Câu 1. (3,0 điểm) a) Khu vực nào trên Trái Đất không có hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh? Tại sao? b) Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chế độ nước sông. c) Vì sao cùng xuất phát từ cao áp cận nhiệt đới nhưng gió Tây ôn đới thường mưa nhiều, gió Mậu dịch ít mưa? Câu 2. (3,0 điểm) a) Tại sao nói “Đô thị hóa nếu không xuất phát từ quá trình công nghiệp hóa sẽ dẫn đến nhiều hiện tượng tiêu cực trong đời sống kinh tế xã hội”? b) Vì sao ngành công nghiệp thực phẩm phân bố rộng khắp ở các nước trên thế giới? c) Ngành giao thông vận tải đường biển có ưu, nhược điểm gì? Vì sao các hải cảng lớn trên thế giới phân bố chủ yếu ở hai bên bờ Đại Tây Dương? Câu 3. (2,0 điểm) a) Tại sao toàn cầu hóa là xu thế tất yếu hiện nay trên thế giới? b) Vì sao trong quá trình phát triển kinh tế, Nhật Bản phải thực hiện chính sách mở cửa và tăng cường hoạt động đầu tư ra nước ngoài? Câu 4. (2,0 điểm) a) Hoa Kì là đất nước của những người nhập cư điều đó ảnh hưởng như thế nào đối với sự phát triển kinh tế xã hội? b) Vì sao nông nghiệp của Trung Quốc phân bố chủ yếu ở miền Đông? Câu 5. (4,0 điểm). Căn cứ vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học: a) Vì sao nói sông ngòi nước ta là sông ngòi của vùng nhiệt đới ẩm gió mùa? b) Nguyên nhân của sự phân hóa thiên nhiên theo chiều Bắc – Nam. Vì sao miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ có chế độ nhiệt ít biến động và không có mùa đông lạnh như ở hai miền phía Bắc? c) Tại sao hiện tượng sạt lở bờ biển xảy ra mạnh nhất ở dải bờ biển Trung Bộ? Câu 6. (4,0 điểm). Căn cứ vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học: a) Đặc điểm địa hình vùng núi
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
.
ĐỀ THI CHÍNH THỨC
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 CẤP TỈNH (BẢNG B), NĂM HỌC 2021 - 2022 Môn: Địa lí.
Thời gian: 180 phút (không kể thời gian giao đề).
Ngày thi: 20/02/2022.
(Đề thi có 07 câu, gồm 02 trang).
Họ và tên thí sinh:
Số báo danh:
Câu 1 (3,0 điểm)
a) Khu vực nào trên Trái Đất không có hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh? Tại sao?
b) Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chế độ nước sông.
c) Vì sao cùng xuất phát từ cao áp cận nhiệt đới nhưng gió Tây ôn đới thường mưa nhiều, gió Mậu dịch ít mưa?
Câu 2 (3,0 điểm)
a) Tại sao nói “Đô thị hóa nếu không xuất phát từ quá trình công nghiệp hóa
sẽ dẫn đến nhiều hiện tượng tiêu cực trong đời sống kinh tế - xã hội”?
b) Vì sao ngành công nghiệp thực phẩm phân bố rộng khắp ở các nước trên thế giới?
c) Ngành giao thông vận tải đường biển có ưu, nhược điểm gì? Vì sao các hải cảng lớn trên thế giới phân bố chủ yếu ở hai bên bờ Đại Tây Dương?
Câu 3 (2,0 điểm)
a) Tại sao toàn cầu hóa là xu thế tất yếu hiện nay trên thế giới?
b) Vì sao trong quá trình phát triển kinh tế, Nhật Bản phải thực hiện chính sách mở cửa và tăng cường hoạt động đầu tư ra nước ngoài?
Câu 4 (2,0 điểm)
a) Hoa Kì là đất nước của những người nhập cư điều đó ảnh hưởng như thế nào đối với sự phát triển kinh tế - xã hội?
b) Vì sao nông nghiệp của Trung Quốc phân bố chủ yếu ở miền Đông?
Câu 5 (4,0 điểm) Căn cứ vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học:
a) Vì sao nói sông ngòi nước ta là sông ngòi của vùng nhiệt đới ẩm gió mùa?
b) Nguyên nhân của sự phân hóa thiên nhiên theo chiều Bắc – Nam Vì sao miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ có chế độ nhiệt ít biến động và không có mùa đông lạnh như ở hai miền phía Bắc?
c) Tại sao hiện tượng sạt lở bờ biển xảy ra mạnh nhất ở dải bờ biển Trung Bộ?
Trang 2Câu 6 (4,0 điểm) Căn cứ vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học:
a) Đặc điểm địa hình vùng núi Trường Sơn Nam ảnh hưởng như thế nào đến khí hậu vùng Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ?
b) Biển Đông ảnh hưởng như thế nào đối với khí hậu nước ta?
c) Hoạt động của gió mùa đã dẫn đến sự phân chia mùa ở nước ta như thế nào?
Câu 7 (2,0 điểm)
a) Tại sao ở nước ta hiện nay, tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên có xu hướng giảm nhưng quy mô dân số vẫn tiếp tục tăng nhanh?
b) Cho bảng số liệu:
Cơ cấu dân số phân theo thành thị, nông thôn nước ta giai đoạn 2000 – 2019
(Đơn vị: %)
(Nguồn: Niên giám thống kê Việt Nam 2019, NXB Thống kê 2020)
Từ bảng số liệu trên, hãy nhận xét và giải thích sự thay đổi cơ cấu dân số
thành thị và nông thôn ở nước ta giai đoạn 2000 - 2019.
-HẾT - Thí sinh được sử dụng Atlat Địa lí Việt Nam (Nhà xuất bản Giáo dục); không
được sử dụng các tài liệu khác.
- Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
CẤP TỈNH (BẢNG B), NĂM HỌC 2021 – 2022 KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12
Môn thi: Địa lí
HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ BIỂU ĐIỂM
(Hướng dẫn chấm này có 4 trang)
Khu vực nào trên Trái Đất không có hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh? Tại sao? 1,00
Trang 3a) - Khu vực ngoại chí tuyến không có hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh.
- Nguyên nhân:
+ Do trục Trái Đất nghiêng 66033’ nên để tạo được góc 90o thì góc phụ phải là 23o27’
+ Các địa điểm ở ngoại chí tuyến có vĩ độ lớn hơn 23o27’, nên góc phụ nhỏ hơn 23027’
0,5
0,25 0,25
- Ở miền khí hậu nóng nguồn cung cấp nước cho nước sông chủ yếu là nước mưa; miền
khí hậu lạnh, nước sông chủ yếu do băng tuyết tan
- Nước ngầm: Ở những vùng đất, đá thấm nước nhiều => nước ngầm đóng vai trò chủ yếu
trong điều hòa chế độ nước sông;
- Địa hình: khu vực miền núi sông chạy nhanh hơn đồng bằng;
- Thảm thực vật, hồ đầm có tác dụng điều hòa dòng chảy cho sông ngòi, giảm lũ lụt;
( Lưu ý: Học sinh phân tích được từ 4 nhân tố tác động trở lên cho điểm tối đa)
0,25 0,25 0,25 0,25 c) Vì sao cùng xuất phát từ cao áp cận nhiệt đới nhưng gió Tây ôn đới thường mưa
nhiều, gió Mậu dịch ít mưa?
1,00
- Gió Tây ôn đới thổi từ áp cao cận nhiệt đới về vùng áp thấp ôn đới (có khí hậu lạnh hơn),
nên sức chứa hơi nước giảm theo nhiệt độ, hơi nước trong không khí nhanh chóng đạt tới
độ bão hòa, vì thế gió Tây ôn đới luôn ẩm ướt và gây mưa
- Gió Mậu dịch là gió thổi từ các áp cao cận nhiệt đới về phía áp thấp Xích đạo (có nhiệt
độ cao hơn) nên không khí càng có khả năng chứa được nhiều hơi nước, nhiệt độ bảo hòa
tăng lên, vì vậy gió Mậu dịch thường ít mưa
0,5 0,5
a) Tại sao nói “Đô thị hóa nếu không xuất phát từ quá trình công nghiệp hóa sẽ dẫn đến
nhiều hiện tượng tiêu cực trong đời sống kinh tế - xã hội”?
1,00
- Đô thị hóa không xuất phát từ công nghiệp hóa là những cuộc di dân tự phát từ nông thôn
lên thành thị
- Ở nông thôn: thiếu hụt nguồn lao động, có chất lượng, gây khó khăn cho việc phát triển
KTXH nông thôn
- Ở thành thị: tập trung đông dân dẫn đến thiếu việc làm, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn
- Môi trường bị ô nhiễm, tệ nạn xã hội gia tăng
0,25 0,25
0,25 0,25 b) Vì sao ngành công nghiệp thực phẩm phân bố rộng khắp ở các nước trên thế giới? 1,00
- Đáp ứng nhu cầu đa dạng về lương thực, thực phẩm của con người trên toàn thế giới
- Không cần nhiều vốn đầu tư, hiệu quả kinh tế cao, quy trình, kỷ thuật sản xuất đa dạng từ
đơn giản đến phức tạp: có thể phát triển được ở các nước phát triển và đang phát triển
- Nguồn nguyên liệu phong phú, tạo điều kiện để tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, tăng giá
trị nông sản, thúc đẩy nông nghiệp phát triển
- Có thị trường tiêu thụ lớn, có khả năng xuất khẩu, tích lũy vốn, sử dụng nhiều lao động
0,25 0,25 0,25 0,25
c) Ngành giao thông vận tải đường biển có ưu, nhược điểm gì? Vì sao các hải cảng lớn
trên thế giới phân bố chủ yếu ở hai bên bờ Đại Tây Dương?
1,00
- Ưu điểm: Đảm nhận vận tải quốc tế, khối lượng luân chuyển lớn
- Hạn chế: gây ô nhiểm môi trường biển, tốc độ không nhanh
- Các hải cảng lớn trên thế giới phân bố chủ yếu ở hai bên bờ Đại Tây Dương vì:
+ Hai bờ Đại Tây Dương là hai trung tâm kinh tế lớn nhất thế giới (EU và Bắc Mĩ) Các
cảng ở đây vừa có hậu phương cảng rộng lớn và phát triển, khối lượng hàng hóa xuất nhập
khẩu rất lớn
+ Có điều kiện tự nhiên thuận lợi và cơ sở vật chất kỷ thuật hiện đại để xây dựng các cảng
biển lớn
0,25 0,25 0,25
0,25
Trang 4a - Về kinh tế: sự phụ thuộc lẫn nhau về thị trường, nguyên, nhiên liệu giữa các nhóm nước
hiện nay
- Hợp tác trong sản xuất, chuyển giao khoa học kỹ thuật công nghệ ngày càng sâu rộng
- Nhiều vấn đề mang tính toàn cầu (như biến đổi khí hậu, an ninh, khủng bố…) đã và đang
xuất hiện đòi hỏi cần phải có sự hợp tác của toàn thế giới để cùng giải quyết
- Quá trình phát triển kinh tế dẫn đến sự phân công lao động ngày càng sâu rộng, điều này
đòi hỏi phải mở rộng phạm vi trao đổi quốc tế
0,25 0,25
0,25 0,25
b Vì sao trong quá trình phát triển kinh tế, Nhật Bản phải thực hiện chính sách mở cửa
và tăng cường hoạt động đầu tư ra nước ngoài?
1,00
- Xuất phát từ đặc điểm hạn chế về tài nguyên để phát triển kinh tế: nghèo khoáng sản, quỹ
đất nông nghiệp ít
- Tận dụng nguồn nguyên liệu tại chỗ, tiết kiệm chi phí vận tải, tăng khả năng cạnh tranh
- Sử dụng lao động giá rẻ ở bên ngoài
- Mở rộng thị trường tiêu thụ, phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế
0,25 0,25
0,25 0,25
a) Hoa Kì là đất nước của những người nhập cư điều đó ảnh hưởng như thế nào đối với
sự phát triển kinh tế - xã hội?
1,00
- Tích cực:
+ Đem lại cho Hoa Kì lao động dồi dào, chất lượng cao mà không tốn chi phí đào tạo
+ Mang lại nguồn vốn lớn
- Tiêu cực:
+ Sưc ép vấn đề việc làm
+ Tình trạng phân biệt chủng tộc làm mất trật tự an ninh xã hội
0,25 0,25
0,25 0,25
- Tự nhiên: địa hình đồng bằng châu thổ rộng lớn, đất phù sa màu mỡ, nguồn nước dồi
dào, khí hậu cận nhiệt và ôn đới gió mùa
⟹ Tạo điều kiện thuận lợi để hình thành các vùng sản xuất lương thực và cây công
nghiệp ngắn ngày
- Kinh tế-xã hội: dân cư đông đúc, có nhiều kinh nghiệm trong sản xuất nông nghiệp, thị
trường tiêu thụ rộng lớn, công nghiệp chế biến phát triển, cơ sở vật chất kĩ thuật-cơ sở hạ
tầng hoàn thiện, được ứng dụng nhiều thành tựu khoa học kĩ thuật
⟹ Quyết định thúc đẩy sản xuất nông nghiệp phát triển, nâng cao năng suất, hiệu quả,
chất lượng sản phẩm
0,25 0,25
0,25 0,25
- Mạng lưới sông ngòi dày đặc do lượng mưa lớn trên địa hình bị cắt xẻ mạnh
- Sông nhiều nước, giàu phù sa:
+ Nhiều nước: do mưa nhiều, nhận được lượng nước lớn từ bên ngoài lãnh thổ
+ Giàu phù sa: do quá trình xâm thực mạnh
- Chế độ nước sông theo mùa do chế độ mưa theo mùa
(Lưu ý: Nếu HS chỉ nêu đặc điểm mà không giải thích thì cho ½ số điểm)
0,25
0,25 0,25 0,25
b) Nguyên nhân của sự phân hóa thiên nhiên theo chiều Bắc – Nam Vì sao miền Nam
Trung Bộ và Nam Bộ có chế độ nhiệt ít biến động và không có mùa đông lạnh như ở
hai miền phía Bắc?
2,00
- Nguyên nhân phân hóa Bắc – Nam:
+ Do lãnh thổ trải dài trên 15 vĩ độ = > nhiệt độ tăng dần từ Bắc vào Nam 0,25
Trang 5+ Do ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc.
+ Bức chắn địa hình là dãy Bạch Mã
- Miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ nằm ở phía nam dãy Bạch Mã, không chịu tác động của
gió mùa Đông Bắc nên không có mùa đông lạnh
- Chế độ nhiệt ít biến động vì:
+ Nằm gần xích đạo nên góc nhập xạ lớn => nền nhiệt cao, nóng quanh năm
+ Mùa hạ: chịu tác động của gió mùa Tây Nam (Bắc Ấn Độ Dương, Tín phong bán cầu
Nam) vượt qua xích đạo nên tăng nhiệt và ẩm => có nền nhiệt cao
+ Mùa đông: chịu tác động của Tín phong bán cầu Bắc (có tính chất khô, nóng và ổn
định)
0,25 0,25 0,5
0,25 0,25 0,25
- Đây là khu vực chịu ảnh hưởng mạnh nhất của bão
- Do địa hình có nhiều đồi núi nằm sát biển, sông ngắn và dốc
- Phần lớn là đất cát pha nên độ kết dính thấp
- Hướng địa hình vuông góc với hướng gió mùa ( gió mùa đông bắc)
0,25 0,25 0,25 0,25
vùng Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ?
2,00
- Đặc điểm địa hình: gồm 2 bộ phận chính
+ Khối núi cổ Kon Tum và khối núi cực Nam Trung Bộ được nâng cao đồ sộ, nghiêng
dần về phía đông
+ Phía tây là các cao nguyên badan xếp tầng
- Ảnh hưởng đến khí hậu:
- Mùa hè: gió mùa Tây Nam thổi lên bị Trường Sơn Nam chắn lại, gió hội tụ và gây mưa
cho vùng Tây Nguyên, gió này khi tràn xuống Duyên hải Nam Trung Bộ thì trở nên khô,
nóng
- Mùa đông: gió Tín phong bắc bán cầu thổi vào bị Trường Sơn Nam chắn lại gây nên mùa
mưa vào thu đông ở Duyên hải Nam Trung Bộ, gió này khi vượt qua dãy Trường Sơn Nam
tràn lên Tây Nguyên thì trở nên khô, nóng tạo nên mùa khô ở Tây Nguyên
- Theo độ cao: Tạo nên sự phân hóa khí hậu theo độ cao, trên các vùng núi, cao nguyên
nhiệt độ hạ thấp, khí hậu có sự phân hóa mát mẻ hơn
0,25 0,25 0,5 0,5 0,5
- Đặc điểm: Biển Đông rộng, nhiệt độ nước biển cao và biến động theo mùa
- Tăng cường độ ẩm cho các khối khí đi qua biển, mang lại cho nước ta lượng mưa lớn
- Giảm tính chất khắc nghiệt của thời tiết (lạnh khô mùa đông; nóng bức vào mùa hè)
- Làm cho khí hậu nước ta mang tính chất hải dương nên điều hòa hơn
0,25 0,25 0,25 0,25 c) Hoạt động của gió mùa đã dẫn đến sự phân chia mùa ở nước ta như thế nào ? 1,00
- Miền Bắc: chịu sự tác động của gió mùa Đông Bắc và gió mùa Tây Nam tạo nên sự phân
chia thành mùa đông lạnh, ít mưa và mùa hạ nóng ẩm, mưa nhiều
- Miền Nam: gió mùa Tây Nam tạo nên hai mùa mưa, khô rõ rệt
- Bắc Trung Bộ: gió mùa Đông Bắc tạo nên mùa mưa lệch về thu đông, mùa hè gió Tây
Nam hoạt động kết hợp với bức chắn địa hình gây ra hiệu ứng phơn khô, nóng
- Giữa Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ: sự hoạt động của gió Tín phong bắc bán
cầu và gió mùa Tây Nam tạo nên sự đối lập giữa hai mùa mưa và mùa khô ở hai vùng này
0,25 0,25 0,25 0,25
Trang 6a) Tại sao ở nước ta hiện nay, tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên có xu hướng giảm nhưng
- Quy mô dân số nước ta lớn
- Cơ cấu dân số trẻ, số phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ lớn
- Tỉ lệ gia tăng tự nhiên giảm nhưng vẫn ở mức cao so với các nước khác
- Trình độ dân trí thấp, tư tưởng phong kiến…
0,25 0,25 0,25 0,25
b) Nhận xét và giải thích sự thay đổi cơ cấu dân số thành thị và nông thôn ở nước ta giai
đoạn 2000 - 2019
1,00
- Cơ cấu dân số nông thôn, thành thị nước ta có sự chuyển dịch tích cực:
+ Tỉ trọng dân số thành thị tăng ( dẫn chứng)
+ Tỉ trọng dân số nông thôn giảm ( dẫn chứng)
- Giải thích: do kết quả của quá trình đô thị hóa
0,25 0,25 0,25 0,25
Tổng số điểm toàn bài 20,00
HẾT
Lưu ý: - Thí sinh giải cách khác, nếu đúng và lập luận chặt chẽ vẫn chấm điểm tối đa.
- Điểm toàn bài không làm tròn
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…
ĐỀ DỰ BỊ
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 CẤP TỈNH (BẢNG B), NĂM HỌC 2021 - 2022 Môn: Địa lí.
Thời gian: 180 phút (không kể thời gian giao đề).
Ngày thi: 20/02/2022.
(Đề thi có 07 câu, gồm 02 trang).
Họ và tên thí sinh:
Số báo danh:
Câu 1 (3,0 điểm)
a) Vì sao sông ngòi có hiện tượng bên lở, bên bồi? Sông Hồng ở nước ta sẽ
bị lở bờ bên nào?
b) Giải thích sự hình thành và phân bố các đai khí áp trên Trái Đất
c) Tại sao tính địa đới của sự phân bố lượng mưa trên Trái Đất bị phá vỡ ?
Câu 2 (3,0 điểm)
đang phát triển?
b) Tại sao giá cả trên thị trường luôn biến động ?
c) Vì sao ở phần lớn các nước đang phát triển, ngành chăn nuôi chiếm tỉ trọng rất nhỏ trong cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp ?
Câu 3 (2,0 điểm)
a) Tại sao Tây Nam Á và Trung Á được coi là “ điểm nóng” của thế giới? b) Các tổ chức liên kết kinh tế khu vực hình thành dựa trên các cơ sở nào?
Trang 7Câu 4 (2,0 điểm)
a) Vì sao mục tiêu các nước ASEAN nhấn mạnh đến sự ổn định?
b) Giải thích vì sao phần lớn các nước châu Phi đều là những nước nghèo
và kém phát triển nhất thế giới?
Câu 5 (4,0 điểm) Căn cứ vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học:
a) Vì sao địa hình đồi núi ở nước ta bị xâm thực mạnh?
b) Giải thích các đặc điểm nhiệt đới ẩm gió mùa của sông ngòi nước ta Vì sao dòng chảy kiệt của sông ngòi ở miền Nam vào mùa khô thường thấp hơn miền Bắc?
c) Chứng minh Biển Đông nước ta giàu tài nguyên thiên nhiên
Câu 6 (4,0 điểm) Căn cứ vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học:
a) Giải thích sự khác nhau về thiên nhiên giữa vùng núi Đông Bắc với vùng núi Tây Bắc.
b) Nguyên nhân nào tạo nên sự phân hóa theo độ cao của các thành phần tự nhiên Chứng minh rằng thiên nhiên nước ta có sự phân hóa theo đai cao
c) Tại sao nói vị trí địa lí là nhân tố quan trọng tạo nên sự phong phú của tài nguyên khoáng sản, tài nguyên sinh vật và làm cho nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa?
Câu 7 (2,0 điểm)
a) Chứng minh rằng dân cư – lao động nước ta phân bố không đều giữa
thành thị - nông thôn Tại sao có sự phân bố như vây?
b) Cho bảng số liệu sau :
Tình hình dân số nước ta giai đoạn 2000 – 2019
(Đơn vị: Nghìn người).
( Nguồn: Niên giám thống kê 2019, NXB Thống kê 2020)
Từ bảng số liệu trên, hãy nhận xét tình hình phát triển dân số nước ta, giai đoạn 2000 – 2019.
-Hết - Thí sinh được sử dụng Atlat Địa lí Việt Nam (Nhà xuất bản Giáo dục); không được sử dụng các tài liệu khác.
- Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.