Quản lý bao gồm các hoạt động thiết lập chiến lược của một tổ chức và điều phối các nỗ lực của nhân viên hoặc tình nguyện viên để hoàn thành các mục tiêu của mình thông qua việc áp dụng
Trang 11
KHOA HỌC QUẢN LÝ
Câu 1: Quản lý là gì? Phân tích các khái niệm quản lý?
- Khái niệm:
+ Quản lí là một phương thức làm cho những hoạt động được hoàn thành với một hiệu suất cao, bằng và thông qua những người khác
+ Quản lí là những hoạt động cần thiết phải được thực hiện khi con người kết hợp với nhau trong tổ chức nhằm làm thành đạt những mục tiêu chung
=> Quản lý là việc quản trị của một tổ chức, cho dù đó là một doanh nghiệp, một tổ chức phi lợi nhuận hoặc cơ quan chính phủ Quản lý bao gồm các hoạt động thiết lập chiến lược của một tổ chức và điều phối các nỗ lực của nhân viên (hoặc tình nguyện viên) để hoàn thành các mục tiêu của mình thông qua việc áp dụng các nguồn lực sẵn có, như tài chính, tự nhiên, công nghệ và nhân lực
- Phân tích:
+ Những hoạt động quản lí là những hoạt động chỉ phát sinh khi con người kết hợp với nhau thành tập thể
+ Cần 2 người quyết tâm kết hợp với nhau vì những mục tiêu chung thì sẽ phát sinh ra những hoạt động mà lúc còn sống hoạt động một mình, chưa ai có kinh nghiệm
+ Hoạt động quản lí rất cần thiết vì nếu không có hoạt động quản lí mọi người sẽ không biết làm gì, làm lúc nào và sẽ lộn xộn
+ Khi còn người hợp tác với nhau trong một tập thể để cùng nhau làm việc người ta có thể
tự phát làm những việc cần làm theo suy nghĩ của riêng mỗi người Nhưng nếu biết tổ chức quản
lí thì triển vọng chắc chắn sẽ đạt kết quả cao hơn
+ Các hoạt động quản lí là cần thiết vì sẽ giúp ta gia tăng hiệu quả
Câu 2: Nguyên tắc quản lý là gì? Nêu đặc điểm của nguyên tắc tập trung dân chủ?
- Khái niệm:
Nguyên tắc quản lý là những nguyên tắc chỉ đạo, những tiêu chuẩn hành vi mà các chủ thể
quản lí bất kì cấp, tổ chức nào đều phải tuân theo khi thực hiện việc chỉ đạo, điều hành của mình
- Đặc điểm:
+ Tập trung dân chủ là một nguyên tắc của hoạt động Đảng, được kết hợp hài hòa giữa hai yếu tố “tập trung” và “dân chủ” để tạo thành một thể thống nhất Theo đó, dân chủ là điều kiện tiền đề của tập trung, còn tập trung là cơ sở cho dân chủ được thực hiện
+ Đây là nguyên tắc quan trọng, tạo khả năng kết hợp quản lý một cách khoa học sản xuất
xã hội nói chung, với việc phân cấp quản lý cụ thể, hợp lý từng cấp, từng khâu, từng bộ phận + Nguyên tắc yêu cầu thực tế chỉ đạo thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội đã được đề ra + Tập trung trong quản lý là việc điều hành toàn bộ các hoạt động kinh tế xã hội tập trung vào các cơ quan quyền lực cao nhất cấp Trung ương
+ Dân chủ trong quản lý là sự huy động trí lực của mọi người để tiến hành quản lý
Câu 3: Phân tích nội dung của nguyên tắc tập trung dân chủ? Lấy ví dụ minh họa?
- Phân tích nội dung:
Trang 22
+ Trong thực tế, tính tập trung được thể hiện cụ thể ở việc xác định quyền hạn trong quản
lý Tập trung còn được thể hiện khi chỉ tiêu, phương án đã được phê duyệt là đã quy tụ ý chí của các cấp, các ngành thì phải nhất thiết phục tùng
+ Tính dân chủ được thể hiện cụ thể ở việc bàn bạc xây dựng chỉ tiêu, kiến nghị biện pháp… Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ ở bất kì cấp nào cũng đòi hỏi sụ hài hoà để tạo sự nhất trí giữa lãnh đạo và bị lãnh đạo
+ Tập trung trong quản lý: quyết định của cấp trên của Trung ương buộc cấp dưới địa phương phải thực hiện Đây là biểu hiện của sự tập trung quyền lực vào cơ quan cấp trên tập trung dân chủ thể hiện sự quan liêu độc đáo chuyên quyền
+ Dân chủ trong quản lý: những vấn đề quan trọng phải được đưa ra thảo luận tập thể và quyết định theo đa số Đây là biểu hiện của sự tập trung trong việc thống nhất ý kiến dân chủ trong việc đóng góp ý kiến và quyết định cuối cùng
Hai nội dung này liên quan hữu cơ với nhau tác động bổ trợ cho nhau
- Ví dụ minh họa:
Việc bầu cử tại đại hội Đảng các cấp, được thực hiện theo nguyên tắc tập trung dân chủ Nguyên tắc này đòi hỏi phải đảm bảo hai mặt của công tác bầu cử:
+ Mặt thứ nhất: đại hội được tiến hành từ dưới lên; đại hội cấp dưới (cấp triệu tập đại hội)
có quyền quyết định số lượng cấp ủy viên; có quyền tự mình giới thiệu và biểu quyết, quyết định danh sách bầu cử; có quyền bầu chọn cấp ủy, bầu chọn bí thư chi bộ, có quyền loại bỏ nhân sự do bầu cử… Đó là mặt dân chủ của công tác bầu cử
+ Mặt thứ hai: đại hội phải chấp hành nghiêm chỉnh quy định về tiêu chuẩn cấp ủy, về trình
tự, thủ tục bầu cử, về sự chỉ đạo và hướng dẫn của cấp ủy cấp trên đối với khung số lượng cấp ủy viên Cấp ủy cấp trên không can thiệp, không giới thiệu danh sách bầu cử cho đại hội cấp dưới…
Đó là mặt tập trung của công tác bầu cử
Nếu đại hội đảng bộ cấp dưới (cấp triệu tập đại hội) khi thực hiện mặt dân chủ là thực hiện quyền quyết định của mình mà không chấp hành nghiêm chỉnh quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước về bầu cử là tự do vô chính phủ, vô tổ chức, vô kỷ luật, là vi phạm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước về bầu cử
Câu 4: Phân tích nội dung cơ bản của nguyên tắc kết hợp quản lí theo ngành với quản
lí theo địa phương và vùng lãnh thổ? Cho ví dụ chứng minh?
- Khái niệm liên quan:
+ Quản lý theo ngành là một hoạt động mang tính chuyên môn hóa, theo quy định của pháp
luật, tác động lên các tổ chức, đơn vị có hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc cung cấp dịch vụ cùng loại, nhằm tạo điều kiện cho các tổ chức, đơn vị cùng ngành hoạt động hiệu quả, đồng thời bảo đảm trật tự pháp luật trong hoạt động của chúng (VD: ngành công nghiệp, ngành du lịch, ngành kinh tế…)
Quản lý theo ngành là điều hành hoạt động của ngành theo các quy trình công nghệ, quy tắc
kỹ thuật nhằm đạt được các định mức kinh tế - kỹ thuật đặc thù của ngành Gồm có các ngành: Các
ngành sản xuất ra của cải vật chất; Các ngành lưu thông, phân phối, dịch vụ và Các ngành văn hoá, xã hội
Trang 33
+ Quản lý theo lãnh thổ là việc tổ chức, điều hòa, phối hợp hoạt động của tất cả các đơn vị
kinh tế phân bổ trên địa bàn lãnh thổ (ở nước ta, chủ yếu là theo lãnh thổ của các đơn vị hành chính); thể hiện tính chất phân quyền, phân cấp về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cấp chính quyền VD như ở Trung ương ta có các Bộ và cơ quan ngang bộ (Bộ giáo dục và Đào tạo…),
ở địa phương có UBND huyện, xã, cơ quan tham mưu giúp việc là các Sở, Phòng, Ban (Sở Nông nghiệp, phát triển nông thôn, Sở Tài chính…)
- Phân tích nội dung:
Nguyên tắc này được hình thành do 2 xu hướng khách quan của phát triển sản xuất - xã hội:
chuyên môn hoá theo ngành và phân bố sản xuất theo địa phương, vùng lãnh thổ Hai xu hướng
này quan hệ mật thiết với nhau và tương tác để thức đẩy sản xuất - xã hội phát triển
Sự kết hợp này sẽ tránh được tư tưởng bản vị của bộ, ngành, trung ương và tư tưởng cục bộ địa phương của chính quyền địa phương Theo đó, Bộ chỉ quan tâm đến lợi ích của các đơn vị kinh
tế do mình thành lập và Ủy ban nhân dân địa phương chỉ quan tâm đến lợi ích của các đơn vị kinh
tế của địa phương Từ đó, dẫn đến tình trạng tranh chấp, không có sự liên kết giữa các đơn vị kinh
tế trên cùng một địa bàn lãnh thổ, do đó hiệu quả thấp
+ Thực hiện quản lý đồng thời cả hai chiều: Quản lý theo ngành và quản lý theo lãnh thổ
Có nghĩa là, các đơn vị đó phải chịu sự quản lý của ngành (Bộ) đồng thời nócũng phải chịu sự quản lý theo lãnh thổ của chính quyền địa phương trong một số nội dung theo chế độ quy định + Cả cơ quan quản lý theo ngành và theo lãnh thổ phải có sự phối hợp với nhau khi cho ra một quyết định nào đó, phải có sự bàn bạc, thương lượng, lấy ý kiến của cả hai để bảo đảm cho nội dung không bị chồng chéo, có thể phối hợp một cách nhịp nhàng
- Ví dụ:
Trong tình hình dịch bệnh hiện nay, khi Phòng giáo dục và đào tạo ở một địa phương nào đó muốn xem xét vấn đề quay trở lại trường học trực tiếp thì phải phối hợp với UBND ở địa phương
để xem xét tình hình, cũng như đề ra các biện pháp chống dịch khi trở lại trường của học sinh
Câu 5: Phân tích nội dung cơ bản của nguyên tắc tiết kiệm hiệu quả? Lấy ví dụ?
- Nội dung:
Tiết kiệm và hiệu quả là 2 yếu tố quan trọng cần quan tâm của hoạt động kinh tế - xã hội + Tiết kiệm luôn là một yêu cầu và cũng là phương thức đảm bảo cho hoạt động thực hiện
có mục đích Còn hiệu quả là thước đo hiệu quả cuối cùng của hoạt động đó
+ Tiết kiệm là hạn chế chi phí đến mức tối thiểu mà vẫn đảm bảo được hiệu quả tối đa + Tiết kiệm và hiệu quả cao nhất phải được vận dụng trong các lĩnh vực quản lý sản xuất,
xã hội 2 yếu tố này phải luôn đi đôi với nhau để tiết kiệm được chi phí mà vẫn đem lại hiệu quả
- Ví dụ:
Tinh giản bộ máy hành chính nhà nước cấp xã (phường, thị trấn), quận (huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh) để tinh gọn bộ máy hành chính theo hoạt động làm việc hiệu quả và tiết kiệm tiền của nhà nước
Câu 6: Phân tích nội dung cơ bản của nguyên tắc kết hợp hài hòa các dịch vụ? Lấy ví
dụ minh họa?
Trang 44
- Một số khái niệm liên quan:
Trong quản lý tổ chức, để đạt được mục tiêu đề ra với hiệu quả cao, các nhà quản lý cần phải tuân thủ các nguyên tắc quản lý
+ Lợi ích kinh tế là quyền lợi được hưởng thụ của người lao động, tập thể đơn vị sau khi
hoàn thành kế hoạch và nghĩa vụ đối với nhà nước
+ Nguyên tắc quản lý là những quy tắc chỉ đạo, những tiêu chuẩn hành vi, những quan điểm
cơ bản có tác dụng chi phối mọi hoạt động quản lý mà các nhà quản lý phải tuân thủ
+ Cơ sở của nguyên tắc “kết hợp hài hòa các lợi ích”: Quản lý một tổ chức thực chất là
quản lý con người, tổ chức có hiệ quả lao động của con người Con người có những nhu cầu và lợi ích nhất định Lợi ích vừa là mục tiêu và là động lực thúc đẩymọi hoạt động của con người Do
đó, trong quản lý cần chú ý đến lợi ích của con người để khuyến khích có hiệu quả tích cực và sáng tạo của họ
+ Nguyên tắc quản lý: là những quy tắc chỉ đạo, những tiêu chuẩn hành vi, những quan điểm
cơ bản có tác dụng chi phối mọi hoạt động quản lý mà các nhà quản lý phải tuân thủ
+ Cơ sở của nguyên tắc “kết hợp hài hòa các lợi ích”: Quản lý một tổ chức thực chất là
quản lý con người, tổ chức có hiệ quả lao động của con người Con người có những nhu cầu và lợi ích nhất định Lợi ích vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy mọi hoạt động của con người Do
đó, trong quản lý phải chú ý đến lợi ích của con người để khuyến khích có hiệu quả tích cực và sáng tạo của họ
- Phân tích nội dung:
Trong thực tế, người ta phân ra ba loại lợi ích thực tế là: lợi ích cá nhân, lợi ích tập thể và
lợi ích toàn xã hội
+ Lợi ích cá nhân: thể hiện bằng các khoản thu nhập bằng tiền, quyền lợi về nhà ở, nghỉ
dưỡng… Nó không chỉ đáp ứng nhu cầu riêng cho bản thân mà cho cả gia đình
+ Lợi ích tập thể: Nó được phân chia thành 3 loại sau:
• Lợi ích của doanh nghiệp, cơ quan: như chế độ thù lao cho người lao động, các chế độ cung ứng cho việc tái sản xuất
• Lợi ích chung của ngành sản xuất, kinh doanh, dịch vụ
• Lợi ích của từng địa phương: vì mỗi địa phương là khác nhau nên đòi hỏi tạo điều kiện phát triển tốt nhất để đưa nền kinh tế - xã hội phát triển
+ Lợi ích toàn xã hội: gồm các nguồn lực đáp ứng nguyện vọng và nhu cầu chung toàn xã
hội mà mọi người đều được hưởng
- Ví dụ:
Tổ chức các hoạt động như tặng quà, giao lưu văn nghệ, trình diễn thời trang, cuộc thi gala, tham quan du lịch, talk show… nhân dịp các ngày lễ lớn, ngày kỷ niệm (VD: như các dịp Tết dương lịch, Tết Nguyên đán, ngày Quốc tế phụ nữ 8/3, Tết Trung thu, ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, ngày sinh nhật…); tổ chức và duy trì các hoạt động văn hóa – văn nghệ, thể dục – thể thao
và vui chơi giải trí nhằm nâng cao đời sống tinh thần cho cán bộ công nhân viên đều thể hiện sự hài hòa lợi tích về tập thể, cá nhân và công ty sẽ được người lao động hưởng ứng, hiệu quả chất lượng công việc cao hơn
Trang 55
Câu 7: Phân tích nội dung cơ bản của nguyên tắc thống nhất giữa chính trị và kinh tế? Lấy ví dụ minh họa?
- Nội dung cơ bản:
+ Chính trị là toàn bộ hoạt động của nhà nước hướng vào việc thực hiện mục tiêu đối nội,
đối ngoại được vạch ra bằng những chính sách, biện pháp cụ thể trong những giai đoạn nhất định
+ Kinh tế là tổng hợp các quan hệ sản xuất xã hội phù hợp với từng giai đoạn phát triển của
lực lượng sản xuất
=> Mối quan hệ giữa chính trị và kinh tế là mối quan hệ hữu cơ, cái này thúc đẩy cái kia
phát triển Giữa 2 phạm vi này không phải lúc nào cũng thống nhất Chính trị không phản ánh thụ động kinh tế vì chúng có tính độc lập tương đối Vì vậy trong quản lý cần phải bảo đảm sự thống nhất lãnh đạo chính trị và kinh tế để làm cho hai phạm vi hoạt động này không đối lập với nhau
- Ví dụ:
Ở nước ta, trong thời kỳ chiến tranh, Đảng ta xác định, phải ưu tiên chính trị, kinh tế là nhân
tố phục vụ cho mục tiêu chính trị Thậm chí, ở mức độ nào đó, chúng ta đã phải tạm thời gác lại các nhu cầu, lợi ích kinh tế để ưu tiên tập trung cho giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc - nhiệm
vụ chính trị cao nhất trong bối cảnh lịch sử đó Vì vậy, việc phát triển nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, bao cấp là phù hợp và cần thiết
Câu 8: Phương pháp quản lí là gì? Tại sao phải phối hợp các phương pháp trong quản lí? Lấy ví dụ phân tích?
- Khái niệm:
Phương pháp quản lý là tổng thể những cách thức tác động đến cá nhân và tập thể người lao
động nhằm khuyến khích, động viên, thúc đẩy họ hoàn thành tốt công việc
- Giải thích:
Phải phối hợp các phương pháp trong quản lý, Vì:
+ Phương pháp là bộ phận năng động nhất trong hệ thống quản lý Cùng 1 ngày, người quản
lý có thể sử dụng nhiều phương pháp quản lý để tác động lên người lao động nhằm đạt được hiệu quả cao nhất
+ Các phương pháp quản lý có quan hệ mật thiết tương tác chặt chẽ với nhau hình thành nên một hệ thống đồng bộ
- Ví dụ:
Các phương pháp chủ yếu: Giáo dục, chính trị tư tưởng; Tâm lý - xã hội; Hành chính - luật pháp; Tổ chức - điều khiển và Kinh tế
VD: Phương pháp hành chính và kinh tế… gắn liền chặt chẽ, bù trù cho nhau Phương pháp giáo dục, chính trị tư tưởng giúp tác động vào đối tượng người học để họ có mục tiêu và kết quả học tập cao hơn, giúp họ hiểu biết về các vấn đề thông qua sách vở và những chương trình nghiên cứu Nó là hệ thống từ bài giảng thực tiễn trên lớp học và cách tiếp cận vấn đề qua hoạt động ngoại khóa và ứng dụng Hay như học về Đảng Cộng sản có hệ thống là yêu đất nước và hiểu biết về thể chế chính trị quốc gia, có cách nhìn nhận đúng về nhà nước và yêu quê hương, đất nước
Câu 9: Phương pháp kinh tế gồm những yếu tố nào? Phân tích để thấy rõ vai trò của kích thích vật chất trong việc nâng cao năng suất lao động?
Trang 66
- Phân loại:
Phương pháp kinh tế gồm những yếu tố sau:
+ Tác động kích thích không bằng mệnh lệnh bắt buộc
+ Xuất phát từ lợi ích, tác động trực tiếp lên lợi ích
+ Cùng một tình huống có thể sử dụng đồng thời nhiều loại đòn bẩy kinh tế khác nhau để kích thích
+ Các định mức kinh tế kỹ thuật phải rõ ràng ổn định
+ Phải lượng hoá các định mức, các đòn bảy kinh tế
- Phân tích:
* Điều kiện:
+ Nhà nước mở rộng quyền hạn về kinh tế cho các ngành sản xuất - kinh doanh, các địa phương và các doanh nghiệp nhà nước Dùng các chế độ, chính sách để quản lý mà không can thiệp trực tiếp vào các công việc thuộc quyền hạn của cấp dưới Quyền hạn của cơ sở được nhà nước trao phải tương xứng với nghĩa vụ và ngược lại
+ Các định mức kinh tế kỹ thuật phải rõ ràng ổn định
+ Phải lượng hóa các định mức, các đòn bẩy kinh tế
* Vai trò kích thích vật chất:
+ Những nhu cầu vật chất thì ta phải sử dụng những kích thích vật chất đó chính là tiền lương, tiền thưởng, phúc lợi… Nâng cao vai trò kích thích vật chất của tiền lương, xác định đúng đắn mối quan hệ trực tiếp giữa thu nhập với cống hiến
+ Vai trò của tiền lương:
• Tiền lương đảm bảo tái sản xuất sức lao động
• Tiền lương thực hiện phân phối theo lao động chống chủ nghĩa
• Tiền lương là động lực kích thích người lao động hăng say lao động sản xuất
+ Bên cạnh tiền lương phải kết hợp với các hình thức tiền thưởng như: thưởng hoàn thành
và hoàn thành vượt mức kế hoạch, thưởng tiết kiệm vật tư nguyên liệu, thưởng sản xuất nhiều sản phẩm có chất lượng cao…
Câu 10: Phương pháp hành chính - pháp luật là gì? Phân tích những nội dung cơ bản của phương pháp hành chính?
- Khái niệm:
Phương pháp hành chính – pháp luật là cách thức tác động trực tiếp của cơ quan quản lý
cấp trên đến cơ quan cấp dưới và nhà quản lý đến từng người thừa hành bằng các mệnh lệnh, quyết định dứt khoát
Đây là phương pháp phổ biến trong các cơ quan nhà nước
- Phân tích:
+ Cơ chế điều khiển hành chính các quan hệ kinh tế - xã hội: Cơ chế điều khiển hành chính
nhằm tác động trực tiếp đến đối tượng bằng các quyết định cụ thể của cơ quan quản lý cấp trên buộc các tổ chức, cơ quan cấp dưới phải thực hiện đúng nghĩa vụ và quyền hạn của mình
+ Việc điều khiển hành chính: được thực hiện dưới hình thức thông qua việc hướng dẫn, đôn
đốc, kiểm tra chỉ thị và các văn bản hành chính khác
Trang 77
Câu 11: Phương pháp tâm lý xã hội là gì? Phân tích để thấy rõ vai trò của phương pháp này trong quản lý?
- Khái niệm:
Phương pháp tâm lý xã hội là phương pháp chủ yếu nhằm tác động vào tâm tư, tình cảm của
người lao động, tạo cho họ không khí hồ hởi, yêu thích công việc, gắn bó tập thể, hăng say làm việc, động viên và giúp đỡ họ vượt qua khó khăn
- Phân tích:
+ Những yếu tố hình thành nên những đặc điểm riêng của người lao động về tâm lý - xã hội như: điều kiện sống, hoàn cảnh gia đình, môi trường làm việc… Tất cả các yếu tố trên đều tác động đến tâm tư tình cảm của người lao động Ở môi trường tâm lý xã hội thuận lợi thì người lao động sẽ hồ hởi hăng săng làm việc, phấn đấu
+ Trong các yếu tố tác động lên tâm lí xã hội thì tâm lý xã hội ở nơi làm việc có tầm quan trọng hơn cả Đó là yếu tố đầu tiên mà người lãnh đạo cần quan tâm để tạo ra được không khí thuận lợi nơi làm việc
+ Để tạo ra môi trường tâm lý làm việc thuận lợi ta cần lưu ý:
• Đảm bảo an toàn cho người lao động
• Kích thích, động viên người lao động
• Có chế độ hưởng lương hợp lí
• Khi cần phải áp dụng biện pháp cưỡng bức kỉ luật thì cần nghiêm minh, xử lý đúng người, đúng tội
Câu 12: Môi trường trong quản lý là gì? Phân tích đặc trưng của mỗi yếu tố trong việc thành lập mục tiêu của tổ chức?
- Khái niệm:
Môi trường quản lý là tập hợp các yếu tố bên ngoài hệ thống quản lý, tác động và ảnh hưởng
tới sự vận động, biến đổi và phát triển của hệ thống quản lý
- Đặc trưng:
Môi trường quản lý có những đặc trưng cơ bản:
+ Môi trường quản lý là các yếu tố hoặc tập hợp các yếu tố ở bên ngoài hệ thống quản lý:
• Các yếu tố hoặc tập hợp các yếu tố của môi trường quản lý tồn tại khách quan, nghĩa
là không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của nhà quản lý
• Tuỳ thuộc vào từng loại hình tổ chức, từng hệ thống quản lý cụ thể mà có các yếu tố hoặc tập hợp các yếu tố của môi trường tương ứng
+ Môi trường quản lý không phải tĩnh tại mà luôn vận động biến đổi Sự biến đổi có thể là:
“liên tục, thường xuyên, đột biến” và “tuần tự, tương đối ổn định, ngắt quãng”
+ Môi trường quản lý có tác động tới hệ thống quản lý Sự tác động này có thể diễn ra theo hai hướng: tích cực và khó khăn
+ Chủ thể quản lý phải nhận thức được quy luật biến đổi của môi trường để có sự ứng phó thích hợp (thiết kế “rào chắn”, “bước đệm”…) nhằm hạn chế mặt tiêu cực, phát huy mặt tích cực, giúp cho sự phát triển của tổ chức một cách ổn định và bền vững
Câu 13: Làm thế nào để giảm thiểu bất trắc cho môi trường? Lấy ví dụ minh họa?
Trang 88
Dưới đây là một số phương pháp giảm thiểu tối đa:
+ Dùng đệm: Là nhằm giảm bớt ảnh hưởng của môi trường gây ra cho cả hai phía đầu vào
và đầu ra
+ San bằng: San đều ảnh hưởng của môi trường
VD: Giá vé của tập tổ chức văn hóa nghệ thuật vào ngày lễ, ngày Tết, ngày nghỉ có thể cao hơn so với ngày bình thường
+ Tiên đoán: Khả năng đoán trước những biến đổi và ảnh hưởng cuả môi trường để giảm
bớt sự bất trắc
+ Cấp hạn chế: kiểm soát những nhu cầu quá cao Khi nhu cầu vượt quá mức cung cấp thì
cấp hạn chế các sản phẩm - dịch vụ hoặc cấp phát cho đối tượng có ưu tiên
VD: Trong trường hợp thiên tai xảy ra như hoả hoạn, bão lụt… thì giường bệnh chỉ ưu tiên cho những ca nặng nhất
+ Hợp đồng: Hợp đồng nhằm giảm bất trắc đầu vào, đầu ra
VD: Ký hợp đồng lao động (để có kế hoạch về sử dụng lao động ổn định)…
+ Kết nạp: Thu hút những cá nhân, tổ chức có thể làm giảm bớt bất trắc từ các mối đe dọa
VD: Các doanh nghiệp khó khăn về tài chính có thể mời nhà Ngân hàng tham gia vào hoạt động quản trị của doanh nghiệp và tư vấn kinh nghiệm…
+ Liên kết: Nhiều tổ chức hợp lại trong một hành động chung nào đó
VD: Thỏa thuận phân chia thị trường, định giá, phân chia lãnh thổ địa lý, hợp nhất, hoạt động chung, điều khiển chung…
+ Qua trung gian: Quản lý có thể sử dụng cá nhân và tổ chức để giúp họ hoàn thành những
kết quả thuận lợi Chẳng hạn tranh thủ sự ủng hộ của báo chí, chính quyền…
+ Quảng cáo: Là phương tiện quen thuộc để quản trị môi trường Thường họ tạo sự dị biệt
hóa sản phẩm hay giá thấp so với đối thủ trong ý thức của khách hàng, qua đó nhằm ổn định thị trường của họ và giảm được bất trắc
Câu 14: Nêu các chức năng của hoạch định? Phân tích các bước hoạch định chiến lược?
- Khái niệm:
Hoạch định là quá trình phân tích những mục tiêu và ý định biện pháp tốt nhất để thực hiện
những mục tiêu đó
- Chức năng:
+ Định rõ những mục tiêu
+ Thiết lập một chiến lược toàn bộ để thực hiện mục tiêu đó
+ Phát triển một hệ thống các kế hoạch để hội nhập vào phối hợp những hoạt động
- Các bước hoạch định chiến lược:
+ Nhận thức cơ hội dựa trên sự hiểu biết về thị trường: Sự cạnh tranh; Nhu cầu khách
hàng và Điểm mạnh điểm yếu cơ hội và thách thức của tổ chức
+ Lập các mục tiêu hay mục đích: Đâu là nơi ta muốn đến và cái gì ta muốn thực hiện khi
nó sẽ thực hiện?
+ Xem xét các tiền đề hoạch định: Các kế hoạch của chúng ta sẽ hoạt động ở môi trường
nào bên trong hay bên ngoài?
Trang 99
+ Xác định phương án: Phương án nào có hứa hẹn nhất để đạt được mục tiêu của chúng ta? + So sánh các phương án dựa trên các mục tiêu phải thực hiện: Phương án nào giúp chúng
ta cơ hội tốt nhất đạt được mục tiêu của chúng ta với chi phí nhất và lợi ích cao nhất?
+ Chọn một phương án: chọn chương trình hành động mà chúng ta sẽ theo đuổi
+ Hoạch định các kế hoạch phụ trợ: VD: như mua thiết bị mua vật liệu thuê đào tạo nhân
viên phát triển sản phẩm mới
+ Lượng hóa bằng hoạch định ngân quỹ
+ Lập ra các quỹ như sau: Số lượng và giá bán; Chi phí tác nghiệp cần cho kế hoạch; Chi
phí trang thiết bị cơ bản…
Câu 15: Trình bày các nội dung cơ bản của chức năng tổ chức?
- Khái niệm:
Chức năng tổ chức là sự phân công/ xác định chức năng, nhiệm vụ của tổ chức, từng bộ
phận, cá nhân
- Nội dung:
* Các hoạt động cơ bản:
+ Xác định nhiệm vụ cần thiết để đạt được mục tiêu
+ Phân công từng người phụ trách cho mỗi bộ phận và công việc
+ Thiết lập cơ chế phân phối hoạt động giữa các bộ phận của tổ chức
* Vai trò:
+ Xây dựng và hoàn thành bộ máy quản lý, giúp gia tăng hiệu quả và giảm lãng phí
+ Tạo cơ hội cho thành viên trong tổ chức phát huy tiềm năng
+ Kết hợp nguồn riêng lẻ thành nguồn thống nhất giúp đạt mục tiêu hiệu quả hơn
+ Đảm bảo tính hiệu quả nhờ việc phân công rõ ràng các công việc
* Các yếu tố cấu thành:
+ Mục tiêu hoạt động: là yếu tố nền tảng
+ Cơ cấu tổ chức: mọi tổ chức đều cần có cơ cấu để thiết lập các quy định về hoạt động
quản lý
+ Cơ chế quản lý: là cách thức điều hành của chủ thể điều phối đến các bộ phận và cá nhân
trong tổ chức
+ Đội ngũ: là yếu tố cơ bản và sức mạnh của một tổ chức
+ Môi trường hoạt động: là điều kiện cần và giúp tổ chức được đảm bảo chất lượng
Câu 16: Thế nào là ủy quyền, phân quyền, phân cấp quản lý, tầm hạn quản lý?
+ Uỷ quyền là việc thỏa thuận của các bên theo đó bên được ủy quyền sẽ có nghĩa vụ thực
hiện công việc nhân danh bên ủy quyền
+ Phân quyền là xu hướng phân tán các quyền ra quyết định trong một cơ cấu tổ chức + Phân cấp là sự phân chia, ủy thác bớt quyền hành của nhà quản lý cấp trên cho nhà quản
lý cấp dưới (sự phân quyền)
+ Tầm hạn quản lý là việc chỉ số lượng nhân viên mà một quản lý có thể điều khiển một
cách tốt đẹp
Câu 17: Hãy nêu đặc điểm của tuyển dụng và đào tạo nhân viên?
Trang 1010
- Khái niệm:
+ Tuyển dụng nhân viên có nghĩa là một con người phù hợp để giao phó một chức vụ đang
chống Doanh nghiệp/ công ty có thể tuyển được bên ngoài vào; hoặc điều động nhân viên từ một
bộ phận khác sang (có sẵn trong tổ chức)
+ Đào tạo nhân viên (nhân lực) là quá trình phát triển kiến thức, kỹ năng của nhân viên để
nâng cao hiệu suất công việc, từ đó cải thiện hiệu suất kinh doanh tổng thể của doanh nghiệp
- Đặc điểm:
+ Xác định nhu cầu nhân lực của tổ chức
+ Mô tả công việc và xác định tiêu chuẩn của chức danh công việc
+ Tuyển chọn ứng viên tốt nhất theo yêu cầu của công việc
- Mục tiêu:
+ Giúp nhân viên làm quen với môi trường làm việc hoàn toàn mới mẻ
+ Tạo ra cho họ tâm trạng thoải mái khi làm việc và cống hiến hết mình với công ty/ doanh nghiệp đem lại hiệu quả cao nhất
Câu 18: Hãy nêu các quan điểm về động viên nhân viên trong quản lý?
Lý thuyết cổ điển Lý thuyết tâm lý xã hội Các lý thuyết hiện đại
+ Taylor cho rằng một trong
những công việc quan trọng
mà các nhà quản lý phải làm là
đảm bảo nhân viên làm đi làm
lại những công việc thường
xuyên lặp đi lặp lại một cách
nhàm chán nhưng với hiệu quả
cao nhất
+ Quan điểm này được xây
dựng trên nhận thức là: người
lao động trong xí nghiệp lười
biếng, còn người quản lý biết
nhiều hơn Người lao động chỉ
có thể được động viên bằng
các phần thưởng kinh tế
+ Những quan hệ xã hội trong lúc làm việc có tác dụng thúc đẩy hoặc kìm hãm tinh thần làm việc của nhân viên
+ Các nhà quản lý có thể động viên con người bằng cách thức thừa nhận nhu cầu xã hội của
họ và tạo cho người lao động cảm thấy hãnh diện
Muốn động viên con người, nhà quản lý phải hiểu rõ nhu cầu đang cần thỏa mãn của con người và tạo điều kiện cho
họ thỏa mãn nhu cầu đó
Câu 19: Hãy nêu đặc điểm của một số phong cách lãnh đạo tiêu biểu?
- Khái niệm:
Phong cách làm việc của quản lý chính là tổng thể các phương pháp cách thức cư xử khi xử
lý công việc mà xử sự với mọi người được sử dụng thường xuyên để trở thành thói quen tạo ra một hình mẫu nhà quản lý mang đặc trưng của từng loại phong cách
- Đặc điểm một số phong cách lãnh đạo tiêu biểu:
* Phong cách lãnh đạo độc đoán:
+ Sử dụng mệnh lệnh
+ Đòi hỏi cấp dưới phục tùng tuyệt đối