Những cuộc cải cách trong lịch sử Việt Nam

Cũng có những cải cách được đề xướng và thực hiện trong tình hình đấtnước đứng trước hiểm họa khủng hoảng, bế tắc hoặc ngay sau chiến thắng ngoạixâm…Tất cả những tư tưởng cải cách, canh

MỞ ĐẦU

Việt Nam - một đất nước trải qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữnước Qua biết bao nhiêu biến cố, thăng trầm để được đất nước Việt Nam đang dầnđổi mới và phồn thịnh như ngày hôm nay quả là điều không đơn giản Để có đượcthành quả đó phải đánh đổi biết bao máu xương, công sức của dân tộc Lịch sử đãminh chứng cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước của nhân dân Việt Nam đó

là truyền thống quý báu thể hiện lòng yêu nước

Truyền thống đó không chỉ thể hiện ở cuộc chiến đấu lâu dài và gian khổchống ngoại xâm, trong cuộc lao động sáng tạo xây dựng quê hương đất nước, màcòn thể hiện ở những cải cách để đổi mới đất nước Không phải chỉ đến bây giờ,

mà nhìn vào quá khứ, vấn đề cải cách, canh tân đất nước đã từng được đặt ra vàthực hiện trong từng thời kỳ, từng giai đoạn cụ thể Tuy những cuộc cải cách đượcthực hiện ở những phạm vi và mức độ khác nhau, thành công cũng nhiều, và thấtbại cũng không ít Nhưng dẫu sao những cuộc cải cách đi trước lúc nào cũng là tiền

đề và cũng là bài học kinh nghiệm quý giá cho lần cải cách sau tiến bộ hơn

Bên cạnh những cải cách do nhà nước chủ trương thực hiện, còn có nhữngkiến nghị, kế sách cải cách, canh tân do cá nhân đề xuất, có trường hợp được nhànước chấp nhận, nhưng cũng không ít trường hợp bị gạt bỏ qua một bên, chỉ tồn tạitrên giấy tờ như một minh chứng cho tinh thần yêu nước Việt Nam

Cũng có những cải cách được đề xướng và thực hiện trong tình hình đấtnước đứng trước hiểm họa khủng hoảng, bế tắc hoặc ngay sau chiến thắng ngoạixâm…Tất cả những tư tưởng cải cách, canh tân đất nước dù cho xuất hiện trongnhững điều kiện lịch sử và hoàn cảnh xã hội nào, và kết quả thành bại không giốngnhau, nhưng đều khẳng định trong lịch sử Việt Nam đã từng tồn tại một xu hướngcải cách, canh tân đất nước mỗi khi xã tắc lâm vào khủng hoảng, trì trệ Những tưtưởng cải cách đó dù trong bối cảnh lịch sử nào đều xuất phát từ lòng yêu nước,

với mong muốn đưa đất nước tiến lên.

Mặc dù đã rất nổ lực và cố gắng để hoàn thành một cách tốt nhất bài viếtnày, nhưng trong khuôn khổ là một bài tiểu luận giữa kỳ, nên có nhiều thiếu sót làđiều không tránh khỏi Rất mong giảng viên bộ môn và các bạn bổ sung thêm, đểbài viết hoàn thiện hơn

LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐÊ

Về những vấn đề các cuộc cải cách trong lịch sử Việt Nam đã có khá nhiềucác nhà nghiên cứu đã đánh giá về các cuộc cải cách Đánh giá về những thànhcông và hạn chế của cuộc cải cách

Về vấn đề nghiên cứu vấn đề các cuộc cải cách trong lịch sử Việt Nam thìcũng có những tác giả trong và ngoài nước đã nghiên cứu qua.Tuy nhiên, cácnghiên cứu vấn đề của các tác giả nước ngoài về vấn đề này thì không có nhiềunghiên cứu, chủ yếu là nghiên cứu của các tác giả trong nước Ví như:

1. Trong cuốn sách của giáo sư Văn Tạo có tựa đề : Mười cuộc cải cách, đổi mới lớn trong lịch sử Việt Nam Trong tác phẩm này, giáo sư Văn

Tạo đã nêu rõ về các cuộc cải cách và các tư tưởng đổi mới, đặc biệt làtrong các cuộc cải cách, ông đã nêu rõ nguyên nhân của các cuộc cải cáchphải tiến hành, ý nghĩa lịch sử mà nó mang lại như: Cải cách toàn diện vềmọi mặt của Hồ Quý Ly, cải cách của Lê Thánh Tông, Minh Mạng,…vàhàng loạt các tư tưởng canh tân của những nhà yêu nước giai đoạn này:Nguyễn Trường Tộ, Nguyễn Lộ Trạch,…

2. Trong cuốn sách: Một số chuyên đề về lịch sử Việt Nam của học viện

Hành chính quốc gia TP.HCM Trong tác phẩm này có những chuyên đềđánh giá về các cuộc cải cách lớn và bài học kinh nghiệm rút ra từ nhữngcuộc cải cách đó

3. Trong cuốn: Cải cách Hồ Quý Lý của Phan Đăng Thanh và Trương Thị

Hòa của nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM, tác phẩm này đã trình bày mộtcách rõ nét nhất cuộc cải cách về các mặt trong xã hội của Hồ Quý Ly,

trong đó cũng nêu rõ những mặt thành công và mặt hạn chế khiến chocuộc cải cách của Hồ Quý Ly đi vào thất bại.

4. Tương tự như cuốn Cải cách của Hồ Quý Ly, Trương Hữu Quýnh cũng

có bài phân tích và đánh giá lại về con người và cuộc cải cách của Hồ

Quý Ly trong bài nghiên cứu lịch sử số 60, 1960 có tiêu đề: Đánh giá lại vấn đề cải cách của Hồ Quý Ly.

5. Lê Thánh Tông vị vua anh minh, nhà cách tân vĩ đại của Lê Đức Tiết

cũng đã trình bày một cách khái quát nhất cải cách của vị vua Lê ThánhTông Lê Đức Tiết đã trình bày một cách rõ ràng nhất cuộc cải cách của

Lê Thánh Tông, trong đó có đề cập đến việc Lê Thánh Tông có tiếp thunhững tư tưởng cải cách của những người đi trước, đặc biệt là tư tưởngcải cách của Hồ Quý Ly và áp dụng vào cải cách của mình, đồng thờicũng thu được khá nhiều thành công mà nó mang lại

Do những hạn chế về mặt tiếp cận tư liệu vì nhóm không có nhiều hiểu biết về các

tư liệu viết về các cuộc cải cách và phương pháp tiếp cận, tiến hành nghiên cứu nênbài làm còn chưa được tốt và việc tìm hiểu về lịch sử nghiên cứu của đề tài cũngcòn nhiều hạn chế

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VÊ CÁC CUỘC CẢI CÁCH TRONG LỊCH SỬ VIỆT NAM

1. Hoàn cảnh của các cuộc cải cách

Lịch sử trung đại Việt Nam chứng kiến nhiều sự hưng thịnh suy vong, sự

thay thế lẫn nhau của các triều đại Từ đầu thế kỉ X, khi Khúc Thừa Dụ tự xưngTiết độ sứ rồi đến Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng

mở ra một thời đại phát triển mới của lịch sử dân tộc Thời đại phong kiến dântộc này kết thúc bằng triều đại nhà Nguyễn Mỗi triều đại dù ngắn hay dài đềumang trong nó những nét riêng Những khác biệt đó được hình thành từ nhiềuyếu tố khác nhau Có một yếu tố mà hiện nay, các nhà nghiên cứu quan tâm đó

là những cuộc cải các cuộc cải cách trong lịch sử nước ta

Cải cách là một hiện tượng lịch sử Nó có sự hình thành, phát triển và mất

đi Cải cách cũng là hiện tượng mag trong nó những quy luật Không phải trongsuốt tiến trình lịch sử dân tộc đều diễn ra cải cách mà nó phải có những điềukiện, những tác động từ khách quan và chủ quan Có từ đó, chúng ta thấy mộtđiều rằng không phải triều đại phong kiến nào cũng thực hiện cải cách Hiệnnay, các nhà sử học đang tập trung nghiên cứu một số cuộc cải cách có tính chấtnổi bật Đó là cuộc cải cách của Khúc Hạo năm 907, cuộc cải cách của Lý Thái

Tổ đầu thế kỉ XI, cuộc cải cách của Hồ Quý Lý cuối thế kỉ XIV đầu thế kỉ XV,cuộc cải cách của Lê Thánh Tông cuối thế kỉ XV, cuộc cải cách của QuangTrung - Nguyễn Huệ cuối thế kỉ XVIII và cuộc cải cách hành chính của Minh.Mạng Để tồn tại và phát triển, dân tộc ta đã trải qua một quá trình lâu dài laođộng dựng nước và chiến đấu giữ nước Lịch sử từng minh chứng cho sựnghiệp dựng nước và bảo vệ đất nước của nhân dân Việt Nam đã trải qua biếtbao biến cố thăng trầm, nhưng truyền thống yêu nước của nhân dân Việt Namthì luôn sáng tỏa Truyền thống đó không chỉ thể hiện ở cuộc chiến đấu lâu dài

và gian khổ chống ngoại xâm, trong công cuộc lao động sáng tạo bảo vệ quêhương, mà còn thể hiện ở những cải cách để đổi mới đất nước

Bên cạnh những cải cách do nhà nước chủ trương thực hiện, có những kiếnnghị, kế sách cải cách, canh tân do cá nhân đề xuất, có những trường hợp đượcnhà nước chấp nhận nhưng rất nhiều khi đã bị gạt bỏ để chỉ tồn tại trên giấy tờ

như một bằng chứng về tinh thần yêu nước Việt Nam

Có những cải cách được đề xướng và thực hiện trong tình hình đất nướcđứng trước hiểm họa khủng hoảng, bế tắc, hoặc ngay sau chiến thắng ngoạixâm, nhưng còn có những tư tưởng, phong trào đòi cải cách canh tân đất nướctrong điều kiện chủ quyền quốc gia đã nằm trong tay ngoại bang…

Tất cả những tư tưởng cải cách canh tân đất nước dù cho xuất hiện trongnhững điều kiện lịch sử và hoàn cảnh xã hội khác nhau, kết quả và thành bại lạikhông giống nhau, đều đã khẳng định trong lịch sử Việt Nam đã từng tồn tạimột xu hướng cải cách, duy tân đất nước mỗi khi xã hội lâm vào khủng hoảng,trì trệ Những tư tưởng cải cách dù trong bối cảnh lịch sử nào đều xuất phát từđộng cơ yêu nước với mục đích nhằm đưa đất nước tiến lên

2. Tính chất, vai trò của các cuộc cải cách

Việt Nam –một đất nước trải qua hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữnước Qua biết bao biến cố, thăng trầm để có được một Việt Nam đang dần đổimới và phồn thịnh như hôm nay quả là không hề đơn giản Để có được thànhquả đó thì chúng ta đã phải đổ biết bao xương máu, công sức Lịch sử đã minhchứng cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước của nhân dân Việt Nam, đó

là truyền thống quý báu thể hiện lòng yêu nước nồng nàn của chúng ta Truyềnthống đó không chỉ thể hiện ở cuộc chiến đấu lâu dài và gian khổ chống giặcngoại xâm, trong cuộc lao động sáng tạo xây dựng quê hương đất nước, mà cònthể hiện ở những cải cách để đổi mới đất nước

Cải cách là một hiện tượng lịch sử Nó có sự hình thành, phát triển và mất

đi Cải cách cũng là hiện tượng mag trong nó những quy luật Không phải trongsuốt tiến trình lịch sử dân tộc đều diễn ra cải cách mà nó phải có những điềukiện, những tác động từ khách quan và chủ quan Không chỉ đến bây giờ, mànhìn vào quá khứ, vấn đề cải cách, canh tân đất nước đã từng được đặt ra vàthực hiên ở trong từng thời kỳ, từng giai đoạn cụ thể Tuy những cuộc cải cách

được thực hiện ở những mức độ, phạm vi khác nhau, thành công cũng nhiều màthất bại cũng không ít Nhưng dẫu sao những cuộc cải cách đi trước lúc nàocũng là tiền đề và là bài học kinh nghiệm quý giá cho những lần cải cách sautiến bộ hơn Giá trị của những cuộc cải cách đó luôn là nền tảng, tiền đề cho cáccuộc cải cách, canh tân, đổi mới kế tiếp đi đến thành công Điều này được thểhiện rõ qua tính kế thừa của những cuộc cải cách về sau, đồng thời các cuộc cảicách về sau luôn phát huy những thành tựu của những cuộc cải cách đi trước,đồng thời, những sai lầm, khuyết điểm đã dần được khắc phục ở những cải cách

về sau Đó là bước phát triển vô cùng quan trọng của lịch sử cải cách của dântộc, nó là tiền đề cho quá trình kiến thiết, đổi mới đất nước Tiền lệ đó là kếtquả của trí tuệ, lòng yêu nước nhiệt thành, tinh thần, trách nhiệm với sự an nguycủa dân tộc, đó cũng là sự mạnh dạn, táo bạo tìm tòi, suy nghĩ, dũng cảm đềxuất tiến hành cải cách Để nhận định tầm ảnh hưởng của một cuộc cải cách,chúng ta cần tập trung vào những tiêu chí sau: Thứ nhất, cuộc cải cách có tầmảnh hưởng lớn nhất thì trước hết nó phải là cuộc cải cách thành công Mà cuộccải cách thành công là cuộc cải cách đạt được mục đích đặt ra từ trước Mụcđích được xác đình bằng những yêu cầu khách quan của lịch sử và cả nhữngmong muốn của chủ quan người lãnh đạo cải cách Yêu cầu khách quan lịch sử

có thể đó là những biểu hiện của tình trạng khủng hoảng kinh tế - xã hội – chínhtrị - văn hoá Những khủng hoảng đó làm cho sự phát triển của quốc gia khôngbình thường, tình hình chính trị rối ren, đời sống nhân dân thấp kém Hoặc cóthể đó là tình trạng đất nước bị tụt hậu so với thời đại mà yêu cầu phá bỏ nhữnghàng rào làm cản trở con đường phát triển của lịch sử Hoặc đó có thể là nguy

cơ của một cuộc chiến tranh ngoại xâm Tất cả những yêu cầu đó bắt buộc phảiđược giải quyết, nếu như giai cấp cầm quyền không muốn bị mất đi vị trí và lợiích của mình Còn mong muốn chủ quan của mỗi người lãnh đạo các cuộc cảicách cũng có sự khác nhau Có người kì vọng vào việc khẳng định vị trí của

vương triều sau cải cách Có người mong muốn tập trung quyền lực vào tayhoàng đế, có người mong muốn xây dựng vương triều của mình tồn tại lâu dài Những mong muốn chủ quan đó tuy có khác nhau nhưng chúng có chung một

số điểm đó là các vương triều đều muốn bảo vệ quyền lợi của mình Nhữngmong muốn đó có thể phù hợp với lợi ích dân tộc cũng có khi nó không phục vụlợi ích quốc gia, dân tộc Một cuộc cải cách có tác động rộng lớn và mạnh mẽthì trước hết những mong muốn chủ quan của nhà cầm quyền phải phù hợp vớilợi ích của quốc gia, dân tộc và đông đảo nhân dân; Thứ hai, để xác định đượccuộc cải các nào có tầm tác động lớn nhất thì chúng ta có thể thực hiện các phép

so sánh đối chiếu Sự so sánh nào cũng có những khập khiễng Tuy nhiên,chúng ta có thể đặt ra những tiêu chí chung Tiêu chí đó xuất phát từ quan điểmtiến bộ Đó là hệ thức, phương pháp luận khoa học của chủ nghĩa Mác Lênin

3. Mức độ quy mô của các cuộc cải cách

Lịch sử Việt Nam là toàn bộ quá trình hình thành và phát triển, bao gồmnhững gì diễn ra trên phạm vi lãnh thổ đất nước Việt Nam hôm nay Trong lịch

sử nước ta, đã có nhiều cuộc cải cách lớn của những nhân tài Việt Nam đã dámđứng ra cầm quyền, lãnh đạo và tổ chức tiến hành Khi đất nước có nhu cầucanh tân để phát triển thì đồng thời xuất hiện những tư tưởng cải cách lớn Tiêubiểu các cuộc cải cách của Khúc Hạo(907), của Hồ Quý Ly (cuối thế kỷ XIVđầu thế kỷ XV), của Lê Thánh Tông( cuối thế kỷ XV), của Quang Trung –Nguyễn Huệ, cuộc cải cách hành chính của Minh Mạng, Nguyễn Trường Tộ

Tất cả những cải cách, canh tân đất nước dù cho xuất hiện trong những điềukiện lịch sử và hoàn cảnh xã hội nào, và kết quả thành bại không giống nhau.Những tư tưởng cải cách đó dù trong bối cảnh lịch sử nào đều xuất phát từ lòngyêu nước, với mong muốn đưa đất nước tiến lên Những cuộc cải cách đượcthực hiện ở phạm vi và mức độ khác nhau và thực hiện trong từng giai đoạn

từng thời kỳ cụ thể Phạm vi của các cuộc cải cách mở rộng từ trung ương đếnđịa phương , với quy mô lớn và mang tính triệt để nhằm thực hiện tới thànhcông các cuộc cải cách được đề ra.

Trước những yêu cầu khách quan của xã hội với mong muốn cứu vãng tìnhthế các nhà lãnh đạo đã tiến hành cuộc cải cách với quy mô lớn, toàn diện trêncác lĩnh vực: chính trị quân sự, kinh tế - xã hội và văn hóa- giáo dục Các cuộccải cách trên nhiều phương diện khác nhau nhằm củng cố tăng cường chế độquân chủ tập quyền, đồng thời cũng để giải quyết các mâu thuẫn kinh tế_xã hội,đáp ứng yêu cầu lịch sử do cuộc khủng hoảng đặt ra, mạnh dạn tiến hành cácchính sách và biện pháp cải cách mở đầu tùng giai đoạn cải cách quan trọngtrong lịch sử Việt Nam

Qua cuộc cải cách trên cho ta thấy rằng là một con người hành động có tầmnhìn, có năng lực và sự quyết đoán trên nhiều phương diện khác nhau nhằmcủng cố tăng cường chế độ quân chủ tập quyền, đồng thời cũng để giải quyếtcác mâu thuẫn kinh tế_xã hội, đáp ứng yêu cầu lịch sử do cuộc khủng hoảng đặtra

CHƯƠNG 2: NGUYÊN NHÂN THÀNH BẠI CỦA CÁC CUỘC CÁCH

TRONG LỊCH SỬ

1. Nguyên nhân thành bại

1.1. Hoàn cảnh tiến hành và thời cơ tiến hành cải cách

Các cuộc cải cách trong lịch sử việt nam đều có một điểm chung đó là xuấtphát từ sự khủng hoảng suy thoái nền kinh tế xã hội, và nhà nước đang đứng trướcnguy cơ sụp đổ Những tư tưởng cũ không còn phù hợp với tình hình, hoàn cảnh

đất nước lúc bấy giờ Những chính sách của các triều đại trước không phù đáp ứngđược nhu cầu nhu cầu cấp thiết của đất nước Vì vậy, để giải quyết những khó khăncủa đất nước đang tồn tại trong hoàn cảnh bấy giờ thì việc đề ra những chính sách,biện pháp cải cách là rất cần thiết, buộc những nhà cải cách phải cải tổ đất nướcmột cách toàn diện, trên nhiều lĩnh vực nhằm đưa đất nước thoát khỏi hiểm họacủa tình trạng khủng hoảng, suy thoái, bế tắc trong đời sống chính trị xã hội Cuộc cải cách nào diễn ra thì đều có nguyên nhân của nó, không phải tự nhiên mànhững nhà cải cách lại đưa ra những biện pháp cải tổ đất nước Có những cuộc cảicách thành công nhưng bên cạnh đó có những cuộc cải cách đã thất bại Mộtnguyên dẫn tới những hệ quả đó là do hoàn cảnh lịch sử của các cuộc cải cách vàthực tế bối cảnh xảy ra của các cuộc cải cách diễn ra như thế nào? Tại sao hoàncảnh lịch sử của cuộc cải cách lại dẫn tới sự thành công hay là thất bại Để lý giảicho câu trả lời ta cùng tìm hiểu hoàn cảnh lịch sử dẫn đến các cuộc cải cách tronglịch sử nước ta

Đất nước ta trải qua nghìn năm bắc thuộc, chính quyền đô hộ đã thi hànhchính sách bóc lột rất nặng nề và dưới nhiều hình thức Chế độ cống nạp là thủđoạn bóc lột hết sức tàn bạo của phong kiến phương Bắc được thực hiện liên tụcsuốt thời Bắc thuộc Ngoài chế độ cống nạp, còn có thêm nhiều loại thuế khác,mức thuế nhân dân phải đóng rất nặng: riêng thuế muối, hàng năm ở Âu Lạc cũphải nộp lên tới hàng vạn quan tiền Ngoài các loại thuế tô, dung, điệu, lưỡng thuế

mà nhân dân ta phải nộp cho chính quyền đô hộ, họ còn bị quan lại trong chínhquyền đô hộ ra sức nhũng nhiễu, vơ vét của cải để làm giàu riêng Đời sống củanhân dân Âu Lạc cũ do đó vô cùng cực khổ Nhiều người phải bán mình, bán vợcon cho bọn giàu có, bọn quan lại đô hộ, bị biến thành nô tỳ, một bộ phận bị mấtđất hay không có ruộng đất cày cấy bị biến thành nông nô, nhiều nông dân bị phásản

Trong hơn một thiên niên kỷ đó, các triều đại phương Bắc đâu chỉ dừng lại ở

những chính sách vơ vét, cướp bóc tàn bạo, mà còn ráo riết thực hiện chính sáchđồng hóa nhằm Hán hóa Việt tộc, nhằm vĩnh viễn xóa bỏ sự tồn tại của quốc gia

Âu Lạc và dân tộc Việt, biến đất nước Âu Lạc thành quận, huyện của Trung Quốc.Nhưng từ năm 905, sau khi giành được chính quyền, để xây dựng một quốc giahoàn toàn độc lập, tự chủ, đòi hỏi họ Khúc đã phải thực hiện những cải cách vềhành chính, chính trị, xã hội để xóa bỏ dần những ảnh hưởng sâu sắc và hậu quảnặng nề do thời Bắc thuộc để lại, khắc phục tính phân tán của quyền lực thủ lĩnhđịa phương, xây dựng một chính quyền dân tộc thống nhất từ trung ương đến cáclàng xã

Cuộc cải cách của Khúc Hạo đã đưa ra đúng thời điểm, thời điểm mà đấtnước ta mới giành lại được quyền tự chủ, trước muôn vàn khó khăn từ chính trị,kinh tế và xã hội nên cải cách đưa ra nhằm hạn chế phần nào nguy cơ chính quyền

đô hộ phương bắc xâm chiếm nước ta lần nữa, xây dựng một chính quyền tự chủ,một quốc gia độc lập, thống nhất, tách khỏi phạm vi thế lực của chính quyền phongkiến Trung Quốc Bên cạnh đó, trong hoàn cảnh lúc bấy giờ đời sống nhân dân đã

vô cùng cực khổ, suốt thời gian dài đã bị chính quyền phương bắc bóc lột nặngnề nên cải cách của Khúc Hạo đưa ra phần nào cũng phù hợp với nguyện vọng,với hoàn cảnh của nhân dân lúc đó Những cải cách về kinh tế đã xóa bỏ được chế

độ bóc lột nặng nề của chính quyền đô hộ nhà Đường Do đó có tác dụng tích cực,củng cố mối quan hệ gắn bó giữa nhà nước và nhân dân, đó nhân tố cực kỳ quantrọng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ nhà nước, quốc gia độc lập, tự chủ nontrẻ vừa mới được thành lập từ năm 905 Từ đây ta có thể thấy răng vì sao cải cáchcủa Khúc Hạo thành công, chính là vì cải cách đưa ra đúng lúc, đúng thời điểm,thời điểm mà đất nước ta đang cần những cải cách tiến bộ phù hợp với hoàn cảnh,thời điểm mà muốn thoái khỏi sự khủng hoảng, suy thoái sau nghìn năm bắc thuộc.Xuất phát từ nhu cầu giải quyết những khủng hoảng trong hoàn cảnh đất nước lúcbấy giờ, Khúc Hạo đã hiểu được hoàn cảnh của đất nước lúc này như thế nào, nên

ông biết xác định mình cần làm gì và thực hiện như thế nào trong hoàn cảnh đó.Bên cạnh đó lại được sự ủng hộ của nhân dân vì ông không chỉ hiểu hoàn cảnhnước nhà lúc này mà còn hiểu được hoàn cảnh nhân dân đang vô cùng cực khổ,hiểu hoàn cảnh lúc này nhân dân cần gì, điều mà họ cần là tha thiết thoát khỏi tìnhtrạng, hoàn cảnh hiện tại của đất nước.

Nếu trường hợp sau khi giành được quyền tự chủ mà họ Khúc không đưa rabiện pháp cải tổ đất nước thì nhìn vào hoàn cảnh đất nước lúc đó chắc chắn nguy

cơ phương bắc đô hộ ta lần nữa không sớm thì muộn Qua đây, ta thấy muốn đưa

ra những chính sách cải cách hay tiến hành một cuộc cải cách thì buộc phải xemxét hoàn cảnh, nghiên cứu hoàn cảnh để có thể đưa ra những cải cách làm cho đấtnước được ổn định, thịnh vượng, đời sống của nhân dân ấm no, hạnh phúc Cảicách của Khúc Hạo có ý nghĩa lịch sử to lớn, mở đầu cho lịch sử tư tưởng cải cách

và các cuộc cải cách trong lịch sử Việt Nam Đây cũng là bài học kinh nghiệm quýgiá cho những thế hệ sau muốn cải tổ đất nước giàu mạnh và thịnh vượng hơn

Một minh chứng cho hoàn cảnh lịch sử khác dẫn tới sự thành công đó là cảicách của Lê Thánh Tông Sau khi đánh thắng quân Minh ông tiến hành cải cách,đặc biệt là cải cách về hành chính và bộ máy quan lại Xuất phát từ mục tiêu củacuộc cải cách nhằm khắc phục những hạn chế, yếu kém của bộ máy hành chính saumột thời gian kháng chiến chống quân xâm lược, bộ máy nhà nước phần nào bịlũng đoạn, nhiều vấn đề bất cập xảy ra và thực trạng tình hình chính trị không ổnđịnh vì vậy để có được một nhà nước tập quyền mạnh, có năng lực, tập trung đượcquyền lực của chính quyền trung ương Lê Thánh Tông đã tiến hành cải cách trênlĩnh vực hành chính và cải tổ bộ máy quan lại Cuộc cải cách về cơ cấu tổ chứchành chính của Lê Thánh Tông đã tạo ra được hệ thống hành chính thống nhất từtrên xuống dưới, từ trung ương đến địa phương Một bộ máy gọn gàng, chặt chẽ,nhất quán, đảm bảo được sự chỉ đạo và quyền lực tập trung của trung ương Đây là

mô hình tiên tiến nhất của chế độ quân chủ phong kiến tập quyền đương thời, là

một biểu hiện rõ nét của sự xác lập chế độ quân chủ quan liêu Đại Việt đương thời.

Và như vậy, có thể nói cuộc cải cách hành chính của Lê Thánh Tông đã thúc đẩycho quá trình phong kiến hóa trong xã hội Đại Việt hoàn thành, chế độ quân chủquan liêu được xác lập

Thiết chế chính trị sau cải cách hành chính của Lê Thánh Tông là một biểuhiện của sự xác lập và phát triển chế độ phong kiến Việt Nam đạt đến đỉnh caodưới thời Lê Thánh Tông sau cải cách hành chính và bộ máy quan lại là phù hợp

và đáp ứng được yêu cầu của hoàn cảnh lịch sử Việt Nam bấy giờ Qua cải cáchnày của Lê Thánh Tông có thể thấy rằng ông đã có con mắt khá nhạy bén trongviệc nhân định tình hình đất nước, ông đã đánh giá đúng hoàn cảnh đất nước lúcbấy giờ và ông thực sự là người am hiểu đất nước, có khả năng lãnh đạo một dântộc, vì vậy ông đã đưa ra một cải cách về mặt hành chính hết sức tiến bộ, một việccải cách hoàn toàn mới, có tính sáng tạo Lê Thánh Tông ông đã nhìn ra những yếukém, những điều bất cập, không còn phù hợp với thời đại trong bộ máy quan lại lúcbấy giờ, ông muốn thay đổi, cải tổ lại bộ máy nhằm đưa nền chính trị của đất nướctiến bộ hơn và vì thế cải cách đưa ra nhằm làm trong sạch bộ máy hành chính vàthúc đẩy sự siêng năng của các bộ chủ quản dưới quyền của nhà vua Ngoài ra, LêThánh Tông còn chú trọng tới xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng đây là mộtyếu tố không thể thiếu khi xây dựng và bảo vệ nền độc lập, dân tộc khỏi các thế lựcngoại xâm, đặc biệt là sau khi nước nhà mới giành được độc lập Trong hoàn cảnhnày xây dựng lực lượng quân đội là cấp thiết hơn bao giờ hết Giặc ngoại xâm baogiờ cũng nhóm ngó nước ta, đất nước không bao giờ yên được với ngoại xâm,chính vì vây, chiến tranh có thể xảy ra bất cứ lúc nào nên việc xây dựng quân độivững mạnh là một điều tất yếu, phải thích nghi được với hoàn cảnh lịch sử là chiếntranh sẽ xảy ra mà ta không thể biết trươc được Nhờ vậy, quân đội nhà Lê có trình

độ kỹ thuật và tác chiến khác cao so với thời bấy giờ Với lực lượng quân đội vàquốc phòng hùng mạnh, nhà nước Lê sơ đã trấn áp được các thế lực chống đối ở

trong nước và ngoài nước, bảo vệ quốc gia độc lập, tự chủ.

Một đất nước muốn vững mạnh không thể thiếu đó là pháp luật, Lê ThánhTông cũng đã nhận ra điều này sớm và đã cho tập hợp những điều lệ đã ban trongcác đời vua Lê trước, tham khảo pháp luật thời Lý - Trần, căn cứ vào tình hình củađất nước mà soạn ra bộ luật mới Đó là bộ Lê triều hình luật, còn gọi là bộ luậtHồng Đức Bộ luật Hồng Đức là bộ luật hoàn chỉnh nhất của nhà nước phong kiếnViệt Nam Đây là một bộ luật tổng hợp nhiều mặt luật pháp (luật hình, luật hànhchính, luật dân sự, luật tố tụng, luật hôn nhân và gia đình…) Bộ luật biểu hiện rõnét tính chất giai cấp và quyền lực của nhà nước phong kiến đối với nhân dân, đâycũng là bộ luật tương đối tiến bộ nhất trong thời đại phong kiến Việt Nam, mangđậm nét sáng tạo và tinh thần thực tiễn của giai cấp phong kiến Việt Nam tronggiai đoạn đi lên của nó

Phát triển kinh tế cũng là nhân tố quan trọng để đất nước tiến bộ và pháttriển hơn Công cuộc cải cách của nhà Hồ chủ trương thực hiện chính sách “hạnđiền”, còn đối với vua Lê Thánh Tông thì thực hiện chính sách “lộc điền” và “quânđiền” nhằm buộc chặt nhân dân vào ruộng đất nông nghiệp, và quan trọng hơn làđảm bảo và duy trì nhà nhà nước phong kiến quan liêu tập quyền còn QuangTrung đã căn cứ vào tình hình đất nước lúc giờ đã ban ra “chiếu khuyếnnông” lệnh cho dân phiêu tán phải trở về quê khôi phục ruộng đồng bỏ hoang, làngxóm hoang vắng Với mỗi triều đại khác nhau có mỗi hoàn cảnh lịch sử bấy giờcũng khác nên các nhân vật cải cách đã đưa ra những chính sách cũng khác nhau.Sau một thời gian nhất định Khúc Hạo, Lê Thánh Tông cũng như Quang Trungcũng đã ban hành nhiều cải cách về kinh tế nhằm đưa kinh tế đất nước thoát khỏitình trạng khủng hoảng, diện tích ruộng đất hoang hóa đã được khôi phục, tăngthêm diện tích sản xuất, tăng thêm nguồn thu nhập của nhà nước, ổn định xã hội,nền kinh tế nông nghiệp nhanh chóng được phục hồi và có bước phát triển Đâycũng là nhân tố không thể thiếu trong quá trình cải cách mà những nhà cải cách

đưa ra nhằm đáp ứng nhu cầu của nước nhà, xuất phát từ yêu cầu nhanh chóngphục hồi nền kinh tế nông nghiệp sau một thời gian dài chiến tranh, mà các nhà cảicách ngay từ rất sớm đã nhận ra được.

Cũng như Lê Thánh Tông cải cách của Minh Mạng cũng tập trung chủ yếuvào cải cách hành chính, bộ máy quản lý nhà nước và hệ thống quan lại bộ máyquan lại dưới thời vua Minh Mạng ngày càng hoàn thiện và thể hiện bộ máy đã tíchcực được phần nào vai trò của mình, hạn chế được mặt yếu kém trong bộ máy thời

kì trước đó Minh mạng cũng đã phát huy được trí tuệ và biết nắm bắt hoàn cảnhgiống Khúc Hạo và Lê Thánh Tông Hay những cuộc cải cách đầu thế kỉ XX củanhững nhà yêu nước như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh nhằm giải quyết cuộckhủng hoảng toàn diện của xã hội Việt Nam, trong đó mâu thuẫn dân tộc và mâuthuẫn giai cấp đang ngày một sâu sắc hơn Hoàn cảnh như lúc này hơn bao giờ hếtcần có những nhà cải cách có tài năng thiệt sự, đưa ra những tư tưởng làm thay đổi

bộ may xã hội, bộ mặt đất nước

Từ những nhận định trên, ta thấy rằng yếu tố hoàn cảnh lịch sử phần lớn đãquyết định tới thành công của các cuộc cải cách, những nhà cải cách trên đã biếtdựa vào hoàn cảnh để đưa ra những biện pháp đúng đắn, nhận định đúng thời cơ,hoàn cảnh lúc bấy giờ như thế nào, phải làm gì và vận dụng đúng vào hoàn cảnhlúc đó Với Những hoàn cảnh khác nhau, buộc những nhà cải cách phải biết nhậnđịnh tình thế, để không đi chệch khỏi đường ray của hoàn cảnh lịch sử đât nước lúcnày, xác định được đúng tình hình, mục tiêu để những cuộ cải cách mang lại thànhcông một cách hiêu quả nhất

Từ việc nghiên cứu các cuộc cải cách trong lịch sử, mỗi khi đất nước, xã hộinảy sinh nhu cầu canh tân để phát triển thì đều xuất hiện những tư tưởng cải cách

và những cuộc cải cách do những người cầm quyền, đứng đầu nhà nước tổ chức,chỉ đạo thực hiện Nhiều cuộc cải cách thành công, có tác dụng tích cực đến sựphát triển của đất nước, sự chuyển mình của dân tộc, mà nổi bật là cuộc cải cách

của Khúc Hạo, cải cách của Lê Thánh Tông Nhưng bên cạnh đó cũng có cuộc cảicách bị thất bại mặc dù có mục tiêu, định hướng đúng đắn nhưng lại do có nhiềuhạn chế trong nội dung, biện pháp thực hiện và khó khăn khách quan đã dẫn tớithất bại đặc biệt đó là cuộc cải cách của Hồ Quý Ly Có nhiều nguyên nhân dântới cuộc cải cách Hồ Quý Ly thất bại một trong những nguyên nhân đó là do hoàncảnh lịch lúc bấy giờ Tại sao, chúng ta lại nói vậy nguyên chính là: cuối triều Trầnvua quan đua nhau ăn chơi hưởng lạc, không còn chăm lo đến đời sống của nhândân Bọn quý tộc, quan lại bắt quân dân xây dựng dinh thự, chùa chiền, chơi bờiphóng túng Những kẻ bất tài nhưng khéo xu nịnh đều được thăng quan tiến chức,

kỷ cương triều chính rối loạn không chăm lo đến đời sống của nhân dân, lại còn rasức huy động sức người, sức của của nhân dân phục vụ cho các cuộc chiến tranhchinh phạt các nước Ai Lao, Chămpa, càng làm cho đời sống của nhân dân thêmkhổ cực Sống trong hoàn cảnh cùng cực đó, nhiều người phải bán mình trở thànhnông nô, nô tỳ của tầng lớp quan lại Bên cạnh đó, nửa cuối thế kỷ XIV, vuaChămpa thường xuyên đánh phá vùng biên giới phía Nam Đại Việt và nhiều lầncòn đem quân đánh phá kinh thành Thăng Long, buộc vua Trần phải đi lánh nạn.Nhà Minh (Trung Quốc) bấy giờ lợi dụng sự suy yếu của nhà Trần đã ra sức yêusách, buộc nhà trần phải chấp nhận Thiết chế chính trị quân chủ quý tộc nhà Trầnbước vào giai đoạn khủng hoảng, kìm hãm sự phát triển xã hội đang trên bướcđường phong kiến hóa, xác lập chế độ phong kiến tập quyền chuyên chế

Trong hoàn cảnh lúc này muốn đất nước vượt qua được cuộc khủng hoảngđòi hỏi phải tiến hành cải cách để đưa đất nước khỏi khủng hoảng, tránh được sự

uy hiếp của kẻ thù đang lăm le nước ta Muốn vậy phải có một nhà nước trungương tập quyền vững mạnh, đủ khả năng thực hiện cuộc cải cách, lãnh đạo dân tộcđánh thắng ngoại xâm Để thực hiện yêu cầu đó, điều cần thiết đầu tiên là phải gạt

bỏ những quý tộc Trần bảo thủ ra khỏi bộ máy điều hành đất nước, xóa bỏ kinh tếđiền trang, giải phóng sức lao động của nông nô, nô tỳ, một bộ phận trong quan hệ

sản xuất phong kiến lúc bấy giờ đã trở nên lạc hậu, xóa bỏ nền quân chủ quý tộckhông còn phù hợp với xu thế phát triển của đất nước.

Cuộc đấu tranh giữa hai khuynh hướng tư tưởng và hai thế lực đã diễn ra khi

âm thầm, lúc quyết liệt, liên tục suốt trong 30 năm (1371 - 1400), huynh hướng bảothủ quân chủ quý tộc (của tầng lớp quý tộc tôn thất nhà Trần) và khuynh hướngquân chủ tập trung quan liêu (của lực lượng quan liêu – nho sĩ mà tiêu biểu là HồQuý Ly) Sau khi bức vua Trần nhường ngôi và tự lập làm vua, thành lập triều đạinhà Hồ, Hồ Quý Ly đã thực hiện nhiều chính sách và biện pháp cải cách trên cácmặt của đời sống xã hội tuy nhiên cải cách đã không được sự ủng hộ của nhân dân

vì nhà Hồ đã cướp ngôi nhà Trần, gây nên sự phẫn nộ của nhân dân mà trong thờiđiểm đó tư tưởng nhân dân ta lúc đó vẫn coi trọng nhà Trần vì đã xây dựng nuớc tahùng mạnh, đánh bại Mông Nguyên 3 lần chính vì vậy họ khó chấp nhận 1 ai đóthay thế triều đình nhà Trần Nhưng theo thời điểm đó nhân dân đã không nhìnmột cách khách quan về quy luật của các triều đại phong kiến là xây dựng - cựcthịnh- suy thoái- đổ vỡ , nhà Trần lúc đó đã rơi vào khủng hoảng suy thoái cái tấtyếu phải sụp đổ là điều đương nhiên Chẳng qua Hồ Quý Ly không khôn khéo nhưTrần thủ độ khi cướp ngôi nhà lý nên để tiếng xấu bất trung Nên hoàn cảnh lịch sửcủa nhà Hồ lại khác với những triều đại khác là bị mang tiếng xấu cướp ngôi,không được sự ủng hộ của nhân dân khi lên nắm chính quyền, đây cũng là mầmmống đầu tiên dẫn đến sự thát bại của nhà Hồ Bên cạnh đó, một số cải cách của

Hồ Quý Ly gây thêm mâu thuẫn trong nội bộ (ép các nhà sư trên 50 tuổi phải hoàntục), làm ảnh hưởng sâu sắc đến sự thống nhất đoàn kết của nhân dân khi xảy rangoại xâm Hoàn cảnh lịch sử lúc này của nhà Hồ đã vậy lại cộng thêm những cảicách không phù hợp với thời đại lúc bấy giờ như: Cải cách Hồ Quý Ly là toàndiện, lấy kinh tế xã hội làm trọng tâm, trong đó “hạn điền”, “hạn nô” là quantrọng nhất Nhưng “hạn điền”, "hạn nô” không triệt để Cải cách tiền tệ, thực sự làmột cải cách tiến bộ, một ý đồ thì tốt, nhưng kinh tế xã hội chưa có nhu cầu Đây

có thể xem là một minh chúng cho Hồ Quý Ly đã không nắm bắt đúng hoàn cảnhlịch sử đất nước lúc bấy giờ Cải cách văn hóa, giáo dục có tiến bộ nhưng cũngkhông tránh khỏi bị những phản ứng của Phật giáo lúc đó vẫn còn cần thiết chođám quần chúng nông dân khổ ải Cải cách quân sự có cái mới nhưng chưa coi trọng chiến tranh nhân dân, còn dựa vào thành hơn là “dựa vào lòng dân”

Chính vì vậy mà khi quân Minh xâm lược nước ta thì sự chống trả của nhà

Hồ hết sức yếu ớt Nhân dân đã không cùng nhà Hồ kháng chiến mà gần như là bỏmặc Hoàn cảnh lúc này là kháng chiến chống quân Minh đang rất cấp thiết, quânMinh thì mạnh, mà nhà Hồ không lấy được lòng dân nên Hồ Quý Ly đã thất bạichóng vánh trước giặc phương bắc Tóm lại, Cải cách đã gặp quá nhiều chướngngại, cuối cùng cuộc cải cách khép lại bằng sự sụp đổ của nhà Hồ Đây là một bàihọc đau lòng cho nhà Hồ cũng như cho nước ta là Không nên xem thường vai tròcủa nhân dân,thấu hiểu được lòng dân, nắm bắt được tâm tư của dân chính là conđường để có được giang sơn, xã tắc

Nếu như nói công cuộc cải cách của Hồ Quý Ly bị đứt đoạn là do giặc Minhxâm lược nước ta, thì với cuộc cải cách của Quang Trung lại một lần nữa đi vàosuy thoái khi người anh hùng dân tộc này đột ngột qua đời 29/07/1792, giữa lúc mọi việc cải cách mới thực hiện chưa bao lâu Thời gian cải cách quá ngắn ngủinên những chính sách, tư tưởng cải cách của ông chưa thể thực hiện hết được,những tâm huyết cuả ông các triều đại sau không thể hiểu và cũng không thể thựchiện như ông mong muốn Triều đại Quang Toản tiếp sau đó bất lực, không còntiếp tục thực hiện những cải cách của vua cha và bị Nguyễn Ánh lật đổ vào đầu

1802 Đây lại là một hoàn cảnh lịch sử phải nói là bất ngờ đối với quốc gia, dântộc vì sự ra đi của Quang Trung không ai có thể đoán trước được, mặc dù cải cáchcủa ông không thất bại như cải cách của Hồ Quý Ly nhưng phần nào cũng khôngthể thực hiện được như ý nguyện của ông

Tất cả những vị như Khúc Hạo, Hồ Quý Ly, Lê Thánh Tông, Quang Trung

đều có chung một tư tưởng đó là muốn cho “Quốc thái dân an”, mong muốn đấtnước thanh bình, cuộc sống nhân dân no đủ, Tuy nhiên hoài bảo, tài năng đó, tấmlòng đó không phải lúc nào cũng được đi đến nơi đến chốn của sự thành công Rõràng những con người có khí chất, có tài, có bản lĩnh như vậy nhưng không phảilúc nào cũng làm được những gì mình nói, vì cuộc sống có rất nhiều chuyện xảy ra

mà mình không thể ngờ tới được Và một điều không thể tránh khỏi trong quá trìnhthực hiện công cuộc cải cách đó là gặp nhiều khó khăn, những chướng ngại vậtngăn cản sự tiến bộ đó

Những cuộc Cải cách có sự thành công nhưng cũng Có cuộc cải cách phảinếm mùi vị cay đắng Bên cạnh những mặt ưu điểm thì những hạn chế vẫn còn tồntại khá nhiều, và điều đó đã gây ảnh hưởng xấu đến việc đưa công cải cách đi đếnkết quả cuối cùng Song không vì thế mà chúng ta phủ nhận công lao to lớn củacác nhà cải cách, giá trị của những cuộc cải cách đó luôn là nền tảng cho các cuộccách tân đổi mới lần kế tiếp đi đến thành công Đây chính là những bài học kinhnghiệm mà những thế hệ sau đặc biệt là những nhà cải cách cần học tập, để tiếp thunhững cái hay, cái tốt đẹp tránh được sai lầm không đáng có, không đi vào vết xe

đổ của người đi trước, vì những mặt trái của những lần cải cách sai lầm để lạinhững hệ lụy rất lớn đối với một quốc gia, dân tộc

1.2. Phương pháp tiến hành

Đất nước ta từ khi mới hình thành và phát triển cho đến nay đã diễn ra rấtnhiều cuộc cải cách khác nhau, từ những cuộc cải cách bình thường đến nhữngcuộc cải cách làm thay đổi tình hình đất nước và đưa đất nước ta thoát khỏi tìnhtrạng khó khăn Mỗi cuộc cải cách diễn ra đều nhằm đưa nước ta thoát khỏi tìnhtrạng khủng hoảng, thường thì những triều đại trước rơi vào tình trạng khủnghoảng đến triều đại kế vị tiếp theo tiến hành cải cách Trong mỗi cuộc cải cáchthường cải cách về kinh tế, chính trị, xã hội, hành chính và tiền tệ Từ trước đếnnay nước ta đã diễn ra rất nhiều cuộc cải cách và tiêu biểu là 10 cuộc cải cách lớn

như: : Khúc Hạo, Lý Thái Tổ, Hồ Quý Lý, Lê Thánh Tông, Quang Trung - NguyễnHuệ, Minh Mạng

Cũng có những cải cách được đề xướng và thực hiện trong tình hình đấtnước đứng trước hiểm họa khủng hoảng, bế tắc hoặc ngay sau chiến thắng ngoạixâm…Tất cả những tư tưởng cải cách, canh tân đất nước dù cho xuất hiện trongnhững điều kiện lịch sử và hoàn cảnh xã hội nào, và kết quả thành bại không giốngnhau, nhưng đều khẳng định trong lịch sử Việt Nam đã từng tồn tại một xu hướngcải cách, canh tân đất nước mỗi khi xã tắc lâm vào khủng hoảng, trì trệ Những tưtưởng cải cách đó dù trong bối cảnh lịch sử nào đều xuất phát từ lòng yêu nước,với mong muốn đưa đất nước tiến lên

Trong những cuộc cải cách đó tiêu biểu nhất là của Khúc Hạo, Hồ Quý Ly,

Lê Thánh Tông, Quang Trung, những nhà cải cách trong giai đoạn này đều nhậnthấy tình hình đất nước khó khan và tiến hành những cuộc cải cách của mình mộtmặt là phát triển đất nước và một mặt là nhằm củng cố quyền lực của mình đượcvững chắc, xây dựng được lòng tin trong nhân dân

Để tiến hành các cuộc cải cách thì phương pháp thực hiện là hết sức quantrọng vì phải có phương pháp hoàn chỉnh và phải dựa vào tình hình đất nước đangcần những gì mới tiến hành cải cách được Khi đã xây dựng được phương pháp

cụ thể thì các cuộc cải cách sẽ diễn ra một cách dễ dàng và không gặp một trở ngạinào cả Như trong cuộc cải cách của Hồ Quý Ly khi vào cuối thời nhà Trần bịkhủng hoảng trầm trọng về kinh tế và xã hội chính quyền trung ương hoàn toàn bấtlực trước sự phát triển tự nhiên của sở hữu tư nhân Khi mới lên ngôi Hồ Quý Lý

đã tiến hành một loạt những cải cách của ông nhằm đưa đất nước thoát khỏi tìnhtrạng khó khan hiện tại, cuộc cải cách của Hồ Quý Ly đã tiến hành cải cách trên tất

cả các lĩnh vực và thu lại được một thành quả nhất định, tuy nhiên cuộc cải cáchcủa Hồ Quý Ly không triệt để và để lại hậu quả rất lớn Hồ Quý Ly là một ngườiđộc đoán nên mất lòng tin từ nhân dân và cuộc cải cách của ông dẫn đến thất bại

Vì vậy khi tiến hành một cuộc cải cách thì phương pháp thực hiện và phảilấy được lòng tin của nhân dân và dựa vào hoàn cảnh đất nước nếu làm đượcnhững yếu tố như vậy thì cuộc cải cách sẽ thành công và có tác động đến sự quátrình giành độc lập và phát triển đất nước về sau.

Như chúng ta thấy trong cuộc cải cách của nhà họ Khúc vào thế kỉ IX: sauhơn một thiên niên kỷ đất nước ta đấu tranh chống ngoại xâm, đến những nămcuối thế kỷ IX đầu thế kỷ X, lực lượng ta trong các lĩnh vực như chính trị, quân

sự, kinh tế, văn hóa đã được tiến bộ và mạnh hơn rất nhiều Trong lúc đó giặcngoại xâm xâm chiếm nước ta đã suy yếu đi rất nhiều do cuộc khủng hoảng HậuĐường và sự phản kháng mạnh mẽ của dân tộc ta Nhân cơ hội đó, Khúc Thừa Dụđứng lên nắm quyền tự chủ dân tộc

Tháng 7 năm 907, Khúc Thừa Dụ mất, Khúc Hạo lên thay cha làm Tiết độ

sứ Tĩnh Hải quân Nhà Hậu Lương lên thay nhà Đường công nhận ông làm “AnNam đô hộ, sung Tiết độ sứ” Ông đã kế tiếp sự nghiệp của cha một cách tài tình

để củng cố sự nghiệp độc lập của Việt Nam lúc đó từ tay Trung Quốc Khúc Hạo

đã tiến hành cải cách quan trọng về các mặt Đường lối chính trị của ông được sửsách tóm lược ngắn gọn song rất rõ ràng: “Chính sự cốt chuộng khoan dung, giản

dị, nhân dân đều được yên vui” Khoan dung tức là không bắt buộc, không quákhắt khe với dân, chống tham quan ô lại Giản dị là không làm phiên hà, sách nhiễubởi nhiều thủ tục quan liêu Yên vui “an cư lạc nghiệp” là lý tưởng của nếp sống

mà người nông dân nơi thôn xóm mong đợi

Khúc Hạo nhận thấy đất nước cần phải được cải cách để phù hợp với giaiđoạn và cũng nhằm xây dựng lại hệ thống chính quyền vững chắc hơn, và ông đãtiến hành cuộc cải cách của mình trên tất cả các lĩnh vực từ kinh tế, chính trị, xãhội, hành chính và đã thu lại được những thành quả nhất định đưa đất nước pháttriển phù hợp với giai đoạn Nhờ có phương pháp cải cách đúng đắn đúng với thời

cơ và hợp với lòng dân nên cuộc cải cách đã diễn ra một cách hoàn hảo nhất tuy