ng i qu n lý theo

mô hình khoa h c hành vi s quy t nh ra sao?

§ u vai trò c a ng i nhân viên có th thay th : cho anh ta nhà ch m sóc ng i thân

§ u vai trò c a ng i nhân viên là không th thay th : ng viên anh ta lên ng, Công ty thay m t anh ta ch m sóc ng i nhà trong th i gian ó

Quy t nh nh trên d a vào hành vi N u khiên c ng ép anh ta lên ng thì anh ta không còn

ng d nào mà làm vi c và do ó hi u qu không th nh ý Nh ng n u anh ta lên ng v i tâm

tr ng an tâm ã có Công ty lo li u thì anh ta s còn d c s c làm vi c h n n a n áp l i

e) Mô hình qu n tr theo m c tiêu:

c tr ng n i b t c a mô hình qu n tr này là công vi c c l p ti n c n th n và luôn có strao i, ki m tra t ng giai n Theo ngôn ng ngày nay g i là “công vi c ã c l p trình”

Trong m t t ch c c qu n lý theo mô hình này, ta th y các bi u hi n:

§ Giao vi c trên c s bàn b c, th o lu n gi a c p trên và c p d i

§ Chia công vi c thành t ng giai n Có ki m tra, giám sát t ng giai n

§ Có t ng k t, rút kinh nghi m th ng xuyên

Mô hình này không th áp d ng kéo dài và c ng không th áp d ng th ng xuyên Vi c l p trìnhcho công vi c nh trên luôn gây ra nhi u áp l c cho nhân viên và d dàng gây stress cho h Tuynhiên, i v i m t s công vi c có tính ch t s ng còn v i doanh nghi p thì ây là mô hình c n thi t

3) Các h c thuy t v con ng i:

a) Thuy t X c a Douglas Mc Gregor:

- B n ch t con ng i: l i bi ng, không thích làm vi c, th ng, không dám ch u trách nhi m

- M c ích làm vi c: vì thu nh p, vì s b c p trên tr ng ph t

Do ó, ph ng pháp qu n tr ph i là: ki m tra, giám sát ch t ch , tr ng ph t n ng Ng i qu n lýtheo thuy t X không tin t ng c p d i và không dân ch

b) Thuy t Y (c ng c a Douglas Mc Gregor):

- B n ch t con ng i: thích làm vi c, ch ng, sáng t o, dám ch u trách nhi m

- M c ích làm vi c: không ch vì thu nh p mà còn vì mu n c kh ng nh mình, mu n ctôn tr ng

- Ph ng pháp qu n tr : không c n giám sát ch t ch , t o u ki n cho nhân viên làm vi c ch

ng, sáng t o Ng i qu n lý theo thuy t Y luôn dân ch và tin t ng vào c p d i

c) Thuy t Z c a Ouchi William:

Thuy t Z thi t k m i quan h trong công ty theo ki u nh m t gia ình Mô hình này luôn caogiá tr : m i nhân viên ph i làm vi c h t mình, xem vi c công ty c ng nh vi c c a mình, tài s n công

ty c ng nh tài s n c a mình Mô hình này ã thành công r c r Nh t B n

Thuy t Z là s k t h p gi a 2 thuy t X và thuy t Y

§ Tính trách nhi m cao, tính trung thành cao: nh thuy t Y

§ Tính ph c tùng cao: nh thuy t X

4) L a ch n ph ng pháp qu n tr NNL:

a) Nguyên t c chung:

Ph i bi t k t h p gi a các mô hình, không th máy móc áp d ng m t mô hình nào B i vì:

§ Các cá nhân trong t ch c là khác nhau (v tâm lý, tu i tác, hoàn c nh, u ki n )

§ Trong b n thân m i cá nhân c ng khác nhau tùy th i m (m t ng i r t hòa ng nh ngang ph i ch u m t cú s c thì c ng tr nên câm l ng)

§ t k mô hình nào, n u áp d ng liên t c thì s tr nên nhàm chán và kém hi u qu

b) C n c vào âu l a ch n ph ng pháp qu n tr NNL:

- D a vào tính ch t công vi c: công vi c quan tr ng c n ph i có bi n pháp qu n lý ch t ch , b o

m không th th t b i

- D a vào i t ng qu n lý: qu n lý i t ng t giác cao ph i khác i t ng l i bi ng

- D a vào quy mô doanh nghi p: m t doanh nghi p l n không th qu n lý l ng l o, d dãi nh m tdoanh nghi p gia ình

- D a vào nhi m v c a t ch c: t ch c làm công vi c gì s òi h i cung cách qu n lý t ng ng.VD: doanh nghi p ph i làm vi c, giao d ch v i nông dân mà b t nhân viên phài cà v t, giày da bóng

n thì s t o kho ng cách và gây tâm lý khó g n

- D a vào t ng giai n ho t ng c a doanh nghi p: doanh nghi p ã phát tri n òi h i ph i thay

i ph ng th c qu n lý Nhi u nhà qu n lý m c ph i sai l m nh sau: “tr c kia, v i mô hình cdoanh nghi p ã phát tri n r t t t thì ch ng có lý do gì l i i thay i” u này c ng gi ng nh hình

nh con tàu: khi còn trong sông h thì ch ng này là v y vùng, nh ng khi con tàu ra bi n l n thì

nh t thi t ph i thay i, gia c n u nh không mu n b ánh m b i bão t

Câu h i ôn t p:

1) Hãy cho bi t s gi ng nhau và khác nhau c n b n gi a thuy t X và thuy t Y.

2) Nh t B n và Vi t Nam u là qu c gia Châu Á V y VN có th áp d ng thành công mô hình theo thuy t Z không?

3) B n thích c qu n tr theo ph ng pháp nào? T i sao?

4) B n hãy tìm m t ví d cho th y nh h ng c a V n hóa n ph ng pháp qu n tr NNL.

BÀI 3: PHÂN TÍCH CÔNG VI C1) Khái ni m và vai trò c a phân tích công vi c:

a) Khái ni m:

Phân tích công vi c là quá trình tìm hi u, nghiên c u nh ng công vi c c th trong t ch c xây

ng b n Mô t công vi c (Job Description) và b n Mô t tiêu chu n công vi c (Specification)

www tinhvi.com - 10

n Mô t công vi c: Là b n thông tin liên quan n quy n h n, trách nhi m, ngh a v và quy n

i c a ng i th c hi n công vi c B n mô t công vi c c ng bao g m u ki n làm vi c, các m iquan h c n thi t, k t qu công vi c khi hoàn thành

n Mô t tiêu chu n công vi c: Là b n thông tin liên quan n ng i th c hi n công vi c nh :

tu i tác, gi i tính, trình h c v n, chuyên môn, các k n ng cá nhân, ngo i hình, ngo i ng

b) Các tr ng h p c n phân tích công vi c:

- Doanh nghi p m i thành l p

- Doanh nghi p phát sinh công vi c m i

- C i ti n công tác qu n lý ho c có s thay i v trang thi t b , công ngh ph c v công vi c.Các doanh nghi p hay m c ph i s sót: phân tích công vi c r t k trong tr ng h p u (khi doanhnghi p m i thành l p), nh ng không chú ý úng m c trong 2 tr ng h p sau

c) Vai trò c a phân tích công vi c:

Phân tích công vi c là c n c ho ch nh chính sách NNL Phân tích công vi c s chính xác sgiúp cho vi c a ra các chính sách NNL chính xác Phân tích cao h n s khi n vi c tuy n d ng khó

kh n, chi phí l ng nhi u h n cho nhân l c có trình cao (t c là lãng phí) Phân tích th p h n s d n

n tình tr ng tuy n ng i không áp ng c nhu c u công vi c

Các doanh nghi p không phân tích công vi c th ng có khuynh h ng tuy n d ng “th a trình ”,

c là òi h i cao h n m c c n thi t Ch a ch c m t k s s làm vi c t t h n m t trung c p công

vi c ch òi h i trình trung c p Mà dù có làm t t h n, ng i k s này sau m t th i gian c ng khólòng ch p nh n mãi v trí làm vi c ó

t qu phân tích công vi c c dùng trong nh ng tr ng h p sau:

§ Tuy n d ng nhân viên

§ ánh giá n ng l c, thành tích nhân viên

§ Tr l ng, tr th ng cho nhân viên

Có b n phân tích công vi c rõ ràng s giúp nhân viên nhanh chóng n m b t c yêu c u i v icông vi c T o u ki n cho nhân viên ph n u vào ch c danh mà h mong mu n

Nh v y, phân tích công vi c s góp ph n nâng cao hi u qu s d ng lao ng

2) Các thông tin c n có phân tích công vi c:

a) Nhóm thông tin v công vi c:

- Thông tin v các ho t ng th c hi n công vi c

- Thông tin v công c , thi t b ph c v công vi c

- Thông tin v các m i quan h c n thi t

- Thông tin v ch l ng, th ng

- Thông tin v u ki n làm vi c

- Thông tin v k t qu công vi c khi hoàn thành

t h qu quan tr ng c a vi c phân tích công vi c: Các thông tin c n thi t phân tích công vi c

có tính ch t 2 chi u Ví d ta c n thông tin v m i quan h c n thi t phân tích công vi c, nh ng saukhi phân tích xong ta phát hi n s trùng l p công vi c m i quan h này c n ph i thay i (h p nh t

2 vi c l i, ho c lo i b công vi c th a, ho c u ch nh l i v trí công tác) M t ví d khác, sau khiphân tích xong, ta nh n th y v i tính ch t công vi c nh v y thì ph i u ch nh m c cho th a áng

b) Nhóm thông tin v ng i th c hi n công vi c:

- Thông tin v chuyên môn và trình chuyên môn

- Thông tin v k n ng cá nhân

- Thông tin v ph m ch t o c.

- Thông tin v hoàn c nh cá nhân, cá tính, s thích, c m tâm lý, s c kh e, ngo i hình

3) Quy trình th c hi n phân tích công vi c:

Ta có 6 b c th c hi n vi c phân tích công vi c nh sau:

§ Ch n công vi c phân tích

§ Xác nh m c ích s d ng thông tin

§ Ch n ph ng pháp thu th p thông tin

§ Tri n khai thu th p thông tin

§ lý thông tin

§ Thi t k b n Mô t công vi c và b n Mô t tiêu chu n công vi c

a) Ch n công vi c phân tích:

Ta không ph i phân tích t t c công vi c hi n có Trong doanh nghi p có r t nhi u công vi c g n

gi ng nhau v tính ch t, nên ch c n ch n nh ng vi c tiêu bi u Các công vi c khác ch c n suy ra

b) Xác nh m c ích s d ng thông tin:

c ích s d ng thông tin s quy t nh n ph ng pháp thu th p thông tin M c ích thu th pthông tin c ng quy t nh vi c ta c n nh ng thông tin gì Ch ng h n, thu th p thông tin lên m t b nchính sách toàn di n v phát tri n NNL thì òi h i t t c các thông tin, nh ng thu th p thông tin xây

ng l i h th ng thang b ng l ng thì ch c n các thông tin v hao phí s c lao ng mà nhân viên b

ra và m c quan tr ng c a ch c danh công vi c ó nh th nào

c) Ch n ph ng pháp thu th p thông tin:

Có r t nhi u ph ng pháp thu th p thông tin (bao g m c ph ng pháp ch ng làm gì c mà ch m

d) Tri n khai thu th p thông tin:

ây là b c ch y u th c hi n Thu th p ph i chính xác và khách quan Vì b c này s nh

§ Chính xác ( khía c nh “ úng ng i, úng vi c”) D nhiên, ta không tính tr ng h p

ng i c ph ng v n c tình cung c p thông tin sai vì ng c cá nhân

§ m c yêu c u c a c p qu n lý.

- Nh c m:

§ Không chính xác, n u ng i c ph ng v n c tình cung c p thông tin sai

§ t nhi u công s c th c hi n nh t, không th ph ng v n t t c m i ng i

§ Có th ph ng v n nh m ng i không am hi u ho c thi u thi n chí

§ Thông qua nhà qu n tr tr c ti p ph ng v n nhân viên là cách hi u qu ph ng v nviên thu th p tin t c (ph ng v n viên có “uy” h n và ng i lao ng c ng tho i mái h n vì

ã c phép c a c p qu n tr tr c ti p)

§ d ng các kênh không chính th c ti p c n nh ng thông tin “nh y c m”

Các ph ng v n viên ph i là ng i có k n ng giao ti p, am hi u tâm lý Ph i t o d ng c sthân thi n, hòa ng

§ Có th thu c thông tin không chính xác, ho c tr l i qua quít

§ Có th không s phi u ã phát ra, ho c tr l i không các câu trong phi u

§ Không th h i nh ng câu òi h i ph i di n gi i dài dòng

- Bi n pháp:

§ Ph i kêu g i t t c cùng tham gia (vì t t c cùng tr l i nên không có khái ni m “vinh d ”

c ch n nh trong tr ng h p ph ng v n)

§ Nên t ch c giao l u, gi i thích c n k tr c khi phát phi u câu h i

§ Không a ra quá nhi u câu h i, không dùng các câu h i quá khó ho c các thu t ngchuyên môn

Các công ty Nh t B n có chính sách phát ng sáng ki n thông qua phi u sáng ki n c a nhân viên

t k phi u nào g i lên lãnh o Công ty c ng nh n c ngay m t kho n ti n nh Sau ó, n u sáng

ki n c áp d ng thì ch nhân c a nó s c ti p m t kho n ti n th ng t ng ng S l ng sáng

ki n s c ghi nh n và c dùng làm m t trong nh ng tiêu chí khen th ng, t ng l ng

c) Ph ng pháp quan sát:

Có th quan sát b ng m t, b ng máy quay phim, b ng hình nh, b ng cách ghi chép l i

- Quan sát thông th ng: nh m ánh giá s h p lý trong h p tác, phân công lao ng, trong b trí

lao ng và các ph ng ti n ph c v

- Quan sát c bi t: dùng xây d ng nh m c lao ng

nh m c lao ng c trình bày chi ti t trong “Giáo trình lao ng ti n l ng” Có thdownload giáo trình này t i a ch sau:

- Ph ng pháp ch p nh: Là sao chép l i toàn b ngày công (ca làm vi c) xác nh ra c s n

ng sau khi lo i b th i gian không h u ích VD: 1 công nhân may c 15 áo trong 1 ca s n xu t

- Ph ng pháp b m gi : Là ghi l i th i gian mà ng i lao ng t o ra s n ph m xác nh ra

c th i gian (t c là không ghi l i nh ng lúc th i gian vô ích) VD: 1 công nhân may 1 cái áo h t 45’ Nguyên t c ch p nh, b m gi :

§ Quan sát nhi u ng i

§ i ng i c quan sát nhi u l n

§ Quan sát c ng i tích c c và kém tích c c; c ng i kinh nghi m và ít kinh nghi m

§ c lao ng a ra là t ng ng v i lao ng có tay ngh trung bình và tinh th n làm

vi c trung bình (th t ra là trung bình tiên ti n: l y trung bình c a t t c , sau ó tách ranhóm có n ng su t trung bình; trung bình c a nhóm này chính là trung bình tiên ti n)

Câu h i ôn t p:

1) Trình bày tác d ng c a phân tích công vi c.

2) Hãy vi t 2 b n Mô t công vi c cho NV bán qu n áo may s n và NV bán m ph m.

3) V i ph ng pháp ph ng v n, theo b n v n nhân s (ph ng v n viên) quan tr ng h n ho c

n thi t k câu h i quan tr ng h n?

4) B n hãy tìm công vi c nào không c n nh m c lao ng.

5) B n hãy thi t k b n câu h i phân tích công vi c c a m t C a hàng tr ng C a hàng V t

li u xây d ng thu c m t Công ty th ng m i l n.

1) Khái ni m và vai trò c a ho ch nh NNL:

a) Khái ni m:

Ho ch nh nhu c u NNL là quá trình d oán, xác nh nhu c u v nhân s , ra các chính sách

và tri n khai th c hi n nh m b o m cho doanh nghi p có s l ng nhân s cùng các k n ng,

ph m ch t c n thi t phù h p v i t ng giai n ho t ng và em l i hi u qu cao cho t ch c

§ Cân i cung c u v nhân s

§ Xây d ng k ho ch và tri n khai th c hi n

§ Ch t l ng NNL c a doanh nghi p: trình h c v n, thâm niên chuyên môn, tu i i, s

m làm vi c t i doanh nghi p, k n ng cá nhân

§ Môi tr ng doanh nghi p

l gián ti p/t ng s lao ng bao nhiêu là t i u?

Các nghiên c u cho th y con s lý t ng cho m t doanh nghi p bình th ng là vào kho ng 14% Con s này cao h n n u doanh nghi p có m t b ng làm vi c phân tán t i nhi u a bàn khácnhau ho c khi doanh nghi p ho t ng trong nhi u l nh v c, a ch c n ng

7-c) Cân i cung c u v nhân s :

t m v mô, nhà n c th ng ti p c n theo h ng: có ng i tìm vi c cho ng i Nh ng t mdoanh nghi p thì th ng ph i gi i quy t bài toán ng c l i: có vi c tìm ng i phù h p v i công

vi c Qu n tr NNL doanh nghi p th ng ph i gi i quy t v n t ng quan gi a cung – c u Doanhnghi p có th g p 1 trong 4 tình tr ng sau:

§ : ây là tr ng h p lý t ng, nh ng c ng không c ch quan mà ph i có k ho chchu n b s n sàng cho s phát tri n trong t ng lai

§ Th a lao ng: (xem các h ng gi i quy t ph n sau)

§ Thi u lao ng: (xem các h ng gi i quy t ph n sau)

§ a th a v a thi u: Tr ng h p này khá ph bi n Trong cùng doanh nghi p, có nh ng b

ph n thì th a nhân s , nh ng có b ph n l i thi u ho c có nh ng không áp ng c nhu

u công vi c ph i c i t b máy

d) Xây d ng k ho ch và tri n khai th c hi n:

§ Cho ngh vi c: là ph ng án sau cùng và ph i tính n quy nh c a pháp lu t lao ng

Ng i ngh vi c vì lý do thu h p s n xu t ph i c n c theo các tiêu chí:

§ ng l c c a ng i lao ng: d a theo k t qu công vi c, nh ng ph i l u ý k t qu công

vi c này b nh h ng b i y u t nào (do kh n ng kém? do ý th c kém? do doanh nghi pphân công không h p lý? )

§ Ch c n ng công vi c: công vi c có thay i và òi h i ng i lao ng ph i có k n ng

i Th ng g p nh t là các doanh nghi p chuy n i công ngh s n xu t ho c ng d ngcác thi t b máy móc vào công vi c th công hàng ngày N u ng i lao ng sau th i gian

ào t o mà v n không áp ng c công vi c thì c n ph i thay th ng i khác

§ u ng i này ngh thì thay b ng ai? Và ng i m i có thay c không?

Trong th c t v n d ng, không nên cho nhân viên thôi vi c mà nên v n ng h làm n xin ngh

vi c Doanh nghi p có th n bù thêm m t kho n th a thu n n u h ch u làm n

- Thi u lao ng: các h ng gi i quy t

§ ng gi làm: Ph i t ng l ng theo quy nh: 150% n u là t ng gi vào ngày làm vi c bình

th ng, 200% n u vào ngày ngh hàng tu n, 300% n u vào ngày l Lu t c ng quy nh ch

Các thay i c a doanh nghi p luôn d n t i nhu c u òi h i ph i có chính sách m i v NNL

Ng c l i, các chính sách v NNL có tác ng n s thay i c a doanh nghi p, nên chính sách vNNL luôn luôn ph i c ki m tra theo dõi th t sát Có th ph i c p nh t, b sung và u ch nh k p

www tinhvi.com - 16

VD: 200 CN s n xu t 20.000 SP/tháng

V y n ng su t lao ng là 20.000/200 = 100 SP/CN

N u nhu c u s n xu t là 30.000 SP/tháng thì ta ph i cĩ 30.000/100 = 300 CN

Ta luơn tìm c vài ph ng án, v n là ph i tính tốn hi u qu kinh t c a m i ph ng án

ng th i ph i tính n “h qu ” ho c “h u qu ” c a nĩ Minh h a 2 ph ng án ti p theo VD trên:

- Tuy n thêm 100 CN s làm t ng chi phí qu n lý và ph i cĩ ph ng án gi i quy t ra sau khi nhu

i tiHQ

QMviên

Trong ĩ: Mti là hao phí th i gian làm ra m t n v SP

Qi là s l ng SP c n s n xu t trong kho ng th i gian ang xét

QCN là qu th i gian theo quy nh cho m t CN

Hm: h s hồn thành m c

mứcđịnhtheo ralàm phảiSP

tếthựctrong ralàmSPH

mứcthành hoàn

số

Th ng ch n Hm<1, nh ng khi ch n Hm cao lên thì c n hi u qu s n xu t t ng cao

d) Ph ng pháp chuyên gia:

Là d a vào kinh nghi m, ý ki n c a nh ng ng i ã làm ho c ã qu n lý cơng vi c ĩ lâu n m

Ph ng pháp này cĩ u m r t rõ là nhanh chĩng và t n d ng c kinh nghi m, tinh hoa ã c

úc k t t nhi u n m tháng Nh ng ph i cân nh c, ng i ã cĩ kinh nghi m c ng cĩ th theo l i mịn

nh ng cán b qu n lý c p cao h n trong doanh nghi p:

- Xác nh nh ng v trí quan tr ng: th ng là các ch c danh qu n tr gia Ta khơng c n ho ch nh

k t c cho nh ng v trí thơng th ng, d dàng cĩ c ng i thay th Ta c ng khơng c n ho ch

nh cho nh ng ng i ang n m gi bí m t cơng ngh (ph i luơn gi nh ng ng i này l i b ng ch

- Xây d ng k ho ch và tri n khai th c hi n vi c quy ho ch cán b

Câu h i ôn t p:

1) Hãy ánh giá t m quan tr ng c a ho ch nh NNL trong doanh nghi p.

2) Hãy d oán nh ng khó kh n s g p ph i khi quy t nh ch m d t H tr c th i h n do

th a lao ng.

3) Hãy l p s gi nh v ho ch nh s k t c m t doanh nghi p gi nh.

4) Cho bi t m t tr ng h p r i ro do không làm t t khâu ho ch nh s k t c mà b n bi t.

c, b i vì ng i c c ã c hi u và c ánh giá là thích h p cho công vi c ó

b) Ngu n thu hút ng viên:

- Ngu n n i b : Luôn c u tiên cho các v trí qu n lý Thu hút t ngu n n i b luôn có tác

ng khích l nhân viên ph n u t t c th ng ti n; ng i c b t là ng i ã hi u n i tìnhdoanh nghi p, không ph i t n th i gian làm quen công vi c; ã c ánh ánh giá chính xác thôngqua công vi c ã làm Tuy nhiên, ngu n n i b c ng có nh ng nh c m c h u: th ng thi u ssáng t o t phá và s i m i Ng i này c ng có th g p tr ng i là v p ph i s ch ng i, không

ph c tùng (n u tr c ó ng i c b t là c p d i ho c ã b “nh n m t”)

Bi n pháp h n ch các nh c m là ph i chu n b b n Mô t công vi c và b n Mô t tiêuchu n công vi c th t rõ ràng, có s chu n b t t ngu n k t c

- Ngu n bên ngoài: có r t nhi u ngu n

§ Qu ng cáo: Kênh nhanh chóng và thu hút c nhi u nh t, nh ng thu c nhi u n n pvào (t ng t nh kênh internet) S d ng kênh này doanh nghi p luôn ph i th c hi n b csàng l c M t hi u qu c a kênh này là n u m u qu ng cáo n t ng và chi m nhi u di ntích trang báo thì c ng là m t hình th c qu ng bá tên tu i c a doanh nghi p

§ Qua trung tâm d ch v vi c làm: Hi u qu g n gi ng nh qu ng cáo, nh ng trung tâm ãsàng l c tr c, ho c ta có th l a ch n t i ch H n ch là ngu n này c ng t p nhi u ngu nnhân l c có ch t l ng khác nhau (và th ng là không có ngu n ch t l ng r t cao)

§ Lôi kéo t doanh nghi p khác: ây là con dao 2 l i, kênh này luôn có hi u qu cao và có

th khi n i th c nh tranh ph i lao ao Nh ng ph i có ánh giá th n tr ng ng i n v idoanh nghi p theo con ng này r i có “ng a theo ng c ” ra i không?

§ Thông qua Công ty s n u ng i: Ch t l ng cao nh t nh ng c ng m t th i gian và t nphí nhi u nh t Ng i c tuy n d ng theo kênh nàycó th khá “ch nh”

§ Ng i t n xin vi c: Có 2 tr ng h p x y ra ho c ng i này r t t tin trong công vi c,

ho c ng i này b b c bách v công n vi c làm (trong tr ng h p sau thì ng i này tuy

ch u khó làm vi c nh ng không ch c là ng i tài gi i)

§ Thông qua m ng internet: M t kênh hi n i, nhanh g n và chi phí th p Nh ng ph i lo i

r t nhi u h s thu c lo i “n p cho có” ho c “n p c u may”

§ Ng i quen gi i thi u: ây c xem là kênh có ch t l ng

Nguyên t c ch n kênh: i kênh có u và nh c m riêng, phù h p v i t ng lo i ng viên nh t

nh L a ch n kênh nào c n ph i hi u rõ b n ch t kênh ó và nhu c u th c s c a doanh nghi p

- L p H i ng tuy n d ng: H i ng này bao g m Tr ng phòng Nhân s , nhà qu n lý tr c ti p

a ng i s c tuy n d ng, các chuyên viên v t ng lãnh v c và nhân viên phòng nhân s Giám

c doanh nghi p có th tham gia ho c không tham gia H i ng này Trong m t s doanh nghi p

nh , ích thân Giám c ng ra tuy n d ng Ho c trong doanh nghi p l n ích thân Giám c c ngtham gia n u là tr ng h p ng viên c a m t v trí quan tr ng

- Nh n h s ng viên: B ng ng B u n ho c ng viên tr c ti p mang n N u doanhnghi p yêu c u ng viên ph i n p tr c ti p thì th ng nh m 2 m c ích:

§ Ho c b o m h s ph i theo quy nh nh t nh

§ Ho c tranh th th nghi m ngay t b c u: thông qua nh n xét s b v ng viên khi

n n p h s , ho c ngh ng viên làm m t test nh , ho c cho n vào m t b n kê khaingay lúc ó

- Phân lo i h s : H s ng viên c chia làm 3 lo i

- Th m tra h s : Th m tra h s có tác d ng xem xét nh ng t gi i thi u c a ng viên có chínhxác hay không Tr ng h p c n thi t ta ph i liên l c v i n v c c a ng viên ây là ph ng pháp

t hi u qu có m t nh n xét chính xác v ng viên, nh ng không th c hi n c trong các tr ng

p sau: Công ty ã thông báo là h s ng viên c b o m t, Công ty xét th y vi c làm này s gây

ra m t s v n cá nhân cho ng viên, Công ty c không h p tác ho c không còn t n t i

- Khám s c kh e: Hi n nay, các doanh nghi p th ng òi h i ng viên ph i n p gi y khám s c

kh e trong h s xin vi c u này n y sinh 2 v n :

§ Gi y khám s c kh e t i các Phòng khám a khoa qu n/huy n là r t s sài, không có chính xác cao v th c tr ng s c kh e c a ng viên, ngoài 2 con s chi u cao và cân n ng

§ Theo lu t, ng i s d ng lao ng ph i t ch c khám s c kh e và ph i ch u chi phí nàycho ng viên

- Th vi c: H p ng th vi c ph i tuân th nguyên t c c a pháp lu t lao ng

§ Không quá 60 ngày v i lao ng trình cao ng tr lên, không quá 30 ngày v i lao ngtrình trung c p tr xu ng, không quá 6 ngày v i lao ng gi n n

§ ng th vi c ph i ít nh t b ng 70% l ng chính th c c a v trí th vi c

- Ký k t h p ng: K t thúc th i gian th vi c, ph i t ch c ký h p ng cho ng viên Trong th igian th vi c, b t k bên nào c ng có quy n n ph ng ch m d t h p ng th vi c

- T ch c ti p nh n: K t nay, ng viên ã tr thành nhân viên chính th c ó không ph i ch m

t m t quá trình mà là b t u m ra m t quá trình g n bó gi a ng i ch doanh nghi p và ng i

ng s c a mình

3) Ph ng v n trong tuy n d ng:

a) Hình th c t ch c:

ch c ph ng v n t ng cá nhân: khi s l ng không nhi u, ho c khi i t ng tuy n vào v trí

ng i quan tr ng Ng c l i, doanh nghi p s t ch c ph ng v n t ng nhóm ng i

ch c ph ng v n h i ng: khi i t ng tuy n vào ch c danh r t quan tr ng

b) Cách th c h i:

- H i không theo m u: khi ph ng v n viên ã có nhi u kinh nghi m

- H i theo m u: khi ph ng v n viên ch a có nhi u kinh nghi m, ho c ph ng v n viên không ph i

là ng i ra quy t nh (k t qu ph ng v n ph i c chuy n lên ng i có th m quy n ra quy t nh)

- H i có tr ng tâm: trung hòa 2 ph ng pháp trên Ph ng v n viên có th h i tùy ý t o s giao

u, trong ó s xen k m t s câu h i b t bu c ph i có (là tr ng tâm a ra k t qu ánh giá)

d) Nh c m:

Ph ng v n là ph ng pháp hi u qu nh t trong vi c ánh giá ng viên và c s d ng thông

ng nh t Tuy nhiên, nó c ng t n t i nh ng nh c m:

§ chi ph i b i tính ch quan c a ph ng v n viên Các doanh nghi p r t sai l m khi dùng

ph ng v n viên là ng i s có mâu thu n v c ng v công tác v i chính ng i c ph ng

n VD: tuy n d ng tr ng phòng nhân s , nh ng cho m t cán b phòng nhân s th c

hi n b c ph ng v n s b

www tinhvi.com - 20

§ chi ph i b i n t ng ban u u này x y ra c v i ph ng v n viên kinh nghi m

§ chi ph i b i quan m c a ph ng v n viên Do ó, Giám c doanh nghi p c n ph i

hi u rõ ph ng v n viên có ng quan m v i mình không Giám c không th phó tháccông vi c quan tr ng này cho m t ng i th ng xuyên khác ý mình

§ chi ph i b i trình t vào tr l i c a các ng viên: thông th ng, các ng viên n i tr i

nh t ho c kém c i nh t s không b ánh giá sai, nh ng trong s nh ng ng viên t ng

ng nhau thì k t qu ánh giá c a ph ng v n viên s ph thu c vào th t b c vàophòng ph ng v n c a ng viên ! (các ng viên b c vào khi ph ng v n viên ã m i m t thì

t qu th ng là không kh quan)

) Cách th c ánh giá ng viên:

i ng tuy n d ng c n ph i th ng nh t các tiêu chí ánh giá câu tr l i c a ng viên Thang

m ph i khách quan và có tính phân bi t gi a các m c tr l i

i ng viên c n ph i c l p phi u riêng và ph i dùng ph ng pháp nh l ng (không dùng

nh ng tính t khó phân bi t m c nh : thông th o, iêu luy n, rành ngh )

e) Bi n pháp nâng cao ch t l ng ph ng v n:

- c k h s ng viên Các ph ng v n viên ph i v a c v a h i luôn cho ng viên th y schu n b không nghiêm túc Ng c l i, ng viên s r t n t ng nh ng ph ng v n viên nào n m rõhoàn c nh c a mình

- Ch m chú l ng nghe ng viên tr l i, h n ch ng t l i

- N i ph ng v n ph i th t yên t nh, b trí nghiêm túc

4) Tr c nghi m trong tuy n d ng:

t bài tr c nghi m t t ph i bao g m y các ph n sau:

- ánh giá ki n th c t ng h p

- ánh giá ki n th c chuyên môn

- ánh giá c m tâm lý, cá tính: thông minh, nhanh nh n, thích ng, trung th c

- ánh giá k n ng cá nhân

Bài tr c nghi m mu n t hi u qu cao c n tuân th nguyên t c nh sau:

§ n có áp án chi ti t cho các bài tr c nghi m

§ ng viên không c bi t m c ích các bài tr c nghi m mà h ang tham gia

Câu h i ôn t p:

1) Khi c n tuy n m t Tr ng phòng K thu t cho Công ty, b n s l a ch n kênh nào? T i sao? 2) tuy n 2 nhân viên k toán có trình H, b n s h ng n kênh nào? T i sao?

3) Nhi u doanh nghi p tìm cách tuy n d ng tr c ti p các sinh viên n m cu i H ngay t trong

Tr ng, thông qua vi c t o quan h v i Tr ng: liên h v i oàn tr ng gi i thi u vi c làm; tài

tr , t ng qua cho Tr ng B n hãy ngh cách ti p c n v i kênh tuy n ng i này sao cho t ch t

ng cao?

4) M t ng i ã t ng làm Công ty r i b i Nay quay tr l i b n có ch p nh n không? Có c n

nh ng bi n pháp ng n ng a nào không?

5) Hãy phân bi t gi a tuy n m và tuy n ch n.

6) Hãy t 10 câu h i ph ng v n m t ng viên có trình i h c vào làm vi c Phòng Nhân s 7) Theo b n, làm th nào ánh giá c tính kiên nh n c a ng viên?

BÀI 6: ÀO T O VÀ PHÁT TRI N NNL1) Khái ni m:

a) ào t o và phát tri n NNL là gì?

ào t o và phát tri n NNL là ho t ng nh m trang b ki n th c c n b n hay hu n luy n, nâng cao

n ng thành th o ngh nghi p cho nhân viên h hoàn thành t t nhi m v hi n t i ho c phù h p

i nhi m v t ng lai c a t ch c

b) M c ích c a ào t o và phát tri n NNL:

- ào t o là trang b ki n th c, k n ng c n thi t nhân viên hoàn thành t t nhi m v hi n t i

- Phát tri n là trang b ki n th c, k n ng c n thi t nhân viên có th m ng t t nhi m v

c giao phó

2) Xác nh nhu c u ào t o và phát tri n NNL:

- D a vào k ho ch, chi n l c ho t ng và phát tri n c a doanh nghi p: Nhu c u ào t o và pháttri n không th d a vào ý ki n ch quan c a nhà lãnh o doanh nghi p (theo ki u tuyên b : “ n n m

X chúng ta s có x1 k s và x2 công nhân tay ngh b c cao”) Mà ph i c n c theo chi n l c ho t

ng và phát tri n c a công ty, có hi u ch nh b i y u t công ngh d trù s t t i, t ó tính ra nhu

u ào t o và phát tri n nh th nào

- C n c vào k t qu ánh giá n ng l c, thành tích nhân viên: a nhân viên i ào t o ph i c n theo n ng l c và thành tích nhân viên ào t o cái mà nhân viên ã có (ho c có th t h c trongquá trình làm vi c) là lãng phí; ào t o cái mà nhân viên không trình ti p thu là kém hi u qu

- D a vào nguy n v ng nhân viên: u này r t hi n nhiên, vì ch có xu t phát t nguy n v ng và

t giác c a ng i c ào t o thì k t qu m i t c t t nh t Tuy nhiên, ây vai trò kíchthích b ng quy n l i v t ch t, b ng c h i th ng ti n do doanh nghi p ch ng t o ra có t m quan

tr ng c bi t Nó s thúc y s t giác và quy t tâm h c t p c a nhân viên

- D a vào kh n ng tài chính c a doanh nghi p: ào t o là t n kém, c bi t trong nh ng lãnh v cchuyên ngành, doanh nghi p ph i tính toán và dành ra bao nhiêu % ngân sách cho công tác ào t o,

tr c khi lên b t k k ho ch ào t o nào

3) Hình th c ào t o:

Có 2 hình th c ào t o là:

§ ào t o t i doanh nghi p:

§ ào t o ngoài doanh nghi p:

a) ào t o t i doanh nghi p:

- M l p t i doanh nghi p: ây là bi n pháp ph bi n khi s l ng ng i c ào t o là l n.Doanh nghi p có th m i chuyên viên n gi ng d y ho c c chuyên viên c a chính mình ng l p

§ u m: Huy ng c nhi u ng i tham gia; chi phí h p lý; ch ng trình phù h p và

áp d ng th c t ; ch ng v th i gian; d ki m tra và giám sát l p h c

§ Nh c m: Không có b ng c p chính th ng, mà ch có ch ng ch

- Phân công kèm c p t i ch : Th ng áp d ng trong tr ng h p nhân viên c kèm c p nhân viên

i, ho c khi nhân viên không áp ng c yêu c u k n ng m i òi h i

- Thi tay ngh , h i thao k thu t, h i th o chuyên môn: ây là nh ng hình th c không ch có ýngh a v m t k thu t mà còn là ngày h i r t s ng ng trong doanh nghi p

- Áp d ng vi c làm luân phiên: ây là bi n pháp giúp cho doanh nghi p có c m t i ng nhânviên “gi i m t ngh , bi t nhi u ngh ”, s d ng nhân l c c linh ho t và d dàng thay th l n nhaukhi có tình hu ng phát sinh

www tinhvi.com - 22

b) ào t o ngoài doanh nghi p:

- G i ng i n các c s ào t o: có th h c các khóa ng n h n ho c dài h n L u ý các u ki n

b ng c p và u ki n v s ph c v cho doanh nghi p sau khi t t nghi p

- T ch c i tham quan các doanh nghi p khác, các a ph ng khác ho c các n c khác L u ýcác v n v chi phí t ch c và i t ng tham gia

Chi phí ào t o: Tùy tính ch t công vi c, có các hình th c thanh toán chi phí sau

§ Doanh nghi p ch u toàn b

§ Doanh nghi p ch u m t ph n, cá nhân ch u m t ph n

§ Doanh nghi p h tr v l ng b ng trong nh ng ngày i h c, cá nhân ch u chi phí ào t o

§ Cá nhân ch u toàn b chi phí, doanh nghi p s áp l i b ng ch ãi ng (nâng l ng saukhi nhân viên c ào t o xong)

4) ánh giá hi u qu công tác ào t o:

t nhi u doanh nghi p t ch c cho nhân viên i h c, nh ng không h bi t n k t qu h c t p ó

là nh th nào, th m chí không bi t nhân viên có theo h c h t khóa hay không

t s doanh nghi p làm ch t h n h n, yêu c u ph i mang ch ng ch t t nghi p v n u không s

ph i n bù chi phí i h c cho doanh nghi p u này l i n y sinh nhu c u i phó c a nhân viên, h

n theo h c nh ng không u n, không chú tâm, c t y u sao n cu i khóa làm bài m l y

ch ng ch là c u này khi n s ki m tra, ánh giá ch mang ý ngh a hình th c

t s doanh nghi p yêu c u nhân viên sau khóa h c ph i vi t bài thu ho ch, trong ó nêu ra

nh ng v n có th áp d ng cho ho t ng c a Công ty ây là m t ph ng án t t, nh ng không ph ilúc nào v a c ào t o xong là s có ý t ng áp d ng c li n N u c “ép” thì ch có th cho ra

nh ng ý t ng phi th c t , mà ta l i hi u l m r ng ng i c ào t o không có n ng l c

Trong th c t ã có tr ng h p doanh nghi p c nhân viên i ào t o ng n h n, ng th i c

ng i theo sát l p h c ghi nh n thái c a h c viên u này ã ch ng t doanh nghi p có ý th cnghiêm túc trong vi c ào t o nh ng c ng t o ra áp l c quá m c lên không khí h c t p

t ng quát, ta có 2 ph ng pháp ánh giá k t qu c a công tác ào t o

§ ánh giá thông qua nh tính

§ ánh giá thông qua nh l ng

a) Ph ng pháp nh tính:

Ph ng pháp nh tính là r t quan tr ng trong vi c ánh giá, vì hi u qu c a công tác ào t okhông th th y ngay l p t c và th y rõ ràng theo ki u bài toán l y thu bù chi thì tính ra l i nhu n

i m t chuyên gia có kinh nghi m v lãnh v c ào t o, ch c n trao i tr c ti p vài câu v i

ng i c ào t o v n i dung ch ng trình ào t o, s cho ra nh n xét chính xác là ng i ó có n m