Ôn tập kiểu bài nghị luận xã hội

Các văn bản đã học: Tự sự, miêu tả, biểu cảm Mục đích giao tiếp của mỗi văn bản: *Tự sự: Trình bày diễn biến sự việc, từ sự việc mở đầu đến sự việc kết thúc nhằm thể hiện một ý nghĩa *

Nhắc lại các kiểu văn bản đã học và nêu mục đích giao

tiếp của mỗi văn bản đó?

Các văn bản đã học: Tự sự, miêu tả, biểu cảm

Mục đích giao tiếp của mỗi văn bản:

*Tự sự: Trình bày diễn biến sự việc, từ sự việc mở đầu đến

sự việc kết thúc nhằm thể hiện một ý nghĩa

*Miêu tả: Tái hiện trạng thái, đặc điểm của sự vật,con

người giúp người đọc hình dung cụ thể về đối tượng đó.

*Biểu cảm: Bày tỏ tình cảm, cảm xúc,nhằm khơi gợi sự

đồng cảm nơi người đọc

KIỂU VĂN

TỰ SỰ TRÌNH BÀY DIỄN BIẾN SỰ VIỆC

MIÊU TẢ TÁI HIỆN TRẠNG THÁI SỰ VẬT, CON NGƯỜI

I Nhu cầu nghị luận và văn bản nghị luận

1 Nhu cầu nghị luận

2 Thế nào là văn bản nghị luận ?

II Luyện tập

Có thói quen tốt và thói quen xấu Luôn dậy sớm, luôn đúng hẹn, giữ lời hứa, luôn đọc sách,… là thói quen tốt.

Hút thuôc lá, hay cáu giận, mất trật tự là thói quen xấu Có người biết phân biệt tốt và xấu, nhưng vì đã thành thói quen nên rất khó bỏ, khó sửa Chẳng hạn vì thói quen hút thuốc lá, nên cũng có thói quen gạt tàn bừa bãi ra nhà, cả trong phòng khách lịch sự, sạch bong Người biết lịch sự còn sửa một chút bằng cách xin chủ nhà cho mượn cái gạt tàn.

Một thói quen xấu ta thường gặp hằng ngày, ở bất cứ đâu là thói quen vứt rác bừa bãi Ăn chuối xong cứ tiện tay vứt toẹt ngay cái vỏ ra cửa, ra đường…Thói

quen này thành tệ nạn…một xóm nhỏ, con mương sau nhà thành con sông rác… Những nơi khuất, nơi công cộng, lâu ngày rác cứ ùn lên, khiến nhiều khu dân cư phải chịu hậu quả mất vệ sinh nặng nề.

Tệ hại hơn có người có cái cốc vỡ, cái chai vỡ cũng tiện tay ném ra đường Vì thế trẻ em, cụ già giẫm phải, chảy máu chân rất nguy hiểm.

Tạo được thói quen tốt là rất khó Nhưng nhiễm thói quen xấu thì dễ Cho nên mỗi người, mỗi gia đình hãy tự xem lại mình để tạo ra nếp sống đẹp, văn minh cho xã hội?

(Theo Băng Sơn, Giao tiếp đời thường)

CẦN TẠO RA THÓI QUEN TỐT TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI

Hút thuốc- gạt tàn bừa bãi

Ăn chuối- vứt vỏ ra cửa

Xả rác nơi khuất, nơi công

cộng

Mở bài: Có thói quen tốt và thói quen xấu Luôn dậy sớm, luôn đúng hẹn, giữ lời hứa, luôn đọc sách,… là thói quen tốt.

Thân bài: Hút thuôc lá, hay cáu giận, mất trật tự là thói quen xấu Có người biết phân biệt tốt và xấu, nhưng vì đã thành thói quen nên rất khó bỏ, khó sửa Chẳng hạn vì thói quen hút thuốc lá, nên cũng có thói quen gạt tàn bừa bãi ra nhà, cả trong phòng khách lịch sự, sạch bong Người biết lịch sự còn sửa một chút bằng cách xin chủ nhà cho mượn cái gạt tàn

Một thói quen xấu ta thường gặp hằng ngày, ở bất cứ đâu là thói quen vứt rác bừa bãi Ăn chuối xong cứ tiện tay vứt toẹt ngay cái vỏ ra cửa, ra đường…Thói quen này thành tệ nạn…một xóm nhỏ, con mương sau nhà thành con sông rác… Những nơi khuất, nơi công cộng, lâu ngày rác cứ ùn lên, khiến nhiều khu dân cư phải chịu hậu quả mất vệ sinh nặng nề

Tệ hại hơn có người có cái cốc vỡ, cái chai vỡ cũng tiện tay ném ra đường

Vì thế trẻ em, cụ già giẫm phải, chảy máu chân rất nguy hiểm.Kết bài: Tạo được thói quen tốt là rất khó Nhưng nhiễm thói quen xấu thì

dễ Cho nên mỗi người, mỗi gia đình hãy tự xem lại mình để tạo ra nếp sống đẹp, văn minh cho xã hội?

BỐ CỤC VĂN BẢN

CÓ THỂ NÊU RA LUẬN ĐIỂM NÀO VỀ BỨC ẢNH NÀY

Một văn bản thuộc thể văn nghị luận bao giờ cũng thể hiện ở một số khía cạnh:

- Mục đích: hướng tới một hoặc nhiều đối tượng nhằm bàn luận, giải đáp những băn khoăn, thắc mắc, làm sáng tỏ chân lí, đồng thời thuyết phục người đọc, người nghe.

- Nội dung: bàn bạc về các vấn đề thiết yếu được mọi người quan tâm, suy nghĩ

- Phương thức biểu đạt: chủ yếu là lập luận, có luận điểm cụ thể rõ ràng, hệ thống lí lẽ, dẫn chứng thuyết phục.

a Cảnh lũ lụt ở miền Trung

b Một tấm gương dũng cảm cứu dân trong cơn lũ lụt.

c Cảm nghĩ của em về phong trào “Vì người nghèo”.

d Bàn về biện pháp phòng chống cận thị học đường.

d

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

Câu 1:

Bài tập : Nhận định nào sau đây không đúng với đặc

điểm của văn nghị luận ?

A Bàn bạc về cỏc vấn đề thiết yếu được mọi người quan tõm tranh luận hướng tới những vấn đề đặt ra trong cuộc sống.

B Nhằm bàn luận, giải đỏp những băn khoăn , thắc mắc , làm sỏng

tỏ chõn lớ , để thuyết phục người đọc, người nghe.

C Chủ yếu là lập luận, cú luận điểm cụ thể rừ ràng, hệ thống lớ lẽ, dẫn chứng thuyết phục.

D Nhằm tái hiện sự việc , con ng ời, vật , cảnh một cách sinh ưười, vật , cảnh một cách sinh

động

? Thế nào là nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống? Nêu một vài ví dụ về các sự việc, hiện tượng đời sống cần nghị luận

KIỂM TRA BÀI CŨ

• Nghị luận về một sự việc hiện tượng trong đời sống xã hội là

bàn về một sự việc, hiện tượng có ý nghĩa đối với xã hội, đáng khen, đáng chê hay có vấn đề đáng suy nghĩ.

? Nêu các yêu cầu về nội dung, hình thức bài nghị

luận về một sự việc, hiên tượng đời sống.

1 Về nội dung:

Nêu rõ sự việc hiện tượng có vấn đề.

Chỉ ra nguyên nhân, bày tỏ thái độ của người viết Phân tích mặt đúng, sai, mặt lợi, hại.

2 Về hình thức:

Bố cục chặt chẽ Luận điểm rõ ràng, luận cứ xác thực, lập luận phù hợp.

Lời văn chính xác, sinh động.

Đề 1: Đất nước ta có nhiều tấm gương học sinh nghèo vượt khó, học giỏi Em hãy trình bày một số tấm gương đó và nêu suy

nghĩ của mình

Đề 2: Chất độc màu da cam mà đế quốc Mĩ đã rải xuống các cánh rừng niềm Nam thời chiến tranh đã để lại di hoạ nặng nề cho

hàng chục vạn gia đình Hàng chục vạn người đã chết Hàng vạn trẻ em chịu tật nguyền suốt đời Cả nước đã lập quỹ giúp đỡ các nạn nhân nhằm phần nào cải thiện cuộc sống và xoa dịu nỗi đau của họ Em hãy nêu suy nghĩ của mình về các sự kiện đó.

Đề 3: Trò chơi điện tử là món tiêu khiển hấp dẫn Nhiều bạn vì mải chơi mà sao nhãng học tạp và còn phạm những sai lầm

khác Hãy nêu ý kiến của em về hiện tượng đó.

1 Tìm hiểu các đề bài(SGK Tr 22)

(I) ĐỀ BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT SỰ VIỆC, HIỆN TƯỢNG

ĐỜI SỐNG.

-Dàn bài chung:

+ Mở bài: Giới thiệu sự việc, hiện tượng có vấn đề.

+ Thân bài: Liên hệ thực tế, phân tích các mặt, đánh giá, nhận định + Kết bài: Kết luận, khẳng định, phủ định, lời khuyên.

-Bài làm cần lựa chọn góc độ riêng để phân tích, nhận định; đưa ra ý

kiến, có suy nghĩ và cảm thụ riêng của người viết

5 Đọc lại và sửa lỗi:

(II).CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT SỰ

VIỆC, HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG.

Đề 1: Suy nghĩ từ truyện ngụ ngôn “Đẽo cày giữa đường”.

Đề 2: Đạo lí uống nước nhớ nguồn.

Đề 3: Bàn về tranh giành và nhường nhịn.

Đề 9: Lòng biết ơn thầy, cô giáo.

Đề 10: Suy nghĩ từ câu ca dao.

“Công cha như núi Thái Sơn Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.”

Đọc các đề sau:

I Đề bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí:

 Muốn làm tốt bài văn nghị luận về một tư tưởng đạo lí,

ngoài các yêu cầu chung đối với mọi bài văn, cần chú vận

dụng các phép lập luận giải thích, chứng minh, phân tích,

- Kết bài: kết luận tổng kết, nêu nhận thức mới, tỏ ý

khuyên bảo hoặc tỏ ý hành động

 Bài làm cần lựa chọn góc độ riêng để giải thích, đánh giá và đưa ra được ý kiến của người viết

* Dàn bài chung của bài văn nghị luận về tư tưởng, đạo lí:

-Mở bài: Giới thiệu chung về tư tưởng đạo lí

Đánh giá chung về ý nghĩa của tư tưởng, đạo lí.

- Thân bài:

+ Giải thích nghĩa của tư tưởng, đạo lí.

+ Nêu đánh giá, nhận định gắn với hoàn cảnh chung và riêng + Lấy dẫn chứng từ thực tế … để làm rõ vấn đề

- Kết bài:

+ Nhận định, tổng hợp vấn đề rút

ra cái nhìn mới, lời khuyên…

* Dàn bài chung của bài văn nghị

luận về hiện tượng, đời sống,

xã hội:

-Mở bài: Giới thiệu chung về sự

việc, hiện tượng

Đánh giá chung về ý nghĩa của

Tiết 4: RÈN KĨ NĂNG ĐỌC - HIỂU KẾT HỢP VỚI NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

+ Học dưới sự hướng dẫn của thầy cô.

+ Tự học: (không giới hạn về thời gian, )

_ Các tấm gương trong sách báo.

_ Các tấm gương bạn bè chung quanh

3) Kết bài:

Khẳng định vai trò của tự học và tinh thần tự

học trong việc phát triển và hoàn thiện nhân

cách của con người.

Câu 3 – Đề cương – Trang 49:

Đọc đoạn văn sau và nêu các yêu cầu cho bên dưới:

-Nhiều lần tôi khóc khi đọc sách: sách kể chuyện chuyện hay biết bao về con người, họ trở nên đáng yêu và gần gụi biết bao

{…}Như những con chim kì diệu trong truyện cổ tích, sách ca hát về cuộc sống

đa dạng và phong phú như thế nào trong khát vọng đạt tới cái thiện và cái đẹp Và càng đọc, trong lòng tôi càng đầy tinh thần lành mạnh và hăng hái Tôi trở nên điềm tĩnh hơn, tin ở mình hơn, làm việc hợp lí hơn và ngày càng ít để ý đến vô số những chuyện bực bội trong cuộc sống

Mỗi cuốn sách đều là một bậc thang nhỏ mà khi bước lên, tôi tách khỏi con thú để lên tới gần con người, tới gần quan niệm về cuộc sống tốt đẹp nhất và về sự thèm khát cuộc sống ấy

(Mác-xim Go-rơ-ki, tôi đã học tập như thế nào, Ngữ văn 8 tập II)

a, nêu ngắn gọn tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được tác giả sử dụng trong câu in đậm trên

b, Việc đọc sách đã mang đến những thay đổi gì trong con người tác giả?

c, Hãy viết đoạn văn (khoảng 10 câu) trình bày ý kiến của em về hiện tượng học sinh lười đọc sách

Gợi ý:

a, Đề cương – 78

Biện pháp tu từ so sánh được tác giả sử dụng để nhấn mạnh

những điều rất đẹp, rất kì diệu mà sách mang đến cho mình

b, Việc đọc sách đã mang đến nhiều đổi thay tích cực trong con người tác giả: tinh thần lành mạnh và hang hái; điềm tĩnh và tự tin hơn; ít để ý đến những chuyện bực bôi hằng ngày

c, Viết đoạn văn khoảng 10 câu trình bày ý kiến của em về hiện tượng học sinh lười đọc sách

-Mỗi người cần ý thức được tác hại của việc lười đọc sách và cần rèn luyện cho mình thói quen đọc sách

-Chỉ có sách mới cho ta nguồn sống