CHỦ ĐỀ 1 LỊCH SỬ HÀ NỘI TỪ THẾ KỈ XI ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XVI Môn học/Hoạt động giáo dục Chương trình GD của địa phương Thời gian thực hiện (4 tiết) I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Kể tên được các giai đoạn lịch sử[.]
Trang 1CHỦ ĐỀ 1:
LỊCH SỬ HÀ NỘI TỪ THẾ KỈ XI ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XVI
Môn học/Hoạt động giáo dục: Chương trình GD của địa phương
Thời gian thực hiện: (4 tiết)
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Kể tên được các giai đoạn lịch sử của Hà Nội từ thế kỉ XI đến đầu thế kỉ XVI
- Trình bày được những nét chính về tình hình chính trị, kinh tế, văn hoá của
Hà Nội từ thế kỉ XI đến đầu thế kỉ XVI
- Giới thiệu, tuyên truyền về lịch sử thành phố Hà Nội với người thân và bạn bè
2 Về năng lực
Bài học góp phần hình thành năng lực:
Năng lực chung: (tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và
sáng tạo) thông qua việc HS độc lập khai thác thông tin, làm việc với tư liệu học tập và thảo luận nhóm để giải quyết các nhiệm vụ học tập, các tình huống có vấn
đề đặt ra trong bài học
Năng lực chuyên biệt: Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: để giới thiệu,
tuyên truyền về lịch sử thành phố Hà Nội với người thân và bạn bè
3 Về phẩm chất
- Bài học góp phần hình thành cho học sinh các phẩm chất như: chăm chỉ, trung thực và trách nhiệm khi thực hiện các nhiệm vụ học tập
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Đối với giáo viên
- SGK, SGV GDĐP Hà Nội 7
- Máy tính, máy chiếu
- Tranh ảnh, tư liệu về lịch sử Hà Nội từ thế kỉ XI đến đầu thế kỉ XVI
2 Đối với học sinh
- SGK GDĐP Hà Nội 7
- Đọc trước bài học trong SGK
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a Mục tiêu: Kích thích nhu cầu tìm hiểu về kiến thức mới.
b Nội dung: Tình huống và phần câu hỏi ở phần mở đầu trong SGK
c Sản phẩm học tập: câu trả lời của HS
d Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
Trang 2- GV đặt câu hỏi: Quan sát các công trình kiến trúc dưới đây và trình bày hiểu biết của em thông qua về lịch sử Hà Nội các công trình kiến trúc này?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thực hiện yêu cầu
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết)
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện 1-2 HS trả lời
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: Đánh giá, kết luận
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức
- GV dẫn dắt HS vào bài học
2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1: Tìm hiểu Kinh đô Thăng Long từ thế kỉ XI đến đầu thế kỉ XV
a Mục tiêu: Trình bày được những nét chính về tình hình chính trị, kinh tế, văn
hoá của Hà Nội từ thế kỉ XI đến đầu thế kỉ XV
b Nội dung: HS thảo luận nhóm.
c Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
d Tổ chức hoạt động :
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi và vẽ timline về
tình hình chính trị kinh đô Thăng Long từ thế kỉ XI
đến đầu thế kỉ XV
- GV trình chiếu hình ảnh:
1 Kinh đô Thăng Long
từ thế kỉ XI đến đầu thế
kỉ XV
a Tình hình chính trị
- Năm 1010, Lý Thái Tổ quyết định dời đô từ Hoa
Lư (Ninh Bình) về thành Đại La (Hà Nội) và đổi tên
là Thăng Long
- Năm 1400, Thăng Long
Trang 3Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thực hiện nhiệm vụ
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS các nhóm trình bày kết quả thảo
luận
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung
Bước 4 : Đánh giá, kết luận
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra kết
luận
- GV chuyển sang nội dung mới
đổi thành Đông Đô
- Năm 1407, nhà Minh đổi thành Đông Quan
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm và hoàn thành
bảng dưới đây :
Tình hình kinh tế
Nông nghiệp
Thủ công nghiệp
Thương nghiệp
Nhận xét
- GV đặt câu hỏi : Giới thiệu làng nghề của Thăng
Long thời kì này mà em biết
- GV trình chiếu hình ảnh:
Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thực hiện nhiệm vụ
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS các nhóm trình bày kết quả thảo
luận
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung
Bước 4 : Đánh giá, kết luận
b Tình hình kinh tế
- Nông nghiệp : Phía Tây
có nhiều làng nghề nông nghiệp như làng hoa Ngọc
Hà, làng thuốc Đại Yên,…
- Thủ công nghiệp : Nhiều làng nghề thủ công nghiệp truyền thống của Thăng Long được hình thành và phát triển
- Thương nghiệp : Hoạt động buôn bán tại các chợ bến, phố phường diễn ra tấp nập
Trang 4- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra kết
luận
- GV chuyển sang nội dung mới
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV chia lớp thành 4 nhóm thảo luận với nội dung :
+ Nhóm 1, 2 : Tìm hiểu về giáo dục
+ Nhóm 3, 4 : Tìm hiểu về kiến trúc
- GV tổ chức cho HS theo dõi video về Văn Miếu –
Quốc Tử Giám và trả lời câu hỏi : Hãy kể tên những
hạng mục trong Văn Miếu – Quốc Tử Giám
Link : https://www.youtube.com/watch?v=
NNpgdo7ENUE
- GV trình chiếu hình ảnh:
Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thực hiện nhiệm vụ
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS các nhóm trình bày kết quả thảo
luận
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung
Bước 4 : Đánh giá, kết luận
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra kết
luận
- GV chuyển sang nội dung mới
c Tình hình văn hóa
- Giáo dục : + Năm 1070, nhà Lý lập văn Miếu
+ Năm 1076, Quốc Tử Giám được thành lập + Nhà Trần lập thêm Quốc học viện + Các kì thi Nho học dần dần được tổ chức thường xuyên và quy củ hơn để chọn người tài giỏi
ra làm quan
- Kiến trúc : + Năm 1010 đắp Hoàng Thành Thăng Long
+ 1243, nhà Trần cho đắp lại và đổi tên là Long Phượng thành
+ Các cung điện được xây dựng và tu sửa
+ Ngoài Hoàng thành Thăng Long, nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng ở Thăng Long được xây dựng như: chùa Một Cột, tháp Báo Thiên, chuông Quy Điền
Hoạt động 2: Tìm hiểu Kinh đô Đông Kinh từ đầu thế kỉ XV đến đầu thế kỉ
XVI
a Mục tiêu: Trình bày được những nét chính về tình hình chính trị, kinh tế, văn
hoá của Hà Nội từ thế kỉ XV đến đầu thế kỉ XVI
b Nội dung: HS thảo luận nhóm.
c Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
d Tổ chức hoạt động :
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập 2 Kinh đô Đông Kinh từ
Trang 5- GV chia lớp thành 6 nhóm thảo luận theo kĩ thuật
mảnh ghép, thực hiện nhiệm vụ sau:
Vòng 1: nhóm chuyên gia
+ Nhóm 1, 2: Tìm hiểu tình hình chính trị kinh đô
Đông Kinh từ thế kỉ XV – XVI
+ Nhóm 3, 4: Tìm hiểu tình hình kinh đô Đông
Kinh từ thế kỉ XV – XVI
+ Nhóm 5, 6: Tìm hiểu tình hình văn hóa kinh đô
Đông Kinh từ thế kỉ XV – XVI
Vòng 2: Nhóm mảnh ghép: Từ các nhóm chuyên
gia, GV yêu cầu HS đổi vị trí, hình thành 6 nhóm
mới là nhóm mảnh ghép, bằng cách: trong nhóm
chuyên gia, các thành viên tự đếm số thứ tự, những
HS có cùng số thứ tự sẽ về chung một nhóm mới
Lần lượt các thành viên trong nhóm mới chia sẻ nội
dung phiếu học tập đã tìm hiểu trong nhóm chuyên
gia cho các bạn trong nhóm Các thành viên trong
nhóm mới thảo luận, phản biện và giải quyết nhiệm
vụ mới và thống nhất sản phẩm cuối cùng: Trình
bày những nét chính về tình hình chính trị, kinh tế,
văn hoá ở Kinh thành Đông Kinh thời Lê sơ.
- GV tổ chức cho HS theo dõi video về làng làm
giấy dó Yên Thái (Tây Hồ) :
Link video : https://www.youtube.com/watch
?v=-ZZXtTQ4Su4
- GV trình chiếu hình ảnh:
Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thực hiện nhiệm vụ
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS các nhóm trình bày kết quả
thảo luận
đầu thế kỉ XV đến đầu thế
kỉ XVI
a Tình hình chính trị
- Năm 1428, khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi, Lê Lợi lên ngôi hoàng đế, đóng đô ở Thăng Long
- Năm 1430, Đông Đô được đổi tên là Đông Kinh
- Năm 1469, phủ Trung Đô được đổi tên thành phủ Phụng Thiên
b Tình hình kinh tế
- Nông nghiệp : khuyến khích lập đồn điền, khai phá ruộng đất
- Thủ công nghiệp:
+ Triều đình cho lập Cục Bách tác
+ Đông Kinh có nhiều phường thủ công nổi tiếng
- Thương nghiệp: hoạt động buôn bán ở Đông Kinh có nhiều bước phát triển với hệ thống phố phường, chợ bến nhộn nhịp
c Tình hình văn hóa
- Giáo dục:
+ Năm 1442, khoa thi Hội đầu tiên được nhà Lê sơ tổ chức ở Kinh thành
+ Từ năm 1484, vua Lê Thánh Tông cho lập bia Tiến
sĩ ở văn Miếu – Quốc Tử Giám để tôn vinh những người đỗ đạt trong các kì thi Hội
- Kiến trúc: Hoàng thành Đông Kinh thời Lê sơ tiếp
Trang 6- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ
sung
Bước 4 : Đánh giá, kết luận
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra
kết luận
- GV chuyển sang nội dung mới
tục được xây dựng và mở rộng hơn so với Hoàng thành Thăng Long thời Lý – Trần Nhà Lê sơ xây dựng và bố trí lại nhiều cung điện, lầu gác trong Cấm thành
3 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a Mục tiêu: HS sử dụng kiến thức, kĩ năng đã học trong bài để giải quyết các
vấn đề tình huống, bài tập nhằm khắc sâu kiến thức bài học
b Nội dung: Bài tập trong phần Luyện tập SGK
c Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS
d Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV nêu nhiệm vụ:
1 Vẽ sơ đồ tư duy tóm tắt những nét chính về tình hình chính trị, kinh tế, văn hoá của Hà Nội từ thế kỉ XI đến đầu thế kỉ XVI
2 Em có nhận xét gì về tình hình chính trị, kinh tế, văn hoá của Kinh thành Đông Kinh thời Lê sơ so với Kinh thành Thăng Long thời Lý – Trần?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS sử dụng SGK, kiến thức đã học, kiến thức thực tế để trả lời câu hỏi
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung
Bước 4 : Đánh giá, kết luận
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức
- GV mở rộng kiến thức
4 HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a Mục tiêu: Học sinh vận dụng vào bài học để giải quyết vấn đề thực tiễn cuộc
sống, phát huy tính tư duy và khả năng sáng tạo
b Nội dung: Bài tập trong phần Vận dụng SGK
c Sản phẩm học tập: Đáp án bài tập phần Vận dụng SGK
d Tổ chức thực hiện :
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV nêu yêu cầu:
1 Sưu tầm thông tin, tranh ảnh về các nhân vật lịch sử tiêu biểu của Hà Nội
từ thế kỉ XI đến đầu thế kỉ XVI theo các gợi ý:
Trang 72 Đóng vai hướng dẫn viên du lịch để giới thiệu về các di tích lịch sử - văn hoá của Hà Nội (ví dụ: văn Miếu - Quốc Tử Giám, di tích Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long, )
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- HS báo cáo sản phẩm vào tiết sau
Bước 4 : Đánh giá, kết luận
- GV tổng kết tiết học
