LÀM VĂN 7,0 điểm Câu 1 4,0 điểm Từ nội dung trích phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết 1 đoạn văn khoảng 200 chữ về cách đối diện với thử thách của bản thân để thành công.. - Học sinh trả lời
Trang 1TRƯỜNG THPT QUAN HÓA
(Đề bài gồm 01 trang)
ĐỀ THI KHẢO SÁT HSG LẦN 1 NĂM 2022
Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 150 phút, không kể thời gian phát đề
I ĐỌC HIỂU (6,0 điểm) Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Một con tằm phải trải qua đau đớn để tự chui ra khỏi cái kén và trưởng thành
con bướm biết bay.
Một hạt giống nằm sâu trong lòng đất để nảy mầm phải tự vươn thẳng lên
xuyên qua tầng đất dày và trở thành cây cứng cáp.
Con tằm nào được người ta cắt vỏ kén chui ra mãi mãi bò quẩn quanh cái kén
mà không bao giờ thành loài bướm biết bay.
Hạt giống nằm trên mặt đất dễ dàng nảy mầm nhưng sẽ bị bật gốc khi gặp cơn
giông tố.
Con người không thể chọn cho mình nơi sinh ra, nhưng có thể tự chọn cho
mình một cách sống; rèn luyện cho mình khả năng chịu đựng và bản lĩnh ý chí qua
thử thách, khó khăn, bất hạnh và cả thất bại Thất bại, bất hạnh có thể là điều tuyệt
vọng với người này nhưng có thể là may mắn với người khác- tùy vào cách chúng ta
đón nhận bằng cách dũng cảm vượt qua hay tự thương thân trách phận mà gục ngã.
( Dẫn theo “Hạt giống tâm hồn” – Tập 1, Phần I)
Câu 1 Chỉ ra phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích.
Câu 2 Theo tác giả, để trở thành “con bướm biết bay” và “trở thành cây cứng
cáp”, con tằm và hạt giống phải trải qua những thử thách gì?.
Câu 3 Theo anh/ chị vì sao tác giả lại cho rằng: Con người không thể chọn cho
mình nơi sinh ra, nhưng có thể tự chọn cho mình một cách sống.
Câu 4 Thông điệp nào của đoạn trích trên có ý nghĩa nhất đối với anh (chị)?
Vì sao?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (4,0 điểm)
Từ nội dung trích phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết 1 đoạn văn (khoảng 200 chữ)
về cách đối diện với thử thách của bản thân để thành công
Câu 2: (10,0 điểm)
Nhà thơ Chế Lan Viên cho rằng: Dẫu tuyệt bút thì thơ cũng là con đẻ của đời
Từ cảm nhận bài thơ Tây Tiến (Quang Dũng, Ngữ văn 12, tập một, NXB Giáo
dục Việt Nam, 2020) anh/chị hãy làm sáng tỏ ý kiến trên
-HẾT -(Thí sinh không sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.)
Trang 2ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN CHẤM
1 Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như Đáp án: 1,0 điểm.
- Học sinh trả lời không đúng : không cho điểm.
1,0
2 Theo tác giả, để trở thành “con bướm biết bay” và “trở thành cây
cứng cáp”, con tằm và hạt giống phải trải qua những thử thách:
- Con tằm phải trải qua đau đớn để tự chui ra khỏi cái kén.
- Hạt giống nằm sâu trong lòng đất để nảy mầm phải tự vươn thẳng lên xuyên qua tầng đất dày
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như đáp án: 1,0 điểm.
- Học sinh trả lời 1 ý: 0,5 điểm
1,0
3 Không ai có thể lựa chọn cho mình một số phận tốt đẹp, ta chỉ có thể
lựa chọn cách sống để tạo ra những may mắn cho chính cuộc đời chúng ta Nơi ta sinh ra không có nghĩa là nơi bạn kết thúc cuộc đời
- Khi ta sinh ra, ta đã được đặt trong một hoàn cảnh nhất định nhưng quá trình trưởng thành của chúng ta chính là quá trình ta sẽ tạo dựng cho mình một hoàn cảnh mới mà cuộc đời ta muốn Ta chọn mình sẽ
là người như thế nào thì sẽ nỗ lực cho việc trở thành một người như vậy chứ không phải là tuân theo hoàn cảnh, trở thành con người mà môi trường mong muốn
- Cái mà xã hội đánh giá và nhìn vào là cách bạn sống thế nào, nỗ lực ra sao và vươn lên giữa bùn lầy bằng cách nào Có lẽ cách sống
là thứ quy định con người bạn, làm thay đổi điểm xuất phát vốn không được tốt đẹp
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời được 2 ý: 2,0 điểm.
- Học sinh trả lời được 1 trong 2 ý: 1,0 điểm
- Học sinh trả lời sai hoặc không trả lời được: 0 điểm
2,0
4 Học sinh có thể diễn đạt bằng nhiều cách, nhưng làm nổi bật được
giá trị của thử thách đối với sự thành công của mỗi con người
- Trong cuộc sống, chúng ta luôn phải đối mặt với không ít khó khăn thử thách, thất bại, bất hạnh
- Khó khăn thử thách tôi luyện thêm tinh thần, ý chí, quyết tâm, lòng dũng cảm
- Khó khăn thử thách giúp con người rút ra những bài học, những kinh nghiệm quí báu cho mình
- Ý chí, quyết tâm, dũng cảm và những bài học, những kinh nghiệm
là những yếu tố quyết định đến sự thành công
Hướng dẫn chấm:
2,0
Trang 3- Học sinh trả lời được 4 ý: 2,0 điểm.
- Học sinh trả lời được 1 – 3 ý: 1,25 điểm
- Học sinh trả lời được 1 – 2 ý: 0,75 điểm
- Học sinh trả lời sai hoặc không trả lời được: 0 điểm
1 Hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về vấn
đề: Cách đối diện với thử thách của bản thân
4.0
a) Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn
Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng-phân-hợp, móc xích hoặc song hành
0,5
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Cách
đối diện với thử thách của bản thân
0.5
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt các
thao tác lập luận; các hình thức lập luận ( diễn dịch, quy nạp tổng – phân –hợp); các phương thức biểu đạt, nhất là nghị luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; rút ra bài học nhận thức và hành động Cụ thể:
* Giải thích:“Thử thách” là những tình huống, việc làm khó khăn, gian khổ, đòi hỏi con người có nghị lực, khả năng mới có thể vượt qua
* Bàn luận:
- Cần phải có can đảm, để đối mặt với tất cả các loại khó khăn, thử thách bởi không có hoàn cảnh khó khăn nào mà không vượt qua được
- Phải thực sự nắm bắt được cốt lõi của từng vấn đề, tìm thấy những điều quan trọng nhất đối với mình.Suy nghĩ tích cực để đối mặt với những khó khăn
- Sẵn sàng để chấp nhận thay đổi, bình thản đối diện với cuộc đời,
Cố gắng học hỏi, làm việc chăm chỉ, sẵn sàng chịu đựng gian khổ, cuối cùng sẽ có thể để có được những thành quả của thành công
- Phê phán: Lối sống thiếu nghị lực, bản lĩnh, dựa dẫm…
- Khó khăn, thử thách chính là môi trường rèn luyện, tôi luyện ý chí con người
Hướng dẫn chấm:
- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng; dẫn chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và dẫn chứng (0,75 điểm)
- Lập luận chưa thật chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng nhưng không có dẫn chứng hoặc dẫn chứng không tiêu biểu (0,5 điểm)
- Lập luận không chặt chẽ, thiếu thuyết phục: lí lẽ không xác đáng, không liên quan mật thiết đến vấn đề nghị luận, không có dẫn chứng hoặc dẫn chứng không phù hợp (0,25 điểm)
Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù
1,5
Trang 4hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
e) Sáng tạo
Thể hiện sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ
Hướng dẫn chấm: Học sinh huy động được kiến thức và trải nghiệm
của bản thân để bàn luận về tư tưởng, đạo lí; có cách nhìn riêng,
mới mẻ về vấn đề nghị luận; có sáng tạo trong viết câu, dựng đoạn,
làm cho lời văn có giọng điệu, hình ảnh.
- Đáp ứng được 2 yêu cầu trở lên: 0,5 điểm
- Đáp ứng được 1 yêu cầu: 0,25 điểm
1,0
d) Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt
Hướng dẫn chấm:
- Không cho điểm nếu bài làm có quá nhiều lỗi chính tả, ngữ pháp.
0,5
2 Cảm nhận bài thơ Tây Tiến (Quang Dũng để làm sáng tỏ ý kiến:
Dẫu tuyệt bút thì thơ cũng là con đẻ của đời 10,0
Yêu cầu chung
- Câu hỏi hướng đến việc đánh giá năng lực viết bài văn NLVH, đòi hỏi
thí sinh phải huy động kiến thức về lí luận văn học, tác phẩm văn học, kĩ
năng tạo lập văn bản, khả năng cảm nhận văn chương của mình để làm
bài.
- Thí sinh có thể cảm nhận và kiến giải theo những cách khác nhau,
nhưng phải có lí lẽ, căn cứ xác đáng.
Yêu cầu cụ thể
* Cắt nghĩa ý kiến
- Những bài thơ được gọi là “tuyệt bút”: Thể hiện cảm xúc, tình
cảm, tiếng nói nội tâm sâu kín bằng hình thức nghệ thuật đặc sắc,
độc đáo
- Những bài thơ được gọi là “tuyệt bút” vẫn luôn là “con đẻ của
đời”: Thơ là tiếng nói của nội tâm nhà thơ, nhưng qua đó vẫn toát
lên những vấn đề của xã hội, thời đại mà nó sinh ra, nghĩa là hướng
đến những vấn đề chung của con người, tạo ra những rung động
thẩm mĩ tích cực, gợi những tình cảm cao đẹp Là “con đẻ của đời”,
thơ ca đem đến sự hiểu biết, cảm thông và chia sẻ giữa nhà thơ với
người đọc, người đọc với người đọc; tạo nên sự phong phú trong thế
giới tình cảm, cảm xúc của con người
=> Ý kiến đề cập đến giá trị của những bài thơ được xem là “tuyệt bút”
Đồng thời cũng khẳng định ý nghĩa sâu xa của tiếng nói trữ tình trong
thơ đối với con người và thời đại
* Lí giải ý kiến
- Thơ là phương thức trữ tình, là sự thổ lộ tình cảm mãnh liệt đã
được ý thức, nơi nhà thơ chia sẻ, trút gửi tâm tư sâu kín, những giày
vò và chấn động bên trong Đối với nhà thơ, hoạt động sáng tạo thơ
ca thực chất là sự giải phóng tâm hồn Mặt khác, khi bộc bạch tâm
tình của mình vào thơ, nhà thơ mong muốn có được sự đồng điệu,
tri âm, thấu hiểu của người đọc để từ một người lan tỏa đến muôn
0,25 0,25
0,25
0,75
Trang 5người Để làm được điều đó, thơ phải là “con đẻ của đời”.
- Tình cảm trong thơ vừa mang tính cá thể vừa có tính điển hình,
vừa là nỗi lòng riêng vừa là tiếng lòng chung Bởi thế, khi đến với
những bài thơ đó, người đọc lắng nghe tiếng lòng của nhà thơ, tìm
được sự chia sẻ, khơi dậy những rung động, bồi đắp và tinh luyện
tình cảm
0,5
2 Cảm nhận bài thơ Tây Tiến (Quang Dũng) để làm sáng tỏ ý kiến 7,0
a Cảm nhận về bài thơ Tây Tiến
* Giới thiệu tác giả Quang Dũng và bài thơ Tây Tiến
* Tây Tiến là bài thơ “tuyệt bút”
*) Qua bài thơ, người đọc thấy tình yêu thiên nhiên, sự gắn bó máu
thịt với đoàn binh Tây Tiến của Quang Dũng
- Bài thơ đã tái hiện được vẻ hùng vĩ, nguyên sơ nhưng cũng không
kém phần thơ mộng của núi rừng Tây Bắc Đặc biệt là cảnh sông
nước mênh mang, mờ sương khói của Tây Bắc càng làm cho bức
tranh thiên nhiên hiện lên đầy ấn tượng và trở thành nỗi nhớ khôn
nguôi của những người lính Tây Tiến
- Người lính Tây Tiến vừa lãng mạn vừa bi tráng Những chặng đường
hành quân qua núi non gập ghềnh, trắc trở, thậm chí những hi sinh mất
mát cũng không làm hình ảnh của các anh mờ nhòe đi mà tô đậm hơn
vẻ đẹp kì vĩ của bức tượng đài bất tử
- Những sáng tạo nghệ thuật của Quang Dũng với bút pháp tạo hình
đa dạng đã dựng nên bức tranh thiên nhiên Tây Bắc hùng vĩ, thơ
mộng và hình ảnh người lính Tây Tiến với đường nét khỏe khoắn,
mạnh mẽ
- Với ngôn ngữ vừa quen thuộc vừa độc đáo, vừa có nét cổ kính vừa
mới lạ, bút pháp lãng mạn kết hợp với tinh thần bi tráng tạo nên
giọng điệu riêng cho bài thơ
*) Tây Tiến được xem là một thi phẩm xuất sắc, gần như đạt đến sự
toàn bích, giống như một “thứ quả trái mùa lạ lẫm”
* Tây Tiến là “con đẻ của đời”
- Quang Dũng viết Tây Tiến chính là viết về một đoạn đời mình.
Những chiến sĩ được nhắc tới trong bài hoàn toàn tương đồng với ông
về lí tưởng, về ý chí, nghị lực và cả về đời sống tình cảm, đặc biệt là
bản tính mộng mơ, ưa quan sát và chiêm ngưỡng những vẻ đẹp đa
dạng của xứ lạ Tinh thần lãng mạn và bi tráng của bài thơ là đặc điểm
bao trùm thơ những tháng năm kháng chiến chống Pháp
- Khẩu khí của nhà thơ, của những anh bộ đội Tây Tiến vô cùng đáng
trọng Nó là biểu hiện quyết tâm của những chàng trai cô gái tuổi mười
tám đôi mươi sẵn sàng hi sinh vì lẽ sống cao đẹp; sẵn sàng hiến dâng
quãng đời đẹp nhất cho Tổ quốc
- Bài thơ Tây Tiến tràn đầy nỗi nhớ hay đúng hơn chính là nỗi nhớ.
Xét về mặt khách quan, nó còn là lời nguyện cầu của một thế hệ
thanh niên sẵn sàng hiến dâng tuổi xanh của mình cho đất nước thân
yêu Bài thơ đã để lại dấu ấn không thể phai mờ trong lịch sử thơ ca
cách mạng Việt Nam
0,5
0,75
0,75
0,75 0,75 1,0
1,0
0,5
Trang 6c Nhận xét chung về giá trị bài thơ
- Cả hai bài thơ đều là “tuyệt bút”, thể hiện được những nét tiêu
biểu, đặc sắc trong phong cách sáng tác của mỗi nhà thơ Đồng
thời cũng là “con đẻ của đời” với những tình cảm, cảm xúc đi
cùng năm tháng
- Bài thơ Tây Tiến đúng là “tuyệt bút” thể hiện được những nét tiêu
biểu, đặc sắc trong phong cách sáng tác của nhà thơ Quang Dũng
Đồng thời cũng là “con đẻ của đời” với những tình cảm, cảm xúc
đi cùng năm tháng Quang Dũng đã kết hợp hoàn hảo bút pháp hiện
thực và lãng mạn để vẽ lên bức tranh thiên nhiên Tây Bắc vừa hùng
vĩ, dữ dội lại vừa thơ mộng; người lính Tây Tiến vừa hào hoa lãng
mạn vừa hào hùng bi tráng, tạo nên thi phẩm “tuyệt bút” mang
những nét đặc trưng của thơ ca buổi đầu thời chống Pháp
0,5
0,5
- Ý kiến hoàn toàn đúng đắn vì đã xác lập được tiêu chuẩn giá trị của
thơ ca chân chính Thơ ca chân chính muôn đời luôn là điểm tựa tinh
thần của con người, mang đến sự đồng cảm, sẻ chia Không là “con đẻ
của đời”, thơ ca chỉ là tiếng nói bên ngoài, không thể hiện được phần
sâu thẳm nhất của đời sống và con người Ý kiến đó vừa là định hướng
vừa là yêu cầu với sáng tác của nhà thơ, đồng thời cũng đặt ra vấn đề về
con đường tiếp nhận thơ ca theo đặc trưng thể loại
- Tây Tiến là thi phẩm đẹp trong kho tàng thơ ca Việt Nam với
những cảm xúc, tâm sự riêng tư nhưng lại có ý nghĩa khái quát về con
người, về xã hội, nhân loại, có giá trị thẩm mĩ và giá trị nhân văn sâu
sắc Những thi phẩm được xem là “tuyệt bút” này chính là “con đẻ của
đời”
0,5
0,5
Điểm tổng cộng: 20,0 điểm