ĐÁP ÁN BỘ 40 ĐỀ KIỂM TRA NGỮ VĂN LỚP 11

BỘ 40 ĐỀ KIỂM TRA ĐỊNH KÌ NGỮ VĂN 11 (Dùng chung cho cả 03 bộ sách) BỘ ĐỀ BAO GỒM: 1. 40 đề kiểm tra định kì + đáp án chi tiết 2. Bao gồm tất cả các thể loại của cả năm học: Truyện ngắn: 5 đề Thơ trữ tình: 5 đề Truyện thơ: 5 đề Kí (tùy bút tản văn): 5 đề Bi kịch: 5 đề Văn bản thông tin: 5 đề Văn bản nghị luận: 5 đề Tác giả Nguyễn Du: 5 đề 3. Tặng kèm ma trận chung, bản đặc tả khái quát cho tất cả các thể loại 3. Dùng chung cho cả 03 bộ sách, ngữ liệu ngoài SGK

Trang 1

NGỮ VĂN 11 (Dùng chung cho cả 03 bộ sách)

BỘ ĐỀ BAO GỒM:

1 40 đề kiểm tra định kì + đáp án chi tiết

2 Bao gồm tất cả các thể loại của cả năm học:

- Tác giả Nguyễn Du: 5 đề

3 Tặng kèm ma trận chung, bản đặc tả khái quát cho tất cả các thể loại

4 Dùng chung cho cả 03 bộ sách, ngữ liệu ngoài SGK

Trang 2

8 Học sinh được tự do rút ra bài học, miễn là tích

cực và liên quan đến nội dung câu chuyện

Tham khảo:

- Cần sống có lòng yêu thương

- Cần sống tình nghĩa, trước sau như một

- Không nên phân biệt đối xử

0.5

9 Nhận xét về người vợ của nhân vật “tôi”: là

một người phụ nữ có tấm lòng nhân hậu, giàutình cảm Điều đó được thể hiện qua lời nói vàcảm xúc của bà trước cái chết của con chóxấu xí

1.0

10 Suy nghĩ về tác hại của thói vô cảm trong cuộc sống:

- Vô cảm khiến tâm hồn con người trở nên chai sạn,không biết yêu thương người khác

- Vô cảm khiến con người không tạo lập và duy trì đượccác mối quan hệ tốt đẹp

- Vô cảm khiến con người không nhận được sự giúp đỡkhi gặp khó khăn

0,5

c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giớithiệu được vấn đề cần bàn luận, hệ thống luận điểm chặtchẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng hợp lí

2.5

Trang 3

Sau đây là một số gợi ý:

II THÂN BÀI

1 Tóm tắt truyện: Gia đình nhân vật “tôi” muamột con chó xấu xí, đối xử với nó một cách hờhững và khi chạy giặc đã bỏ lại nó Nhưng conchó vẫn trung thành với chủ, tìm về nhà gặpchủ rồi mới chết Hành động đó đã khiến nhânvật “tôi” vừa thương xót con chó vừa hối hận

vì cách hành xử của mình

2 Xác định và phân tích, đánh giá chủ đề:

a Xác định chủ đề: Thông qua câu chuyện về một con chóxấu xí, tác giả ngầm phê phán thói vô cảm của người đờiđối với những số phận bất hạnh; đồng thời nhắc nhở conngười cần sống tình nghĩa, trước sau như một

b Phân tích, đánh giá chủ đề:

- Hình ảnh con chó xấu xí là biểu tượng cho những conngười có số phận bất hạnh, kém may mắn trong cuộcsống Suốt cả cuộc đời, họ phải sống trong sự ghẻ lạnh, hờhững của người đời, như con chó xấu xí, từ khi mua vềcho đến khi chết, “không được một lần vuốt ve”

- Tuy vậy, ở những con người đó lại ẩn chứa một tâm hồncao đẹp, trung hậu: đó là biết sống tình nghĩa, dù cả đốivới những người đã đối xử tệ bạc với mình Con chó xấu

xí đã như kêu cứu, như than khóc, oán trách khi

gia đình nhân vật tôi bỏ nó ở lại; nó đã bỏ ănkhi xa chủ; rồi phá xích để trở về nhà chủ; đặcbiệt cảm động là cái sự kiện khi gặp lại chủ,

dù chỉ còn chút hơi tàn, nó vẫn bày tỏ sựmừng vui, để rồi sau đó chết vì kiệt sức

- Truyện cũng gián tiếp thể hiện tiếng nói phêphán cái lối sống ích kỉ, vô tình vô nghĩa củacon người Nhân vật “tôi” đã bỏ nó ở lại vìvướng víu; khi trở về thì quên bẵng không nhớ

gì đến nó, dù trước đó đã thầm hứa với mình

là sẽ nuôi nó khi được trở lại nhà

- Truyện cũng cho thấy, khi con người sống vô

Trang 4

tình vô nghĩa, người ta sẽ chuốc lấy những sựcắn rứt, dằn vặt của lương tâm

3 Phân tích, đánh giá những nét đặc sắc về nghệ thuật:

a Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

a.1 Nhân vật “tôi”:

- Nhân vật “tôi” được miêu tả trước hết là một con người

vô tình Sự vô tình của nhân vật này thể hiện ở thái độ đối

xử với con chó xấu xí: khi người vợ mua về, nhân vật tôi

xa lánh, hờ hững; khi những người quen ngỏ ý giết thịtcon chó, nhân vật tôi đã đồng ý; khi bỏ đi, dù đã tự hứavới lòng mình là lúc trở về sẽ chăm sóc con chó, nhưng rồilại quên mất lời hứa của mình

- Tuy nhiên, từ trong sâu thẳm, nhân vật tôi vẫn còn là mộtcon người có lương tâm Anh đã day dứt khi phải bỏ conchó ở lại; và đặc biệt nhất, anh đã vô cùng hối hận và xấu

hổ khi nghe người vợ kể về cái chết của con chó Anh đã

tự biết nhìn nhận lại cách sống của chính mình: Quả thật tôi chỉ là một thằng tồi Một thằng ích kỷ Tôi chỉ nghĩ đến mình và vợ con mình Đến như con chó mình nuôi, mình đối xử với nó có được như cái tình nghĩa của nó đối xử với mình đâu?

a.2 Nhân vật người vợ: người vợ của nhân vật tôi là mộtngười phụ nữ chất phác và có tấm lòng nhân hậu Tấmlòng nhân hậu ấy được thể hiện rõ nhất qua lời nói, quathái độ xúc động của chị khi kể về cái chết của con chó:

Nó chết thương lắm cơ mình ạ; chị cắn môi chớp chớp hai mắt nhìn ra sân, đó là sự kìm nén nỗi thương cảm của

mình đối với con chó

a.3 Nhân vật “con chó xấu xí”: đây là một “nhân vật” đặcbiệt, mang tính biểu tượng

- Con chó xấu xí là biểu tượng cho những con người có sốphận kém may mắn, luôn bị người đời hờ hững, xa lánh,hắt hủi, đối xử tàn nhẫn

- Con chó xấu xí cũng là biểu tượng cho lối sống tìnhnghĩa cao đẹp ở đời: dù bị hắt hủi, nhưng nó vẫn luôntrung thành, tình nghĩa trước sau như một

b Nghệ thuật tự sự:

- Xây dựng cốt truyện: cốt truyện được xây dựng dựa trên

sự kiện chính là cuộc đời và cái chết của con chó xấu xí,một cốt truyện tương đối đơn giản nhưng lại có chiều sâu,

đa nghĩa và có sức ám ảnh lớn, gây xúc động mạnh chongười đọc

Trang 5

- Nghệ thuật xây dựng tình huống: Một trong những nétđặc sắc của nghệ thuật tự sự trong truyện ngắn này chính

là nghệ thuật xây dựng tình huống độc đáo Thông quatình huống đó, tư tưởng của truyện được thể hiện một cáchsâu sắc

Tình huống chủ đạo của truyện chính là việccon chó xấu xí, dù bị bỏ lại nhưng vẫn lết vềnhà chủ, cố gắng vẫy đuôi tỏ sự vui mừng khigặp lại chủ rồi mới chết Tình huống đó đã làmtoát lên tất cả tư tưởng chủ đạo của câuchuyện: sự vô tình của con người, sự trungthành tình nghĩa của con chó, từ đó con ngườisoi lại chính mình, để nhận ra sự ích kỉ, sự vôtinh của chính mình

c Lời kể:

- Lời kể từ điểm nhìn ngôi thứ nhất, tức là người trực tiếptham gia vào câu chuyện, khiến câu chuyện có độ chânthực, tin cậy, đồng thời giúp cho nhân vật bộc lộ đượccảm xúc, tâm trạng của mình một cách trực tiếp, gây ấntượng mạnh cho người đọc

- Lời kể còn có sự kết hợp giữa lời người kể chuyện và lờinhân vật, sự kết hợp giữa các phương thức tự sự, biểu cảm

và nghị luận, khiến cho câu chuyện trở nên sinh động, hấpdẫn, giúp khắc họa rõ nét tính cách nhân vật, qua đó gửigắm nhiều thông điệp sâu sắc

III KẾT BÀI

- Khẳng định khái quát những nét đặc sắc về chủ đề vànghệ thuật của truyện: Câu chuyện đã cho ở phần Đọchiểu là câu chuyện không chỉ đặc sắc về mặt nghệ thuật

mà còn sâu sắc về mặt chủ đề, chứa đựng nhiều bài họccuộc sống vô cùng giá trị

- Nêu ý nghĩa của truyện kể đối với bản thân và ngườiđọc: Câu chuyện đã giúp ta hiểu được rằng: trong cuộcsống, cần phải có lòng trắc ẩn, tình yêu thương, nhất là đốivới những số phận bất hạnh; và dù trong bất cứ hoàn cảnhnào, hãy sống trọn tình, trọn nghĩa

d Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

0,25

e Sáng tạo: Bài viết có giọng điệu riêng; cách diễn đạt

sáng tạo, văn phong trôi chảy

0,5

Trang 6

ĐÁP ÁN ĐỀ 2 Phầ

9 Học sinh được tự do rút ra bài học cho bản

thân, miễn là tích cực và liên quan đến nộidung câu chuyện Tham khảo:

- Cần phải có chính kiến, lập trường vững vàngtrước mọi sự việc trong mọi hoàn cảnh

- Cần phải hành động theo tiếng nói của lươngtri

- Không a dua theo đám đông khi chưa suy xét

kĩ càng

1.0

10 Suy nghĩ về vai trò của tình yêu thương trong cuộc sống:

- Tình yêu thương giúp gắn kết con người lại với nhau

- Tình yêu thương giúp ta sống hạnh phúc, thanh thản

- Tình yêu thương giúp ta có sức mạnh để chiến thắng mọithử thách, khó khăn

0,5

I MỞ BÀI

- Giới thiệu truyện kể: “Cái chết của con Mực” là mộttrong những truyện ngắn hay, chứa đựng nhiều thông điệpsâu sắc của nhà văn Nam Cao

- Nêu nội dung khái quát cần phân tích, đánh giá: Trong

2.5

Trang 7

bài viết này, chúng ta sẽ cùng đi vào phân tích, đánh giáchủ đề và những nét đặc sắc về nghệ thuật của truyện ngắnnói trên

II THÂN BÀI

1 Tóm tắt truyện: Con Mực là con chó có nhiều tậtxấu Người ta đã định giết thịt nó, nhưng vìnhiều lí do nên ngày xử con Mực liên tục bịhoãn lại Cuối cùng, người ta quyết định sẽgiết con Mực để mừng người con trai tên Du

xa nhà nhiều năm nay mới trở về Việc bắt vàgiết con Mực được giao cho Du Du là người cólòng thương con Mực, nhưng vì muốn mìnhphải mạnh mẽ, phải giống những người xungquanh nên anh cũng đã vào hùa để giết conMực, để rồi khi con Mực bị bắt giết thì anh lạinghẹn ngào nén khóc

a Xác định chủ đề:

Thông qua cái chết của con Mực, Nam Cao cho thấy sựnhu nhược của con người cá nhân trước sức mạnh của tậpquán xã hội Vì sống theo tập quán, vì muốn được nhưngười khác, vì không muốn bị người khác xem là yếuđuối, con người đã sẵn sàng từ bỏ cả lòng trắc ẩn, cả bảntính lương thiện của mình, để rồi lại bị cắn rứt lương tâm

Truyện viết về nhân vật Du, nhưng cũng thể hiện bứctranh chung của con người, nhất là người trí thức: Bất lựcvới sự mẫu thuẫn trong chính con người mình Bất lực củamột con người sống trong một xã hội nơi mà người tađược kỳ vọng phải hành xử theo định kiến của những kẻkhác, một xã hội mà con người không được tự do hành xửtheo ý niệm cá nhân Ngược lại, họ bị tù ngục trong nhữngnhững ý nghĩ người khác nghĩ gì về mình trước khi dámnghĩ tới ý nghĩ mà chính mình thực sự muốn Sự xung độtgiữa ý nghĩ và hành động của anh Du là biển hiện của việcmắc kẹt giữa vai trò con người cá nhân và con người xãhội Nó tạo nên một bi kịch mà trong đó con người vừa làchủ thể tạo ra bi kịch vừa là nạn nhân của bi kịch ấy Mộtkhi anh Du vẫn sẽ còn cổ vũ hò hét người ta bức hại conMực, rồi lại quay đi lau nước mắt thì cái xấu, cái ác trong

xã hội vẫn sẽ còn tiếp diễn

3 Đánh giá tình huống truyện:

Xuyên suốt câu chuyện là tình huống mọi người tìm cách

Trang 8

bắt và giết con Mực Tình huống vô cùng giản đơn này lạichứa đựng những ý nghĩa sâu sắc, gắn với cuộc đấu tranhnội tâm giằng xé của nhân vật Du

- Chỉ vì để xổng con chó và trước cái “tủm tỉm cười” củađứa em, Du đã quên luôn cái lòng yêu thương đối với convật từng là bạn cũ của mình, để trở nên tức giận, tức giận

vị tự ái, khi thấy mình yếu ớt hơn cả con Hoa, yếu ớt đếnnỗi một con chó đã được úp sẵn mà cũng để sổng Du giậncon Mực, cho rằng chính vì nó mà mình bị người kháccười nhạo

- Khi con chó không chịu ăn cơm mà giật mình

bỏ chạy, trong lòng Du dấy lên những cảm xúc

phức tạp: thương, hối hận hay là thẹn Du vẫn

thương con chó tội nghiệp, hối hận vì hànhđộng vào hùa giết nó hôm trước đã để lạitrong trí nhớ của nó một kí ức hãi hùng Nhưng

Du vẫn thẹn, thẹn vì đã để sổng con chó, vàmỗi lần nhìn thấy con chó, cái sự vụng về hômtrước của Du lại hiện về Có thể thấy, Du làmột người không có chính kiến, lòng nhântrong anh không đủ mạnh để mà lấn át cái tự

ái nhỏ nhen của bản thân, chứ chưa nói gì đếnviệc đủ sức mạnh để lên tiếng bảo vệ conMực, khuyên nhủ hay cấm mọi người giết conMực

- Rồi cái tự ái nhỏ nhen trong Du lại bốc lêncao Thay vì tự nhìn nhận để thay đổi mình, đểhiểu ra sự mất bình tĩnh mất cân bằng nội tâm

là do sự nhu nhược của chính mình, thì Du lại

đổ lỗi cho con Mực Sau cùng thì chàng bực

mình: chàng nhận ra rằng một con chó đã làm mất sự bình tĩnh của tâm hồn chàng Suy nghĩ

này khiến Du có quyết tâm giết con Mực Nhưvậy đến đây, với sự thiếu chính kiến, khôngdám đối lập với tập tính của đám đông, Du đãchấp nhận từ bỏ lòng nhân ái của chính mình

Du đi đến một kết luận rất phi nhân, một kếtluận cho thấy sự thất bại thảm hại của chàng

trong cuộc đấu tranh với chính mình: Chàng

muốn có đủ can đảm để giết người Phải dám giết mà không run tay khi cần phải giết Còn làm được trò gì nữa nếu chỉ giết một con chó

Trang 9

mà tim cũng đập?

- Kết luận đó khiến Du quyết tâm giết conMực Nhưng khi nhìn cái điệu bộ đáng thươngcủa con vật đang nằm ngủ, lòng quyết tâm lạitiêu tan Hành động dùng gậy vụt con chó tớitấp chỉ là một hành động cứu vớt cho nhữngquyết tâm trước đó, để rổi sau hành động đó,chàng lại đi đến một quyết định khác hẳn:

Chàng thấy toát mồ hôi và nhất định không giết con chó nữa.

- Nhưng sự nhất định ấy vẫn chưa phải là thái

độ cuối cùng Khi con chó bị người ta bắt vì

ngủ quên trong sân, chính Du lại kêu lên: Ðè

chặt, thật chặt, đừng buông nó ra nó cắn đấy.

Và khi con chó kiệt sức, không giãy giụa nữathì Du lại thương cảm Nhưng anh cũng khôngdám bộc lộ cái thương cảm ấyy ra ngoài, hẳn

là sợ người khác chê cười Anh chỉ nghẹn ngào

nén khóc

Từ phân tích diễn biến của tình huống, ta thấy

Du không phải người ác, mà là một kẻ nhunhược, thiếu quyết đoán, không dám dũngcảm đứng về phía cái thiện Anh hành xử theođám đông, muốn giống đám đông, muốn đượcđám đông công nhận, để rồi lương tâm lại bịgiằng xé, bởi những hành động đó đi trái vớilương tâm của chính mình

III KẾT BÀI

- Khẳng định khái quát những nét đặc sắc về chủ đề vànghệ thuật của truyện: Câu chuyện đã cho ở phần Đọchiểu là câu chuyện không chỉ đặc sắc về mặt nghệ thuật,nhất là nghệ thuật xây dựng tình huống, mà còn sâu sắc vềmặt chủ đề, chứa đựng nhiều bài học cuộc sống vô cùnggiá trị

- Nêu ý nghĩa của truyện kể đối với bản thân và ngườiđọc: Câu chuyện đã giúp ta hiểu được rằng: trong cuộcsống, cần phải có lòng nhân ái, và một lập trường kiênđịnh, vững vàng để bảo vệ lẽ sống nhân ái của mình

0,25

0,5

Trang 10

- Cần tinh tế trong đối xử với bạn bè

- Nên đề cao tình cảm chân thành, không nênquan trọng ở vật chất

1.0

10 Suy nghĩ về ý nghĩa của sự đồng cảm đối với

người khác trong hoàn cảnh khó khăn:

- Sự đồng cảm giúp chúng ta có thái độ đối xử chân thành

- Sự động cảm giúp người khác không cảm thấy tự ti, mặccảm

- Sự đồng cảm giúp duy trì những mối quan hệ tốt đẹpv.v…

0,5

Trang 11

về hình tượng nhân vật bé Em, nhân vật mà thông qua đó,tác giả đã gửi đến người đọc nhiều bài học sâu sắc

II THÂN BÀI

1 Tóm tắt truyện: Truyện xoay quanh câu chuyện

áo tết của hai đứa bé là bé Em và Bích Bé Emđược mẹ may cho bốn bộ áo tết, trong khi đóBích, bạn của bé Em, vì nhà nghèo nên chỉđược mẹ may cho một bộ Để bạn không cảmthấy tủi thân, trong ngày đi chúc tết cô giáo,

bé Em đã mặc bộ đồ hơi giống Bích Hiểu đượctấm lòng của bé Em, Bích thêm yêu quý bạncủa mình

cô giáo Bé Em đã ăn mặc hơi giống bạn để bạn khôngthấy tự ti Còn Bích thì biết được tấm lòng của bạn, nênBích nghĩ rằng, chỉ cần sự chân thành đó, và dù bé Em cómặc đẹp hơn Bích đi chăng nữa, thì Bích vẫn thương quýbạn mình

- Tuy viết về tình bạn hồn nhiên của hai đứa trẻ, nhưngtruyện cũng là bài học cho tình bạn ở mọi lứa tuổi, chomọi mối quan hệ giữa con người với con người: Trongứng xử với người khác, hãy luôn lấy sự chân thành làmnền tảng, phải luôn thấu hiểu lẫn nhau, để không làm chonhau bị tổn thương Khi ta hành xử được như vậy thìngười khác cũng sẽ nhân đó mà quý trọng, yêu thương tanhiều hơn nữa

3 Hình tượng nhân vật bé Em:

- Bé Em mang trong mình tích cách hồn nhiêncủa trẻ thơ: thích khoe đồ mới, và em thựchiện ý muốn đó một cách cũng rất trẻ con,

Trang 12

bằng cách gạn hỏi bạn trước, để từ đó tìm cơhội khoe áo mới của mình

- Nhưng dù còn nhỏ tuổi, bé Em đã là một cô

bé nhạy cảm và tinh tế Khi nghe Bích nói vềhoàn cảnh của mình, bé Em đã khựng lại, hếthứng, nửa muốn khoe nửa muốn không Bémuốn khoe vì cái nỗi sung sướng của trẻ conkhi được may áo mới vẫn còn chộn rộn tronglòng, nhưng bé cũng không muốn khoe vì nhưthế sẽ khiến bạn cảm thấy tủi thân

- Rồi sau khi được bạn gạn hỏi, sau khi phảinói ra việc mình có những bốn bộ đồ mới, khichứng kiến đôi mắt “xịu xuống, buồn hẳn” củabạn, và nghĩ đến hoàn cảnh của bạn, bé Em

đã có một cách hành xử vô cùng đẹp, vô cùngnhân văn Đó là ngày đi chúc tết cô giáo, đểbạn không bị mặc cảm, bé em đã mặc đồ hơigiống bạn Một cách hành xử rất trẻ con,nhưng lại khiến ta xúc động: xúc động vì cáchhành xử đó xuất phát từ lòng yêu thương, từ

sự sâu sắc và tinh tế của tâm hồn của mộtđứa trẻ Cách hành xử ấy đáng cho người lớnphải học tập

III KẾT BÀI

- Khẳng định khái quát những nét đặc sắc về chủ đề vànghệ thuật của truyện: Câu chuyện đã cho ở phần Đọchiểu không chỉ sâu sắc về mặt chủ đề, chứa đựng nhiều bàihọc cuộc sống vô cùng giá trị mà còn để lại ấn tượng bởinghệ thuật xây dựng nhân vật độc đáo, đặc biệt là hìnhtượng nhân vật bé Em

- Nêu ý nghĩa của truyện kể đối với bản thân và ngườiđọc: Câu chuyện đã giúp ta hiểu được rằng: trong tình bạn,trong cách đối xử giữa con người với con người, chúng tacần đem lòng chân thành mà đối đãi, lấy sự tinh tế mà ứng

xử, từ đó mới có thể xây dựng lên được những mối quan

hệ bền vững và tốt đẹp

0,25

0,5

Trang 13

8 Chi tiết nhân vật “tôi” cho cô gia sư biết là

mình nói đùa để dạy cho cô gia sư một bàihọc

0.5

- Cần dũng cảm đấu tranh để đòi quyền lợichính đáng của mình

- Không run sợ trước sự đàn áp của kẻ mạnh

- Không được phép nhu nhược trong cuộc sống

0,5

I MỞ BÀI

- Giới thiệu truyện kể: “Nhu nhược” là một truyện ngắnđơn giản nhưng thâm thúy của nhà văn nổi tiếng ngườiNga Anton Chekhov

2.5

Trang 14

- Nêu nội dung khái quát cần phân tích, đánh giá: Trongbài viết này, chúng ta sẽ cùng đi vào phân tích, đánh giáchủ đề và những nét đặc sắc về nghệ thuật của truyện ngắnnói trên

II THÂN BÀI

1 Tóm tắt truyện: Truyện kể về cô gia sư IuliaVasilievna làm gia sư cho nhà chủ, nhưng khiđến kì trả lương thì người chủ đã tìm mọi cách

để trừ tiền công của cô một cách vô lý Vớibản tính nhu nhược, cô gia sư đã không dámcãi lại Cuối cùng, người chủ cho biết đó chỉ làmột trò đùa để dạy cho cô bài học về sự nhunhược, và sau đó ông đã trả tiền công đầy đủcho cô gia sư

Thông qua câu chuyện, tác giả ngầm phê phán những conngười thiếu can đảm, có tính cách nhu nhược trong cuộcsống; đồng thời cũng nhắn nhủ con người cần dũng cảmđấu tranh để đòi quyền lợi chính đáng, cũng như để thểhiện lòng tự trọng của mình

- Truyện là một lời phê phán gay gắt đối với thói nhunhược Vì nhu nhược mà cô gia sư đã cúi đầu để chongười chủ hết lần này đến lần khác đưa ra những lý do vô

lý, thậm chí không có thật để trừ tiền công của cô Chính

vì thói nhu nhược đó mà công sức của cô bỏ ra hầu như bịcướp trắng, cô đã để cho người khác áp đặt lí lẽ lên mình,

và hèn nhát im lặng trước lí lẽ của kẻ mạnh

- Câu chuyện là một lời cảnh tỉnh đối với mỗi con người,nhất là người trí thức trong xã hội bất công: Nếu anhkhông dũng cảm đối đầu và đấu tranh với cái xấu, cái ác,với cường quyền, thì bản thân anh là người trước nhất sẽphải gánh chịu hậu quả Đó không chỉ là thiệt hại về lợiích, mà quan trọng hơn, anh sẽ đánh mất lòng tự trọng,điều tối thiểu cần có để làm người

- Truyện cũng cho thấy rằng: để làm một kẻ mạnh, cườngbạo, bất chấp lí lẽ thật là dễ; nhưng để làm một con ngườidũng cảm, dám đứng về phía chân lí, dám bảo vệ lẽ phảithì đòi hỏi một bản lĩnh kiên cường và một trí tuệ tỉnh táo,sáng suốt

3 Phân tích, đánh giá về nghệ thuật:

a Xây dựng tình huống: Tình huống truyện đơn giản,

Trang 15

xoay quanh cuộc đối thoại giữa người chủ và cô gia sư vềvấn đề tiền công Nhưng cái kết thúc bất ngờ của truyện

đã làm cho tình huống ấy mang tính ẩn dụ sâu sắc Đókhông còn là cuộc đối thoại của cô gia sư và người chủ,không còn là quá trình người chủ tìm cách ăn chặn tiềncông của cô gia sư, mà là cuộc đối giáp mặt giữa cườngquyền, cái xấu, cái ác với lương tri của mỗi con người Vàtrong cuộc giáp mặt đó, cường quyền đã chiến thắng bởi

sự nhu nhược, hèn nhát của con người

b Xây dựng nhân vật:

Truyện có hai nhân vật chính, đó là cô gia sư

và người chủ Đây là hai nhân vật vừa mangnghĩa tả thực, vừa mang nghĩa biểu tượng

+ Nhân vật người chủ trong truyện này, nhất

là trước khi cho cô gia sư biết mình đùa, chính

là hình ảnh của thế lực cường quyền xấu xatrong xã hội Thế lực này đã dùng mọi thủđoạn để chèn ép, bóc lột một cách trắng trợnsức lao động của con người, chà đạp lên nhânphẩm của con người, bất chấp sự đau khổ củanạn nhân Với sự nhu nhược của những người

tự cho mình là yếu đuối, là thấp cổ bé họng,thế lực này đã chiến thắng và đạt được mụcđích của mình một cách thật dễ dàng

- Nhân vật cô gia sư:

+ Cô gia sư hiện lên trước hết trong truyện làmột cô gái yếu đuối, nhu nhược Trước mỗi lần

bị trừ thêm tiền, cô chỉ biết ấp a ấp úng, sợsệt, câm lặng Cô đầu hàng hết lần này đếnlần khác, để rồi cuối cùng số tiền công của cônhận được, so với công sức mà cô đã bỏ ra, là

vô cùng ít ỏi Khi biết là người chủ chỉ thửmình, cô mỉm cười rầu rĩ Cái mỉm cười ấy là

Trang 16

một sự thừa nhận về thói nhu nhược của mình.

+ Cô gia sư không chỉ là một nhân vật cụ thể,

mà còn là biểu tượng khái quát cho cả một lớpngười nhu nhược trong xã hội, đăc biệt làngười trí thức Họ, vì run sợ trước cườngquyền, bạo lực, nên đã chấp nhận đầu hànghết lần này đến lần khác, mặc cho kẻ mạnhdẫm đạp, bóc lột Cái mất mát lớn nhất của họkhông phải là lợi ích vật chất, mà là lòng tựtrọng, là cái giá trị để làm nên một con ngườichân chính Thái độ nhu nhược của họ đã vôtình tiếp tay cho cái ác, cái xấu lên ngôi, tiếptục chà đạp con người

III KẾT BÀI

- Khẳng định khái quát những nét đặc sắc về chủ đề vànghệ thuật của truyện: Câu chuyện đã cho ở phần Đọchiểu không chỉ sâu sắc về mặt chủ đề, chứa đựng nhiều bàihọc cuộc sống vô cùng giá trị mà còn để lại ấn tượng bởinghệ thuật xây dựng nhân vật mang tính biểu tượng, tạotình huống độc đáo, tuy đơn giản mà sâu sắc

- Nêu ý nghĩa của truyện kể đối với bản thân và ngườiđọc: Câu chuyện đã giúp ta hiểu được rằng: trong cuộcsống, ta cần có thái độ dũng cảm, ý chí hùng cường để đấutranh chống lại cường quyền, chống lại cái xấu cái ác, đểbảo vệ lợi ích cũng như danh dự của chính mình

0,25

0,5

n

Câ u

Trang 17

chuyện Tham khảo: Bức tượng; Cái giếng

nước; Bức tượng đích thực;…

9 Chi tiết bức tượng qua năm tháng chỉ còn là

“một đống đất sét lùm lùm” có ý nghĩa: khichúng ta sống ích kỉ, thì mọi việc làm củachúng ta sẽ trở nên vô nghĩa, sẽ bị lãng quên

1.0

10 Suy nghĩ sau khi đọc câu chuyện:

- Con người cần suy nghĩ và hành động vì lợi ích củangười khác chứ không chỉ cho lợi ích của bản thân mình

- Những việc làm vì lợi ích của người khác sẽ giúp chúng

ta luôn được người khác nhớ đến và trân trọng, biết ơn

c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm:

Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng hợp lí.

I MỞ BÀI

- Nêu rõ thói quen hay quan niệm cần thuyết phục ngườikhác từ bỏ

- Nêu lí do hay mục đích viết bài luận

II THÂN BÀI

1 Giải thích:

Sống ích kỉ là lối sống chỉ nghĩ đến cái lợi cho bản thânmình, không quan tâm đến lợi ích của người khác

2 Trình bày tác hại của lối sống ích kỉ:

- Lối sống ích kỉ khiến chúng ta bị mọi người xa lánh,ghét bỏ, thậm chí bị cô lập, từ đó ta không thể tạo dựng vàduy trì được những mối quan hệ tốt đẹp

- Lối sống ích kỉ khiến chúng ta trở nên đơn độc, khó nhậnđược sự giúp đỡ từ những người khác khi ta lâm vào hoàncảnh khó khăn

- Lối sống ích kỉ khiến tâm hồn ta ngày càng trở nên chaisạn, dẫn đến vô cảm

- Lối sống ích kỉ khiến cho một tập thể, một cộng đồngkhó phát triển, bởi khi đó người ta chỉ chăm chút cho lợiích của mình mà bỏ quên lợi ích chung

v.v…

3 Trình bày lợi ích của việc từ bỏ lối sống ích kỉ:

- Chúng ta sẽ được mọi người yêu mến, biết ơn, từ đó mà

2.5

Trang 18

xây dựng và duy trì được các mối quan hệ tốt đẹp

- Chúng ta sẽ nhận được sự giúp đỡ từ người khác khi talâm vào hoàn cảnh khó khăn

- Chúng ta sẽ có đời sống tinh thần thoải mái, hạnh phúc

- Chúng ta sẽ góp phần làm cho tập thể, xã hội ngày càngphát triển

4 Gợi ý giải pháp khắc phục lối sống ích kỉ:

- Trước hết, cần phải nhận thức được những tác hại ghêgớm mà lối sống ích kỉ gây ra, cũng như những lợi ích tolớn nếu chúng ta từ bỏ được lối sống ích kỉ

- Trong mọi suy nghĩ và hành động, cần biết đặt lợi íchcủa người khác lên trên lợi ích của mình; hoặc làm sao đểhài hòa giữa lợi ích bản thân và lợi ích của người khác

- Việc từ bỏ lối sống ích kỉ cũng cần đến một ý chí kiêncường, một sự nỗ lực bền bỉ

III KẾT BÀI

- Khẳng định lại lợi ích của việc từ bỏ lối sống ích kỉ

- Thể hiện niềm tin vào sự cố gắng hay hy vọng ở sự thànhcông của người được thuyết phục

0,25

0,5

Trang 19

THỂ LOẠI THƠ TRỮ TÌNH

8 Bức tranh mùa hè trong đoạn (1) là cảnh trong

trí tưởng tượng của tác giả Bởi lúc này tác giảđang bị giam hãm trong chốn ngục tù Tronghoàn cảnh mất tự do ấy, nghe âm thanh tiếngchim tu hú, trong tâm trí của tác giả hiện lênkhung cảnh của mùa hè mà tác giả đã từngđược nhìn ngắm khi còn tự do

0.5

9 Câu thơ “Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!”

vừa là âm thanh của tiếng chim báo hiệu mùahè; vừa là lời giục giã, kêu gọi của cuộc sống

tự do ngoài kia, khiến nhân vật trữ tình càngcảm thấy thèm khát tự do, càng cảm thấy sựngột ngạt của chốn lao tù, càng muốn bứttung mọi xiềng xích để trở về với cuộc sốngtươi đẹp

1.0

10 Vai trò của cuộc sống tự do:

- Giúp con người được làm những điều mình thích

- Giúp con người cảm thấy thoải mái, không bị bó buộc

- Giúp con người phát huy được mọi khả năng tiềm ẩn,khơi dậy niềm sáng tạo

0,5

2.5

Trang 20

I MỞ BÀI

- Giới thiệu tác giả và tác phẩm: “Khi con tu hú” là bài thơđặc sắc của tác giả Tố Hữu, được làm trong thời gian ông

bị giam cầm ở Huế, in trong tập thơ “Từ ấy”

- Nêu nội dung khái quát cần phân tích, đánh giá: Trongbài viết này, chúng ta sẽ cùng đi vào phân tích, đánh giáchủ đề và những nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ

II THÂN BÀI

Bài thơ là bức tranh màu hè đẹp đẽ, tươi vui, sống độngtrong hình dung của tác giả khi đang bị giam hãm trongchốn lao tù; qua đó thể hiện tình yêu cuộc sống thiết tha,khát vọng tự do đến cháy bỏng của người tù Cách mạng

Tố Hữu

b.1 Bức tranh ngày hè sôi động, vui tươi với những thanh

âm thật rộn rã (Tiếng chim tu hú: gọi nhau "gọi bầy";tiếng ve râm ra trong vườn cây; tiếng sáo diều vi vu trênkhông) Những âm thanh thật sống động, tươi vui báo hiệungày hè đang tới (một bản nhạc rộn ràng âm sắc) Màu sắctrong khung cảnh cũng thật tươi tắn và rực rỡ: Lúa chiêmđang vào vụ chín vàng rực; những hạt bắp vàng ươm; cảsân nhà đều bao trùm bởi màu nắng hồng "đào"; bầu trờitrong xanh Chúng đều là những gam màu thật tươi tắn,đẹp đẽ Hình ảnh cũng mang đậm sắc thái của ngày hè sôiđộng: Cánh đồng lúa chiêm vàng chín; vườn trái cây đang

"ngọt dần” Đó là sự vận động của thời gian, đầy tươi vui,ngọt ngào và sức sống Không gian trong bức tranh được

mở rộng, cao, thoáng đạt với điểm nhấn là hình ảnh của

"đôi con diều sáo lộn nhào từng không"

Như vậy, ta có thể thấy cảnh ngày hè được dựng lên thậtsống động với đầy âm thanh, sắc màu, không gian, hìnhảnh rực rỡ Tất cả chúng đều chân thực, hết sức đẹp đẽ,tươi mới Qua đó thể hiện tình yêu cuộc sống tha thiết củanhà thơ và cái nhìn tinh tế khi nhận ra sự chuyển mình củathời gian

b.2 Tâm trạng, cảm xúc của người tù Cách mạng: Khungcảnh thiên nhiên tươi đẹp nhưng chỉ là trong trí tưởngtượng của nhà thơ khi đang trong nhà tù Thừa Phủ Cảmxúc ngột ngạt, khao khát được tự do, đến với thiên nhiên,bầu trời: Thể hiện qua cách nhà thơ sử dụng 1 loạt nhữngđộng từ mạnh:"đập tan", "chết uất" và các từ ngữ cảm thán

Trang 21

"ôi”, “thôi”, “làm sao”; nhịp thơ ngắt quãng nhanh 6/2,3/3, truyền đến cho người đọc cảm giác ngột ngạt tới cao

độ của nhà thơ và khát khao cháy bỏng được trở về với tự

do, với đồng đội

2 Phân tích, đánh giá nghệ thuật:

- Chủ thể trữ tình: Chủ thể trữ tình của bài thơ là ngườichiến sĩ cách mạng đang phải chịu cảnh tù đày, đang trựctiếp bộc lộ tâm trạng, cảm xúc của mình: đó là tâm trạngbức bối, ngột ngạt khi bị giam hãm, qua đó thể hiện khátvọng cháy bỏng được trở về với cuộc sống tươi đẹp ngoàikia

- Nghệ thuật xây dựng hình ảnh: Bài thơ có hai hệ thốnghình ảnh đối lập nhau, một hệ thống hình ảnh nói về cuộcsống tươi đẹp, rộn rã ngoài kia, và một hệ thống hình ảnhnói về cảnh ngục tù ngột ngạt trong này Một hệ thốnghình ảnh thuộc về mơ ước, hồi tưởng và một hệ thốnghình ảnh của hiện thực Qua sự đối lập của hai hệ thốnghình ảnh này, tác giả đã làm nổi bật lên cái tâm trạng tùtúng, uất ức, qua đó thể hiện tình yêu cuộc sống, khátvọng tự do của chủ thể trữ tình

- Cấu tứ của bài thơ: Bài thơ mở đầu bằng tiếng tu hú, kếtthúc cũng bằng tiếng tu hú: Đầu bài thơ: Tiếng chim làtiếng gọi của tự do, của bầu trời bao la, đầy sức sống, gợitác giả nhớ về một khung cảnh mùa hè rực rỡ, tươi vui; kếtbài thơ: tiếng chim lại khiến người tù cảm thấy đau khổ,bực bội hơn bao giờ hết vì bị giam cầm trong bốn bứctường nhà giam Cả hai tiếng chim đều gợi lên sự tự do,biểu tượng cho sự sống, khiến người tù phải bồn chốn,mong mỏi được thoát ra ngoài chốn lao tù để hòa mìnhvào tự do Tiếng chim còn là lời thúc giục hối hả về sự tựdo

III KẾT BÀI

- Khẳng định khái quát những nét đặc sắc về chủ đề vànghệ thuật của bài thơ: Bằng những yếu tố nghệ thuật đặcsắc, bài thơ “Khi con tu hú” đã thể hiện một cách chânthực những suy nghĩ, tâm trạng của người chiến sĩ cáchmạng Tố Hữu khi bị giam cầm trong chốn lao tù, qua đóthấy được tình yêu cuộc sống, khát vọng tự do của tác giả

- Nêu tác động của tác phẩm đối với bản thân hoặc cảmnghĩ sau khi đọc, thưởng thức bài thơ: Bài thơ là lời nhắcnhở mỗi chúng ta về công lao của những người chiến sĩcách mạng đi trước Bài thơ cũng giúp ta ý thức được giátrị của tự do, thêm yêu quý và trân trọng vẻ đẹp của cuộc

Trang 22

sống

0,25

0,5

8 Ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh “áo trắng”

trong bài thơ: áo trắng vừa là biểu tượng củatuổi học trò, vừa là biểu tượng cho vẻ đẹp tinhkhôi, trong trắng của cô gái, đồng thời cũng làbiểu tượng cho sự thơ mộng, trong sáng củatình yêu tuổi học trò

0.5

9 Chủ đề của bài thơ: Bài thơ là tiếng lòng hạnh

phúc, vui sướng ngất ngây của cậu học trò khiđược sống trong tình yêu thơ mộng; là tâmtrạng ngỡ ngàng trước vẻ đẹp tinh khôi, trongsáng của người yêu

1.0

10 Học sinh được tự do bày tỏ quan điểm, miễn là có lý giải

thuyết phục Tham khảo:

- Nên yêu, nếu nó là tình yêu trong sáng, tươi đẹp, tạoniềm vui và động lực trong học tập, giúp đỡ nhau cùngtiến bộ

- Không nên, nếu nó vượt quá giới hạn, chi phối tiêu cựcđến tâm trí, gây ảnh hưởng đến học tập

0,5

Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới

2.5

Trang 23

thiệu được vấn đề cần bàn luận, hệ thống luận điểm chặtchẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng hợp lí.

I MỞ BÀI

- Giới thiệu tác giả và tác phẩm: “Áo trắng” là một trongnhững bài thơ hay nhất viết về tình yêu của Huy Cận nóiriêng và của phong trào thơ Mới nói chung

- Nêu nội dung khái quát cần phân tích, đánh giá: Trongbài viết này, chúng ta sẽ cùng đi vào phân tích, đánh giáchủ đề và những nét đặc sắc về cấu tứ và hình ảnh của bàithơ

II THÂN BÀI

Bài thơ là là tâm trạng ngỡ ngàng trước vẻ đẹptinh khôi, trong sáng của người yêu; là niềmhạnh phúc, vui sướng ngất ngây của cậu họctrò khi được sống trong tình yêu thơ mộng

- Tình yêu tuổi học trò là một chủ đề khá quen thuộc trongthơ ca hiện đại Tình yêu tuổi học trò trong “Áo trắng” củaHuy Cận vừa mang những vẻ đẹp chung, vừa có nhữngnét độc đáo, gây ấn tượng sâu đậm trong lòng người đọc

- Chàng trai trong bài thơ quả là đang ngập tràn hạnh phúcngất ngây, và niềm hạnh phúc ấy khiến cho hình ảnhngười yêu hiện lên trong bài thơ thật lung linh, thơ mộng,cảnh trí cũng nhân đó mà trở nên lung linh, thơ mộng Quảthật, tình yêu ấy, người con gái ấy như là ánh hào quangrực rỡ, làm choáng ngợp đôi mắt và tâm hồn của cậu họctrò

- Khoảnh khắc gặp gỡ với người yêu đã làm thăng hoacuộc đời, biến cuộc đời thành một cõi thần tiên Và trongcõi thần tiên ấy, thì người con gái chính là thiên thần,người đã “ban” hạnh phúc cho chàng trai

- Qua bài thơ, qua những hình ảnh tươi sáng, rực rỡ và đầythơ mộng, tình yêu tuổi học trò hiện lên thật lung linh, thậtsay đắm nhưng vẫn thật hồn nhiên, trong sáng

2 Phân tích, đánh giá nghệ thuật:

- Cấu tứ của bài thơ: Bài thơ được triển khai theo cái tứgặp gỡ: cô gái đến thăm chàng trai mình yêu Cuộc gặp gỡ

ấy được cảm nhận qua cái nhìn (từ xa đến gần), qua tâmtrạng của chàng trai (từ ngạc nhiên ngỡ ngàng đến đắmsay hạnh phúc) Bắt đầu từ cái hình ảnh “nở bừng ánh

Trang 24

sáng em đi đến” với “gót ngọc dồn hương”, “bước tỏahồng”, rồi gần hơn với bàn tay “ngón ngón thon”, “đôi mánắng hoe tròn”, với mái tóc, rồi hơi thở, tiếng nói, rồi tất

cả dần hòa quyện tạo thành một sự say đắm trong hạnhphúc hội ngộ Bài thơ kết thúc với sự hòa hợp và thănghoa của hai tâm hồn tinh khôi: “Dịu dàng áo trắng trongnhư suối/ Tỏa phất đôi hồn cánh mộng bay” Với cấu tứnhư vậy, bài thơ giống như một câu chuyện kể về sự diễntiến của cuộc gặp gỡ, vừa thể hiện những bước đi của tìnhyêu từ chớm nở đến viên thành Cấu tứ ấy cũng cho tathấy được những cung bậc cảm xúc mỗi lúc một mãnh liệtcủa chàng trai đang yêu

- Nghệ thuật xây dựng hình ảnh:

Hình tượng trung tâm của bài thơ là cô gái, qua cái nhìnsay đắm của chàng trai Tất cả các hình ảnh trong bài thơđều tập trung thể hiện vẻ đẹp lung linh tỏa sáng, tinh khôithơ mộng của hình tượng trung tâm đó

+ Mở đầu bài thơ là sự xuất hiện của hình ảnh “áo trắng”,gợi lên vẻ đẹp trong trắng của tuổi học trò với “mộngtrắng trong” Màu trắng ấy khiến cô gái khi xuất hiện, nhưtỏa ra ánh sáng rực rỡ: “Nở bừng ánh sáng”

+ Những bước đi của cô gái cũng được miêu tả thật đẹpvới “gót ngọc dồn hương, bước tỏa hồng” Dưới cái nhìn

si tình, lãng mạn của chàng trai, cô gái mang một vẻ đẹptrong ngần, tỏa ra hương thơm kì diệu

+ Khi đến gần hơn, vẻ đẹp của cô gái được miêu tả ở “bàntay ngón ngón thon”, ở “đôi má nắng hoe tròn”, mái tócxanh tràn đầy sức sống, như mang cả hơi thở của trời đất,núi non

+ Không chỉ ngỡ ngàng say đắm trước vẻ đẹp, chàng traicòn say đắm cả tiếng nói ngọt ngào của người yêu, hứngtrọn cả “tiếng lẫn lời”

+ Bài thơ khép lại cũng với hình ảnh “áo trắng”, nhưnggiờ đây nó đã thăng hoa hơn, để không còn là tà áo trắngtrong hiện thực, mà dường như đã trở thành đôi cánh củathiên thần, khiến cả đôi hồn cùng bay lên trong một tìnhyêu thần tiên say đắm

Như vậy, toàn bộ hệ thống hình ảnh trong bài thơ đềuthống nhất tập trung làm nổi bật vẻ đẹp tinh khôi của côgái; đồng thời cũng làm nổi bật vẻ đẹp trong trẻo, thơmộng của tình yêu tuổi học trò

III KẾT BÀI

- Khẳng định khái quát những nét đặc sắc về chủ đề và

Trang 25

nghệ thuật của bài thơ: Với cấu tứ độc đáo và hệ thốnghình ảnh đẹp đẽ, “Áo trắng” xứng đáng được coi là bài thơtình yêu tuổi học trò hay nhất của Huy Cận nói riêng vàthơ ca hiện đại Việt Nam nói chung viết về tình yêu thơmộng, lãng mạn và trong sáng của tuổi học trò

- Nêu tác động của tác phẩm đối với bản thân hoặc cảmnghĩ sau khi đọc, thưởng thức bài thơ: Bài thơ khiến tathêm yêu khoảng thời gian cắp sách tới trường, biết quýtrọng và nâng niu những rung động đầu đời hồn nhiên,trong sáng

0,25

0,5

8 Hai dòng thơ: Giấc mơ đêm cứu vớt cho ngày/

Trong hư ảo người sống phần thực nhất có thể

hiểu là:

- Những giấc mơ tươi đẹp vào ban đêm chính

là “liều thuốc an thần”, giúp chúng ta giải tỏacăng thẳng, tạm thời quên đi những khó khăn,mệt mỏi trong cuộc sống thực ban ngày

- Những điều đến với ta trong giấc mơ chính làcái khát vọng thầm kín nhưng chân thực nhất:

đó là những điều ám ảnh ta nhất, khiến takhát khao muốn đạt được nhất

0.5

cực và liên quan đến nội dung bài thơ Thamkhảo:

- Trong cuộc sống, con người cần luôn biết hyvọng, biết khao khát, biết hướng về những

1.0

Trang 26

điều tốt đẹp

- Con người cần có những ước mơ để mở rộngbiên giới của cuộc đời mình

10 Học sinh được tự do bày tỏ quan điểm, miễn là có lý giải

thuyết phục Tham khảo:

- Đồng tình:

- Lí giải:

+ Bờ luôn là cái nhỏ bé, trong khi biển luôn là cái rộnglớn, bao la Cũng như vậy, đời sống luôn là cái hạn hẹp,nghèo nàn; trong khi đó giấc mơ luôn mở ra một thế giới

vô cùng rộng lớn và phong phú

+ Nếu không có biển, bờ sẽ không còn lí do để tồn tại

Cũng như vậy, nếu không có những giấc mơ, những khátvọng để hướng về những điều tốt đẹp; cuộc đời sẽ trở nên

II THÂN BÀI

1 Xác định chủ đề: Thông qua sự đối lập giữa giấc mơ vàhiện thực của những phận người đau khổ, bài thơ cho tathấy được vai trò to lớn của những giấc mơ: nó giúp conngười được sống thực với những khát khao mà thườngngày ta không với tới, nó giúp mở rộng biên giới của cuộcsống, làm cho cuộc sống trở nên thi vị và ý nghĩa hơn

Hình ảnh giấc mơ cũng chính là biểu tượng của khát vọng

mà mỗi con người cần có trong cuộc sống

2 Phân tích, đánh giá chủ đề:

- Ở phần đầu, tác giả đã nói đến giấc mơ của những phận

2.5

Trang 27

người cụ thể: đó là những anh hề, người nghèo khổ, ngườihát xẩm, cậu bé mồ côi, người tù, những kẻ vất vả nhụcnhằn Họ đều là những phận người có cuộc sống thực tếđau khổ, và khi con người càng đau khổ, người ta càngmuốn đổi đời Vậy nên, những giấc mơ của họ đối lậphoàn toàn với cuộc sống thực tế của họ: anh hề mơ thànhtriệu phú, người hát xẩm mơ được giàu sang, thằng bé mồcôi mơ được ăn no, người tù mơ được tự do, người làmlụng vất vả mơ được thành thơi, an nhàn Điểm chungtrong những giấc mơ của họ đó là: họ đều muốn đổi đời,đều muốn thoát khỏi hoàn cảnh sống hiện tại

- Từ phần mở đầu này, tác giả bắt đầu suy ngẫm về ýnghĩa của những giấc mơ:

+ Theo tác giả, những giấc mơ này chính là sự cứu vớtcho con người, cứu con người dù chỉ tạm thời, dù chỉ là

mơ, ra khỏi cuộc sống khổ cực hiện tại Nó làm cho conngười được hưởng hạnh phúc trong giây lát, dù chỉ là vôthức

+ Những giấc mơ cũng là cái “van xả an toàn” cho những

ẩn ức, những nỗi khổ của ban ngày Những gì ban ngàyngười ta không có được, không đạt được, không dám thểhiện ra thì người ta có thể sống với nó trong mơ Do vây,khi mơ, ta được thoải mái sống với con người thực nhấtcủa mình

+ Những giấc mơ như là niềm hy vọng, là cánh chim vẫygọi, để con người luôn nuôi ước mơ, khao khát về nhữngđiều tốt đẹp hơn cho cuộc sống

+ Cuộc đời thực của ta vốn chật chội, lại bị bó buộc bởibao nhiêu thứ, nên càng ngột ngạt hơn Chính giấc mơ đãbứt tung mọi ràng buộc, mở rộng biên giới đời thực, khiếncho cuộc đời trong phút chốc bỗng trở nên thênh thangrộng lớn

+ Nếu cuộc đời thực là “bờ”, tức là nơi đặt chân an toànthì giấc mơ là “biển”, là không gian bao la, hứa hẹn những

bí ẩn, những mới lạ, những phiêu lưu kì thú Nhờ nhữnggiấc mơ mà cuộc đời của mỗi người trở nên rực rỡ sắcmàu, trở nên thi vị, ý nghĩa hơn

- Tuy nhiên, hình ảnh giấc mơ trong bài thơ không chỉ đểnói về những cơn mơ trong khi ngủ, mà nó còn nói về ước

mơ, khát khao của con người Con người, trong cuộc sốngcủa mình, luôn cần có những ước mơ, những khát vọng vềmột cuộc sống tốt đẹp hơn, từ đó mà có động lực phấnđấu, sống hết mình để biến ước mơ, khát vọng đó thành

Trang 28

hiện thực Chỉ như thế, cuộc sống của chúng ta mới không

vô vị, mờ nhạt, mà trở nên giàu có, phong phú và ý nghĩahơn

III KẾT BÀI

- Khẳng định khái quát những nét đặc sắc về chủ đề vànghệ thuật của bài thơ: Bài thơ “Giấc mơ của anh hề” quảthật là một bài thơ sâu sắc, chứa đựng nhiều thông điệpmang tính nhân văn

- Nêu tác động của tác phẩm đối với bản thân hoặc cảmnghĩ sau khi đọc, thưởng thức bài thơ: Bài thơ giúp ta thấyđược tầm quan trọng của những ước vọng, khát khao trongcuộc sống của mỗi con người

0,25

0,5

- Cần biết ơn cha mẹ và những người có ơn vớimình

- Cần sống có lòng yêu thương

0.5

9 Chủ đề của bài thơ: Qua lời tâm sự của nhân

vật “em” đối với “anh”, bài thơ thể hiện sựthấu hiểu và tình yêu thương, quý trọng củangười con dâu dành cho mẹ của chồng Bàithơ thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của một ngườiphụ nữ giàu tình cảm, có đời sống nội tâm sâusắc

1.0

10 Suy nghĩ về công ơn của mẹ: 1.0

Trang 29

- Mẹ là người sinh thành ra ta, có công dưỡng dục ta nênngười.

- Mẹ là người hy sinh vô điều kiện để cho ta có cuộc sốngtốt đẹp nhất

- Mẹ là người luôn yêu thương, che chở, đón nhận ta khi

ta vấp ngã hay phạm sai lầm trong cuộc đời

a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận văn học 0,25

b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Phân tích vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật xưng

“em” trong bài thơ

0,5

I MỞ BÀI

- Giới thiệu tác giả và tác phẩm: Xuân Quỳnh là nhà thơ

có tâm hồn đa cảm, hồn hậu Bà đã để lại cho đời nhiều thiphẩm đặc sắc, trong đó “Mẹ của anh” là một trong nhữngbài thơ tiêu biểu cho hồn thơ của bà

- Nêu nội dung khái quát cần phân tích, đánh giá: Trongbài viết này, chúng ta sẽ cùng đi vào phân tích vẻ đẹp tâmhồn của nhân vật “em”, cũng là hình ảnh của chính tác giảđược thể hiện qua bài thơ

II THÂN BÀI

1 Lời khẳng định tình cảm của nàng dâu đối với mẹchồng (4 câu đầu)

Ở bốn câu thơ này, nhân vật “em” đã đưa ra một lời khẳngđịnh vô cùng dễ thương và đong đầy tình cảm: “Mẹ là mẹcủa chúng mình”, của anh và của em, là của chung, dù mẹkhông đẻ ra em nhưng “em ơn mẹ suốt đời không xong”

Lời khẳng định ấy cho thấy tấm lòng yêu thương, trân quýhết mực mà người con dâu dành cho mẹ chồng của mình

2 Đồng cảm với những nỗi vất vả truân chuyên và ghinhớ công ơn to lớn của mẹ (16 câu tiếp)

- Ngày xưa mẹ cũng từng nhan sắc như bao người con gáikhác, nhưng vì thức bên anh qua từng cơn đau nên giờ đâytóc mẹ đã bạc trắng

- Cuộc sống nhiều vất vả của mẹ cũng được tái hiện quanhững hình ảnh quen thuộc: con đường dốc nắng, chợ xagánh nặng

- Thời gian trôi qua, anh đã thành nhà thơ, bóng dáng của

2.5

Trang 30

mẹ có trong thơ anh, trong sự trưởng thành của anh: nhờnhững chuyện kể, những lời ru của mẹ mà anh mới cóđược cái tâm hồn tinh tế, cái chất liệu để sáng tạo nênnhững áng thơ hay

- Từ nghĩ về công lao to lớn của mẹ chồng, người con dâuthầm thì khuyên chồng: Đừng dối mẹ nhé anh Dù là dối

mẹ để yêu em Lời khuyên là sự hi sinh của người con gái,một sự hy sinh cao đẹp

- Người con dâu cũng cảm nhận được tình cảm của mẹchồng dành cho mình: “Mẹ không ghét bỏ em đâu”

3 Từ tình cảm với mẹ, nghĩ về tình yêu của mình (8 câucuối)

- Người phụ nữ sẵn sàng san sẻ trách nhiệm với mẹ chồng,

để “hát tiếp lời ca” mà mẹ năm xưa đã ru anh Đó vừa làtấm lòng đối với mẹ, vừa là tình yêu đối với chồng

- Bài thơ khép lại với một câu thơ tuy giản dị nhưng lạinói lên được cái nguyên cớ đẹp đẽ của tấm lòng mà ngườicon dâu dành cho mẹ chồng: Chắt chiu từ những ngàyxưa/ Mẹ sinh anh để bây giờ cho em Hai câu thơ ngắngọn nhưng chứa chan tình cảm, lòng biết ơn sâu nặng,niềm hạnh phúc lớn lao của người phụ nữ

III KẾT BÀI

- Khẳng định khái quát những nét đặc sắc về chủ đề vànghệ thuật của bài thơ: Bằng thể thơ lục bát ngọt ngào vớilời thơ mộc mạc, Xuân Quỳnh đã đem đến cho ta mộtkhúc hát tâm tình đẹp đẽ và xúc động về tình cảm củangười con dâu đối với mẹ chồng, qua đó cho thấy được vẻđẹp tâm hồn của người phụ nữ

- Nêu tác động của tác phẩm đối với bản thân hoặc cảmnghĩ sau khi đọc, thưởng thức bài thơ: Bài thơ giúp ta biếtsống tình cảm, biết ghi nhớ và đền đáp công ơn của nhữngbậc sinh thành, với những người từng giúp đỡ mình

0,25

0,5

Trang 31

- Muốn có được hạnh phúc phải trải qua khổluyện, cũng như muốn khỏi bệnh phải cầnthuốc đắng

- Hãy luôn biết trân trọng và ghi nhớ công ơncủa cha mẹ

0.5

9 Chủ đề của bài thơ: Qua lời tâm sự của người

cha đối với đứa con bị ốm, bài thơ ca ngợi tìnhcảm mà người cha dành cho đứa con mình,qua đó gửi gắm thông điệp: cuộc đời nàynhiều chông gai và bão tố, người cha muốncon mình phải nhìn ra và chấp nhận nếm trải

nó để lớn lên, để trưởng thành

1.0

10 Suy nghĩ về vai trò của thử thách:

- Thử thách giúp con người nhìn nhận và vượt qua giớihạn của bản thân

II THÂN BÀI

1 Khổ 1:

2.5

Trang 32

- Bài thơ bắt đầu bằng một khoảnh khắc dữ dội, gay cấn:

Cơn sốt thiêu con trên giàn lửa miêu tả căn bệnh của

người con Các từ thiêu, giàn lửa, tro đầy ám ảnh, cho

thấy căn bệnh đang hủy hoại cơ thể đứa con và cũng hủydiệt tinh thần của người cha

- Những câu tiếp theo mô tả hành động người cha cho conuống thuốc Nhìn bề ngoài, đây có vẻ là những hành động

nghiệt ngã (giữ tay con, cha đổ), nhưng nhìn kĩ, nó xuất

phát từ nỗi lo lắng, từ tình yêu thương của người cha: chỉ

có uống thuốc, dù đắng, thì mới hết bệnh Sau khi cho conuống thuốc, người cha cũng ngậm ngùi, xót xa vì con phải

uống thuốc đắng như vậy: Ngậm ngùi thả lòng chén vơi

2 Khổ 2:

Mở đầu là hô ngữ “con ơi” nhưng thực ra đây lại là lờingười cha tự nói với mình Đó là những suy tư về đời.Cuộc sống vốn không dễ dàng: Hạt sương dù nhỏ nhưngcũng phải nhọc nhằn chắt chiu qua một đêm lạnh giá mớicó; hoa muốn tỏa hương cũng phải nhờ những chùm rễcay

3 Khổ 3:

Khổ thơ này tiếp tục là những suy niệm của người cha vềcuộc đời:

- Hai câu đầu:

+ Mồ hôi – chai tay: Mồ hôi là hình ảnh biểu tượng cho

sự vất vả, khó nhọc, chai tay là sự chịu đựng, quen với sự

vất vả khó nhọc ấy

+ Mùa xuân và chén đắng: mùa xuân là biểu tượng của sự

sống, của cái bắt đầu, của niềm hy vọng lúc này đang tràn

vào lòng chén đắng, biểu tượng cho nỗi khổ đau

Qua hai câu thơ này, người cha muốn nói với con rằng:mọi nỗi đau khổ sẽ rèn luyện sức chịu đựng cho conngười, và mọi nỗi đau khổ rồi cũng sẽ qua, hạnh phúc rồi

sẽ đến Ở đây, người cha đang hy vọng người con sẽ cómột cuộc sống tốt đẹp sau này

- Hai câu tiếp: là suy nghĩ của người cha về đời mình Ởđây có thể hiểu rằng, cha hy vọng con sau này sẽ có đượcsung sướng, hạnh phúc, còn cuộc đời cha bây giờ, dù đãtrải qua đau khổ nhưng vẫn chưa có được niềm vui Nỗiđau vẫn còn đó, nhưng đó là nỗi đau không thể thổ lộ, chỉbiết câm lặng nuối nước mắt vào trong

Câu thơ sự thật khóc òa vu vơ có thể hiểu là: cái sự thật

cuộc đời mà người cha đã nếm trải là vô cùng éo le, nókhông như người cha nghĩ Sự thường thì qua đau khổ sẽ

Trang 33

đến hạnh phúc, nhưng dường như điều đó không đúng đốivới cuộc đời người cha

4 Khổ cuối:

Khổ 4 vẫn là những suy ngẫm của người cha

- Con đang ăn gì trong mơ: thế giới của mơ mộng, người

con đang tận hưởng niềm hạnh phúc trong thế giới mơmộng đó, nhưng đó là một thế giới không có thật Đó cũng

là cái nhìn màu hồng của trẻ thơ đối với cuộc đời, thấycuộc đời cũng nhẹ nhàng, đẹp đẽ như một giấc mơ

- Đối lập với thế giới mơ mộng đó của người con là thếgiới hiện thực, với chiếc chén thuốc đắng vẫn còn đó, ởtrên cửa sổ Khi con lớn lên, bằng tuổi cha, con sẽ thấycuộc đời không như mơ, và cuộc đời không chỉ có nhữnggian nan nhỏ bé như chén thuốc đắng kia, mà còn là bão

tố, là bao nỗi đau khổ lớn lao mà con người bắt buộc phảichịu đựng

III KẾT BÀI

- Khẳng định khái quát những nét đặc sắc về chủ đề vànghệ thuật của bài thơ: Bài thơ giàu tính triết lí, thể hiệnnhững suy tư sâu sắc của người cha về cuộc đời

- Nêu tác động của tác phẩm đối với bản thân hoặc cảmnghĩ sau khi đọc, thưởng thức bài thơ: Bài thơ giúp ta biếtyêu thương và ghi nhớ công ơn của cha mẹ, giúp ta hiểuhơn về những niềm vui và nỗi buồn, hạnh phúc lẫn khổđau trong cuộc sống

0,25

0,5

Trang 34

THỂ LOẠI TRUYỆN THƠ

8 Học sinh được tự do rút ra thông điệp, miễn là

tích cực và liên quan đến nội dung câuchuyện Tham khảo:

- Cha mẹ không nên ép buộc con cái trongtình yêu

- Cần tuyên truyền, nâng cao ý thức về tự doyêu đương, bài trừ các hủ tục không còn phùhợp với xã hội hiện đại

0.5

9 Chủ đề của đoạn trích: Đoạn trích là nỗi lòng

đau khổ của cô gái khi bị gả bán cho người màmình không yêu Đoạn trích thể hiện sự đồngcảm, xót thương đối với cô gái nói riêng vànhững người phụ nữ bị ép buộc tình duyên nóichung; đồng thời phê phán những hủ tục hônnhân sắp đặt trong xã hội cũ

1.0

10 Suy nghĩ về hậu quả của tục hôn nhân ép buộc:

- Dẫn đến hôn nhân không hạnh phúc, có thể đổ vỡ

- Đẩy con mình vào đau khổ, có thể dẫn tới cái chết

- Làm tan vỡ những mối tình tươi đẹp

0,5

I MỞ BÀI

- Giới thiệu đoạn trích: “Tiễn dặn người yêu” là một

2.5

Trang 35

truyện thơ đặc sắc về cả mặt chủ đề tư tưởng lẫn nghệthuật của dân tộc Thái.

- Nêu nội dung khái quát cần phân tích, đánh giá: Trongbài viết này, chúng ta sẽ cùng đi vào phân tích, đánh giáchủ đề và những nét đặc sắc về nghệ thuật của một đoạntrích tiêu biểu – đó là đoạn trích nói về tâm trạng đau khổcủa cô gái khi tình yêu tan vỡ vì bị cha mẹ ép gả chongười mà mình không yêu

II THÂN BÀI

a Xác định chủ đề: Đoạn trích là nỗi lòng đau khổcủa cô gái khi bị gả bán cho người mà mìnhkhông yêu Đoạn trích thể hiện sự đồng cảm,xót thương đối với cô gái nói riêng và nhữngngười phụ nữ bị ép buộc tình duyên nói chung;đồng thời phê phán những hủ tục hôn nhânsắp đặt trong xã hội cũ

- Chủ đề hôn nhân ép buộc là một chủ đề tương đối quenthuộc trong truyện thơ nói riêng và trong văn học nóichung

- Đoạn trích đã tập trung diễn tả cái tâm trạng đau đớn đếncùng cực: “nát ruột gan”, hoàn cảnh đơn độc một mìnhcủa cô gái, khi mà cô bị ép gả cho người mình không yêu,

và cũng đồng nghĩa với việc không đến được với người

mà cô yêu mến Việc cha mẹ gả cô khi “em còn trênnương/ khi em đang ngoài ruộng” cho thấy sự độc đoáncủa cha mẹ đối với con cái trong xã hội cũ, ở đó, quyền tự

do yêu đương không được tôn trọng Chi tiết cô gái gọimọi người giúp mình nhưng ai cũng từ chối cho thấy việc

ép gả đã trở thành một tập quán xã hội, và những chàngtrai cô gái tự do yêu đương trở thành đơn độc, yếu ớt trước

số đông Cái tập quán hôn nhân sắp đặt mạnh tới nỗi màdường như nó đã trở thành một lẽ tự nhiên, hình ảnh conchim cúc cu hót: “bố gả chổng cho đừng chối cô à” chothấy điều đó

- Dù không phát biểu trực tiếp, nhưng qua đoạn trích, tacũng có thể thấy được thái độ của tác giả dân gian, họđứng về phía cô gái, đứng về phía hạnh phúc chính đángcủa những người yêu nhau Chính vì đồng cảm với cô gái

và căm phẫn hôn nhân sắp đặt, nên những lời thơ nói về

cô gái vang lên thật tha thiết, chất chứa biết bao những nỗiniềm Những câu thơ cuối của đoạn trích vừa là lời tự thán

Trang 36

của cô gái, nhưng cũng đồng thời là lời bình luận của tácgiả dân gian về thân phận của người phụ nữ trong xã hộicũ: “ngẫm thân em chỉ bằng thân con bọ ngựa/ bằng conchẫu chuộc thôi”

- Ngôi kể: Đoạn trích được kể từ ngôi thứ nhất, nhân vậtxưng “em” Từ điểm nhìn của người trong cuộc này, cảmxúc, tâm trạng của nhân vật được bộc lộ một cách trựctiếp, chân thực, có sức tác động mạnh đến người đọc/nghe

- Hình ảnh: Tất cả các hình ảnh trong đoạn trích này đềutập trung làm nổi bật tâm trạng đau khổ của cô gái khi bịcha mẹ ép gả cho người mình không yêu

+ Đó là tâm trạng tan nát “như nặn nến sáp không nên/như ôm cây to không xuể” Nỗi đau khổ quá lớn vượt rangoài tầm tưởng tượng, ngoài tầm kiểm soát của conngười

+ Hình ảnh “bác trai bác gái nhà trên”, chú thím nhà dưới,chị em dâu rể trong nhà vừa nói về những người thânthích, vừa biểu tượng cho xã hội Họ đã “ăn miếng trầungười mang tới gửi/ Miếng cau người mang tới dạm/ Dâytrầu không người đã tới cuốn leo” Hình ảnh cau trầu biểutượng cho hôn nhân, cho tập tục cưới hỏi của xã hội, vàviệc họ đã ăn miếng trầu, miếng cau, hình ảnh “dây trầukhông người đã tới cuốn leo” là biểu tượng cho việc họ đã

bị ràng buộc vào tập tục hôn nhân ép buộc, họ tuân phụctập tục đó, nên không thể giúp đỡ cô gái Như vậy, vì tuântheo hủ tục, mọi người đều quay lưng, cả xã hội đều quaylưng lại với cô gái

+ Hình ảnh “con chim cúc cu” là biểu tượng của thiênnhiên Con chim cúc cu cũng khuyên cô gái nên chấpthuận việc cha mẹ gả chồng cho cô gái, có nghĩa là tập tục

ấy đã quen thuộc đến nỗi dường như trở thành một thứquy luật hiển nhiên, một sức mạnh không thể chống trả,hiển nhiên như “cây tre nó thành giấy/ cây nứa nó thànhống”

+ Sức mạnh của tập tục ấy còn thể hiện ở những hình ảnh

ở đoạn cuối: “Lời đã trao lời liền như chiếc chiếu/ Lời đãtrao như dao sắc chặt dong/ Như lá dong kia đã lót ủ mennồng” Đó là một sức mạnh ghê gớm mà cô gái không thểcưỡng lại

- Bút pháp miêu tả: Đoạn trích sử dụng ngôn ngữ vừa giàucảm xúc, vừa giàu hình ảnh, nhiều so sánh ví von Chính

Trang 37

những yếu tố đó đã góp phần miêu tả một cách sinh động,sâu sắc tình trạng cô độc cũng như tâm trạng đau đớn của

cô gái

III KẾT BÀI

- Khẳng định khái quát những nét đặc sắc về chủ đề vànghệ thuật của đoạn trích: Với sự kết hợp của các yếu tốnghệ thuật đặc sắc, đoạn trích đã cho ở trên đã thể hiệnmột cách thấm thía nỗi đau của cô gái khi bị ép gả chongười mình không yêu, nỗi đau vì tình yêu tan vỡ

- Nêu ý nghĩa của đoạn trích đối với bản thân và ngườiđọc: Đoạn trích đã cho ta có thêm hiểu biết về đời sốngsinh hoạt và tình cảm của người dân tộc Thái trong xã hộixưa; đồng thời là lời nhắn nhủ hãy lên án những hủ tục,hãy bảo vệ quyền tự do yêu đương của mỗi con người

0,25

0,5

8 Câu thơ “Cá chìm mặt nước, nhạn sa lưng trời”

lấy ý từ câu thành ngữ “chim sa cá lặn”

0.5

9 Nhận xét về nhân vật chàng trai trong đoạn

trích: Đó là một chàng trai si tình Khi gặp côgái, chàng đã ngay lập tức đắm đuối trước vẻđẹp của cô gái, và cũng ngay lập tức đem lòngyêu cô gái

1.0

10 Cuộc gặp gỡ trên được gọi là một cuộc kì ngộ (cuộc gặp

gỡ kì lạ) vì:

- Cô gái ở đây là một nàng tiên giáng trần

- Vừa gặp họ đã đem lòng yêu nhau, như đã có duyên tiềnđịnh

1.0

Trang 38

b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Phân tích, đánh giá chủ đề và những nét đặc

sắc về nghệ thuật của đoạn trích trên

0,5

Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới

thiệu được vấn đề cần bàn luận, hệ thống luận điểm chặt

chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng hợp lí

I MỞ BÀI

- Giới thiệu đoạn trích: “Bích Câu kì ngộ” là một truyện

thơ Nôm đặc sắc trong kho tàng văn học Việt Nam về chủ

đề tình yêu đôi lứa Đoạn trích đã cho ở phần Đọc hiểu là

một trong những đoạn trích tiêu biểu, nói về cái duyên hội

ngộ kì lạ giữa Tú Uyên và Giáng Kiều

- Nêu nội dung khái quát cần phân tích, đánh giá: Trong

bài viết này, chúng ta sẽ cùng đi vào phân tích, đánh giá

chủ đề và những nét đặc sắc về nghệ thuật của đoạn trích

nói trên

II THÂN BÀI

a Xác định chủ đề: Thông qua cuộc hội ngộ bất

ngờ giữa Tú Uyên và Giáng Kiều, đoạn trích ca

ngợi vẻ đẹp của Giáng Kiều, thể hiện tâm hồn

đa cảm, si tình của Tú Uyên, đồng thời cho

thấy sự kì diệu của tình yêu đôi lứa

- Chủ đề bao trùm của đoạn trích là gặp gỡ, cuộc gặp gỡ

giữa tài tử và giai nhân Và ngay trong khoảnh khắc gặp

gỡ đầu tiên ấy, họ đã phải lòng nhau, một thứ tình yêu sét

đánh, mà theo quan điểm của văn học Trung đại, nó đã

được định sẵn từ tiền kiếp

- Qua cái nhìn của Tú Uyên, Giáng Kiều hiện lên với vẻ

đẹp hiếm có, chim sa cá lặn, sắc nước hương trời Tú

Uyên ngay lập tức xiêu lòng, và chàng không ngần ngại

bày tỏ nỗi niềm say đắm của mình trước giai nhân Sự bày

tỏ tâm trạng một cách mạnh dạn này là một nét độc đáo,

mới mẻ của truyện thơ “Bích Câu kì ngộ”, xét trong điều

kiện xã hội phong kiến nhiều ràng buộc Ở đây, ta đã thấy

manh nha con người cá nhân, con người tự do, con người

tự ý thức và dám bày tỏ cảm xúc của mình

- Đoạn trích nói riêng và truyện thơ “Bích Câu kì ngộ” nói

chung cũng ngầm thể hiện một sự ủng hộ về tình yêu tự

do, vượt ra ngoài mọi sự ràng buộc của lễ giáo phong

2.5

Trang 39

kiến: Tú Uyên là thư sinh nghèo, còn Giáng Kiều là tiên

(ám chỉ tầng lớp thượng lưu quý phái), nhưng họ đã bất

chấp để yêu nhau, đến với nhau

- Ngôi kể: Đoạn trích được kể từ ngôi thứ ba, người kể

chuyện ẩn danh Việc dùng ngôi kể này làm cho câu

chuyện mang tính khách quan Tuy nhiên, điểm nhìn trần

thuật có sự di chuyển vào bên trong, người kể chuyện đã

hóa thân vào nhân vật Tú Uyên, điều này khiến cho tâm

trạng, cảm xúc của nhân vật được thể hiện một cách sinh

động

tục đó, nên không thể giúp đỡ cô gái Như vậy, vì tuân

theo hủ tục, mọi người đều quay lưng, cả xã hội đều quay

lưng lại với cô gái

- Hình ảnh: Đoạn trích sử dụng nhiều hình ảnh mang tính

chất ước lệ, tượng trưng, nhiều hình ảnh gắn với các điển

tích, điển cố, nhiều hình ảnh lấy từ các thành ngữ dân

gian, và các hình ảnh này chủ yếu tập trung khắc họa vẻ

đẹp của Giáng Kiều Đó là vẻ đẹp được ví với hoa, với

trăng, với làn nước hồ thu, với sóng đào; đó là vẻ đẹp thần

tiên với “Quần Nghê tha thướt, sóng Tương rườm rà”; đó

là vẻ đẹp khiến “chim sa cá lặn”, “nghiêng nước nghiêng

thành”

- Bút pháp miêu tả: Đoạn trích sử dụng lối miêu tả mang

tính ước lệ, tượng trưng Đặc điểm này đã làm cho bức

chân dung của Giáng Kiều hiện lên với vẻ đẹp trang trọng,

quý phái; khiến cho tâm trạng, cảm xúc của Tú Uyên, dù

được bộc lộ một cách táo bạo, vẫn không mất đi sự tế nhị,

không rơi vào thô tục

III KẾT BÀI

- Khẳng định khái quát những nét đặc sắc về chủ đề và

nghệ thuật của đoạn trích: Với sự kết hợp của các yếu tố

nghệ thuật đặc sắc, đoạn trích đã cho ở trên đã thể hiện

một cách sinh động và trang trọng vẻ đẹp của Giáng Kiều,

đồng thời cho thấy tấm lòng si tình của chàng thư sinh

nghèo Tú Uyên trong lần đầu tiên gặp gỡ

- Nêu ý nghĩa của đoạn trích đối với bản thân và người

đọc: Đoạn trích đã khiến ta cũng như được hòa vào cảm

xúc lâng lâng của cuộc kì ngộ, khiến ta thêm thấm thía vẻ

đẹp kì diệu của tình yêu đôi lứa

Trang 40

sáng tạo, văn phong trôi chảy.

8 Nghĩa của thành ngữ “sửa dép ruộng dưa”:

- Nghĩa tả thực: quả dưa vốn mọc ra và nằmtrên đất, khi đi qua ruộng dưa mà cúi xuốngsửa dép, sẽ bị nghi ngờ là đang hái trộm dưa

- Nghĩa hàm ẩn: muốn nói về những hànhđộng vốn nhằm mục đích này lại bị nghi oan lànhằm mục đích khác

- Bản tính tiểu nhân, nghĩ xấu cho người khác:

la lên khi thấy vợ cầm dao ở cạnh mình

- Nhu nhược, nghe theo lời cha mẹ, nghi oancho vợ

1.0

10 Bày tỏ cảm xúc của bạn trước nỗi oan mà Thị

Kính phải gánh chịu:

Thị Kính là một người phụ nữ có phẩm chất tốtđẹp, chỉ vì có ý tốt mà bị vu oan Ta cảm thấyxót thương cho nàng, đồng cảm với nỗi oan

mà nàng mắc phải Đồng thời ta cũng cảmthấy căm phẫn tính cách hèn mọn, nhu nhượccủa người chồng và sự điêu ngoa, ác độc củacha mẹ chồng; qua đó cũng căm phẫn cho xãhội trọng nam khinh nữ

1.0

b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận 0,5

Tiêu đề	Đáp Án Bộ 40 Đề Kiểm Tra Ngữ Văn Lớp 11
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Đáp Án

Định dạng
Số trang	110
Dung lượng	192,52 KB