Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục xây dựng bài tập đánh giá kết quả học tập môn thế giới xung quanh các lớp cuối cấp tiểu học của nước cộng hòa dân chủ nhân dân lào theo định hướng phát triển năng lực

LỜI CẢM ƠN Được sự đồng ý của Bam Giám hiệu nhà trường, Ban Chủ nhiệm khoa Giáo dục Tiểu học, trong thời gian học tập, nghiên cứu em đã tiến hành thực hiện đề tài “Xây dựng bài tập đánh

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM –––––––––––––––––––––

AOYTHONG HOUNGMANEETHERN

XÂY DỰNG BÀI TẬP ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP

MÔN THẾ GIỚI XUNG QUANH CÁC LỚP CUỐI CẤP TIỂU HỌC

CỦA NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2019

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM –––––––––––––––––––––

AOYTHONG HOUNGMANEETHERN

XÂY DỰNG BÀI TẬP ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP

MÔN THẾ GIỚI XUNG QUANH CÁC LỚP CUỐI CẤP TIỂU HỌC

CỦA NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

Ngành: Giáo dục học (GIÁO DỤC TIỂU HỌC)

Mã số: 814.01.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ HỒNG CHUYÊN

THÁI NGUYÊN - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu riêng tôi Các kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kì công trình nghiên cứu nào của tác giả khác

Thái Nguyên, tháng 6 năm 2019

Học viên thực hiện

Aoythong HOUNGMANEETHERN

LỜI CẢM ƠN

Được sự đồng ý của Bam Giám hiệu nhà trường, Ban Chủ nhiệm khoa Giáo dục

Tiểu học, trong thời gian học tập, nghiên cứu em đã tiến hành thực hiện đề tài “Xây

dựng bài tập đánh giá kết quả học tập Môn thế giới xung quanh các lớp cuối cấp tiểu học của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào theo định hướng phát triển năng lực” Kết thúc thời gian nghiên cứu, đến nay em đã hoàn thành luận văn thạc sỹ Để đạt được kết quả như ngày hôm nay, em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban Giám hiệu Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên, Ban Chủ nhiệm Khoa Giáo dục Tiểu học, cùng các thầy cô giáo trong khoa và các thầy cô tại trường Tiểu học Sengsavang (Thủ đô Viêng Chăn, Lào) đã tạo điều kiện cho em trong suốt thời gian nghiên cứu để hoàn thành luận văn

Em xin gửi lời cám ơn sâu sắc nhất đến TS Nguyễn Thị Hồng Chuyên đã tận tình chỉ bảo, giúp đỡ và hướng dẫn em trong thời gian học tập và quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Mặc dù cũng có nhiều cố gắng, nhưng trong luận văn này cũng khó trách khỏi những thiếu sót, khiếm khuyết Kính mong sự góp ý, chỉ bảo của các quý thầy, cô cùng bạn đồng nghiệp

Xin trân trọng cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 5 năm 2019

Tác giả luận văn

Aoythong HUNGMANEETHERN

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục chữ viết tắt iv

Danh mục các bảng v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc của luận văn 5

Chương 1 : CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC THIẾT KẾ BÀI TẬP ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN THẾ GIỚI XUNG QUANH THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Những nghiên cứu về đánh giá kết quả học tập 6

1.1.2 Những nghiên cứu về đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực 8

1.2 Một số khái niệm cơ bản 12

1.2.1 Bài tập 12

1.2.2 Đánh giá 13

1.2.3 Kết quả học tập 14

1.2.4 Năng lực 15

1.2.5 Đánh giá định hướng phát triển năng lực 17

1.3 Đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hướng năng lực 17

1.3.1 Mục đích 17

1.3.2 Nội dung đánh giá 17

1.3.3 Tình huống và thời điểm đánh giá 17

1.3.4 Đánh giá năng lực thực hiện 18

1.3.5 Các nguyên tắc đánh giá theo định hướng phát triển năng lực 18

1.4 Mục tiêu, nội dung môn học Thế giới xung quanh lớp 4, lớp 5 của nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào 19

1.4.1 Mục tiêu 19

1.4.2 Nội dung 25

1.5 Thực trạng đánh giá môn Thế giới xung quanh các lớp cuối cấp tại nước CHDCND Lào 27

1.5.1 Khái quát quá trình khảo sát 27

1.5.2 Kết quả khảo sát 28

Kết luận chương 1 37

Chương 2 : QUY TRÌNH XÂY DỰNG BÀI TẬP ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN THẾ GIỚI XUNG QUANH CUỐI CẤP TIỂU HỌC CỦA NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO THEO ĐỊNH HƯƠNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC 38

2.1 Nguyên tắc đề xuất quy trình xây dựng bài tập đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh lớp 4, lớp 5 của nước CHDCND Lào theo định hướng phát triển năng lực 38

2.1.1 Đảm bảo tính hệ thống, chính xác, khoa học 38

2.1.2 Đảm bảo tính khả thi, hiệu quả 38

2.1.3 Đảm bảo tính phù hợp với chương trình môn học 38

2.2 Quy trình xây dựng bài tập đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh lớp 4, lớp 5 của nước CHDCND Lào theo định hướng phát triển năng lực 39

2.2.1 Xác định mục đích đánh giá 40

2.2.2 Xác định nội dung, chủ đề cần đánh giá 40

2.2.3 Xác định các mục tiêu về năng lực cần đánh giá trong môn Thế giới xung quanh theo định hướng phát triển năng lực 40

2.2.4 Xác định dạng bài tập đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh theo định hướng phát triển năng lực học sinh 42

2.2.5 Lựa chọn phương pháp, kĩ thuật và hình thức đánh giá phù hợp để thiết kế bài tập 43

2.2.6 Xây dựng tiêu chí (rubric) đánh giá 48

2.2.7 Thử nghiệm và điều chỉnh 49

2.3 Một số bài tập đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh theo định hướng phát triển năng lực 49

2.3.1 Hệ thống bài tập sử dụng trong đánh giá quá trình 49

2.3.2 Bài tập sử dụng trong đánh giá tổng kết 63

2.4 Khảo nghiệm sư phạm 71

2.4.1 Mục đích khảo nghiệm 71

2.4.2 Nội dung khảo nghiệm 71

2.4.3 Đối tượng khảo nghiệm 71

2.4.4 Phương pháp khảo nghiệm 72

2.5 Kết quả khảo nghiệm 72

2.5.1 Khảo nghiệm về xây dựng bài tập đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh lớp 4, lớp 5 72

2.5.2 Khảo nghiệm việc sử dụng bài tập đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh lớp 4, lớp 5 74

Kết luận chương 2 76

TÀI LIỆU THAM KHẢO 81 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1 Nhận thức của GV về tầm quan trọng của việc đánh giá KQHT

ở tiểu học 28 Bảng 1.2 Nhận thức của GV về mục đích đánh giá KQHT 29 Bảng 1.3 Nhận thức của GV về mối quan hệ giữa đánh giá KQHT với quá

trình dạy học 30 Bảng 1.4 Nhận thức của GV về khái niệm đánh giá KQHT theo định hướng

phát triển năng lực 30 Bảng 1.5 Nhận thức của GV về tầm quan trọng của đánh giá KQHT theo

định hướng phát triển năng lực 31 Bảng 1.6 Nhận thức của GV về tác dụng của đánh giá KQHT môn TGXQ

theo định hướng PTNL 32 Bảng 1.7 Thực trạng thiết kế câu hỏi, bài tập theo các mức độ đánh giá

KQHT môn TGXQ 33 Bảng 1.8 Thực trạng thực hiện các phương pháp, kĩ thuật đánh giá KQHT

môn TGXQ theo định hướng PTNL 33 Bảng 1.9 Những khó khăn của GV khi thực hiện đánh giá KQHT môn

TGXQ 35 Bảng 2.1 Ma trận đề thi môn Thế giới xung quanh học kì II lớp 4 (Lào) 65 Bảng 2.2 Ý kiến đánh giá của cán bộ quản lý, GV về sự cần thiết và mức độ

khả thi của quy trình xây dựng bài tập đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh 72 Bảng 2.3 Điểm trung bình kết quả học tập hàng tháng của học sinh 74 Bảng 2.4 Kết quả học tập sau khi thử nghiệm làm bài tập theo định hướng

phát triển năng lực của HS lớp 4, lớp 5 75

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Hiện nay, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân (CHDCND) Lào đang bước vào thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa để theo kịp với sự phát triển khoa học - công nghệ, hòa nhập với nền kinh tế thế giới - nền kinh tế tri thức Mục đích đến năm 2020 CHDCND Lào đưa đất nước thoát khỏi nhóm các nước nghèo và lạc hậu Do đó, Đảng

và nhà nước Lào đã đưa ra hàng loạt các chính sách định hướng phát triển kinh tế - xã hội, trong đó nhiệm vụ phát triển giáo dục cũng được xem là chiến lược quan trọng trong phát triển đất nước Nghị quyết Đại hội Đảng Nhân dân Cách mạng Lào lần thứ VIII ngày 18-23/03/2006 và Nghị quyết Đại hội Đảng NDCM Lào lần thứ IX vào ngày 27/04/2011 đã khẳng định cần phát triển hệ thống Giáo dục quốc gia đảm bảo chất lượng và đổi mới theo hướng phát triển năng lực của học sinh và cũng đã khẳng định trọng tâm của việc phát triển hệ thống giáo dục quốc gia là tập trung phát triển con người, quyết định phê duyệt chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2010- 2015 Để đạt được mục đích như trên, Bộ Giáo dục Lào đã đặt ra mô hình chiến lược Giáo dục đến năm 2020, trong đó ghi rõ nền Giáo dục nước Lào phải đào tạo ra những con người

đủ tri thức, năng lực trí tuệ và phẩm chất đạo đức tốt

1.2 Xu hướng chung của thế giới hiện nay là chuyển từ dạy học tập trung vào mục tiêu, nội dung chương trình sang tập trung vào việc tổ chức quá trình dạy học để phát triển học tập, nhằm hình thành các năng lực khác nhau cho người học Việc dạy học theo định hướng phát triển năng lực chỉ có thể thực hiện tốt nếu có sự thay đổi tương ứng về cách đánh giá kết quả học tập của người học Cách đánh giá kết quả học tập sẽ quy định cách dạy và cách học tương ứng Vì vậy khi chuyển việc giáo dục theo định hướng phát triển năng lực thì quá trình đánh giá cũng thay đổi, từ việc đánh giá kiến thức với những hình thức đánh giá truyền thống thông qua các dạng câu hỏi trắc nghiệm khách quan và các dạng câu hỏi tự luận chuyển sang đánh giá phải thống nhất giữa tri thức và việc thực hiện những tri thức ấy Cách đánh giá này không chỉ yêu cầu người học biết học thuộc, ghi nhớ mà còn phải biết vận dụng kiến thức vào giải quyết những nhiệm vụ trong thực tiễn cuộc sống Như vậy, cách đánh giá theo định hướng phát triển năng lực chú trọng đầu ra của người học và mục tiêu đánh giá là xem người

học làm được gì, có năng lực gì chứ không phải chỉ đánh giá xem người học biết những

gì

1.3 Trong chương trình tiểu học của nước CHDCND Lào, Thế giới xung quanh

là môn học đặc thù có vai trò quan trọng, cung cấp kiến thức và phát triển cho người học những năng lực chung và những năng lực thực hiện việc giáo dục, dạy học của người giáo viên tương lai Thực tiễn việc đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh của nước Lào vẫn theo cách truyền thống, còn tập trung nhiều vào ghi nhớ, tái hiện kiến thức Công cụ chủ yếu được dùng để đánh giá kết quả học tập là bài kiểm tra viết tự luận Hình thức đánh giá này có những ưu điểm nhất định song việc đánh giá kết quả học tập của HS còn những tồn tại nhất định Bài kiểm tra chưa đánh giá được

cả quá trình học tập của HS; làm hạn chế tính tích cực, sáng tạo của người học; người học chưa có cơ hội được thể hiện hết năng lực của mình, chưa nhận ra được những thiếu sót, tồn tại của mình trong quá trình học để điều chỉnh, sửa chữa kịp thời

1.4 Từ thực tiễn giáo dục hiện nay cũng như thực tế dạy học môn Thế giới xung quanh ở các trường tiểu học, việc đổi mới đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh của HS, trong đó hướng đổi mới cơ bản là thực hiện đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực là hết sức cần thiết và cấp bách Việc tìm hiểu, nghiên cứu và khảo sát thực trạng đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh

là cơ sở để đề xuất đưa ra quy trình xây dựng bài tập nhằm góp phần thay đổi diện mạo mới trong quá trình đánh giá kết quả học tập của HS nói chung, đồng thời phát huy tính tích cực của người học, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo

Từ những lý do trên, chúng tôi lựa chọn đề tài “Xây dựng bài tập đánh giá kết

quả học tập môn Thế giới xung quanh các lớp cuối cấp tiểu học của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào theo định hướng phát triển năng lực” để nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất quy trình xây dựng bài tập đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh các lớp cuối cấp tại nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân (CHDCND) Lào theo định hướng phát triển năng lực

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh các lớp cuối cấp tại nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quy trình xây dựng bài tập đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh theo định hướng phát triển năng lực của học sinh cuối cấp tiểu học tại nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

4 Giả thuyết khoa học

Đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh các lớp cuối cấp tại nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay còn thiên về đánh giá kiến thức, chưa thật

sự chú trọng đến đánh giá sự vận dụng kiến thức, kĩ năng của môn học Việc đánh giá các năng lực của học sinh chưa được thực hiện toàn diện, đầy đủ Nếu đề xuất được quy trình xây dựng bài tập đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh theo hướng xác định rõ các năng lực đặc thù của môn học; sử dụng các phương pháp, kĩ thuật đánh giá năng lực; xây dựng công cụ đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận năng lực thì sẽ đánh giá được mức độ mà học sinh đạt được các mục tiêu về năng lực đồng thời tác động tích cực đến việc dạy học môn Thế giới xung quanh

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận việc đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh của học sinh cuối cấp tiểu học tại nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào theo định hướng phát triển năng lực

5.2 Nghiên cứu thực trạng đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh của học sinh cuối cấp tiểu học tại nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào theo định hướng phát triển năng lực

5.3 Nghiên cứu đề xuất và khảo nghiệm quy trình đánh giá giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh của học sinh cuối cấp tiểu học tại nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào theo định hướng phát triển năng lực

6 Phạm vi nghiên cứu

6.1 Nội dung nghiên cứu

Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu thực trạng đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh của học sinh cuối cấp tiểu học tại nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào theo tiếp cận năng lực

6.2 Địa bàn nghiên cứu

Phạm vi khảo sát trên 50 giáo viên đang trực tiếp giảng dạy môn Thế giới xung quanh và 50 học sinh cuối cấp tiểu học tại một số trường tiểu học thuộc thủ đô Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận: Các phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp,

khái quát hóa, hệ thống hóa được sử dụng trong nghiên cứu tài liệu

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra phỏng vấn bằng phiếu hỏi

Xây dựng phiếu trưng cầu ý kiến cho đối tượng là giáo viên tiểu học nhằm thu thập những thông tin cần thiết phục vụ cho việc phân tích thực trạng và thực nghiệm

- Phương pháp phỏng vấn

Tiến hành phỏng vấn, trao đổi với một số CBQL, giáo viên, HS nhằm làm sáng

tỏ kết quả thu được qua phiếu hỏi và bổ sung thêm những thông tin cần thiết trong quá trình nghiên cứu

- Phương pháp quan sát

Quan sát, ghi chép, nhận xét, đánh giá thực trạng sử dụng bài tập đánh giá kết

quả học tập môn TGXQ theo hướng phát triển năng lực và kết quả làm bài tập của HS trong khảo nghiệm sư phạm

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động

Nghiên cứu bài tập đánh giá kết quả học tập môn TGXQ được các GV của các trường tiểu học xây dựng và sử dụng, nghiên cứu kết quả làm bài tập của HS

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

Tiến hành trao đổi, xin ý kiến các chuyên gia Giáo dục học (Giáo dục tiểu học), gồm: Các nhà giáo, CBQL, cán bộ nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu lý thuyết

và thực tiễn

- Phương pháp khảo nghiệm sư phạm

Khảo nghiệm sử dụng bài tập đánh giá kết quả học tập môn TGXQ theo hướng phát triển năng lực HS nhằm khẳng định tính khả thi, hiệu quả của bài tập đã xây dựng

7.3 Phương pháp xử lý số liệu

Bằng việc sử dụng một số thuật toán thống kê, một số phần mềm tin học; các phương pháp này sử dụng chủ yếu vào việc xử lý số liệu và kiểm chứng độ tin cậy của các kết quả nghiên cứu

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc thiết kế bài tập đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh theo định hướng phát triển năng lực

Chương 2 Quy trình xây dựng bài tập đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh theo định hướng phát triển năng lực

Chương 3: Khảo nghiệm sư phạm

1.1.1 Những nghiên cứu về đánh giá kết quả học tập

Đánh giá trong giáo dục có lịch sử ra đời từ lâu với đối tượng đánh giá hết sức đa dạng, trong đó các công trình nghiên cứu được tập trung nhiều nhất vào đánh giá KQHT của người học Theo các chuyên gia UNICEF và World Bank, đánh giá KQHT có thể phân làm nhiều loại theo mức độ, trong đó mức độ thấp nhất là đánh giá ở lớp học và mức độ cao nhất là đánh giá ở cấp quốc gia và quốc tế Đặc biệt, các nghiên cứu về đánh giá kết quả học tập các môn học cụ thể ở cấp độ lớp học rất phong phú, đa dạng với nhiều quan điểm và nhiều hướng, nhiều phương diện nghiên cứu khác nhau Đánh giá KQHT được coi là một khâu quan trọng của dạy học, do đó các xu hướng dạy học khác nhau ảnh hưởng rất lớn đến sự đánh giá đó Trước những năm

1990 của thế kỉ trước, chương trình dạy học của hầu hết các nước trên thế giới đi theo hướng tiếp cận nội dung (content based approach) Đặc điểm cơ bản của dạy học định hướng nội dung là chú trọng việc truyền thụ cho người học hệ thống tri thức khoa học

về nhiều lĩnh vực khác nhau theo các môn học đã được quy định trong chương trình dạy học Cách tiếp cận này về dạy học dẫn đến xu hướng của kiểm tra đánh giá là đánh giá tri thức, chủ yếu kiểm tra khả năng ghi nhớ và tái hiện nội dung đã học của người học

Ở Liên Xô (cũ) các công trình nghiên cứu đánh giá về lĩnh vực tri thức của học sinh xuất hiện từ những năm 30 - 40 của thế kỉ XX Nghiên cứu của N P Arkhalghelxki

về “Kiểm tra và đánh giá tri thức học sinh các trường tiểu học và trung học” năm 1938

đã đưa ra hệ thống phương pháp đánh giá tri thức của học sinh với những nhân tố cơ bản có ảnh hưởng sâu sắc đến vấn đề chất lượng đánh giá Cũng năm 1938, X.V Ivanov trong “Kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của học sinh” cũng đã đề cập đến các vấn

đề về vị trí, tầm quan trọng của đánh giá tri thức, kĩ năng, kĩ xảo; trong đó tác giả đưa

ra những tiêu chuẩn chung của việc đánh giá tri thức

Một số các nhà khoa học giáo dục khác lại đi sâu nghiên cứu những khía cạnh cụ

thể của việc kiểm tra đánh giá, chẳng hạn: Các tác giả I.A Papakhtrian, R P.Krirosava nghiên cứu về các nguyên tắc cơ bản trong kiểm tra, đánh giá tri thức của học sinh như: Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống, liên tục; nguyên tắc đảm bảo tính khách quan ; A Iakolev - L.G nghiên cứu về tính khách quan trong việc cho điểm của giáo viên

Gắn liền với việc đánh giá KQHT là sự kiểm tra vì nó là một trong những phương tiện quan trọng để đánh giá Có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề kiểm tra, đặc biệt là về việc xây dựng và sử dụng trắc nghiệm trong kiểm tra đánh giá KQHT Các công trình nghiên cứu có hệ thống về trắc nghiệm được phát triển rộng rãi vào những năm 60 của thế kỉ XX, sau khi enjamin Bloom và các đồng nghiệp của mình đã đưa ra cách phân loại mục tiêu giáo dục một cách cụ thể với 3 lĩnh vực: Nhận thức, tâm vận

và tình cảm Trong các lĩnh vực này thì lĩnh vực nhận thức được quan tâm hơn cả, và trắc nghiệm là một phương pháp phổ biến dùng để đo lường lĩnh vực này

* Ở Việt Nam

Ở Việt Nam, vào những năm 60 của thế kỉ trước, được tiếp thu nền khoa học giáo dục XHCN tiến bộ lúc bấy giờ, các nhà giáo dục học Việt Nam đã tiến hành nghiên cứu những vấn đề lý luận chung của giáo dục học dưới ánh sáng của nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ ba, trong đó có vấn đề về lý luận của kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của học sinh

Sau này có nhiều tác giả đã tiếp thu và đi sâu nghiên cứu những vấn đề lý luận chung và những vấn đề lý luận cụ thể liên quan đến việc đánh giá kết quả học tập như các tác giả: Hà Thị Đức; Hoàng Đức Nhuận, Lê Đức Phúc; Trần Bá Hoành; Đặng Bá Lãm; Lâm Quang Thiệp; Trần Thị Tuyết Oanh; Trần Thị Bích Liễu; Nguyễn Thị Lan Phương

Có những tác giả lại đi vào nghiên cứu những vấn đề cụ thể của đánh giá như vấn

đề xây dựng và sử dụng câu hỏi kiểm tra để đánh giá KQHT của Nguyễn Đình Chỉnh; nghiên cứu quy trình xây dựng đề kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh phổ thông của

Lê Thị Mỹ Hà; hay các công trình nghiên cứu về trắc nghiệm khách quan của Dương Thiệu Tống; Nguyễn Phụng Hoàng; Lâm Quang Thiệp; Nguyễn Hoàng Bảo Thanh; Phan Trọng Ngọ; Nguyễn Công Khanh Các công trình của các tác giả nêu trên nghiên cứu về đánh giá KQHT ở nhiều môn học khác nhau trong đó có Giáo dục học Tuy

nhiên những công trình này phần lớn đều thiên về quan điểm đánh giá theo tiếp cận nội dung, tập trung chủ yếu vào đánh giá tri thức của người học là chính [trích dẫn 14, tr15]

Như vậy, chúng ta có thể thấy trong một thời gian dài đã qua chúng ta đã thiên hướng

về đánh giá KQHT theo cách tiếp cận nội dung - đây là cách tiếp cận không còn phù hợp với bối cảnh thế giới đã bước sang thời kì cách mạng 4.0 nữa Chúng ta đang dần từng bước nỗ lực để chuyển sang cách tiếp cận mới - cách tiếp cận năng lực

1.1.2 Những nghiên cứu về đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực

* Trên thế giới

Để khắc phục những nhược điểm của chương trình dạy học định hướng nội dung,

từ cuối thế kỉ 20 có nhiều công trình nghiên cứu đưa ra quan niệm và mô hình mới về

chương trình dạy học, trong đó quan điểm dạy học định hướng phát triển năng lực đang

được sự quan tâm của nhiều quốc gia Đầu ra của cách tiếp cận này tập trung vào hệ thống năng lực cần có ở mỗi người học Ưu điểm của chương trình này là người học không chỉ lĩnh hội tri thức mà còn nhấn mạnh đến năng lực vận dụng tri thức của họ Mặc dù dạy học dựa vào năng lực được hình thành và phát triển rộng khắp tại Mỹ vào những năm 1970 của thế kỉ XX trong phong trào đào tạo và giáo dục nghề dựa trên việc thực hiện các nhiệm vụ được giao của người học chỉ bắt đầu phát triển rộng rãi từ đầu những năm 1990 của thế kỉ XX trở lại đây

Đánh giá dựa vào năng lực (competence - based assessment) còn được là đánh giá tiếp cận năng lực, được coi là cách tiếp cận, một quan điểm mới về đánh giá KQHT Đánh giá theo tiếp cận năng lực căn cứ vào kết quả đầu ra là hệ thống năng lực mà người học cần đạt được, xác định mức độ năng lực của người học thông qua việc học phải thực hiện các nhiệm vụ học tập có tính thực tiễn cao Việc đánh giá không chỉ tập trung vào kết quả cuối cùng mà còn tính đến sự tiến bộ trong quá trình học tập, chú trọng khả năng vận dụng tri thức trong các tình huống thực tiễn Quan điểm này đã phát triển trở thành một xu hướng trong lĩnh vực đánh giá KQHT Các tác giả coi đây là một loại hình đánh giá KQHT mới và thường được gọi là đánh giá phi truyền thống nhằm phân biệt với loại hình đánh giá truyền thống chủ yếu là đánh giá kiến thức, kĩ năng

[trích dẫn theo 14, tr10]

Hầu hết các công trình nghiên cứu, các cuốn sách về đánh giá lớp học được xuất bản từ 1990 trở lại đây, bên cạnh viết về những loại hình kiểm tra đánh giá truyền thống

đã quen thuộc như kiểm tra tự luận, kiểm tra trắc nghiệm khách quan…, các tác giả đều

đề cập đến loại hình đánh giá phi truyền thống - đánh giá dựa vào năng lực với hình thức đánh giá đặc trưng của loại hình này là đánh giá sự thực hiện (performance assessment) Một loạt các thuật ngữ về các hình thức của loại hình đánh giá phi truyền thống xuất hiện như đánh giá thay thế (alternative assessment), đánh giá sự thực hiện (performance assessment), đánh giá xác thực (authentic assessment) Mặc dù tên gọi

có thể khác nhau do có một số điểm khác biệt nhỏ trong các hình thức này, nhưng bản chất của chúng đều tập trung vào đánh giá năng lực của người học Có thể nêu ra đây một số công trình nghiên cứu về vấn đề này của các tác giả tiêu biểu: Các tác giả như

W Jame Popham; Tom Kubiszyn và Gary Borich; Peter W Airasian trong các cuốn sách của mình đều dành một số chương để viết về hình thức của đánh giá theo tiếp cận năng lực là performance assessment (đánh giá sự thực hiện) Trong đó, các tác giả lý giải rõ thế nào là bài kiểm tra sự thực hiện, vai trò của loại đánh giá này cũng như phân tích các bước cơ bản để tiến hành đánh giá sự thực hiện Trong các cuốn sách đó thì cuốn sách của P.W.Airasian miêu tả cụ thể, chi tiết và đưa ra ví dụ minh họa rõ ràng hơn cả về hình thức đánh giá sự thực hiện Theo tác giả này, đánh giá sự thực hiện không phải là một loại đánh giá mới, bây giờ mới được biết đến mà đây là hình thức đánh giá đã có từ lâu và được sử dụng trong các lớp học ngay từ khi xuất hiện việc dạy học Tuy nhiên hình thức đánh giá này hiện nay được các nhà giáo dục đề cao và được dùng rộng rãi là do sự phát triển mạnh mẽ và rộng khắp của phong trào dạy học theo tiếp cận năng lực trên toàn nước Mỹ Còn tác giả W.J.Popham chú trọng chỉ ra những lỗi mà người giáo viên thường gặp khi thực hiện hình thức đánh giá này, từ đó ông đưa

ra những lưu ý để giáo viên sử dụng hình thức đánh giá này cho hiệu quả [trích dẫn theo 14, tr12-13]

Còn R.J.Marzano và A.J.Nitko cho rằng đánh giá sự thực hiện rất thích hợp để đánh giá các loại tư duy Các ông trình bày các bước tiến hành đánh giá sự thực hiện trong mối liên hệ chặt chẽ với năm định hướng học tập (the five dimensions of learning)

mà R.J.Marzano và các đồng nghiệp đưa ra và coi các định hướng đó là khung mục

tiêu chung cho giảng dạy và đánh giá Các định hướng đó giới thiệu về các loại tư duy cần thiết để học tập tốt Trong đó đánh giá sự thực hiện là công cụ đánh giá quan trọng cho định hướng thứ ba “mở rộng và chọn lọc kiến thức” gồm quá trình so sánh, phân loại, suy luận, phân tích lỗi, phê phán, sáng tạo và định hướng thứ tư “sử dụng kiến thức

có ý nghĩa” liên quan đến tư duy phức tạp hay phương pháp lập luận, yêu cầu người học

sử dụng phương pháp lập luận để đưa ra quyết định, tiến hành nghiên cứu, điều tra, giải quyết vấn đề và sáng tạo câu trả lời [trích dẫn theo 14, tr12-13]

Qua những phân tích ở trên có thể thấy đánh giá sự thực hiện là một hình thức đánh giá cơ bản, đặc trưng của quan điểm đánh giá theo tiếp cận năng lực Đó là công

cụ hữu ích để đánh giá năng lực của người học, trong đó tập trung đánh giá cho các mục tiêu kĩ năng tư duy bậc cao và kiến tạo sản phẩm Nhìn chung các tác giả trên đây đều nêu được những điểm cơ bản về đánh giá sự thực hiện (qua đó mà thấy được những đặc điểm của đánh giá theo tiếp cận năng lực) và có những ví dụ sinh động về loại đánh giá này, nhưng những điều mà họ đề cập đến hình thức đánh giá này mới ở mức độ khái quát chung, chứ chưa đề cập việc vận dụng đánh giá sự thực hiện nói riêng hay đánh giá KQHT theo tiếp cận năng lực nói chung ở một lĩnh vực hay môn học cụ thể nào

* Ở Việt Nam

Vào những năm cuối của thế kỉ 20, đầu thế kỉ 21, trong hoàn cảnh nước ta hội nhập mạnh mẽ với thế giới nên vấn đề đánh giá KQHT dựa vào năng lực đã bắt đầu được một số tác giả nghiên cứu và thể hiện qua những công trình của mình Tác giả Nguyễn Đức Chính trong bài “Đánh giá thực kết quả học tập trong giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực” [trích dẫn theo 14, tr13-14] có giới thiệu khá chi tiết về hình thức đánh giá thực (đánh giá thực là tên tác giả dùng để gọi hình thức authentic assessment) như: Đặc trưng của đánh giá thực, phân biệt giữa đánh giá thực và đánh giá truyền thống, các bước cơ bản để xây dựng một bài đánh giá thực Trong bài viết tác giả đã coi đánh giá thực là một loại hình, một quan điểm đánh giá để so sánh, phân biệt với đánh giá truyền thống Từ đó tác giả nêu rõ sự cần thiết phải đưa đánh giá thực vào quá trình dạy học đại học để bổ sung cho đánh giá truyền thống nhằm thay đổi cách dạy và cách học đại học

Cùng quan điểm với tác giả Nguyễn Đức Chính, tác giả Đặng Bá Lãm với cuốn sách “Kiểm tra - đánh giá trong dạy học đại học” và đặc biệt là trong bài viết “Vận dụng quan điểm đánh giá xác thực vào việc đổi mới đánh giá, giảng dạy và học tập theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên hiện nay” đã đề cập đến việc sử dụng quan điểm đánh giá xác thực (authentic assessment) để đánh giá năng lực của sinh viên Tác giả nêu lên sự cần thiết của việc vận dụng quan điểm đánh giá xác thực vào dạy học đại học từ việc xây dựng chương trình môn học, thực hiện đánh giá sinh viên qua việc sử dụng các nhiệm vụ dạy học và xây dựng các tiêu chí để đánh giá năng lực của sinh viên, qua đó đổi mới việc giảng dạy đại học theo tiếp cận phát triển năng lực Cuốn sách “Kiểm tra, đánh giá trong giáo dục” do tác giả Nguyễn Công Khanh chủ biên [trích dẫn theo 14, tr13-14] là cuốn giáo trình chứa đựng tâm huyết của tập thể tác giả về đánh giá dành cho sinh viên đào tạo ngành sư phạm Bên cạnh những loại hình đánh giá quen thuộc, cuốn sách hướng đến các loại hình đánh giá hiện đại trong

đó có hình thức đánh giá xác thực Các tác giả cuốn sách cũng đề cập đến kiểm tra, đánh giá năng lực, lý do phải đánh giá năng lực và đưa ra hệ thống những năng lực cơ bản cần hình thành, phát triển ở học sinh Việt Nam hiện nay

Các công trình nghiên cứu kể trên chủ yếu là các nghiên cứu lý luận về đánh giá KQHT theo tiếp cận năng lực, tạo cơ sở để các nghiên cứu khác vận dụng vào các lĩnh vực cụ thể khác nhau

Bên cạnh những nghiên cứu về đánh giá KQHT nói chung, một số tác giả còn nghiên cứu sâu về đánh giá KQHT trong môn học cụ thể qua các đề tài, luận án sau: Tác giả Nguyễn Thị Thúy An [1] với đề tài luận văn thạc sĩ: Đánh giá kết quả học tập môn Giáo dục học của sinh viên Đại học Sư phạm theo tiếp cận năng lực Trong đề tài này tác giả tập trung vào việc phân tích thực trạng đánh giá kết quả học tập môn Giáo dục học của sinh viên trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên Trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp đánh giá kết quả học tập môn Giáo dục học của sinh viên theo tiếp cận năng lực

Tác giả Nguyễn Thị Tím Huế [9] với luận án tiến sĩ nghiên cứu về “Xây dựng và

sử dụng bài tập trong dạy học giáo dục học theo hướng phát triển năng lực dạy học cho sinh viên cao đẳng sư phạm” Trong luận án này tác giả nghiên cứu cơ sở lí luận về đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực, phân tích thực trạng đánh

giá kết quả học tập môn giáo dục học Bên cạnh đó, tác giả đề xuất quy trình xây dựng

và sử dụng bài tập giáo dục học cho sinh viên cao đẳng sư phạm theo định hướng phát triển năng lực

Với Nguyễn Thị Thanh Trà [14] trong luận án tiến sĩ “Đánh giá kết quả học tập môn Giáo dục học của sinh viên đại học sư phạm theo tiếp cận năng lực” đã nghiên cứu cơ sở lí luận về đánh giá theo tiếp cận năng lực, phân tích thực trạng đánh giá môn Giáo dục học theo tiếp cận năng lực, đồng thời tác giả đã đề xuất các biện pháp đánh giá kết quả học tập môn Giáo dục học theo tiếp cận năng lực

Qua việc tìm hiểu tình hình nghiên cứu về đánh giá kết quả học tập nói chung và đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực nói riêng ta có thể nhận thấy:

- Các nghiên cứu về đánh giá kết quả học tập rất phong phú, đa dạng nghiên cứu

ở các khía cạnh khác nhau, các ngành học, các cấp học khác nhau

- Xu hướng dạy học và đánh giá đang được quan tâm nổi bật hiện nay là dạy học theo định hướng phát triển năng lực (CBE) Đây là xu hướng mới mẻ không chỉ ở Việt Nam mà còn ở nhiều nước trên thế giới

- Đánh giá định hướng phát triển năng lực là đòi hỏi tất yếu trong nền giáo dục 4.0 hiện nay Tuy nhiên, các nghiên cứu về việc xây dựng bài tập đánh giá kết quả học tập của học sinh cho từng môn học cụ thể, ở các cấp học, lớp học cụ thể vẫn còn ít đề tài

Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân Lào muốn có một nền giáo dục phát triển, hội nhập với sự phát triển giáo dục của thế giới thì không ngừng đổi mới, vận dụng quan điểm giáo dục định hướng phát triển năng lực Chính vì vậy, việc nghiên cứu và thực

hiện đề tài “Xây dựng bài tập đánh giá kết quả học tập môn Thế giới xung quanh

lớp 4, lớp 5 của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào” là một nghiên cứu mới và

Tác giả Thái Duy Tuyên cho rằng: Bài tập là một hệ thông tin xác định bao gồm hai tập hợp gắn bó chặt chẽ và tác động qua lại với nhau, đó là:

Thứ nhất, những điều kiện: Tức là tập hợp những dấu hiệu xuất phát, diễn tả trạng

thái ban đầu của bài tập (cái đã cho - giả thiết), từ đó tìm ra phép giải

Thứ hai, những yêu cầu: Là trạng thái mong muốn đạt tới (cái phải tìm)

Hai tập hợp này tạo thành bài tập, nhưng chúng lại không phù hợp với nhau, thậm chí mâu thuẫn nhau, từ đó xuất hiện nhu cầu giải quyếtđể biến đổi sự không phù hợp hay mâu thuẫn giữa chúng [17, tr224]

Tác giả Phan Trọng Ngọ quan niệm: “Bài tập bao gồm các hoạt động của học viên được thực hiện theo yêu cầu của giáo viên, hướng đến việc củng cố những tri thức,

kỹ năng, phương pháp hành động đã học” Tác giả đã đưa ra một số hình thức bài tập thông dụng được sử dụng trong dạy học như: đọc bài giảng hoặc tài liệu khác, chuẩn

bị bài, chuẩn bị đề cương ôn tập, học theo đề cương ôn tập, ôn tập thường xuyên thông qua các loại bài kiểm tra [12, tr310]

Từ những quan niệm về bài tập ở trên, theo tác giả khái niệm bài tập có thể hiểu:

là một nhiệm vụ học tập do GV đặt ra cho người học, trên cơ sở những thông tin đã biết, dưới sự hướng dẫn của GV, người học phải tự giác, tích cực tìm ra cách giải quyết, hoàn thành nhiệm vụ học tập

Thiết kế bài tập là “làm nên” hay “tạo ra” bài tập trong mỗi môn học, lĩnh vực học tập nhằm phục vụ cho ý đồ dạy học

1.2.2 Đánh giá

Theo lĩnh vực giáo dục học, đánh giá được hiểu là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả công việc, dựa vào sự phân tích những thông tin thu được đối chiếu với mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh, nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác giáo dục [trích dẫn 4, tr1]

Trong dạy học, đánh giá kết quả học tập của học sinh là quá trình đưa ra những nhận định, phán đoán về trình độ, khả năng thực hiện mục tiêu học tập của HS dựa vào các mục tiêu và tiêu chí cho trước dựa trên các thông tin thu thập được Từ đó chỉ ra những ưu điểm đã đạt được đồng thời xác định các hạn chế và đề xuất các biện pháp

cải tiến để học sinh học tập ngày càng tiến bộ hơn

Theo tác giả Nguyễn Bá Kim: Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả công việc, dựa vào sự phân tích những thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc” [10, tr303]

1.2.3 Kết quả học tập

Kết quả học tập hay thành tích học tập của HS trong tiếng Anh thường sử dụng các từ Achievement; Result hoặc Learning Outcome

Theo Từ điển Anh - Việt thì:

- Achievement có nghĩa là thành tích, thành tựu; sự đạt được, sự hoàn thành

- Result có nghĩa là kết quả

- Learning Outcome là kết quả học tập

Các từ này thường được dùng thay thế cho nhau, tuy nhiên từ chúng ta thường gặp khi đọc tài liệu nói về kết quả học tập là “Learning Outcome” Khi dịch sang tiếng Việt “learning outcome” được hiểu với hai nghĩa là “chuẩn đầu ra” của một ngành đào tạo phạm vi rộng) và “kết quả học tập” mà cá nhân đạt được sau khi trải qua một quá trình học tập (phạm vi hẹp) Trong đề tài này tác giả sử dụng thuật ngữ KQHT theo nghĩa thứ hai

Đa số các tác giả khi định nghĩa về KQHT đều chỉ rõ các thành tố của kết quả học tập bao gồm các kiến thức, kĩ năng và thái độ mà người học có được sau một quá trình học tập và nêu lên mối quan hệ của các thành tố đó với mục tiêu dạy học Điều đó có nghĩa là KQHT bao giờ cũng được so sánh với mục tiêu đặt ra để đánh giá xem mức độ người học đạt được đến đâu [trích dẫn theo 14, tr15-16]: “Dù hiểu theo nghĩa nào thì kết quả học tập cũng đều thể hiện ở mức độ đạt được các mục tiêu của dạy học, trong đó bao gồm ba mục tiêu lớn là: Nhận thức, hành động, xúc cảm Với từng môn học thì các mục tiêu trên được cụ thể hóa thành các mục tiêu về kiến thức, kĩ năng và thái độ”

Đối với dạy học theo định hướng phát triển năng lực thì kết quả học tập là các yêu cầu cần đạt mà HS làm chủ và những yếu tố này được người học vận dụng vào để

giải quyết các vấn đề trong thực tiễn để đạt được mục tiêu năng lực cần thiết

1.2.4 Năng lực

Có nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm năng lực Theo triết học mác-xit, hoạt động là hình thức tồn tại cơ bản của con người Để thực hiện có hiệu quả một loại hình hoạt động nào đó, mỗi cá nhân cần phải có một số phẩm chất tâm lý cần thiết Tổ hợp những phẩm chất này được gọi là năng lực

Các nhà giáo dục học nêu ra nhiều định nghĩa khác nhau về năng lực (competency)

- Năng lực là “khả năng đáp ứng một cách hiệu quả những yêu cầu phức hợp trong một bối cảnh cụ thể.” Định nghĩa này nêu được đặc trưng quan trọng nhất để nhận diện năng lực là “hiệu quả”, nhưng chưa làm rõ được cấu trúc và “địa chỉ” tồn tại của năng lực

- Theo Tổ chức OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế Thế giới): Năng lực là “tổng hợp các khả năng và kĩ năng sẵn có hoặc học được cũng như sự sẵn sàng của HS nhằm giải quyết những vấn đề nảy sinh và hành động một cách có trách nhiệm,

có sự phê phán để đi đến giải pháp” Định nghĩa này cũng nói tới sự đóng góp của những yếu tố “sẵn có” ở mỗi cá nhân vào việc phát triển năng lực của bản thân

- Năng lực là “khả năng hành động, thành công và tiến bộ dựa vào việc huy động

và sử dụng hiệu quả tổng hợp các nguồn lực để đối mặt với các tình huống trong cuộc sống.”

Theo Angela (Đại học Melboun - Australia): “Năng lực là khả năng đáp ứng các yêu cầu hoặc nhiệm vụ phức tạp đòi hỏi sự tích hợp kiến thức, kỹ năng, thái độ và giá trị trong một bối cảnh cụ thể”

Theo John Erpenbeck, “năng lực được tri thức làm cơ sở, được sử dụng như khả năng, được qui định bởi giá trị, được tăng cường qua kinh nghiệm và được hiện thực hóa qua ý chí” Còn Weinert (2001) định nghĩa: “năng lực là những khả năng và kỹ xảo học được hoặc sẵn có của cá thể nhằm giải quyết các tình huống xác định, cũng như sự sẵn sàng về động cơ, xã hội và khả năng vận dụng các cách giải quyết vấn đề một cách có trách nhiệm và hiệu quả trong những tình huống linh hoạt” [dẫn theo 14] Theo tác giả Nguyễn Đức Trí, năng lực bao giờ cũng gắn liền với một hoạt động,

một công việc nào đó của nghề Năng lực liên quan đến nhiều mặt, nhiều thành tố cơ bản tạo nên nhân cách của con người, nó thể hiện sự phù hợp ở mức độ nhất định của những thuộc tính tâm, sinh lí cá nhân với một hay một số hoạt động nào đó mà nhờ vậy con người thực hiện có kết quả các hoạt động ấy Chỉ có thể thông qua sự thực hiện có kết quả các công việc trong nghề (phạm vi công việc chứ không chỉ là từng kỹ năng, từng công việc riêng rẽ của nó) mọi người khác mới có thể công nhận người đó có năng lực về hoạt động ấy

Qua những cách hiểu trên đây về năng lực, có thể rút ra một số điểm chính sau:

- Năng lực không phải là một thuộc tính đơn nhất Đó là một tổ hợp những thuộc tính tâm lí của cá nhân, tuy nội hàm của khái niệm thuộc tính cá nhân còn có những khác biệt nhất định nhưng về cơ bản nó gồm các yếu tố là tri thức, kĩ năng, thái độ cá nhân Mặc dù năng lực không thể bị quy về kiến thức, kĩ năng, thái độ nhưng nếu thiếu những yếu tố này thì cũng không thể có năng lực Những yếu tố này không tách rời nhau mà chúng tích hợp, gắn kết, thống nhất với nhau Những yếu tố này phải được chuyển hóa, vận dụng trong những tình huống cụ thể

- Năng lực bao giờ cũng gắn với một hoạt động cụ thể nào đó do một chủ thể thực hiện như năng lực học tập, năng lực toán học, năng lực quan sát

- Năng lực chỉ tồn tại trong quá trình vận động, phát triển của một hoạt động cụ thể Năng lực vừa là tiền đề, vừa là kết quả của hoạt động Vì vậy, muốn hình thành năng lực của cá nhân, nhất thiết phải đưa cá nhân tham gia vào hoạt động

- Một năng lực có thể được biểu hiện ở nhiều mức độ Nói cách khác, những thành tích (mà dựa vào đó để nói rằng một người có năng lực) có thể có nhiều mức độ khác nhau

Do đó, bất cứ một cá nhân bình thường nào cũng có một năng lực nhất định

Như vậy, người có năng lực về một lĩnh vực hoạt động nào đó cần có đủ các dấu hiệu cơ bản sau:

• Có kiến thức hay hiểu biết hệ thống về loại/lĩnh vực hoạt động đó

• Biết cách tiến hành hoạt động đó hiệu quả và đạt kết quả phù hợp với mục đích (bao gồm xác định mục tiêu cụ thể, cách thức, phương pháp thực hiện hành động hay lựa chọn được các giải pháp phù hợp, và cả các điều kiện, phương tiện để đạt mục đích)

• Hành động có kết quả, ứng phó linh hoạt, hiệu quả trong những điều kiện mới, không quen thuộc

Do vậy, tác giả luận văn sử dụng khái niệm năng lực được phát biểu trong CTGDPTTT Việt Nam (2017) để nghiên cứu xây dựng bài tập đánh giá KQHT đó là:

“thuộc tính cá nhân được hình thành, phát triển nhờ tố chất sẵn có và quá trình học tập, rèn luyện, cho phép con người huy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí, thực hiện thành công một loại hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trong những điều kiện cụ thể”

1.2.5 Đánh giá định hướng phát triển năng lực

Đánh giá định hướng phát triển năng lực là một quá trình thu thập minh chứng về một học sinh (những gì HS nói, làm, thực hiện, hoặc viết) trong một lĩnh vực học tập

có giá trị nhằm hỗ trợ việc đánh giá về vị trí của HS trên đường năng lực từ mức thấp

đến mức cao, ghi nhận những gì HS biết và có thể làm được và những gì HS cần học tiếp một cách chủ động, tích cực Qua đó, GV có thể điều chỉnh hoạt động dạy học và báo cáo kết quả học tập của HS một cách tin cậy

1.3 Đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hướng năng lực

1.3.1 Mục đích

Đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh (HS) nghĩa là quá trình kiểm tra đánh giá phải cung cấp những thông tin phản hồi giúp HS biết mình tiến bộ đến đâu, những mảng kiến thức/kĩ năng nào có sự tiến bộ, mảng kiến thức/kĩ năng nào còn yếu để điều chỉnh quá trình dạy và học Đánh giá cần đảm bảo sao cho HS không có cảm giác sợ hãi, không bị thương tổn để thúc dẩy HS nỗ lực, đồng thời đánh giá phải diễn ra trong suốt quá trình dạy học, giúp HS so sánh phát hiện mình thay đổi thế nào trên con đường đạt mục tiêu học tập của cá nhân đã đặt ra

1.3.2 Nội dung đánh giá

Những kiến thức, kĩ năng, thái độ ở nhiều môn học, nhiều hoạt động giáo dục và những trải nghiệm của bản thân học sinh trong cuộc sống xã hội nhất là tập trung vào năng lực thực hiện của học sinh

1.3.3 Tình huống và thời điểm đánh giá

Trong đánh giá, các tình huống đưa ra cho học sinh phải có một số đặc tính: Một sản phẩm chờ đợi, một vấn đề xác định không rõ ràng, những dữ liệu không đầy đủ hoặc phiến diện, có tính thực tế, có tính phức tạp và có khả năng chỉ rõ các nguồn cần huy động và cuối cùng là tính tự chủ của học sinh

Đánh giá ở mọi thời điểm của quá trình học tập, đặc biệt chú trọng đến đánh giá trong quá trình

1.3.4 Đánh giá năng lực thực hiện

Từ khái niệm năng lực, cần thiết phải có phương pháp thu thập, giải thích và suy diễn Đối tượng chủ yếu của phương pháp đánh giá phải là khả năng huy động các nguồn (kiến thức, kĩ năng, thái độ, chiến lược) của cá nhân để giải quyết một tình huống-vấn đề hay một gia đình tình huống-vấn đề

1.3.5 Các nguyên tắc đánh giá theo định hướng phát triển năng lực

họ đang gặp trong việc phát triển các năng lực theo yêu cầu của chương trình học hay của môn học Tuy nhiên, chúng ta cũng không xem nhẹ hai loại hình đánh giá quan trong khác đó là đánh giá với tư cách học và đánh giá học

b) Đánh giá phải mang tính thực tiễn

Nguyên tắc thứ hai liên quan tới tính đích thực của các nhiệm vụ đánh giá Chắc chắn đây là bình diện quan trọng nhất nó tạo thuận lợi cho việc thay đổi thực hành đánh giá và thực hành sư phạm trong bối cảnh đánh giá theo định hướng PTNL Vì vậy, đánh giá theo định hướng PTNL đòi hỏi các nhiệm vụ đánh giá phải có mối liên hệ chặt chẽ nhất có thể với các hành động mà học sinh phải thực hiện trong xã hội và trong cuộc sống hàng ngày và gần nhất có thể với cuộc sống nghề nghiệp và cuộc sống hàng ngày sau này để các nhiệm vụ đánh giá này có ý nghĩa Do đó, các nhiệm vụ đánh giá phải

tôn trọng hai nguyên tắc thực và có ý nghĩa Các nguyên tắc này do Wiggins (1989) đưa ra và được Scallon (2004) khẳng định lại

c) Đánh giá phải công bằng

Nguyên tắc thứ ba là nguyên tắc công bằng Nguyên tắc này tập hợp hai nguyên tắc minh bạch (transparence) và tương đương (esquivalence) của đánh giá Trong đánh giá theo định hướng năng lực, kết quả học tập tùy thuộc vào kết quả đánh giá bởi người học cũng như bởi người dạy và những người khác có liên quan trong thế giới giáo dục Chính vì vậy, kết quả học tập của học sinh phải được so sánh lớp học này với lớp học khác, giữa giáo viên này với giáo viên khác và giữa trường này với trường khác d) Tích hợp đánh giá với quá trình dạy học

Nguyên tắc thứ tư cũng đã được Roegiers (2002) đề cập Đó là các hành động tích hợp theo các nguyên lý khác nhau Trước hết, đó là dạy trong mục đích làm cho các nhiệm vụ đánh giá thành công Tiếp theo, cần phải làm cho các cách thức đánh giá tích hợp với nhau, các cách thức này với các cách thức khác Cuối cùng, tích hợp đánh giá với học được thực hiện ở cấp độ chương trình học

1.4 Mục tiêu, nội dung môn học Thế giới xung quanh lớp 4, lớp 5 của nước Cộng

hòa Dân chủ nhân dân Lào

+ Con người và môi trường;

+ Mối quan hệ giữa môi trường và sinh vật;

+ Sự thay đổi của môi trường và xã hội;

+ Văn hóa và cộng đồng của con người;

+ Sự đa dạng của xã hội và sự gắn bó giữa các thành viên trong xã hội;

+ Cơ thể người và các biện pháp chăm sóc sức khỏe

b) Về kỹ năng:

HS có kĩ năng:

+ Đặt câu hỏi về các sự vật, hiện tượng và nguyên nhân của nó

+ Đặt kế hoạch và thực hiện tìm kiếm hoặc tìm tòi (hiểu) đến các chủ đề và vấn

đề nghiên cứu: Thu nhận thông tin có lí do vừa biết giá trị của nó hoặc quản lí các biến liên quan

+ Quan sát, đánh giá (nhận xét và đánh giá), phân tích và tiến hành công việc + Nghiên cứu (học hỏi) từ cán bộ địa phương và áp dụng các tài liệu văn bản để tìm kiếm thông tin

+ Cùng làm việc và trao đổi ý tưởng

+ Vận dụng, phát triển và áp dụng kiến thức vào cuộc sống

+ Dự đoán và giải thích từ những điều phát hiện

+ Khám phá, đưa ý kiến (lí tưởng) có lí trên cơ sở điều chứng minh có thể tin cậy + Giải quyết các vấn đề

+ Chọn phương thức cuộc sống sinh hoạt để đảm bảo sức khỏe

c) Về thái độ và hành vi:

+ Có hứng thú, tò mò về thiên nhiên và thế giới khoa học;

+ Có phương pháp khoa học để phát hiện và sáng tạo trong việc giải quyết các vấn đề

+ Tôn trọng ý kiến và có thể làm việc cùng người khác

+ Tôn trọng sự khác biệt về văn hóa trong và người nước;

+ Tự hào về bản thân, văn hóa, tổ quốc của mình

+ Bảo tồn thiên nhiên của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

+ Có tinh thần chịu trách nhiệm (có trách nhiệm) và chăm sóc bản thân, người xung quanh và môi trường

+ Mở rộng tư tưởng mới, có sự thông thạo trí tuệ và nghiêm túc

1.4.1.2 Mục tiêu cụ thể

a) Lớp 4

* Chủ đề Con người và sức khỏe:

+ Miêu tả chức năng của tim, phổi và mối quan hệ của chúng

+ Nêu các bệnh hay gây ra với tim, phổi, hệ hô hấp, sự lưu thông của máu và đề xuất phương pháp phòng tránh các bệnh đó

+ Đề xuất biện pháp phòng tránh bị sốt và bệnh thương hàn

+ Giải thích tác hại của thuốc lá và ma túy; tác hại của thuốc lá và ma túy đến tim

và phổi, đến sức khỏe nói chung và đề xuất phương thức tránh;

* Chủ đề Thực vật:

+ Tìm tòi, thí nghiệm về sự trao đổi chất của thực vật như:

- Nêu được thế nào là diệp lục, nêu được vai trò của chất diệp lục với thực vật;

- Thí nghiệm để quan sát về vai trò của ánh sáng đối với thực vật;

- Thí nghiệm về nhu cầu nước và không khí đối với đời sống thực vật

- Miêu tả thức ăn của thực vật và giá trị của thực vật trong cuộc sống

+ Thực hành trồng cây

* Chủ đề Động vật:

+ Tìm hiểu chuỗi thức ăn trong tự nhiên;

+ Tạo mắc xích và dây chuyền thức ăn đối với sinh vật trong địa phương và báo cáo điều tìm thấy về mối quan hệ giữa thực vật và động vật trong bản địa của chúng + Miêu tả về sự thay đổi màu sắc cơ thể của động vật theo môi trường sống + Báo cáo kết quả thử nghiệm về việc thay đổi màu sắc của đồng vật

* Chủ đề Mối quan hệ giữa sinh vật và môi trường

- Nêu được vai trò của môi trường đối với đời sống của sinh vật;

- Nêu được các vấn đề gây suy thoái môi trường;

- Đề xuất các biện pháp bảo vệ môi trường;

- Tổng hợp thông tin về vấn đề bảo vệ rừng và con vật rừng sắp biến mất

- Xác định các chuỗi thức ăn trong tự nhiên

* Chủ đề: Lịch sử và Địa lí Lào

- Nêu khái niệm về dân cư và dân cư học; giải thích nguyên nhân của sự thay đổi

về dân cư trong gia đình, lớp học, trường học và bản làng

- Phân biệt sự khác nhau giữa lược đồ và bản đồ

- Nêu tên các dân tộc ở Lào, miêu tả trang phục truyền thống, phong tục tập quán của mỗi dân tộc

- Đọc về lịch sử của các nhà lãnh đạo của nước Lào thời xưa, những người hi sinh

vì nước và ghi nhớ công lao của họ;

- Kể lại các sự kiện lịch sử trong thời các vua Chau Phả ngừm, Sảm Sen thai, Say

ya set tha thi lát, Sou li ya vong sa, Vua chau A nụ vông

- Nêu ý nghĩa của việc thành lập đất nước Cộng hào Dân chủ Nhân Dân Lào

- Miêu tả vai trò của chính quyền trong các thời kì lịch sử của Lào

* Chủ đề “Vật chất và lợi ích của chúng”

- Nêu các tính chất của không khí; đo nhiệt độ của không khí bằng nhiệt kế

- Giải thích nguyên nhân và nguy cơ của ô nhiễm không khí;

- Tìm hiểu về đất và miêu tả tính chất của chúng

- Tìm hiểu về đá; miêu tả các tính chất; các cách sử dụng đá theo các tính chất của chúng

- Tìm hiểu nguyên nhân của sự thay đổi trong môi trường và thực tiễn sử dụng tài nguyên

- Sử dụng bóng và mặt trời, ngôi sao và kim chỉ nam để xác định phương hướng;

* Chủ đề “Năng lượng và hóa chất”

- Thí nghiệm tìm tòi về tính chất của ánh sáng như:

+ Thao diễn hành trình đường thẳng của ánh sáng;

+ Sự phản xạ, khúc xạ ánh sáng, vận tốc của ánh sáng;

+ Đề xuất phương pháp sử dụng các thiết bị điện (ánh sáng) một cách đúng đắn

và tiết kiệm

- Thí nghiệm tìm tòi về các tính chất của nhiệt:

+ Sự thay đổi trạng thái và kích thước của vật chất;

+ Sự truyền nhiệt (sự dẫn, sự dắt, sự phóng xạ tỏa nhiệt); Vật chất dẫn nhiệt; + Đề xuất phương pháp đúng đắn trong sử dụng nhiệt

- Thí nghiệm tìm tòi về các tính chất của âm thanh:

+ Đồ vật và vật chất khác nhau gây ra thành sóng âm khác nhau;

+ Miêu tả sự khác nhau của âm;

+ Sự tác động đến con người của tiếng ồn

b) Lớp 5

* Chủ đề Con người và sức khỏe

- Tên gọi bộ phận cơ thể (cảm giác) và miêu tả cấu trúc của 5 bộ phận cơ thể đó;

- Vẽ các bộ phận đó và giải thích cách vận động của chúng;

- Báo cáo từ các hoạt động để quan sát trách nhiệm của bộ phận cơ thể (cảm giác);

- Miêu tả bản chất của não trong sự cảm xúc (giác);

- Viết tên bệnh tật hay gây ra với bộ phận cảm giác và đề xuất phương pháp (thức) tránh ra và điều trị như: Vêm mắt, mắt mù, tai điếc, bệnh về da;

- Miêu tả cấu trúc và trách nhiệm của hệ thống: Tan, bài tiết, hệ thần kinh;

- Liệt kê tên các bệnh hay hiện (gây ra) với các hệ thống và đề xuất phương thức tránh khỏi và điều trị các loại bệnh đó;

- Giải thích tác hại của rượu và những chất độc hại đến hệ thần kinh, đến hệ tiêu hóa và đến sức khỏe nói chung, đề xuất phương thức tránh khỏi từ việc sử dụng các chất nguy hiểm đến sức khỏe;

- Cho khái niệm về bệnh AIDS và chúng có hại gì đến sức khỏe như:

- Miêu tả ảnh hưởng (tác động) của bệnh AIDS cho cộng đồng và lối sống (cách sinh hoạt;

- Có đề xuất để phòng chống lây truyền cộng đồng trong lĩnh vực của mình

* Chủ đề Thực vật

- Nêu tên thực vật có hoa và thực vật không có hoa;

- Phân loại thực vật không có hoa thành thực vật có mạch và thực vật không

có mạch

- Phân biệt hoa cái và hoa đực;

- Giải thích quá trình lai giống của thực vật;

- Miêu tả phương thức mở rộng hạt giống;

- Miêu tả biện pháp để cải thiện hạt giống bằng phương pháp khoa học;

* Chủ đề động vật

- Phân loại động vật có xương sống và không có xương sống; phân loại 5 loại động vật có xương sống và miêu tả đặc thù của động vật từng loại;

- Giải thích phương thức tạo giống của động vật;

- Ưu điểm của lai giống để cải thiện giống con vật

- Phương thức lai giống và kết quả nhận được

- So sánh kết quả của lai giống nhân tạo và lai giống theo tự nhiên;

- Miêu tả phương pháp tốt để chọn giống (giống con vật) đối với lai giống

* Mối quan hệ giữa sinh vật và môi trường

- Miêu tả sự truyền năng lượng giữa sinh vật trong chuỗi thức ăn

- Tìm kiếm ảnh hưởng (tác động) đến mối quan hệ nếu sự cân bằng giữa sinh vật

thay đổi như:

- Việc thích nghi của động vật;

- Đề xuất phương pháp điều trị sự cân bằng trong sinh vật

- Trình bày những đặc điểm quan trọng của ngành nông nghiệp, công nghiệp, thủ công nghiệp của Lào và tầm quan trọng của các ngành đó với nền kinh tế

- Nêu tầm quan trọng của giao thông vận tải; thương mại và dịch vụ với sự thành công của công nghiệp; vai trò của nguyên liệu với sự sống

- Tìm hiểu về vị trí địa lí, dân cư, kinh tế của đất nước Lào; nêu được khái quát

về thủ đô, hệ thống chính trị của quốc gia; vấn đề hợp tác phát triển kinh tế với các nước láng giềng và khu vực

- Tìm hiểu lịch sử Lào từ 1945 đến năm 1975

* Chủ đề “Vật chất và bâu trời

- Làm thí nghiệm và chỉ ra cho thấy rằng mặt trời có tác động với thế giới và giải thích (trình bày) điều đó

- Tạo mô phỏng và báo tên không gian theo thứ tự và cho thông tin về kích cỡ

- Tổng hợp thông tin về công nghệ mới nhất và thảo luận về sự tiến bộ của công nghệ thông tin cả mặt ưu điểm và nhược điểm

* Chủ đề “Năng lượng và hóa chất”

- Làm thí nghiệm và phân biệt được sự khác nhau giữa dòng điện một chiều và dòng điện xoay chiều; nêu ví dụ dòng điện không xoay chiều

- Nối mạch điện một cách đơn giản bằng dây điện và pin;

- Tìm kiếm tính chất của mạch kín và mạch không kín, mạch nối tiếp và song song và vẽ sơ đồ

- Tìm hiểu cấu trúc của máy phát điện, xe đạp và giải thích tác dụng của chúng

- Nêu được ích lợi của điện và xác định được các nguy hiểm có thể gặp phải khi

sử dụng điện;

- Phân loại các chất hóa học mà chúng ta sử dụng trong sinh hoạt;

- Hướng dẫn cách dùng chất hóa học trong sinh hoạt hàng ngày;

- Đọc và phân tích lời hướng dẫn của sản phẩm

- Phân tích ưu điểm và nhược điểm của việc sử dụng chất hóa học

- Miêu tả về sự nguy hiểm của những vũ khí chiến tranh (bom) chưa phát nổ, vẫn còn tồn tại ở một số vùng đất và cách bảo vệ an toàn

* Nước CHDCND Lào: Việc tổ chức xã hội

- Nêu tên và địa điểm của di tích lịch sử và cổ vật của quốc gia Lào;

- Nêu sự khác nhau giữa cổ vật và di tích lịch sử

- Miêu tả các đồ cổ và di tích đó, cách giữ gìn cổ vật;

- So sánh nghệ thuật, văn hóa, di tích lịch sử và cổ vật của Lào với các nước Asean

- Giải thích quan điểm của luật dân sự và trình bày tác động của chúng đến cuộc sống sinh hoạt của chúng ta

1.4.2 Nội dung

1.4.2.1 Lớp 4

* Chủ đề Con người và sức khỏe:

Chủ đề này đề cập về cơ quan hô hấp, cấu tạo của tim, sự lưu thông máu; một số bệnh truyền nhiễm (bệnh sốt xuất huyết, bệnh sốt rét); chất kích thích tác hại đến sức khỏe (ma túy)

* Chủ đề mối quan hệ giữa sinh vật với môi trường:

Chủ này đề cập về chuỗi thức ăn trong tự nhiên; môi trường; việc bảo tồn rừng

* Chủ đề Lịch sử và Địa lí Lào

Chủ đề Lịch sử và Địa lí đề cập tới các nội dung: Các làm việc với sơ đồ, bản đồ;

xác định vị trí địa lí của Lào trên bản đồ thế giới; tìm hiểu về dân cư, dân số, văn hóa của nước CHDCND Lào; tìm hiểu về con người nguyên thủy; tìm hiểu lịch sử nước Lào từ thời nguyên thủy và qua các đời vua Lào

* Chủ đề Vật chất

Nội dung của chủ đề: tìm hiểu về tính chất, nhiệt độ, sự di chuyển của không khí, không khí bị ô nhiễm; giải phễu đất; đá và các loại đá; phương hướng trong không gian

* Chủ đề Năng lượng và hóa chất

Chủ đề trình bày về chuyển động của ánh sáng, quy luật phản xạ và khúc xạ ánh sáng; sự truyền nhiệt, nhiệt với sự thay đổi vật liệu; âm thanh và sự truyền âm

1.4.2.2 Lớp 5

* Chủ đề Con người và sức khỏe:

Chủ đề giới thiệu về cấu tạo và chức năng của các cơ quan cảm giác của con người; cấu tạo của một số cơ quan trong cơ thể người (cơ quan tiêu hóa, cơ quan bài tiết, cơ quan thần kinh) và một số bệnh thường gặp liên quan đến các cơ quan đó; sự sinh sản và phát triển của cơ thể người; bệnh truyền nhiễm AIDS

* Chủ đề Thực vật:

Nội dung chủ đề tìm hiểu về thực vật có hoa và thực vật không có hoa; cấu tạo của hoa; sự sinh sản của thực vật (sinh sản vô tính, sinh sản hữu tính); một số bệnh thường gặp ở thực vật

* Chủ đề Động vật:

Chủ đề xoay quanh nội dung về động vật có xương sống và động vật không có xương sống; sự sinh sản của động vật; tìm hiểu về thú; các bệnh thường gặp đối với động vật đẻ con và nuôi con bằng sữa, bệnh thường gặp với động vật lông vũ

* Chủ đề mối quan hệ giữa sinh vật với môi trường:

Nội dung của chủ đề trình bày mối quan hệ giữa thế giới hữu sinh và thế giới vô sinh; mối quan hệ giữa các sinh vật sống và sự biến đổi của sự sống phụ thuộc vào môi trường

* Chủ đề Lịch sử và Địa lí Lào:

Chủ đề này trình bày chi tiết, cụ thể hơn về đặc điểm tự nhiên của đất nước Lào (vị trí địa lí; khí hậu; sông ngòi; rừng và khoáng sản); về dân cư; về kinh tế của nước CHDCND Lào (nông nghiệp; công nghiệp - thủ công nghiệp; buôn bán và dịch vụ;

giao thông và truyền thông); về lịch sử của nước Lào từ thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp cho đến ngày dành độc lập - công bố thành lập nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào; về luật dân sự và hình sự; quyền và trách nhiệm của công dân Lào; hệ thống quản lí Nhà nước của Lào hiện nay; giới thiệu đôi nét về các nước khu vực Đông Nam

Á

* Chủ đề Trái Đất và bầu trời

Nội dung đề cập về đặc điểm của Trái Đất; về sự vận động của Trái Đất (vận động tự quay quanh trục với hệ quả là hiện tượng ngày đêm, giờ của các quốc gia trên thế giới; vận động quanh Mặt Trời; vận động của Mặt Trăng quanh Trái Đất;

hệ Mặt Trời

* Chủ đề Năng lượng và hóa chất

Học sinh được tìm hiểu về hóa chất; cách sử dụng hóa chất trong cuộc sống; chất nổ; ô nhiễm từ rác thải; tìm hiểu về năng lượng điện, mạch điện, các bộ phận của mạch điện; cách sử dụng năng lượng điện trong cuộc sống và vấn đề an toàn khi sử dụng năng lượng điện

1.5 Thực trạng đánh giá môn Thế giới xung quanh các lớp cuối cấp tại nước CHDCND Lào

1.5.1 Khái quát quá trình khảo sát

1.5.1.1 Mục đích khảo sát

Khảo sát nhằm thu thập số liệu để đánh giá thực trạng đánh giá KQHT môn Thế giới xung quanh và thực trạng đánh giá KQHT môn Thế giới xung quanh theo định hướng phát triển năng lực một cách khách quan, cụ thể Qua đó để tạo cơ sở thực tiễn cho việc đề xuất quy trình xây dựng bài tập đánh giá KQHT Thế giới xung quanh theo định hướng phát triển năng lực

1.5.1.2 Nội dung khảo sát

Nội dung khảo sát được tập trung vào những vấn đề sau:

- Thực trạng đánh giá KQHT môn Thế giới xung quanh của GV tiểu học tại một

số trường tiểu học ở thủ đô Vieengchan - Lào

- Thực trạng nhận thức về đánh giá KQHT môn Thế giới xung quanh của GV tiểu học tại một số trường tiểu học ở thủ đô Viêngchăn - Lào theo định hướng phát triển năng lực

- Thực trạng thực hiện đánh giá KQHT môn Thế giới xung quanh của GV tiểu học tại một số trường tiểu học ở thủ đô Viêngchăn - Lào theo định hướng phát triển năng lực

- Thực trạng việc xây dựng bài tập đánh giá kết quả học tập của GV trong dạy học môn Thế giới xung quanh

1.5.1.3 Đối tượng và địa bàn khảo sát

Khảo sát 50 cán bộ quản lí và giáo viên tại các trường tiểu học:

1) Trường Tiểu học Seng SaVang, huyện XaySetTha, thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào

2) Trường Tiểu học Khamhoung, huyện Xaythani, thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào

3) Trường Tiểu học Dongkhamxang, huyện Hatxayphong, thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào

Bảng 1.1 Nhận thức của GV về tầm quan trọng của việc đánh giá KQHT ở tiểu học

b) Nhận thức của GV về mục đích của đánh giá KQHT

Để đánh giá nhận thức của GV về mục đích của đánh giá KQHT (câu hỏi 2, PHỤ LỤC 1) Trong câu hỏi này yêu cầu GV xác định 5 mức độ: 1 - Không quan trọng; 2 -

Ít quan trọng; 3 - Bình thường; 4- Quan trọng; 5 - Rất quan trọng

Kết quả thu được như sau:

Cung cấp thông tin phản

hồi để điều chỉnh việc học

tập của HS

Cung cấp thông tin phản

hồi để điều chỉnh việc dạy

nay

c) Thực trạng nhận thức về mối quan hệ giữa đánh giá KQHT với quá trình dạy học

Bảng 1.3 Nhận thức của GV về mối quan hệ giữa đánh giá KQHT với quá trình dạy học

Là một bộ phận của QTDH và gắn kết với các

hoạt động khác của quá trình DH

Qua khảo sát ta nhận thấy phần lớn GV nhận thức được đánh giá KQHT là một bộ phận của QTDH và có mối quan hệ với các thành tố khác của quá trình DH và được thực hiện đồng thời với quá trình DH

1.5.2.2 Thực trạng nhận thức về đánh giá KQHT môn Thế giới xung quanh lớp 4, lớp

5 của giáo viên tiểu học (nước CHDCND Lào) theo định hướng phát triển năng lực

a) Nhận thức của giáo viên về khái niệm đánh giá KQHT theo định hướng phát triển năng lực

Để thực hiện được đúng đánh giá KQHT của HS theo định hướng phát triển năng lực trước tiên GV phải nhận thức đúng về khái niệm Qua khảo sát ta có thông tin sau:

Bảng 1.4 Nhận thức của GV về khái niệm đánh giá KQHT theo định hướng phát

triển năng lực

Khái niệm đánh giá KQHT theo định hướng

phát triển NL

Số lượng

Tỷ lệ (%) Thứ bậc

Đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát

triển năng lực là việc đánh giá kết quả học tập của

HS trong suốt quá trình dạy học, để giúp HS biết

mình tiến bộ đến đâu và còn có kĩ năng nào của

mình còn yếu để kịp điều chỉnh

Đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát

triển năng lực là một cách đánh giá để điều chỉnh 5 10% 3

quá trình dạy học của giáo viên và cũng là cách

kiểm tra kiến thức, kĩ năng HS sau qua quá trình

học tập

Đánh giá KQHT theo định hướng phát triển năng

lực là quá trình tập hợp và phân tích thông tin

nhằm đưa ra những phản hồi, nhận định về việc

nhận thức, tìm tòi, vận dụng các kiến thức kĩ năng

đã học để giải quyết các vấn đề trong bối cảnh

thực tế hoặc giả định nhằm đáp ứng mục tiêu về

năng lực đặt ra

Đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát

triển năng lực là một cách đánh giá là một cách

đánh giá của GV tự đánh giá kết quả giảng dạy

của mình đã đạt được mục tiêu hay chưa và cần

phải bổ sung, chỉnh sửa những điểm nào

Từ kết quả trên cho thấy: Có 62% GV nhận thức đúng về khái niệm đánh giá KQHT theo định hướng phát triển NL “là quá trình tập hợp và phân tích thông tin nhằm đưa ra những phản hồi, nhận định về việc nhận thức, tìm tòi, vận dụng các kiến thức kĩ năng đã học để giải quyết các vấn đề trong bối cảnh thực tế hoặc giả định nhằm đáp ứng mục tiêu về năng lực đặt ra” Còn lại là các nhận thức đúng nhưng chưa đầy đủ khái niệm của GV Do vậy, cần thiết phải giúp GV nhận thức đúng và đầy đủ đánh giá KQHT theo định hướng NL là gì

b) Thực trạng nhận thức vai trò của đánh giá KQHT môn Thế giới xung quanh theo định hướng PTNL

Việc nhận thức của GV về vai trò của đánh giá KQHT môn TGXQ theo định hướng

NL rất cao Có 20% ý kiến của GV đánh giá mức độ “cần thiết” và 76% ý kiến đánh giá vai trò ở mức độ “rất cần thiết”, chỉ có 4% ý kiến đánh giá ở mức độ “bình thường”

Bảng 1.5 Nhận thức của GV về tầm quan trọng của đánh giá KQHT theo định hướng

phát triển năng lực