Đề cương văn hóa doanh nghiệp

Cấu trúc hữu hình của văn hóa doanh nghiệp là bao gồm tất cả những hiện tượng và sự vật Trang 2 + Cơ cấu tổ chức, các phòng ban của doanh nghiệp + Các văn bản quy định nguyên tắc hoạt

VĂN HÓA DOANH NGHIỆP

Câu 1: Văn hóa doanh nghiệp là gì? Nêu các yếu tố cấu thành Văn hóa doanh nghiệp?

- Khái niệm Văn hóa doanh nghiệp:

Văn hóa doanh nghiệp là một hệ thống các giá trị, các chuẩn mực, các quan niệm và hành

vi, chi phối hoạt động của mọi thành viên trong doanh nghiệp và tạo nên bản sắc kinh doanh của doanh nghiệp đó

- Các yếu tố cấu thành Văn hóa doanh nghiệp:

+ Yếu tố tầm nhìn

Tầm nhìn là yếu tố đầu tiên trong các yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp Có thể nói tầm nhìn chính là nền tảng của cả nền văn hóa Bất cứ nền văn hóa doanh nghiệp nào cũng được kiến tạo từ việc xác định mục tiêu và tầm nhìn chiến lược Nhờ có mục tiêu mà doanh nghiệp có thể định hướng mọi quyết định trong nội bộ doanh nghiệp

+ Yếu tố giá trị

Giá trị là một trong những yếu tố cấu thành nên văn hóa vô cùng quan trọng Cốt lõi của nền văn hóa doanh nghiệp chính là giá trị của công ty, doanh nghiệp đó Yếu tố giá trị có vai trò định hướng hành vi, tư duy để thực hiện hóa chiến lược

+ Yếu tố thực tiễn

Tất cả những tầm nhìn, giá trị trên lý thuyết cần được hiện thực hóa bằng yếu tố thực tiễn Lãnh đạo công ty nên đưa yếu tố thực tiễn vào những nguyên tắc hoạt động hàng ngày của công

ty để văn hóa doanh nghiệp ngày càng vững mạnh

+ Yếu tố con người

Con người được đánh giá là yếu tố quan trọng nhất giúp cấu thành văn hóa doanh nghiệp Con người không chỉ giúp định hình mà còn là người thực hiện những mục tiêu, tầm nhìn và tạo

ra giá trị cốt lõi của doanh nghiệp Do đó rất nhiều công ty, doanh nghiệp có chính sách tuyển dụng cực kỳ khắt khe để có thể lựa chọn ra những nhân viên tài năng và phù hợp với văn hóa doanh nghiệp

+ Yếu tố từ sức mạnh của câu chuyện

Một câu chuyện lịch sử độc đáo là yếu tố cần thiết mà mỗi công ty, tổ chức nào cũng cần tới khi xây dựng văn hóa doanh nghiệp Sức mạnh của câu chuyện sẽ trở thành một phần di sản Đồng thời câu chuyện giúp hình thành nên bản sắc riêng có của mỗi doanh nghiệp Việc tường thuật lại câu chuyện lịch sử một cách lôi cuốn, hấp dẫn sẽ giúp văn hóa doanh nghiệp ngày càng tốt lên Như vậy, văn hóa doanh nghiệp sẽ tạo ra những bản sắc riêng để tạo sự cạnh tranh và thu hút nhân tài, đồng thời giúp doanh nghiệp phát triển ổn định, bền vững Nếu bạn muốn xây dựng nền văn hóa doanh nghiệp vững mạnh thì cần nắm chắc các yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp và thực hiện chúng bằng những hành động thực tiễn

Câu 2: Cấu trúc hữu hình của văn hóa doanh nghiệp là gì?

Cấu trúc hữu hình của văn hóa doanh nghiệp là bao gồm tất cả những hiện tượng và sự vật

là một người có thể nhìn, nghe và cảm thấy khi tiếp xúc với một tổ chức có nền văn hóa xa lạ như: + Kiến trúc, cách bài trí, công nghệ, sản phẩm

+ Cơ cấu tổ chức, các phòng ban của doanh nghiệp

+ Các văn bản quy định nguyên tắc hoạt động của doanh nghiệp

+ Lễ nghi và lễ hội hàng năm

+ Các biểu tượng, logo, khẩu hiệu, tài liệu quảng cáo của doanh nghiệp

+ Ngôn ngữ, trang phục, phương tiện đi lại, chức danh, cách bộc lộ cảm xúc, hành vi ứng xử thường thấy của các thành viên và các nhóm làm việc trong doanh nghiệp

+ Những câu chuyện và những huyền thoại về tổ chức

+ Hình thức mẫu mã của sản phẩm

Đây là cấp độ văn hóa có thể nhận thấy ngay trong lần tiếp xúc đầu tiên, nhất là những yếu

tố vật chất như: kiến trúc, bài trí, đồng phục… Cấp độ văn hóa này có đặc điểm chung để chịu ảnh hưởng nhiều của tính chất công việc kinh doanh của công ty quan điểm của người lãnh đạo… Tuy nhiên, cấp độ văn hóa này dễ thay đổi và ít khi thể hiện được những giá trị thực sự trong văn hóa của công ty

Câu 3: Trình bày những giá trị được tuyên bố/công bố; những quan niệm chung trong văn hóa doanh nghiệp?

- Những giá trị được tuyên bố/ công bố:

Những giá trị được tuyên bố cũng có tính hữu hình vì người ta có thể nhận biết và diễn đạt chúng một cách rõ ràng, chính xác Chúng thực hiện chức năng hướng dẫn cho các thành viên trong doanh nghiệp cách thức đối phó với một số tình thế cơ bản và rèn luyện cách ứng xử cho các thành viên mới trong môi trường doanh nghiệp

- Những quan niệm chung: (những niềm tin, nhận thức, suy nghĩ và tình cảm có tính vô thức, mặc nhiên được công nhận trong doanh nghiệp)

Trong bất cứ bức độ văn hóa nào (văn hóa dân tộc, văn hóa kinh doanh, văn hóa doanh

nghiệp…) cũng đều có quan niệm chung, được hình thành và tồn tại trong một thời gian dài, chúng

ăn sâu vào tâm lý của hầu hết các thành viên trong nền văn hóa đó và trở thành điều mặc nhiên được công nhận

Để hình thành được các quan niệm chung, một cộng đồng văn hóa (Ở bất kỳ cấp độ nào) phải trải qua quá trình hoạt động lâu dài, va chạm và xử lý nhiều tình huống thực tiễn Chính vì vậy, một hình thành, các quan niệm chung sẽ rất khó bị thay đổi

Một khi tổ chức đã hình thành được quan niệm chung, tức là các thành viên cùng nhau chia

sẻ và hành động theo đúng quan niệm chung đó, họ sẽ rất khó chấp nhận nếu những hành vi đi ngược lại quy định chung đề ra

VD: Vai trò của người phụ nữ trong xã hội: văn hóa Á Đông nói chung và văn hóa Việt Nam nói riêng có quan niệm truyền thống: nhiệm vụ quan trọng nhất của người phụ nữ nàng chăm lo cho gia đình còn công việc ngoài xã hội thứ yếu Trong khi đó văn hóa phương Tây lại quan niệm khác: người phụ nữ có quyền tự do cá nhân và không phải chịu sự ràng buộc khắt khe vào lễ giáo truyền thống

Câu 4: Phân tích những tác động của văn hóa doanh nghiệp tới các doanh nghiệp (Tác động tích cực, biểu hiện tiêu cực)?

- Tác động tích cực:

+ Văn hóa doanh nghiệp tạo nên phong thái của doanh nghiệp giúp phân biệt doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác: Văn hóa doanh nghiệp gồm nhiều bộ phận và yếu tố hợp thành: Triết

lý kinh doanh, các tập tục, lễ nghi, thói quen, cách họp hành, đào tạo, giáo dục, thậm chí cả truyền thuyết, huyền thoại về người sáng lập hãng… Tất cả những yếu tố đó tạo ra một phong cách/phong thái của doanh nghiệp và phân biệt nó với các doanh nghiệp các tổ chức xã hội khác Phong phong thái đỏ có vai trò như “không khí và nước” có ảnh hưởng cực lớn đến hoạt động hàng ngày của doanh nghiệp

+ Văn hóa doanh nghiệp tạo nên những lực lượng hướng tâm cho toàn doanh nghiệp + Văn hóa doanh nghiệp khích lệ quá trình đổi mới và sáng chế: tại những doanh nghiệp

mà môi trường văn hóa ngự trị mạnh mẽ sẽ nảy sinh sự tự lập đích thực ở mức độ cao nhất, nghĩa

là các nhân viên được khuyến khích để tách biệt ra và đưa ra sáng kiến, thậm chí cả các nhân viên cấp cơ sở Sự khích lệ này sẽ góp phần phát huy tính năng động sáng tạo của các thành viên, là cơ

sở chậu quá trình phát triển công ty Mặt khác, những thành công của nhân viên trong công việc

sẽ tạo động lực gắn bó họ với công ty lâu dài và tích cực hơn

- Tác động tiêu cực:

+ Một doanh nghiệp có nền văn hóa tiêu cực có thể là doanh nghiệp mà cơ chế quản lý cứng nhắc theo kiểu hợp đồng, độc đoán, chuyên quyền và hệ thống tổ chức quan liêu, gây ra không khí thụ động, sợ hãi ở các nhân viên, khiến họ có thái độ thờ ơ hoặc chống đối giới lãnh đạo Đó cũng

có thể là một doanh nghiệp không cố ý quyết định tạo nên một mối liên hệ nào khác giữa những nhân viên ngoài quan hệ công việc, mà là tập hợp hàng nghìn người hoàn toàn xa lạ, chỉ tạm dừng chân tại công ty Người quản lý chỉ phối hợp các cố gắng của họ, và dù thế nào đi nữa cũng sản xuất được một thứ gì đó, nhưng niềm tin người làm công vào xí nghiệp thì không hề có

+ Một điều không thể phủ nhận là nếu những giá trị hoặc niềm tin doanh nghiệp mang tính tiêu cực thì nó sẽ ảnh hưởng rất lớn đến con người doanh nghiệp đó Công việc xác định phần lớn cuộc đời của một nhân viên: Nó quyết định thời gian đi lại của chúng ta, nơi chúng ta sống, cả đến hàng xóm láng giềng của chúng ta Công việc ảnh hưởng đến quyền lợi, cách tiêu khiển cũng như bệnh tật của chúng ta Nó cũng quyết định cách chúng ta dùng thời gian sau khi về hưu, đời sống vật chất của chúng ta vào những vấn đề chúng ta sẽ gặp phải lúc đó Do đó nếu môi trường văn hóa ở công ty không lành mạnh, không tích cực sẽ ảnh hưởng xấu đến tâm lý làm việc của nhân

viên à tác động tiêu cực đến kết quả kinh doanh của toàn công ty

Câu 5: Trình bày các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành văn hóa doanh nghiệp?

- Văn hóa dân tộc:

Văn hóa doanh nghiệp là một nền tiểu văn hóa nằm trong văn hóa dân tộc Mọi cá nhân trong nền văn hóa doanh nghiệp đều chịu tác động của các giá trị văn hóa dân tộc Vậy nên văn hóa dân tộc phản chiếu lên văn hóa doanh nghiệp là điều tất yếu

Mỗi cá nhân thuộc giới tính, văn hóa, dân tộc… với các bản sắc văn hóa khác nhau hình thành cho họ các nền tảng suy nghĩ, học hỏi và phản ứng khác nhau Khi tập hợp chung lại trong

tổ chức, những nét nhân cách này sẽ được tổng hợp tạo nên một phần văn hóa doanh nghiệp

Vì vậy, văn hóa ở mỗi nước, mỗi vùng miền sẽ có những đặc trưng khác nhau tùy thuộc vào

sự phát triển, trình độ và lịch sử của khu vực đó Các giá trị văn hóa này ảnh hưởng doanh nghiệp

thường xem xét trên 4 yếu tố ảnh hưởng đến văn hoá doanh nghiệp

• Sự đối lập giữa chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa tập thể

Ưu thế nổi bật của văn hóa Việt Nam có thể kể đến như:

• Coi trọng tư tưởng nhân bản

• Chuộng sự hài hòa

• Tinh thần cầu thị

• Ý chí phấn đấu tự lực, tự cường…

Tuy nhiên cũng có không ít những hạn chế như: thói quen thủ cựu và tôn sùng kinh nghiệm, không dám đổi mới, đột phá… khiến cho doanh nghiệp gặp không ít trở ngại Điều này đặt ra bài toán cho Ban lãnh đạo là làm sao xây dựng văn hóa doanh nghiệp giúp nhân viên phát huy ưu điểm

và khắc phục những hạn chế vốn có

- Lãnh đạo – người tạo ra nét đặc thù của văn hóa doanh nghiệp

Nhà lãnh đạo không chỉ là người quyết định cơ cấu tổ chức và công nghệ của doanh nghiệp,

ừ mà còn là người sáng tạo ra các biểu tượng, các ý thức hệ, ngôn ngữ, niềm tin, nghi lễ và huyền thoại… của doanh nghiệp Qua quá trình xây dựng và quản lý doanh nghiệp, hệ tư tưởng và tính cách của nhà lãnh đạo sẽ được phản chiếu lên văn hóa doanh nghiệp

Để hình thành nên hệ thống giá trị niềm tin và đặc biệt là quan niệm chung trong toàn doanh nghiệp đòi hỏi một quá trình lâu dài, thông qua nhiều hình thức khác nhau, có thể liệt kê một số cách thức sau đây:

+ Tăng cường tiếp xúc giữa nhà lãnh đạo và nhân viên

+ Cũng có thể sử dụng các chuyện kể, huyền thoại, truyền thuyết… như một phương thức hiệu quả để truyền đạt và nuôi dữơng những giá trị văn hóa chung

+ Các lễ hội, lễ kỷ niệm, buổi gặp mặt, biểu tượng, phù hiệu… cũng đóng vai trò rất lớn trong việc truyền đạt hệ thống giá trị, niềm tin, quy tắc… Góp phần tạo ra những nét đặc thù riêng của từng doanh nghiệp

+ Các nhà lãnh đạo với vai trò là các sáng lập viên – người quyết định là việc hình thành hệ thống giá trị văn hóa căn bản của doanh nghiệp

+ Các nhà lãnh đạo kế cận: khỉ doanh nghiệp thay đổi nhà lãnh đạo, điều này có thể đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải đối mặt với một trong hai tình huống: (1): danh nghiệp sẽ chuyển sang một giai đoạn mới, với những sự thay đổi mạnh mẽ về cơ cấu tổ chức, đội ngũ nhân sự, đường hướng chiến lược phát triển…, những thay đổi này tất yếu sẽ dẫn đến thay đổi cơ bản của văn hóa doanh nghiệp; (2): tình huống sau có vẻ ít “đau đớn” hơn, nhà lãnh đạo mới vẫn giữ nguyên đường

lối chiến lược cũ, bộ máy nhân sự không có những thay đổi quan trọng… Tuy nhiên, kể cả trong quá trình này, ừ văn hóa doanh nghiệp cũng sẽ thay đổi, bởi vì văn hóa doanh nghiệp bản thân nó

là tấm gương phản chiếu tài năng, cá tính và những triết lý kinh doanh của người chủ doanh nghiệp Hai nhà lãnh đạo khác nhau thì tất yếu những giá trị mà họ tạo ra cũng sẽ khác nhau

- Những giá trị văn hóa học hỏi được

Có những giá trị văn hóa doanh nghiệp không thuộc về văn hóa dân tộc, cũng không phải do nhà lãnh đạo sáng tạo ra mà do tập thể nhân viên trong doanh nghiệp tạo dựng lên, được gọi là những kinh nghiệm học hỏi được Chúng hình thành hoặc vô thức hoặc có ý thức và ảnh hưởng của chúng đến hoạt động của doanh nghiệp có thể tích cực hoặc cũng có thể tiêu cực Hình thức của những giá trị học hỏi được thường rất phong phú, phổ biến là:

+ Những kinh nghiệm tập thể của doanh nghiệp: Đây là những kinh nghiệm có được khi xử

lý các vấn đề chung Sau đó chúng được tuyên truyền và phổ biến chung trong toàn đơn vị và tiếp tục được truyền lại cho các thế hệ nhân viên mới Đó có thể là những kinh nghiệm về giao dịch với khách hàng, về phục vụ yêu cầu của khách hoặc cũng có thể là kinh nghiệm ứng phó với những thay đổi…

+ Những giá trị được học hỏi từ các doanh nghiệp khác: Đó là kết quả của quá trình nghiên cứu thị trường, nghiên cứu đối thủ cạnh tranh, của những chương trình giao lưu giữa các doanh nghiệp trong một ngành, của những khóa đào tạo mà doanh nghiệp này mở cho nhân viên ở doanh nghiệp khác tham gia… Thông thường ban đầu có một nhóm nhân viên của doanh nghiệp thiết thu những giá trị và truyền lại cho đồng nghiệp khác hoặc những người này tự ý tiếp thu chúng… Sau một thời gian, các giá trị này trở thành “tập quán”chung của toàn doanh nghiệp

+ Những giá trị văn hóa được tiếp nhận trong quá trình giao lưu với các nền văn hóa khác: Đây là trường hợp phổ biến đối với các công ty đa và xuyên quốc gia, các doanh nghiệp có đối tác

là người nước ngoài…

VD: người lao động phương Tây có thể học được tinh thần làm việc tập thể của người Nhật, người Ả Rập có thể học hỏi thói quen đúng giờ của người Mỹ…

+ Những giá trị do một hay nhiều thành viên mới đến mang lại: Việc tiếp nhận những giá trị này thường trải qua một thời gian dài, một cách có ý thức hoặc vô thức

+ Những xu hướng hoặc trào lưu xã hội: Xu hướng sử dụng điện thoại di động, xu hướng thắt cà vạt khi đến nơi làm việc, học ngoại ngữ tin học…

Câu 6: Trình bày các giai đoạn hình thành văn hóa doanh nghiệp?

Văn hóa doanh nghiệp tồn tại khách quan và doanh nghiệp nào cũng có văn hóa của riêng mình Thường thì văn hóa đó được hình thành dựa trên các giai đoạn hình thành văn hóa doanh nghiệp dưới đây:

+ Giai đoạn non trẻ: Đây là giai đoạn quan trọng trong tiến trình xây dựng văn hóa doanh nghiệp bởi trong giai đoạn này, lãnh đạo doanh nghiệp phải tập trung tạo ra những giá trị văn hóa

khác biệt so với các đối thủ, củng cố nó và truyền đạt cho các thế hệ nhân viên

+ Giai đoạn giữa: Đây sẽ là giai đoạn mà doanh nghiệp có nhiều sự biến đổi và có thể xuất

hiện những xung đột giữa bảo thủ hay thay đổi văn hóa doanh nghiệp Nếu thay đổi văn hóa doanh nghiệp trong lúc này, doanh nghiệp sẽ đối mặt với nhiều khó khăn và thử thách như đánh mất giá

trị cốt lõi và thay thế bởi những giá trị mà họ chưa thật sự cần đến Do đó cần thiết phải có những

chiến lược phát triển văn hóa doanh nghiệp đúng đắn và hiệu quả

+ Giai đoạn chín muồi và nguy cơ suy thoái: Mức độ lâu đời của văn hóa doanh nghiệp đóng

vai trò quan trọng trong việc thay đổi văn hóa doanh nghiệp Những quan niệm chung có từ lâu sẽ phản ánh niềm tự hào và lòng tự tôn của tập thể, do nó đã in dấu sâu đậm trong mỗi thành viên Nhưng những văn hóa đã lỗi thời cũng có những tác động tiêu cực không nhỏ đến doanh nghiệp

Câu 7: Trình bày vai trò của văn hóa doanh nghiệp?

+ Giúp nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp: Các nhà nghiên cứu đều cho

rằng một văn hóa doanh nghiệp mạnh sẽ tạo được lợi thế cạnh tranh cho chính doanh nghiệp đó

+ Góp phần tạo ra bản sắc riêng cho doanh nghiệp: Việc xây dựng và phát triển văn hóa

doanh nghiệp sẽ giúp cho doanh nghiệp khẳng định được tên tuổi của mình và để nhận biết được

sự khác nhau giữa doanh nghiệp mình với doanh nghiệp khác

+ Giúp doanh nghiệp tạo ra khả năng thích ứng cao: Có một sự thật mà chúng ta phải thừa

nhận chính là chỉ có một văn hóa doanh nghiệp mạnh thì mới có khả năng thích ứng tốt với sự thay đổi liên tục từ môi trường bên ngoài

+ Góp phần tạo nên giá trị tinh thần cho doanh nghiệp: Sống trong một môi trường văn hóa

lành mạnh với sự quan tâm thỏa đáng của các cấp lãnh đạo sẽ làm cho nhân viên cảm thấy lạc quan và cống hiến hết mình cho mục tiêu của doanh nghiệp

+ Là yếu tố tạo ra sức hút cho doanh nghiệp: Văn hóa doanh nghiệp chính là hình ảnh về

một doanh nghiệp và tạo ra đặc trưng để phân biệt với các doanh nghiệp khác

+ Văn hóa doanh nghiệp quyết định sự trường tồn của doanh nghiệp: Nhiều người cho rằng

văn hóa doanh nghiệp là một tài sản của doanh nghiệp Cụ thể hơn, văn hóa doanh nghiệp giúp cho doanh nghiệp: giảm xung đột; điều phối và kiểm soát; tạo động lực làm việc; tạo ra lợi thế cạnh tranh

Câu 8: Cho biết những những nội dung của văn hóa ứng xử trong nội bộ doanh nghiệp?

Văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp là những mối quan hệ xử sự giữa các cấp trong cùng một tổ chức kinh doanh như việc giao tiếp, đối xử giữa lãnh đạo và nhân viên, quan hệ giữa nhân viên đồng cấp với nhau, hay sự qua lại giữa con người với công việc Văn hóa ứng xử được hình thành dựa trên văn hóa doanh nghiệp và văn hóa ứng xử của cộng đồng

Văn hóa ứng xử sẽ quyết định đến quá trình tạo dựng hình ảnh, bản sắc và thậm chí là vòng đời hoạt động của mỗi doanh nghiệp Bởi trong mỗi tổ chức, các cá nhân đều mang những nét tính cách riêng biệt, do vậy để hòa hợp và gắn kết giữa họ không phải là điều dễ dàng Hơn nữa, hiệu suất công việc cũng chịu tác động rất lớn từ văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp

Cho nên, xây dựng một bộ quy tắc về cách ứng xử là cần thiết để hỗ trợ các thành viên tự động điều chỉnh hành vi và cách thức giao tiếp chốn công sở sao cho đúng đắn và hợp lý Từ đó, mọi người sẽ cảm thấy được tôn trọng và nhanh chóng tạo dựng mối quan hệ đồng nghiệp thân thiết, gắn bó hơn trong công việc Suy rộng ra, nó còn mang đến sự hào hứng và nguồn động lực

to lớn để tất cả thành viên hoàn thành công việc một cách tốt nhất

+ Văn hóa ứng xử của cấp dưới đối với cấp trên

Cấp dưới cần biết cách thể hiện vai trò của mình trước cấp trên: cần phải hiểu được nhà quản

lý mong đợi ở họ điều gì để có thể đáp ứng một cách tốt nhất Cấp dưới cần biết cách thể hiện vai trò của mình trước cấp trên: cần phải hiểu được nhà quản lý mong đợi ở họ điều gì để có thể đáp ứng một cách tốt nhất

Tôn trọng và cư xử đúng mực đối với cấp trên Làm tốt công việc của mình: nhân viên cần thể hiện được năng lực cũng như trình độ của mình, làm việc có trách nhiệm, hoàn thành tốt công việc được giao Cố gắng hoàn thành công việc của mình hoàn hảo hơn sự kỳ vọng của cấp trên và chấp nhận những thử thách mới, từ đó sẽ học hỏi được thêm nhiều điều, làm việc với tinh thần đồng đội và luôn sẵn sàng giúp đỡ

+ Văn hóa ứng xử giữa các đồng nghiệp, người đồng cấp

Cần phải biết cách phối hợp với các đồng nghiệp, nếu có sự ủng hộ và phối hợp công việc nhịp nhàng giữa các đồng nghiệp thì không chỉ tạo ra môi trường làm việc tốt, tiến độ nhanh mà

đó còn thể hiện văn hóa ứng xử trong nội bộ doanh nghiệp của bạn như thế nào

Trong quan hệ đồng nghiệp nếu xây dựng được tình cảm, ấn tượng tốt ngay phút ban đầu thì

sẽ rất có lợi cho cá nhân, cũng như tập thể, cùng nhau hướng đến mục tiêu chung của tổ chức Cơ

sở lâu dài trong việc xây dựng tình bằng hữu trong nội bộ doanh nghiệp tùy thuộc rất lớn vào văn hóa doanh nghiệp và cơ chế cạnh tranh về lợi ích mà doanh nghiệp đã áp dụng

Việc sử dụng con người như thế nào, coi cái gì là quan trọng trong đối nhân xử thế của các nhà lãnh đạo doanh nghiệp là tác nhân trực tiếp hình thành nên quan hệ bằng hữu, tin cậy nhau trong nội bộ doanh nghiệp Bởi vì suy cho cùng giao tiếp ứng xử không chỉ là những câu nói, cử chỉ mang tính xã giao mà chứa dựng trong nó là sự thúc đẩy hợp tác hướng vào công việc

+ Văn hóa ứng xử với công việc

Trang phục phải theo đúng quy định của công ty Trong công ty mỗi người được phân công phụ trách một lĩnh vực, không nên xen vào công việc của người khác khi chưa có đề nghị hỗ trợ giúp đỡ hay được yêu cầu, tránh gây khó chịu cho đồng nghiệp

Học giúp ta ứng xử một cách linh hoạt, đóng góp tích cực cho công việc của cá nhân mình

và cho cả doanh nghiệp Thực hiện công việc đúng tiến độ: phải thường xuyên theo dõi, kiểm tra tiến độ thực hiện công việc của mình cho đúng tiến độ đã đề ra Lắng nghe để biết những gì mình chưa biết, để tạo cho mình kiến thức, để nhận biết những mặt mạnh, mặt yếu của một vấn đề, đồng thời quan tâm về những phương pháp mà đồng nghiệp của mình tin vào đó

Sẵn sàng nhận thêm những nhiệm vụ mới và sáng tạo nhiều hơn mức là cấp trên mong đợi, không tự hài lòng với công việc hiện tại, luôn tìm tòi những lĩnh vực mà mình cho rằng có thể làm tốt hơn Khi trình bày một vấn đề cũng nên đề ra một số giải pháp có thể thực hiện được, đừng nên phàn nàn về những nguyên tắc không thể thay đổi được, không nên đổ lỗi cho người khác khi mình mắc lỗi, và phải đảm bảo là sai lầm đó không được phép xảy ra nữa

+ Xây dựng quan hệ bền vững với cấp dưới: Trong vai trò là một nhà lãnh đạo, việc tạo dựng

mối quan hệ bền chặt với nhân sự dưới quyền quản lý của mình là vô cùng cần thiết Chính vì thế, hãy tìm cách xây dựng niềm tin và tình cảm đối với nhân viên, họ sẽ tận lực làm việc cho bạn để bạn có thể hoàn thành tốt mọi mục tiêu đã đề ra

+ Giải quyết mâu thuẫn trong hòa bình: Xung đột là điều không thể tránh khỏi trong quá

trình hoạt động của một tổ chức Có nhiều lúc bạn sẽ cảm thấy không đồng tình, hoặc khó chịu với

cách hành xử của một cá nhân bất kỳ Trong tình huống đó, bạn nên lựa chọn góp ý với họ thật lịch sự, chân thành và tuyệt đối không nên nói xấu sau lưng Việc tạo bè phái để hướng sự chỉ trích vào cá nhân bất kỳ sẽ chẳng đem lại lợi ích gì cho bạn, trái lại nó còn mang đến nhiều hệ lụy xấu cho những mối quan hệ trong công ty của bạn

=> Văn hóa làm việc và ứng xử trong công ty có vai trò, ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý, môi

trường cũng như năng suất lao động chung Chính vì thế, mỗi doanh nghiệp cần nhận thức đúng đắn về vấn đề này

Câu 9: Trình bày vai trò và biểu hiện của văn hóa ứng xử trong nội bộ doanh nghiệp?

- Vai trò:

+ Văn hóa ứng xử giúp cho doanh nghiệp dễ thành công hơn

+ Văn hóa ứng xử làm đẹp thêm hình tượng của công ty

+ Văn hóa ứng xử tạo điều kiện phát huy dân chủ cho mọi thành viên

+ Văn hóa ưng xử giúp củng cố, phát triển địa vị của mỗi cá nhân trong nội bộ doanh nghiệp

- Biểu hiện:

+ Cấp trên với cấp dưới:

• Xây dựng cơ chế tuyển chọn, bổ nhiệm công khai, bình đẳng, cạnh tranh, đúng người đúng chỗ

• Chế độ thưởng phạt công minh

• Thu phục được nhân viên dưới quyền

• Khen cũng là một nghệ thuật

• Quan tâm đến thông tin phản hồi từ phía nhân viên

• Xử lý những tình huống căng thẳng có hiệu quả

+ Cấp dưới với cấp trên:

• Cấp dưới cần biết cách thể hiện vai trò của mình trước cấp trên

• Tôn trọng và cơ sở đúng mực với cấp trên

• Làm tốt công việc của bạn

• Chia sẻ và tán dương sếp

• Nhiệt tình trong các công việc được giao

+ Với công việc:

• Cẩn thận trong cách ăn mặc của bạn

• Tôn trọng những lĩnh vực của người khác

• Mở rộng kiến thức của bạn

• Tôn trọng các quy định về giờ giấc làm việc

• Thực hiện công việc được giao, đúng tiến độ, có trách nhiệm

• Lắng nghe sếp và mọi người nhận xét

• Làm việc siêng năng

• Giải quyết vấn đề của bạn và mọi người một cách khéo léo

+ Giữa các đồng nghiệp:

• Sự lôi cuốn lẫn nhau, tôn trọng nhau

• Xây dựng thái độ cởi mở và giúp đở lẫn nhau

• Xây dựng tình bạn tình đồng nghiệp vững mạnh, không đả kích, nói xấu nhau

Câu 10: Trình bày tác động của văn hóa ứng xử trong nội bộ doanh nghiệp?

- Xây dựng thái độ an tâm công việc

An tâm công tác là một nhân tố hàng đầu trong việc xây dựng thái độ lao động của nhân viên Thiếu an tâm công tác làm giảm hiệu năng lao động, giảm sự gắn bó với doanh nghiệp, với tập thể Chiến lược sử dụng nguồn nhân lực của các công ty Nhật Bản luôn đề cao sự gắn bó lâu dài cả về lợi ích vật chất và lợi ích tinh thần giữa người lao động với doanh nghiệp như: Chế độ làm việc suốt đời, sự thăng tiến, tạo cho người lao động hội nhập được mục tiêu sự nghiệp của họ vào mục tiêu chung của doanh nghiệp và tạo tiền đề để xây dựng sự đồng lòng trong doanh nghiệp

Sự an tâm công tác này được tạo ra bởi các mối quan hệ trong nội bộ doanh nghiệp như quan

hệ của cấp trên với cấp dưới và quan hệ của những người đồng cấp Các quan hệ ứng xử trong doanh nghiệp phải đảm bảo rằng mọi người không bị phân hóa bởi những nghi kỵ, những bất đồng

ý kiến, gièm pha… Và hơn nữa phải cho họ những quyền chính đáng để thích nghi và đóng góp vào những quyết định chung của tập thể Khi điều kiện được thỏa mãn sẽ khiến người lao động cống hiến tích cực hơn cho doanh nghiệp

- Tạo hứng khởi làm việc cho toàn doanh nghiệp và mang lại hiệu quả công việc cao

Tinh thần làm việc của nhân viên luôn quyết định sự thành công của mỗi công ty Để có được một đội ngũ nhân viên năng động, làm việc hết mình thì mỗi công ty ngoài hệ thống tiền lương hợp lý cũng cần có những biện pháp kích thích khả năng của các nhân viên Người lãnh đạo doanh nghiệp giỏi luôn biết kết hợp các hình thức khen thưởng về vật chất và tinh thần Nhiều khi chỉ là một ánh mắt nhìn thân thiện hay một lời khen thưởng, một lời hỏi thăm chân thành cũng có tác dụng động viên, khuyến khích tinh thần làm việc của nhân viên Bởi con người ngoài những nhu cầu thiết yếu của cuộc sống còn có nhu cầu xã hội, nhu cầu được khẳng định mình

Người lao động cũng như nhà quản lý cần gắn bó với nhau và cố gắng để trong đời sống thường nhật, ranh giới giữa người quản lý và nhân viên càng giảm bớt khoảng cách càng tốt Để làm được điều đó đòi hỏi phải có sự đồng cảm, quan tâm và biết cách giúp đỡ lẫn nhau khi cần thiết: Quan tâm đến nhau nhân ngày sinh, ngày cưới, ngày khánh thành nhà mới…, mọi người cùng đến để thăm hỏi khi đồng nghiệp ốm đau, sinh con… Từ đó, xây dựng được những nét văn hóa riêng có trong doanh nghiệp, làm cho các thành viên cảm nhận được tình cảm gắn bó lẫn nhau trong một gia đình lớn là doanh nghiệp, thúc đẩy tinh thần làm việc mang lại hiệu quả công việc cao

• Xây dựng và củng cố tinh thần hợp tác: Hợp tác tất cả các bên, vì lợi ích của các bên

và cùng có lợi

• Xây dựng văn hóa doanh nghiệp có bản sắc riêng

Theo giới chuyên gia, các doanh nghiệp hoàn toàn có thể xây dựng thương hiệu bằng các hoạt động hằng ngày, cố gắng tạo ra sự khác biệt cho hình tượng sản phẩm, sự độc đáo trong văn hóa của họ tới khách hàng và công chúng

Câu 11: Hãy cho biết những điều cần tránh liên quan đến văn hóa ứng xử trong nội bộ doanh nghiệp?

+ Đối với nhà lãnh đạo:

• Người lãnh đạo thiếu tầm nhìn chiến lược, không nhìn xa trông rộng

• Độc đoán chuyên quyền, tắt quyền quá mức, bảo thủ và nóng tính

• Không biết cách nhìn người, dùng người: Đó là dùng người chỉ vì thân thiết, ganh ghét

người hiền tài là sai lầm nhiều nhà lãnh đạo doanh nghiệp hay mắc phải Ngoài ra thì nhà lãnh đạo không chú ý đến nâng cao kỹ năng đồng đội của nhân viên Làm người lãnh đạo mà không chú ý giữ

cho kết cấu nhân lực hợp lý hóa và đa dạng hóa, từ đó ảnh hưởng đến sức mạnh của doanh nghiệp + Đối với cấp dưới: Bao gồm: ý thức vệ sinh kém, tự do quá trớn, ăn vặt và nói chuyện trong giờ

làm, sử dụng điện thoại nhiều trong giáo làm việc, gây gổ mâu thuẫn lẫn nhau, lạm dụng việc nghỉ ốm, miệng suốt ngày kêu ca phàn nàn…

+ Đối với quan hệ đồng nghiệp:

• Không nên có thái độ ganh đua không lành mạnh với đồng nghiệp

• Thái độ coi mình là số một

• Thái độ cô lập và sống khép kín với các đồng nghiệp

• Thái độ độc tài độc đoán khi giải quyết công việc, đặt cái tôi của bản thân nên quá mức

• Một mình tách ra khỏi cộng đồng

• Không nên làm hộ phần việc của người khác

• Không cư xử với đồng nghiệp với thái độ kêu ca, nề hà thiếu tôn trọng

Câu 12: Trình bày các bước triển khai xây dựng văn hóa doanh nghiệp?

Quy trình xây dựng văn hóa doanh nghiệp

Bước 1: Xây dựng văn hóa kiến trúc, cảnh quan, không gian làm việc

- Văn hóa cổng trụ sở doanh nghiệp

Do những hoàn cảnh khác nhau nên cổng trụ sở của mỗi doanh nghiệp có thể tọa lạc trên một khu đất riêng với những ngôi nhà khang trang bề thế, cũng có thể chỉ là những ngôi nhà trong một khu chung cư cao tầng, hoặc né một ngôi nhà nằm ngay mặt phố… Do vậy cổng trụ sở doanh nghiệp cũng được thiết kế, bố trí và xây dựng hết sức đa dạng, không có một khuôn mẫu chung cho tất cả doanh nghiệp Tuy tự nhiên nhìn từ góc độ văn hóa doanh nghiệp cổng trụ sở doanh nghiệp phải đảm bảo các yêu cầu sau:

+ Hài hòa với các ngôi nhà làm việc về kích thước, hình dáng, màu sắc, trang trí Không nên

để xảy ra tình trạng các ngôi nhà làm việc và cổng trụ do không thống nhất về thiết kế, kiến trúc Mặt khác cần tránh tình trạng xây dựng cổng trụ sở doanh nghiệp cầu kỳ, lập dị theo ý thích của những cá nhân của quyền lực trong doanh nghiệp

+ Biển hiệu doanh nghiệp gắn tại cổng trụ sở doanh nghiệp cũng phải đảm bảo trang nhã, nghiêm túc, hải hòa với kích thước của cổng trụ sở Đặc biệt nội dung và chữ viết trên bảng hiệu phải đảm bảo theo những quy định của pháp luật và phải mang tính mỹ quan, không được viết chữ cầu kỳ gây nên phản cảm Nội dung và chị tự viết trên biển hiệu doanh nghiệp ít nhất phải bao gồm các nội dung và trật tự như sau:

Loại hình doanh nghiệp/ Tên doanh nghiệp/ Địa chỉ trụ sở doanh nghiệp/ Số điện thoại/ Số Fax và địa chỉ Email nếu có

Trong trường hợp cần viết bằng chữ nước ngoài thì phải đảm bảo nội dung dịch thuật đúng

và viết khổ chữ nhỏ hơn chữ Việt Nam Đồng thời phải đặt dưới vị trí của chữ viết bằng tiếng Việt

+ Phòng thường trực trụ sở doanh nghiệp thường được bố trí sát cổng trụ sở doanh nghiệp

Nó cũng đòi hỏi phải trang nhã, sạch sẽ, ngăn nắp, có chỗ ngồi chờ cho khách đến làm việc trong những trường hợp khách phải đợi ở phòng thường trực Nói cách khác phòng thường trực phải thể hiện được tính nghiêm túc và tính mến khách của doanh nghiệp Tránh tình trạng sắp xếp phòng thường trực rất cẩu thả, gây khó dễ cho khách đến làm việc với doanh nghiệp

- Văn hóa không gian xanh của trụ sở doanh nghiệp, cách bố trí, bài trí các phòng làm việc tại trụ sở doanh nghiệp

Là một doanh nghiệp, cũng có kiến thức bảo đảm những yêu cầu chung nhất như về không gian xanh, các khu làm việc, nội thất…

+ Về bài trí không gian xanh của trụ sở doanh nghiệp:

Như đã nêu ở trên diện tích mặt bằng trụ sở của các doanh nghiệp là hết sức đa dạng do hoàn cảnh của từng doanh nghiệp Tuy nhiên, tất cả các doanh nghiệp cần chú ý đến việc bố trí không gian xanh như: cây cảnh, vườn hoa, bể cá… để tạo thêm vẻ hài hòa với thiên nhiên

+ Đối với việc bài chính các phòng làm việc tại trụ sở doanh nghiệp cũng đòi hỏi phải đảm bảo những chuẩn mực văn hóa với các tiêu chí: Bố trí và bài trí góc phòng làm việc theo thứ bậc của mối quan hệ quản trị trong doanh nghiệp; Bố trí và bài trí phòng làm việc theo chức năng nhiệm vụ kinh doanh doanh nghiệp và bố trí, bài trí phòng làm việc theo tiện ích của chủ và khách Tại các phòng làm việc biển hiệu các chức danh, bàn ghế, tủ, giá sách - tài liệu, đồ dùng, điện thoại, máy vi tính… cũng phải được tính toán thật chặt chẽ khi bố trí và bài trí giao cho vừa đảm bảo tính khoa học và vừa đảm bảo tính mỹ quan

Ngoài ra, ra doanh nghiệp còn phải chú ý tới một phòng ừ chuyên dụng về chế độ bảo mật, phòng chống cháy nổ… Khi có những vụ việc liên quan đến hồ sơ gốc, nếu không được lưu trữ chu đáo, cẩn thận sẽ gây ra nhiều phiền toái Vì vậy, các doanh nghiệp cần quan tâm đúng mức thủ tục, quy định về lưu trữ tài liệu gốc như chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy tờ xác nhận quyền sở hữu tài sản của công ty, sổ đăng ký thành viên của công ty và các văn bản liên quan đến doanh nghiệp theo quy định của pháp luật hiện hành

+ Việc bố trí, bài trí các khu vệ sinh công cộng tại trụ sở doanh nghiệp là điều đáng được quan tâm Doanh nghiệp cần bố trí và bài trí các khu vệ sinh công cộng sạch sẽ, tiện dụng, mỹ quan nhằm tạo ra sự chủ động cho cả khách và chủ

+ Đối với hầu hết các thành viên còn lại trong trụ sở doanh nghiệp từ người có vị trí cao nhất đến các nhân viên nghiệp vụ, trang phục làm việc hằng ngày là do sở thích, do điều kiện tài chính hoặc do tư vấn của người khác Tuy nhiên, nhìn từ góc độ văn hóa doanh nghiệp cần phải lưu ý

các điểm sau: trang phục phải lịch sự, sạch sẽ, phù hợp với thời tiết, hoàn cảnh công việc và phải tương xứng với vị trí công việc

Ngoài trang phục trụ sở doanh nghiệp như đã nêu trên, do đặc điểm sản xuất, kinh doanh của từng doanh nghiệp mà còn có các loại trang phục bảo hộ lao động, hoặc đồng phục của nhân viên bán hàng, nhân viên tiếp thị Các loại trang phục này đều được thiết kế và sản xuất đồng bộ Vì vậy nếu không phù hợp sẽ dễ dàng bị nhận ra và có sự điều chỉnh để đảm bảo phù hợp với ngành nghề cũng như tính mỹ quan

Bước 2: Xây dựng văn hóa tuyển dụng, sắp xếp, bồi dưỡng, đề bạt nhân lực doanh nghiệp

- Tiếp nhận và đánh giá hồ sơ của ứng viên:

Đánh giá ứng viên thông qua ngoại hình, giọng nói, biểu cảm, sơ yếu lí lịch, kinh nghiệm làm việc, kĩ năng làm việc nhóm…

- Phỏng vấn và thử việc trực tiếp những ứng viên tham gia tuyển chọn:

Sau khi hoàn thành công đoạn tiếp nhận và thẩm định hồ sơ, các doanh nghiệp thường tiến hành phỏng vấn và thử việc trực tiếp đối với các ứng viên có tên trong danh sách chính thức được tham gia tuyển chọn Công đoạn phỏng vấn và thử việc cũng hết sức đa dạng về thời gian, địa điểm, nội dung, cách thức phỏng vấn hoặc thử việc Tuy vậy, Theo góc nhìn văn hóa doanh nghiệp, cần phải thống nhất các điểm sau:

+ Phía doanh nghiệp phải thông báo nội dung rõ ràng và cách thưởng, phỏng vấn hoặc thử việc cho các ứng viên để tránh tình trạng phỏng vấn, thử việc như cuộc thách đố đối với ứng viên + Quá trình phỏng vấn và thử việc phải hết sức nghiêm túc, cởi mở tạo sự chủ động, tự tin cho ứng viên

Vì vậy, người tuyển dụng phải động viên khích lệ ứng viên để tạo ra sự chủ động cho họ

- Sắp sếp người được tuyển dụng vào công việc của doanh nghiệp:

Đây là một công việc phải được ứng xử hết sức chu đáo và có văn hóa Bởi đối với những người được tuyển dụng thì việc gia nhập vào doanh nghiệp là những ngày hồi hộp, đầy ấn tượng của cuộc đời mình Vì vậy cần phải:

+ Tuyển dụng nghề gì phải sắp xếp công việc đúng nghề đó

+ Tổ chức gọn nhẹ, nghiêm túc, chu đáo việc đón tiếp lao động mới

- Việc bồi dưỡng và đề bạt nhân lực trong doanh nghiệp:

Là một trong những hoạt động thường xuyên và cực kỳ hệ trọng đối với sự thành bại của doanh nghiệp Vì đây là nhân tố con người, phù thể cùng mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp Vì vậy, tất cả các doanh nghiệp muốn phát triển ổn định lâu dài đều rất coi trọng những không bồi dưỡng, đề bạt nhân lực trong doanh nghiệp Cụ thể tập trung vào các yếu tố: + Kỹ năng nghề nghiệp và khả năng tổ chức điều hành sáng tạo trong nghề nghiệp

+ Đạo đức nghề nghiệp, trong đó lòng yêu nước, yêu doanh nghiệp, khát vọng về một doanh nghiệp giàu mạnh phải được đặt nên hàng đầu

+ Văn hóa ứng xử trong các mối quan hệ doanh nghiệp ừ ừ

- Chính sách khen thưởng và kỷ luật:

Khen thưởng nhằm tôn vinh, động viên kịp thời các thành tích, cống hiến và xử lý kịp thời các vi phạm kỷ luật của nhân viên tạo ra sự công bằng trong đối xử, qua đó: khuyến khích mọi cá