Ngày soạn 08/09/2023 Tiết 2 Chủ đề 1 BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN HÒ SÔNG MÃ I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Đặc sắc của điệu hò sông Mã 2 Năng lực a Năng lực đặc thù Năng lực nhận thức và tư duy Khai th[.]
Trang 1Ngày soạn: 08/09/2023
Tiết 2
Chủ đề 1 BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN HÒ SÔNG MÃ
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Đặc sắc của điệu hò sông Mã
2 Năng lực
a Năng lực đặc thù
- Năng lực nhận thức và tư duy: Khai thác và sử dụng được thông tin một số tư
liệu lịch sử của di sản trong bài học dưới sự hướng dẫn của giáo viên
- Năng lực tìm hiểu lịch sử di sản: Tìm kiếm và sưu tầm đuợc tư liệu để phục vụ
cho bài học và thực hiện các hoạt động thực hành, vận dụng
- Năng lực sử dụng khai thác tranh ảnh, video và tưu liệu lịch sử
b Năng lực chung
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Trao đổi, thảo luận để thực hiện các nhiệm vụ học
tập; vận dụng năng lực hợp tác để cùng trả lời các vấn đề đặt ra
- Năng lực giải quyết vấn đề sáng tạo: Sử dụng được các kiến thức đã học ứng
dụng vào thực tế, tìm tòi phát hiện giải quyết các vấn đề được đặt ra
- Năng lực tự chủ và tự học: Tự chủ trong tìm hiểu kiến thức và vận dụng kiến thức vào cuộc sống
3 Phẩm chất
- Chăm chỉ: Giáo dục ý thức và tìm hiểu văn hóa
- Trách nhiệm: Có trách nhiệm trong học tập và có ý thức trong tìm hiểu, giữ gìn,
phát huy di sản
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Tài liệu, tranh ảnh, video, các phiếu bài tập, các hình ảnh…
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
2 Hoạt động 2: Khám phá
Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu nét đặc sắc của làn điệu hò sông Mã.
a Mục tiêu:
- Học sinh ghi nhớ được nét đặc sắc của hò Sông Mã
b Nội dung:
Cho học sinh khai thác kiến thức trong sách giáo khoa, tranh ảnh,video để tìm hiểu kiến thức
c Sản phẩm học tập
- Qua bài học thấy được những nét đặc sắc của các điệu hò
d Tổ chức
Gi Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập 2 Đặc sắc của các làn điệu Hò
Trang 2- Học sinh hoạt động cá nhân:
? ? Em hãy cho biết các làn điệu hò sông Mã có điều
gì đặc sắc?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh cùng lắng nghe câu hỏi
- Học sinh làm việc cá nhân: Suy nghĩ và trả lời
câu hỏi giáo viên đặt ra
* *Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS trả lời, HS khác nhận xét bổ sung
* Bước 4: Kết luận, nhận định
GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết
quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh Kết
luận lại nội dung
- Cùng với điệu hò khoan nhặt, lúc nặng nhọc, lúc
miên man, tiếng mái chèo khua nước, tiếng chân
giậm rộn rã xuống ván thuyền của trai đò đã tạo
cho hò sông Mã nét khác biệt, độc nhất vô nhị
Đây chính là nét độc đáo nhất của hò sông Mã bởi
tiếng giậm chân rộn rã lên mặt ván thuyền gắn với
những giai điệu uyển chuyển nghe như nền đệm
của nhạc cụ gõ Nhiều nhà nghiên cứu khẳng định:
âm nhạc hò sông Mã mang những nét đặc sắc rất
riêng và “đậm đà bản sắc dân tộc”
- Hò sông Mã là một nét sinh hoạt văn hóa tinh
thần không thể thiếu của người dân nơi đây Hình
thức diễn xướng dân gian này không chỉ bộc lộ nỗi
lòng mình với quê hương đất nước, mà còn làm
giảm bớt những gánh nặng nhọc nhằn trong cuộc
sống Trong những năm kháng chiến chống thực
dân Pháp, hò sông Mã đã theo các đoàn dân công
đi tiếp lương, tải đạn, các đoàn thuyền nan và
được ứng dụng cả trong hành trình kéo pháo vào
trận địa, để làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ
“lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”
- Hò sông Mã là một thể loại dân ca đặc biệt của
người dân Thanh Hóa Về hình thức, chúng bao
gồm nhiều thể thơ khác nhau: thơ 4 chữ, 7 chữ, 8
chữ, lục bát, song thất lục bát nhưng phần lớn lời
các làn điệu hò thuộc thể thơ lục bát Nhịp điệu
của các làn điệu hò chủ yếu là nhịp chẵn Trong
các chặng hò, nhịp điệu của các bài hò hoàn toàn
khác nhau Một mặt nhịp điệu phản ánh được hoạt
Sông Mã
- Cùng với điệu hò khoan nhặt, lúc nặng nhọc, lúc miên man, tiếng mái chèo khua nước, tiếng chân rộn rã xuống ván thuyền của trai đò đã tạo cho hò sông
Mã nét khác biệt, độc nhất, vô nhị Đây chính là nét độc đáo nhất của hò sông Mã bởi tiếng giậm chân rộn rã lên mặt ván thuyền gắn với những giai điệu uyển chuyển nghe như nền đệm của nhạc cụ gõ
- Hò sông Mã là một nét sinh hoạt văn hóa tinh thần không thể thiếu củ người dân nơi đây Hình thức diễn xướng dân gian này không chỉ bộc lộ nỗi lòng mình với quê hương, đất nước, mà còn làm giảm bớt những gánh nặng nhọc nhằn trong cuộc sống
-
Trang 3động, tính chất nặng nhọc của công việc chèo đò,
mặt khác nó phản ánh được tính chất dòng chảy
của con sông và tâm trạng của những người chèo
đò Trong hò sông Mã, lời hò của làn điệu này có
thể được sử dụng cho làn điệu khác Tuy nhiên,
nhịp điệu được sử dụng thì hoàn toàn thay đổi
Nhìn chung, hò sông Mã là làn điệu hò mở, việc
ngắt nhịp không bị bó buộc trong một khuôn khổ
nhất định Người lĩnh xướng các làn điệu hò tùy
theo khả năng của mình để ngắt nhịp sao cho phù
hợp với nhịp chèo của các trai đò nhằm điều khiển
nhịp chèo bằng âm nhạc Vì thế, xét về số tiếng
(âm tiết) nhịp của hò sông Mã có thể là 1 tiếng, 2
tiếng, 4 tiếng, 5 tiếng, 6 tiếng, 7 tiếng, 8 tiếng hoặc
nhiều hơn phụ thuộc vào tốc độ đi của con đò,
dòng chảy của con sông
3 Hoạt động luyện tập
a Mục tiêu: HS được luyện tập, củng cố kiến thức, kĩ năng đã được hình thành
trong phần khám phá
b Nội dung: GV cho học sinh nhắc lại kiến thức
c Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
d Tổ chức: Xuất xứ của "hò sông Mã"
4 Hoạt động vận dụng:
a Mục tiêu: Hình thành và phát triển ở HS năng lực phát triển bản thân.
b Nội dung: GV hướng dẫn học sinh , tìm tòi mở rộng, sưu tầm thêm kiến thức
c Sản phẩm: Câu trả lời, phần dự án của học sinh.
d Tổ chức: Tìm hiểu sự đặc sắc của hò sông Mã
Xác nhận của Tổ chuyên môn
Tổ trưởng Giáo viên dạy
Nguyễn Thị Nghi Nguyễn Văn Thăng