Tiểu luận BẢO HỘ LAO ĐỘNG

Tiểu luận BẢO HỘ LAO ĐỘNG do sinh viên trường lao động xã hội tự viết và thực hiện. Chỉ nên là tài liệu để các bạn tham khảo. Số liệu có thể không còn đúng trong tương lai. Mong tài liệu hữu dụng với các bạn.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI (CS2)

KHOA QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC

-***** -TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN: BẢO HỘ LAO ĐỘNG

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP CỦA TAI NẠN LAO ĐỘNG TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

NĂM 2020

SỐ BÁO DANH: 101 - 27 SINH VIÊN THỰC HIỆN: PHẠM THỊ NGA MSSV: 1853404040724

LỚP: Đ18NL2

GV: ThS TRẦN MINH ĐẠT

TP HCM, tháng 08 năm 2021

1 Đặt vấn đề

Nguồn nhân lực là một yếu tố quan trọng, có ảnh hưởng to lớn đến sự phát triển kinh tế của một đất nước Một đất nước có nguồn nhân lực đủ vũng chắc, mạnh mẽ thì đất nước sẽ ngày càng đi lên và hưng thịnh Hiện nay, với sự phát triển vượt bậc của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 thì máy móc được phát minh ngày càng nhiều và dần thay thế con người Điều này cũng mang lại những giá trị nhất định, bởi nó có thể thay thế con người làm những công việc nguy hiểm, nặng nhọc Tuy nhiên, những máy móc vô tri vô giác đó có thật sự sẽ thay thế được con người? Hay vẫn cần những người có đủ trình độ chuyên môn để điều khiển chúng?

Vì lẽ đó, công tác bảo hộ lao động cho người lao động vẫn vô cùng cần thiết trong toàn bộ các ngành nghề, đặc biệt là những ngành nghề có độ nguy hiểm cao như xây dựng, điện, … Mục đích của bảo hộ lao động là bảo vệ sức khỏe, tính mạng của con người Đồng thời phải nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm

Tuy vậy, tại Việt Nam nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng, các

vụ tai nạn lao động vẫn liên tục xảy ra và chưa có dấu hiệu giảm thiểu qua các năm Tai nạn lao động không chỉ cướp đi tính mạng của con người mà còn khiến cho sức khỏe về đời sống và tinh thần của người dân bị giảm sút Các cấp chính phủ và địa phương vẫn luôn có những biện pháp nhằm ngăn ngừa cũng như phòng chống tai nạn lao động, nhưng con số đó vẫn ngày càng tăng lên Vì vậy, trong bài

viết này tôi muốn phân tích “Thực trạng và giải pháp của tai nạn lao động tại Thành phố Hồ Chí Minh năm 2020” Từ đó đưa ra những giải pháp cụ thể, hoàn

thiện nhằm giúp giảm thiểu được những tai nạn lao động không đáng có

Mục tiêu của bài viết này là giúp người đọc hiểu rõ tình hình tai nạn lao động năm 2020 tại Thành phố Hồ Chí Minh Bằng cách nghiên cứu, tổng hợp, phân tích thông tin từ nhiều nguồn tin cậy như giáo trình, sách báo, internet,…Từ đó, đưa ra các số liệu cụ thể, minh chứng rõ ràng để làm rõ mục tiêu của bài viết này

2 Thực trạng tai nạn lao động năm 2020

2.1 Thực trạng tai nạn lao động tại Việt Nam

Chỉ tính riêng năm 2020, tai nạn lao động ở Việt Nam đã lấy đi mạng sống của gần 1.000 người trong hơn 8.000 người bị tai nạn Những người gặp tai nạn

hầu hết là những lao động tự do, lao động làm việc tại các cơ sở nhỏ lẻ, thủ công, không được trang bị kiến thức an toàn, bảo hộ lao động, không được kí hợp đồng lao động và không được hưởng bất cứ chế độ nào khi bị tai nạn trong quá trình làm việc (B.T, 2021)

Bảng 1: Tình hình tai nạn lao động tại Việt Nam năm 2019 – 2020

Đơn vị tính: người hoặc vụ

Số người chết 979 người 966 người

Số vụ tai nạn

có người chết

Số người bị

thương nặng

1892 người 1897 người

Nạn nhân là lao

động nữ

2771 người 2724 người

Số vụ tai nạn

lao động có 2 người

bị nạn trở lên

Nguồn: Cục an toàn lao động

Theo số liệu thống kê của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội thì năm

2020, toàn quốc dã xảy ra 8380 vụ tai nạn lao động làm 8610 người bị nạn Nhìn chung, qua bảng 1 ta có thể thấy được số người chết vì tai nạn lao động ở năm 2020 dã giảm so với năm 2019 (giảm 13 người); Số vụ tai nạn lao động chết người là 919 vụ (giảm 08 vụ so với năm 2019); Nạn nhân là lao động nữ

có 2724 người (giảm 47 người so với năm 2019); Số vụ tai nạn lao động có 2 người bị nạn trở lên là 111 vụ (giảm 35 vụ so với năm 2019) Tuy nhiên, số liệu trên cũng cho thấy số người bị thương nặng ở năm 2020 là 1897 người (tăng 05 người só với năm 2019) Nếu so con số này với những điều ở trên thì không đáng kể Vì vậy, đây có thể là 1 dấu hiệu đang mừng trong công tác bảo hộ lao động của nước ta

Cùng với những vụ tai nạn thương tâm xảy ra là những thiệt hại về vật chất đi kèm Cụ thể trong năm 2020, theo báo cáo sơ bộ của các địa phương thì

thiệt hại về vật chất do tai nạn lao động như sau: chi phí tiền thuốc, mai táng, tiền bồi thường cho gia đình người chết và những người bị thương, là trên 6.003 tỷ đồng; thiệt hại về tài sản trên 3,883 tỷ đồng; tổng số ngày nghỉ do tai nạn lao động là trên 150.324 ngày (Tình hình tai nạn lao động năm 2020)

2.2 Thực trạng tai nạn lao động trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

Theo kết quả điều tra và thống kê mới nhất thì Thành phố Hồ Chí Minh đứng thứ 2 trên cả nước về số vụ tai nạn lao động (Trong đó, đứng đầu là tỉnh Bình Dương) Tính đến tháng 6 năm 2020, Thành phố Hồ Chí Minh đã xảy ra

29 vụ tai nạn lao động, làm chết 32 người (Ý Yên (T.H), 2020) Các vụ tai nạn lao động xảy ra nhiều nhất thuộc các lĩnh vực xây dựng, thứ hai là thương mại – dịch vụ, kế tiếp là sản xuất thương mại,… Trong đó, lĩnh vực xây dựng có 07

vụ tai nạn lao động, thì có 05 vụ xảy ra ở công trình xây dựng, sửa chữa nhà dân và 02 vụ xảy ra ở công trình xây dựng tòa nhà cao tầng Nguyên nhân xảy

ra tai nạn lao động chủ yếu do ngã từ trên cao, bị điện giật hay do vật nặng đè,

…; Còn lĩnh vực thương mại – dịch vụ là 6/29 vụ; Lĩnh vực sản xuất xảy ra 01

vụ (Trương Đăng, 2020) Điều này đã dẫn đến những tai nạn thương tâm cho người lao động

Tuy nhiên, đó chỉ là kết quả trong 6 tháng đầu năm, theo thống kê của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, năm 2020, tại Thành phố Hồ Chí Minh đã

có hơn 1000 vụ tai nạn lao động Cụ thể như trong bảng 2 dưới đây:

Bảng 2: Tình hình tai nạn lao động tại Thành phố Hồ Chí Minh năm 2020

Đơn vị tính: người hoặc vụ

Số người chết

Số vụ chết người

Số người bị

Số người bị thương nặng

Làm việc

không theo

hợp đồng lao

động

1 0

1 0

1 1

1

Tình hình tai

nạn lao động

trong khu

vực có quan

hệ lao động

8 9

8 5

1 030

1

Nguồn: Cục an toàn lao động

Nhìn chung, qua bảng 2, ta có thể thấy dù là ở khu vực có quan hệ lao

động hay khu vực làm việc không theo hợp đồng lao động thì cũng sẽ xảy ra

các vụ tai nạn lao động ở các mức độ khác nhau Tuy nhiên, số vụ tai nạn lao

động tại khu vực có quan hệ lao động lại cao hơn hẳn so với khu vực không

theo hợp đồng lao động Cụ thể, có 1006 vụ tai nạn, làm 89 người chết và 135

người bị thương nặng Tuy Thành phố Hồ Chí Minh là một thành phố lớn

nhưng đây cũng không thể xem là một con số nhỏ Vì, tai nạn lao động sẽ khiến

người lao động rơi vào tâm thế hoang mang, sợ hãi và sẽ ảnh hưởng một phần

cũng như toàn bộ đến gia đình của người lao động đó (nếu như đó là lao động

chính trong gia đình)

Thế nhưng, đó là trong khu vực có quan hệ lao động, tức là người chủ sử

dụng lao động sẽ phải chịu một phần hoặc hoàn toàn trách nhiệm đối với người

bị tai nạn đó Còn trong khu vực không theo hợp đồng lao động, họ vẫn phải

làm việc, vẫn có những nguy cơ tiềm ẩn và có thể bị tai nạn bất cứ lúc nào Tuy

nhiên lại chẳng có ai đứng ra chịu trách nhiệm với họ Trong năm 2020, đã có

10 vụ tai nạn lao động xảy ra tại khu vực làm việc không theo hợp đồng lao

động với 11 người gặp nạn Điều đáng nói ở đây là, trong 11 người gặp nạn ấy

thì có đến 10 người đã tử vong, chỉ còn duy nhất 1 người và theo báo cáo thì

người đó cũng bị thương nặng Phải chăng vì không cần chịu trách nhiệm nên

công tác bảo hộ lao động cũng chỉ làm qua loa, đại khái, không theo một quy

trình hay một quy định cụ thể nào cả

Số liệu thống kê này cũng cho biết, tổng số tiền thiệt hại do tai nạn lao

động của các doanh nghiệp, đơn vị có để xảy ra tai nạn lao động trên địa bàn

TP Hồ Chí Minh năm 2020 là 9.285.846.000 đồng Trong đó, chỉ tính riêng chi

phí y tế là 2.611.861.000 đồng; chi phí trả lương trong thời gian điều trị là

4.891.505.000 đồng; chi phí bồi thường trợ cấp là 1.782.480.000 đồng Số ngày nghỉ do tai nạn lao động xảy ra trong cả năm 2020 được thống kê là 17.563 ngày (tăng 36,62 % so với cùng kỳ cả năm 2019) Đây là minh chứng rõ ràng nhất cho việc tai nạn lao động không chỉ gây ảnh hưởng nghiêm trọng về người

mà còn gây thiệt hại về của, là một trong những nguyên nhân gây ra sự đình trệ của sản xuất, kinh tế chậm phát triển (Đăng Hải, 2021)

2.3 Một số vụ tai nạn lao động tại Thành phố Hồ Chí Minh

Vụ tai nạn lao động xảy ra ngày 15/4/2020, tại Công trình sửa chữa nhà dân trên địa bàn quận 7, thành phố Hồ Chí Minh, do Tư nhân Nguyễn Tiến Dũng thi công, hậu quả làm 01 người chết do điện giật

Vụ tai nạn lao động xảy ra ngày 14/6/2020, tại Công trình Xây dựng hố thang máy nhà ở dân dụng trên địa bàn Thị trấn Nhà Bè, thành phố Hồ Chí Minh, do tư nhân Lê Thanh Hải và tư nhân Phạm Minh Khoa cùng thi công, hậu quả làm 01 người chết do điện giật

Vụ tai nạn lao động xảy ra ngày 19/7/2020, tại Công trình Xây dựng Khu biệt thự Lô C36 thuộc dự án Vinhomes Grand Park ở quận 9, thành phố Hồ Chí Minh, do Công ty TNHH MTV Xây dựng nền móng Bách Chiến thi công, hậu quả làm 01 người chết do điện giật

Vụ tai nạn lao động xảy ra ngày 06/9/2020, tại Công trình Xây dựng căn

hộ thương mại Manhatan trên địa bàn quận 1, thành phố Hồ Chí Minh, do Công

ty TNHH Thương mại dịch vụ vận tải Bảo An vận chuyển thiết bị, hậu quả làm

01 người chết do vật đè (ADQUANTRI, 2021)

Vào tháng 11/2020, trên địa bàn quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh

đã xảy ra 1 vụ tai nạn lao động tại công trình xây dựng khiến cho 3 người công nhân đang làm việc tại đó bị thương nặng Cụ thể, khi 3 công nhân đang đứng thi công cách mặt đất khoảng 5m thì dây cáp tải vật liệu đứt khiến giàn giáo đổ sập và 3 người rơi xuống đất Họ được đưa vào bệnh viện trong tình trạng đa chấn thương (An Huy, 2020)

2.4 Đánh giá

2.4.1 Về mặt tích cực

Theo Tạp chí Lao động và Xã hội Online, để hạn chế tình hình tai nạn lao động xảy ra tại các công trình xây dựng, cuối năm 2019, Bộ Xây dựng đã có văn bản gửi đến Ủy ban nhân dân các tỉnh thành phố trực thuộc trung ương về việc tăng cường chất lượng nhà xưởng, nhà công nghiệp có vách tường bao che, tường ngăn kích thước lớn Cụ thể, đối với các đơn vị thi công, cần lực chọn những đơn vị có đủ điều kiện, năng lực phù hợp vói loại và cấp công trình để thực hiện hoạt động xây dựng công trình; chỉ tự thực hiện việc quản lý dự án; giám sát thi công xây dựng và các hoạt động xây dựng khác khi có đủ năng lực điều kiện theo quy định Đồng thời, tăng cường kiểm soát chất lượng công tác thiết kế, tăng cường giám sát chất lượng vật liệu đầu vào theo đúng tiêu chuẩn,

… Ngoài ra, nhằm chia sẻ những khó khăn, mất mát và giải quyết kịp thời những chính sách cho nạn nhân, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội đã có những chỉ đạo tới các đơn vị liên quan thực hiện công tác hỗ trợ giúp đỡ gia đình nạn nhân, nhanh chóng khắc phục hậu quả do tai nạn lao động gây ra (Trương Đăng, 2020)

Các rủi ro dẫn đến tai nạn lao động là điều không ai mong muốn nhưng lại không thể tránh khỏi 100% đối với các công việc nặng nhọc, nguy hiểm Nếu như không có chế độ, chính sách hợp lý sẽ khiến người lao động lo lắng sợ hãi trong khi làm việc, gây mất tập trung, dễ dẫn đến tai nạn lao động hơn Vì vậy, các chế độ bảo hiểm xã hội về tai nạn lao động ra đời Nhằm thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với người lao động, mang tới cho người lao động một niềm tin, một chỗ dựa vững chắc và an tâm làm việc Với những chính sách cụ thể như đề bù thiệt hại, chi phí thuốc thang cũng khiến cho người lao động tại khu vực có quan hệ lao động yên tâm hơn phần nào Một số quy định cụ thể của tai nạn lao động trong Luật Bảo hiểm xã hội như: nếu người lao động bị suy giảm khả năng lao động từ 5%- 30% thì cứ suy giảm 5% sẽ được hưởng trợ cấp bằng 5 lần lương cơ bản, sau đó thêm 1% hưởng thêm 0.5 lần lương cơ bản, …

Về phía người sử dụng lao động sẽ phải thanh toán toàn bộ chi phí y tế trong qua trình khám, điều trị đến khi ổn định; trả đủ lương trong thời gian người lao động nghỉ việc và nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe;… (Thùy Linh, Bình Thảo, 2021)

Ngoài ra, Chính phủ và Nhà nước đã có những quy đinh cụ thể về an toàn – vệ sinh lao động, những văn bản tiêu chuẩn cụ thể của những thiết bị trong nhà máy, công trường

2.4.2 Về mặt tiêu cực

Từ những số liệu ở trên , ta có thể thấy tai nạn lao động không chỉ là một

sự cố trong quá trình làm việc của công nhân mà nó còn do sự chủ quan từ phía người lao động Cụ thể, tai nạn lao động xuất phát từ những nguyên nhân sau:

Về phía nhà nước, chưa có những biện pháp xử lý mạnh tay đối với những trường hợp không chấp hành các quy trình, quy định về bảo hộ lao động tại nơi làm việc Khoảng thời gian thanh tra về an toàn lao động quá dài, khiến cho chủ

sử dụng lao động ỷ y, ngày càng vô tâm trong vấn đề này Các quy định pháp luật về công tác bảo hộ lao động còn chưa rõ ràng, thậm chí còn chồng chéo với nhau Chưa có điều luật bào hộ dành cho công nhân làm các công việc nguy hiểm không theo hợp đồng lao động

Về phía người sử dụng lao động, các nhà thầu, doanh nghiệp nhỏ lẻ còn chủ quan, bỏ qua các quy định cũng như là quy trình thi công Các thiết bị cung cấp cho người lao động không đảm bảo an toàn hoặc ít khi được kiểm tra Không tạo điều kiện, môi trường làm việc tốt cho công nhân viên Chứa trang

bị đầy đủ các vật dụng cần thiết trong quá trình làm việc Không tổ chức hoặc

tổ chức rất ít các buổi tập huấn về bảo hộ lao động khiến người lao động khồng kịp cập nhật những kiến thức đúng về vận hành thiết bị, kiểm tra thiết bị Điều này, không những khiến thiết bị nhanh hư hỏng mà còn làm tăng nguy cơ gây tai nạn lao động cho người lao động Ngoài ra, việc “thừa thầy thiếu thợ” cũng

là một nguyên nhân sâu xa dẫn đến tai nạn lao động Vì khi không đủ người lao động thì chủ sử dụng sẽ phải tuyển những người chưa có kinh nghiệm hoặc chưa được đào tạo bài bản, chuyên sâu Các biện pháp tuyển người chưa có kinh nghiệm và đào tạo trực tiếp trong lúc làm việc sẽ có một số ảnh hưởng tiềm ẩn như trong quá trình làm việc, do chưa được đào tạo bài bản, chưa lường trước được những nguy hiểm nên khi gặp tình huống bất ngờ, người công nhân

sẽ không đủ nhanh nhạy để có thể xử lý được tình huống đúng cách

Về phía người lao động, tuy có thể nhận thức được nguy hiểm do an toàn lao động gây ra nhưng vẫn chủ quan, “lười” kiểm tra, mặc các trang thiết bị bảo

hộ Vi phạm nội quy an toàn lao động nhưng không ai phát hiện và cũng không

bị xử lý kỷ luật nên ngày càng vi phạm thường xuyên hơn Ý thức tổ chức kỷ luật kém, không hợp tác trong quá trình làm việc, kiểm tra thấy thiết bị hư hỏng nhưng vì không thích đồng nghiệp đó nên không muốn nhắc nhở, gây ra các tai nạn không đáng có Tự ý sửa chửa, khắc phục các thiết bị khi kiểm tra và phát hiện nó bị hư mà không báo cho bộ phận chuyên môn vì sợ mình phải đền tiền,

sợ người khác đổ tội cho mình

3 Giải pháp

3.1 Về phía Nhà nước

Tăng cường, xử lý mạng hơn đối với các tổ chức có từ 2 vụ tai nạn lao động trở lên với cùng một lý do; không có các biện pháp khắc phục, giải trình cụ thể cho các đơn vị liên quan Nên tổ chức thanh tra lao động 3 năm 1 lần nhằm phòng ngừa cũng như thúc đẩy doanh nghiệp chấp hành đúng và đủ các quy định an toàn – vệ sinh lao động Sửa đổi, bổ sung để các điều khoản, điều luật liên kết, không chồng chéo, rối ren Đặc biệt, phải có một mục cụ thể về việc xử lý tai nạn lao động đối với người lao động làm việc không theo hợp đồng lao động

3.2 Về phía người sử dụng lao động

Quan triệt tính chủ quan của nhà thầu, doanh nghiệp nhỏ lẻ Tuyên truyền, khuyến khích hoặc xử phạt đối với các trường hợp vi phạm quy định an toàn –

vệ sinh lao động, bỏ qua các quy trình cần thiết về vấn đề bảo hộ lao động bao gồm cả người sử dụng lao động lẫn người lao động Ở trong các nhà máy, dây chuyền sản xuất, đơn vị thi công có các thiết bị kỹ thuật thì nên có một chuyên viên hoặc một đội ngũ nhân viên chuyên để xử lý các sự cố của máy móc Ngoài ra, cần phải kiểm tra máy trước khi để nó hoạt động, tùy vào tình trạng máy mà điều chỉnh tần suất cho phù hợp Tạo môi trường làm việc phù hợp với tính chất công việc cũng như đảm bảo sự thoải mái cho người lao động Không nên bắt người lao động làm những công việc nặng nhọc nguy hiểm trong một

thời gian dài mà không nghỉ ngơi Điều này có thể không gây ra tai nạn lao động nhưng sẽ dẫn đến 1 vấn đề nghiêm trọng hơn là bệnh nghề nghiệp

Đồ bảo hộ là một thứ không thể thiếu và bắt buộc 100% người lao động phải có và nó phải đảm bảo được chất lượng Không nên vì tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp mà mua những loại kém chất lượng hoặc chất lượng nhưng được món này mất món kia; Thời gian sử dụng đồ bảo hộ lao động cũng cần được quy định kỹ, tránh việc người lao động không biết và mặc những bộ đồ bảo hộ đã quá cũ và không còn tác dụng

Về vấn đề không thể tuyển được công nhân có kinh nghiệm hoặc đào tạo bài bản, thì nên đôn đốc bộ phận nhân sự tiến hành hoạch định nhân lực Nhằm tuyển được số lượng công nhân theo nhu cầu và có thời gian để đào tạo họ Tránh trường hợp cầm tay chỉ việc đối với những công việc nguy hiểm, cần được đào tạo và có kinh nghiệm Ngoài ra, với sự phát triển của công nghệ như hiện nay thì các buổi tập huấn, hướng dẫn về bảo hộ lao động cũng như sử dụng các thiết bị là vô cùng cần thiết và cần được diễn ra thường xuyên

3.3 Về phía người lao động

Người lao động tuy có thể nhận thức được nguy hiểm do tai nạn lao động gây ra, thậm chí nhận thức rất rõ nhưng họ lại rất chủ quan, cảm thấy rất phiền khi phải liên tục kiểm tra, phải mặc những bộ đồ bảo hộ nóng bức Nên cần có những biện pháp phạt cụ thể theo từng mức độ nặng nhẹ Các biện pháp như phạt lau dọn nhà xưởng, trừ lương, thậm chí là sa thải với mức độ nặng và gây

ra tai nạn lao động nên được áp dụng nhằm làm gương cho những người lao động còn lại Treo thưởng cho những cá nhân chấp hành tốt và phát hiện những người khác không thực hiện theo nội quy để tránh việc người quản lý phải giám sát chặt chẽ gây khó chịu cho người lao động Tổ chức các hoạt động ngoài trời, làm tăng sự đoàn kết trong công việc Cử một chuyên viên chuyên trách có thể sửa chữa, khắc phục lỗi của thiết bị Khuyến khích người lao động không nên tự mình sửa để tránh các tai nạn không cần thiết

KẾT LUẬN

Tai nạn lao động là một vấn đề nhức nhối không chỉ với riêng Thành phố

Hồ Chí Minh mà còn đối với cả nước Việt Nam Hậu quả mà nó mang lại