Tiểu luận cao học địa chính trị thế giới quá trình vận động địa chính trị liên bang nga từ 1985 – 1991 dưới nhiệm kỳ mikhail sergeyvich gorbachyov (2)

MỞ ĐẦU I. Lý do chọn đề tài Quá trình vận động địa chính trị Liên bang Nga trong nhiệm kỳ của Mikhail Sergeyevich Gorbachyov, thường được Anh hoá thành Gorbachev (tổng thống Liên bang Xô Viết Nhiệm kỳ 15 tháng 3 năm 1990 – 25 tháng 12 năm 1991, Tổng bí thư Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô Nhiệm kỳ 11 tháng 3 năm 1985 – 24 tháng 8 năm 1991) đã đánh dấu sự sụp đổ của hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu cuối những năm 80 đầu những năm 90 của thế kỷ XX một sự kiện đặc biệt quan trọng của thế giới, là một tổn thất hết sức to lớn của những người cộng sản trong quá trình hiện thực hóa học thuyết Mác Lênin. Sự tan rã của Liên bang Xô viết vào cuối 1991 đã làm thay đổi căn bản cục diện chính trị thế giới. Mục đích thực hiện: Xét trên phương diện lực lượng, đây là tổn thất to lớn đối với phong trào cách mạng thế giới. Thành trì của chủ nghĩa xã hội (CNXH) đã sụp đổ, chỗ dựa vững chắc của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế đã không còn, các nước XHCN còn lại đứng trước thử thách khốc liệt do hệ quả của sự tổn thất đó để lại. Song, khi thời gian đã qua đi, những nguyên nhân về sự sụp đổ của mô hình CNXH Xô viết đã được tổng kết, các nước XHCN còn lại trên thế giới cũng từng bước vượt qua được khủng hoảng, tìm ra những con đường mới để tiếp tục kiên định đi tới lý tưởng cộng sản chủ nghĩa. Sự kiện Liên Xô và Đông Âu tan vỡ có lẽ cũng cần được nhìn nhận dưới một góc độ ngày càng đầy đủ hơn, không chỉ là một tổn thất, mà còn là một sự kiện mang lại những bài học quý báu cho các nước XHCN. Sự phủ định biện chứng một mô hình sai lầm, nhiều khiếm khuyết là cần thiết cho sự phát triển trong tương lai của CNXH. Những bài học kinh nghiệm được rút ra từ sự kiện lịch sử đau đớn ngoài ý muốn của những người cộng sản chân chính đã có ý nghĩa to lớn đối với các nước XHCN, trong đó có Việt Nam để tiếp tục đạt được nhiều thành tựu hơn nữa trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Bài tập giúp trả lời những câu hỏi: a. Kiến thức chung về Liên Bang Xô viết (Liên Xô) tự nhiên, kinh tế, xã hội? b. Những nhân tố quốc tế nào ảnh hưởng đến vận động địa chính trị Liên bang Nga 19851991? c. Quá trình vận động địa – chính trị Liên bang Nga 19851991? d. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam? Cách thức thực hiện bài tập: Tìm hiểu, nghiên cứu tài liệu và các nguồn thông tin đáng tin cậy, từ đó đúc kết vào tiểu luận. Dự kiến kết quả đạt được: Những hiểu biết về vận động địa – chính trị Liên bang Nga 1985 – 1991, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.

MỤC MỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 3

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG 3

1 Đặc điểm địa lý - tự nhiên 3

2 Đặc điểm kinh tế: 4

3 Đặc điểm văn hoá - xã hội: 5

CHƯƠNG II NHỮNG NHÂN TỐ QUỐC TẾ TÁC ĐỘNG ĐẾN VẬN ĐỘNG ĐỊA - CHÍNH TRỊ CỦA LIÊN XÔ 1985-1991 7

CHƯƠNG III QUÁ TRÌNH VẬN ĐỘNG ĐỊA - CHÍNH TRỊ LIÊN BANG NGA 1985- 1991 DƯỚI NHIỆM KÌ MIKHAIL SERGEYVICH GORBACHYOB 9

I Năm 1985 9

II Năm 1986 10

1.Xô viết Trung ương - dấu hiệu tan băng 10

2.Latvia- Helsinki-86 và các cuộc biểu tình đầu tiên 10

3.Các nước cộng hòa Trung Á 11

III Năm 1987 12

1.Xô Viết Trung ương - Chế độ dân chủ đơn đảng 12

2.Vùng Baltic – cuộc biểu tình đòi độc lập 13

IV Năm 1988 14

1 Sự mất kiểm soát của chính quyền trung ương 14

2 Các nước Cộng Hòa Baltic 15

3 Các nước Cộng hòa phương tây 16

V Năm 1989 17

1 Moscow: Giới hạn dân chủ hóa 17

2 Baltic "Một chuỗi của sự tự do" 19

3 Caucasus 20

4 Các nước cộng hòa phương Tây 21

5 Các nước cộng hòa Trung Á 23

VI Năm 1990 24

1 Moscow mất 6 nước cộng hòa tự trị 24

2 Liên bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết 25

3 Cộng hòa Baltic 25

4 Caucasus 26

5 Cộng hòa phương Tây 27

6 Cộng hòa Trung Á 28

VII Năm 1991 28

1 Cuộc khủng hoảng ở Moscow 28

2 Tổng thống Nga Boris Yeltsin 29

3 Các nước vùng Baltic 29

4 Cuộc đảo chính tháng 8 30

5 Liên Xô chính thức tan rã cuối năm 1991 31

KẾT LUẬN 34

TÀI LIỆU THAM KHẢO 36

MỞ ĐẦU

I Lý do chọn đề tài

Quá trình vận động địa - chính trị Liên bang Nga trong nhiệm kỳ củaMikhail Sergeyevich Gorbachyov, thường được Anh hoá thành Gorbachev(tổng thống Liên bang Xô Viết Nhiệm kỳ 15 tháng 3 năm 1990 – 25 tháng 12năm 1991, Tổng bí thư Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô Nhiệm

kỳ 11 tháng 3 năm 1985 – 24 tháng 8 năm 1991) đã đánh dấu sự sụp đổ của

hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu cuối những năm 80 đầunhững năm 90 của thế kỷ XX - một sự kiện đặc biệt quan trọng của thế giới,

là một tổn thất hết sức to lớn của những người cộng sản trong quá trình hiệnthực hóa học thuyết Mác - Lênin Sự tan rã của Liên bang Xô viết vào cuối

1991 đã làm thay đổi căn bản cục diện chính trị thế giới

Mục đích thực hiện:

Xét trên phương diện lực lượng, đây là tổn thất to lớn đối với phongtrào cách mạng thế giới Thành trì của chủ nghĩa xã hội (CNXH) đã sụp đổ,chỗ dựa vững chắc của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế đã khôngcòn, các nước XHCN còn lại đứng trước thử thách khốc liệt do hệ quả của sựtổn thất đó để lại Song, khi thời gian đã qua đi, những nguyên nhân về sự sụp

đổ của mô hình CNXH Xô viết đã được tổng kết, các nước XHCN còn lạitrên thế giới cũng từng bước vượt qua được khủng hoảng, tìm ra những conđường mới để tiếp tục kiên định đi tới lý tưởng cộng sản chủ nghĩa

Sự kiện Liên Xô và Đông Âu tan vỡ có lẽ cũng cần được nhìn nhậndưới một góc độ ngày càng đầy đủ hơn, không chỉ là một tổn thất, mà còn làmột sự kiện mang lại những bài học quý báu cho các nước XHCN Sự phủđịnh biện chứng một mô hình sai lầm, nhiều khiếm khuyết là cần thiết cho sựphát triển trong tương lai của CNXH Những bài học kinh nghiệm được rút ra

từ sự kiện lịch sử đau đớn ngoài ý muốn của những người cộng sản chânchính đã có ý nghĩa to lớn đối với các nước XHCN, trong đó có Việt Nam để

tiếp tục đạt được nhiều thành tựu hơn nữa trong công cuộc xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc hiện nay

Bài tập giúp trả lời những câu hỏi:

a Kiến thức chung về Liên Bang Xô viết (Liên Xô) - tự nhiên, kinh tế,

xã hội?

b Những nhân tố quốc tế nào ảnh hưởng đến vận động địa - chínhtrị Liên bang Nga 1985-1991?

c Quá trình vận động địa – chính trị Liên bang Nga 1985-1991?

d Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam?

Cách thức thực hiện bài tập: Tìm hiểu, nghiên cứu tài liệu và các nguồn thông tin đáng tin cậy, từ đó đúc kết vào tiểu luận.

Dự kiến kết quả đạt được: Những hiểu biết về vận động địa – chính trị Liên bang Nga 1985 – 1991, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG

1 Đặc điểm địa lý - tự nhiên

Vị trí địa lý: Nằm ở phía Bắc lục địa Á - Âu; phía Đông tiếp giáp BắcThái Bình Dương; phía Tây tiếp giáp với Đông và Bắc Âu; phía Bắc tiếp giápvới Bắc Băng Dương; phía Nam tiếp giáp với các nước Cáp-ca-dơ, Trung Á

và Đông Bắc Á

Diện tích: 17.075.400 km2 (rộng nhất trên thế giới)

Thủ đô: Mát-xcơ-va (Moscow)

Lịch sử: Thời kỳ Liên Xô: Liên bang Xô Viết (Liên Xô) được thành lậpnăm 1922 1941-1945, phát xít Đức tấn công Liên Xô Tháng 6/1942, Hồngquân Liên Xô phản công Tháng 5/1945 chiếm Béc-lin (Đức) giành thắng lợitrong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại đã góp phần quyết định kết thúc Đại chiếnthế giới lần thứ II, cứu loài người khỏi thảm họa phát xít

Cuối thập niên 1980 đầu 1990, Liên Xô rơi vào khủng hoảng kinh tế chính trị sâu sắc, xu thế ly khai phát triển; ngày 12/6/1990, Nga tuyên bố chủquyền; ngày 8/12/1991, Liên Xô chính thức bị tuyên bố giải thể; Liên bangNga được công nhận là quốc gia kế tục Liên Xô

-Quốc khánh: 12/6/1990 (Ngày Tuyên bố chủ quyền)

Khí hậu: Cận Bắc Cực và Ôn đới; nhiệt độ trung bình năm: -1oC

Địa hình: cao ở phía đông, thấp về phía tây Dòng sông Ê-nít-xây chiaLiên bang Nga thành 2 phần rõ rệt:phần phía Tây đại bộ phận là đồng bằng vàvùng trũng; phần phía Đông phần lớn là núi và cao nguyên Diện tích rừngcủa Liên bang Nga đứng đầu thế giới

Ở Nga có nhiều sông lớn, có giá trị về nhiều mặt Von-ga là sông lớnnhất trên đồng bằng Đông Âu và được coi là biểu tượng của nước Nga Ngoài

ra, đất nước này còn có nhiều hồ tự nhiên và hồ nhân tạo, trong đó Bai-can là

hồ nước ngọt sâu nhất thế giới

Tài nguyên thiên nhiên: than, dầu mỏ, khí đốt, quặng sắt, kẽm, thiếc,vônfram…

2 Đặc điểm kinh tế:

Hệ thống kinh tế quan liêu bao cấp đã không kế thừa được những tinhhoa của nền kinh tế tư sản Mô hình kinh tế Liên Xô không thúc đẩy đượcđộng cơ làm việc, tăng năng suất của người lao động Việc kế hoạch hóa nềnkinh tế một cách cưỡng ép, chủ quan đã đi ngược lại quy luật khách quan củalịch sử Việc tiến hành kế hoạch hóa, tập thể hóa nền kinh tế được áp dụngtràn lan, sai nguyên tắc trong khi năng lực sản xuất của nền kinh tế và ngườilao động còn thấp Việc chèn ép các sở hữu tư nhân và coi nhẹ sở hữu cổ phầncũng như các hình thức kinh doanh đa sở hữu khác gây ra sự gia tăng tìnhtrạng độc quyền phi kinh tế và tình trạng quan liêu, tham nhũng, lãng phí do

ai cũng có quyền ra lệnh, can thiệp vào hoạt động của doanh nghiệp nhưngkhông ai chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả kinh doanh của từng doanhnghiệp nói riêng và nền kinh tế quốc gia nói chung

Đảng Cộng sản Liên xô và Nhà nước Xô-viết đã áp dụng những biệnpháp hành chính, áp đặt để giải quyết các nhiệm vụ phát triển kinh tế Toàn

bộ tư liệu sản xuất được công hữu hóa hay tập thể hóa Sở hữu tư nhân bị thủtiêu bằng vũ lực và tước đoạt Tất cả các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh

và tập thể đều bị xóa bỏ Thị trường không phát triển do sản xuất hàng hóa bịcoi là xa lạ với chủ nghĩa xã hội, Trong nông nghiệp, chính sách hợp tác hóa

đã làm suy yếu lực lượng sản xuất ở nông thôn, tước bỏ động lực cần thiết,làm cho nền nông nghiệp phát triển chậm, năng suất lao động thấp Nền côngnghiệp Liên Xô có khả dĩ hơn, nhưng chỉ phát triển tốt ở một số ngành côngnghiệp nặng, khai khoáng, công nghiệp quốc phòng Công nghiệp sản xuấthàng tiêu dùng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với xã hội lại là khu vực yếukém nhất Người dân có rất ít cơ hội để lựa chọn những hàng hóa, nhu yếuphẩm cho cá nhân và gia đình Nhiều thời kỳ, hàng hóa khan hiếm gây bứcxúc trong xã hội

3 Đặc điểm văn hoá - xã hội:

Dân số: 143,5 triệu người (ước tính năm 2013)

Các dân tộc: Trên 180 dân tộc, trong đó người Nga chiếm 77,7%, ngườiTác-ta

- 3,7%, người U-crai-na - 1,35% (theo Tổng điều tra dân số 2010)Ngôn ngữ: Tiếng Nga

Tôn giáo: Cơ đốc giáo Chính thống (75% dân số), Hồi giáo (5% dânsố) và các tôn giáo khác như Phật giáo, Do thái giáo, Tin lành… (số liệu thăm

dò dư luận do VSIOM công bố tháng 3/2010)

Đơn vị tiền tệ: Đồng Rúp (Rouble) Tỷ giá: 33.00 Rúp = 1 USD (tháng6/2012)

Văn hóa: Với diện tích lớn nhất trên thế giới, nước Nga mang trong mìnhnhững nét văn hóa độc đáo trải rộng khắp lãnh thổ của mình Văn hóa Nga chịuảnh hưởng của nền tư tưởng tôn giáo chính thống là Slav Kiến trúc Nga gắn liềnvới nền văn hóa với những ngôi nhà gỗ ở miền đồng quê Nga Hàng thủ công

mỹ nghệ cũng mang đậm văn hóa Nga Đồ thủ công mỹ nghệ Nga có tiếng trêntoàn thế giới với nét chạm trổ tinh xảo, hình vẽ và nét vẽ sắc nét…

Văn hoá Nga cũng được thể hiện khá rõ qua những nét đặc trưng trongtrang phục truyền thống Trang phục truyền thống của phụ nữ Nga gồm 4 loại

cơ bản là váy poneva, váy sarafan, váy andarak và váy kubelek Trang phụctruyền thống của nam là những trang phục của người Slavơ bao gồm có áo dàithắt ngang lưng, quần không quá rộng, giày da hoặc bện bằng vỏ cây, mũ cóhoặc không có vành Như một nguyên tắc, áo buông đến cạp quần thì thắt lại

Nước Nga làm phong phú nền văn hóa của dân tộc mình bằng những lễhội đậm màu sắc như: Lễ chào đón Năm mới; Lễ phục sinh; Hội băng; Lễ tiễnmùa đông;… Nga rất nổi tiếng với những điệu múa dân gian được biểu diễntrong các dịp lễ hội cùng với tiếng đàn balalaika - một nhạc cụ truyền thống.Đàn balalaika không chỉ là một nhạc cụ đơn thuần mà còn mang trong mình

cả tâm hồn Nga và trở thành một trong biểu tượng của văn hoá Nga

Nga còn nổi tiếng với lĩnh vực nghệ thuật sân khấu bale và opera Đượcxem là cái nôi đào tạo và phát triển cho bộ môn nghệ thuật này cho nên hàngnăm ở Nga thu hút lượng lớn sinh viên đến học tập Đất nước này cũngthường xuyên diễn ra những buổi biểu diễn có quy mô lớn cho hai loại hìnhnghệ thuật mang tình hàn lâm cao cấp này.

Người Nga nổi tiếng trên thế giới bởi lòng hiếu khách Họ thường dùngbánh mì và muối để tiếp đón những vị khách mới đến với gia đình mình.Bánh mỳ thể hiện mong muốn giàu có và sung túc, còn muối là sự bảo vệ conngười khỏi những ảnh hưởng và sức mạnh của kẻ thù Tiếp đãi khách bằngbánh mỳ và muối tức là mối quan hệ giữa khách và chủ nhà là thân thiện vàđầy tin cậy

Các thành phố lớn: Moskva; Saint Peteburg; Novosibirsk; Vladivostok;Ekaterinburg…

Danh lam thắng cảnh: Điện Kremli; Cung điện Mùa Đông; Quảngtrường Đỏ; Golden Ring; tháp Ostankino; bảo tàng Puskin; bảo tàngHermitage; nhà hát Bolshoi; nhà thờ Saint Isaac;…

Lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam:

- Ngày 30/01/1950, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Liên bang Cộnghòa xã hội chủ nghĩa Xô viết (Liên Xô) chính thức thiết lập quan hệ ngoạigiao

- Ngày 16/6/1994, Việt Nam và Liên bang Nga ký Hiệp ước về nhữngnguyên tắc cơ bản của quan hệ hữu nghị giữa Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa ViệtNam và Liên bang Nga, đặt nền móng và cơ sở pháp lý cho quan hệ trong giaiđoạn phát triển mới

- Ngày 01/03/2001, Việt Nam và Nga ký Tuyên bố chung về quan hệđối tác chiến lược

CHƯƠNG II NHỮNG NHÂN TỐ QUỐC TẾ TÁC ĐỘNG ĐẾN VẬN ĐỘNG ĐỊA -

CHÍNH TRỊ CỦA LIÊN XÔ 1985-1991

Thủ đoạn “diễn biến hoà bình”:

Để lật đổ Liên Xô, các thế lực thù địch ở phương Tây đặc biệt là Mỹ đãđặt ra nhiệm vụ hàng đầu cần phải lũng đoạn được cơ quan đầu não Đó làĐảng Cộng sản Liên Xô Từ đó, kẻ thù giấu mặt đã len vào nhiều vị trí thenchốt trong bộ máy của Đảng Cộng sản Liên Xô Chúng thực hiện nhiều ý đồ:Gây mâu thuẫn nội bộ, tăng cường khuynh hướng ly tâm, làm suy yếu khuynhhướng hướng tâm và trung tâm cũ, tăng cường những trung tâm mới manghình thức hợp pháp nhằm làm tan rã, xáo trộn toàn bộ hệ thống xã hội, thiếtlập biên giới mới ở các nước cộng hoà có mối quan hệ độc lập với bên ngoài

Mỹ đã sử dụng nhiều lực lượng từ bên ngoài xâm nhập vào nội bộĐảng Cộng sản Liên Xô thông qua các “cuộc chiến” về tổ chức nhân sự,thông tin báo chí, tài chính và các cuộc chiến khác

Vì sao quá trình sụp đổ của Liên Xô lại diễn ra vào những năm 1985 1991?

-Vào thời điểm này, phương Tây đang đứng trước một cuộc khủnghoảng toàn cầu Đối với Mỹ, các nhà nghiên cứu chủ đạo của Mỹ khẳng định,cuộc chạy đua vũ trang đã trở thành trò ngu xuẩn đối với chính Mỹ và khôngthể giành được chiến thắng trước Liên Xô Theo dự đoán của họ, nếu đến giữanăm 1990 mà không xảy ra những thay đổi căn bản thì ở nước Mỹ sẽ có một

sự bùng nổ lớn về chính trị và xã hội Lối thoát duy nhất đối với nhà cầmquyền Mỹ là phá tan Liên Xô từ bên trong

Những năm 1988 - 1989, Liên Xô thật sự rơi vào vòng luẩn quẩn Quátrình tan rã ĐCS Liên Xô đã đến đỉnh điểm và nó đã bộc lộ tính chất tự huỷ về

mặt tổ chức Nắm bắt tình thế có một không hai đó, phương Tây đã tácđộng thêm vào chiến dịch cải tổ sai lầm của Liên Xô

Nếu như trước năm 1985, các cuộc tiếp xúc với nước ngoài kể cả cấpcao cũng rất hạn chế, thì trong quá trình cải tổ các cuộc gặp giữa “các nhàcách mạng cộng đồng” (chống Xô viết) với phương Tây trở nên đặc biệtthường xuyên hơn.

Được sự trợ giúp của Cơ quan tình báo Mỹ, Viện Nghiên cứu Krillcông khai hoạt động ở Liên Xô từ 1986 Trong thời gian cải tổ, Viện đã tổchức 150 cuộc hội thảo khắp các thành phố lớn ở đất nước Xô viết Thực tếtrong thời Gorbachev đã phát triển mạnh mẽ tư tưởng “tự do, dân chủ” Việcnày có liên quan chặt chẽ tới Quỹ Di sản của Mỹ nhằm giúp đỡ những ngườiđấu tranh cho “tự do” ở Liên Xô Bàn tay của CIA phối hợp với Viện Krillcùng nhằm mục tiêu hình thành trên lãnh thổ Liên Xô những cơ cấu quyền lực

có khuynh hướng “dân chủ” của phương Tây

Tại Mỹ, chiến tranh tâm lý chống Liên Xô được triển khai ở cấp quốcgia Những năm cải tổ, Mỹ tăng tài trợ cho các trung tâm chống phá Liên Xônhiều hơn Ngân sách trong năm tài chính 1983 của Mỹ cấp cho Vụ “Các vấn

đề nội bộ Liên Xô” của Trung tâm RAND Corporation (Mỹ) là 13,5 tỷ USD

CHƯƠNG III QUÁ TRÌNH VẬN ĐỘNG ĐỊA - CHÍNH TRỊ LIÊN BANG NGA 1985-

1991 DƯỚI NHIỆM KÌ MIKHAIL SERGEYVICH GORBACHYOB

Những vận động địa - chính trị quan trọng của khu vực Liên Bang Ngatrong nhiệm kỳ từ năm 1985 đến 1991

I Năm 1985

Xô viết Trung ương - Vị Tổng Bí thư mới

Mikhail Sergeyevich Gorbachyov (thường được Anh hóa thànhGorbachev) được Bộ Chính trị bầu làm Tổng Bí thư vào ngày 11 tháng 3 năm

1985, chỉ 3 giờ sau khi Konstantin Ustinovich Chernenko qua đời Mục tiêuchính của Gorbachev là vực dậy nền kinh tế của Liên Xô sau thời kỳ trì trệkéo dài do Leonid Ilyich Brezhnev để lại Gorbachev sớm nhận ra rằng côngviệc vực dậy nền kinh tế Liên Xô sẽ là gần như không thể khả thi nếu khôngthực hiện cải cách hệ thống chính trị và xã hội của quốc gia Cộng sản Nhữngcải cách bắt đầu từ sự thay đổi nhân sự Vào ngày 23 tháng 4 năm 1985,Gorbachev đưa 2 nhân vật thân tín của ông trở thành ủy viên đầy đủ của BộChính trị là Yegor Ligachev và Nikolai Ryzhkov, và để tăng cường quyền lựcông thăng chức giám đốc cơ quan an ninh tình báo KGB Viktor Chirkov từứng cử viên trở ủy viên đầy đủ trong Bộ Chính trị, và bổ nhiệm Bộ trưởngQuốc phòng Sergei Sokolov thành viên ứng cử viên ủy viên Bộ Chính trị.Nikonov đã được đưa vào Ban Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô

Tháng 5 năm 1985 tại thành phố Leningrad, Gorbachev đã đọc một bàiphát biểu ủng hộ việc tiến hành một cuộc cải cách rộng rãi Một trong nhữngcải cách đầu tiên Gorbachev đưa ra là chiến dịch ngăn ngừa sản xuất tiêudùng rượu, bắt đầu tháng 5 năm 1985, do tình trạng nghiện rượu ngày càngphổ biến ở Liên Xô Giá vodka, rượu vang, bia và đã được tăng lên, và doanh

số bán hàng bị hạn chế Đây là một đòn đánh nghiêm trọng vào ngân sách nhànước, mất khoảng 100 tỷ rúp (theo chính trị gia Alexander Yakovlev), và sảnxuất rượu chuyển sang thị trường chợ đen Mục đích của những cải cách này

là để chống đỡ cho nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung (Planned economy),không giống như những cải cách mang tính thị trường định hướng chủ nghĩa

xã hội sau đó

Vào ngày 1 tháng 7 năm 1985, Gorbachev thăng chức EduardShevardnadze, Bí thư thứ nhất của Đảng Cộng sản Gruzia, lên làm Ủy viênchính thức của Bộ Chính trị, và ngày hôm sau bổ nhiệm Shevardnadze làm

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao thay thế Andrei Gromyko Cũng trong ngày 01tháng 7 năm 1985, Gorbachev đã nắm lấy cơ hội để xử lý đối thủ chính củamình, bằng cách loại bỏ Grigory Romanov khỏi ghế Ủy viên Bộ Chính trị, vàđưa Boris Yeltsin và Lev Zaikov vào Ban Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô

Vào mùa thu năm đó Gorbachev tiếp tục chương trình đưa những ngườitrẻ tuổi và năng động hơn vào chính phủ Ngày 27 tháng 9 năm 1985, NikolaiRyzhkov thay thế Nikolai Tikhonov 79 tuổi trở thành Chủ tịch Hội đồng Bộtrưởng Ngày 14 tháng 10 năm 1985, Nikolai Talyzin thay thế Nikolai Baskovtrở thành Chủ tịch Ủy ban Kế hoạch Nhà nước (GOSPLAN) Tại cuộc họp

Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô tiếp theo vào ngày 15 tháng 10năm 1985 Tikhonov đã rời khỏi Bộ Chính trị và Nikolai Talyzin trở thành Ủyviên dự khuyết

Cuối cùng vào ngày 23 Tháng 12 năm 1985, Gorbachev bổ nhiệmBoris Yeltsin làm Bí thư thứ nhất Thành ủy Moscow, thay thế Viktor Grishin

II Năm 1986

1 Xô viết Trung ương - dấu hiệu tan băng

Năm 1986, Gorbachev tiếp tục gây sức ép và tập trung mở rộng tự dohóa dân chủ Ngày 23 tháng 12 năm 1986, Andrei Sakharov người bất đồngchính kiến nổi tiếng nhất đã được thả về Moskva sau gần 7 năm lưu đày khiGorbachev đích thân gọi cho ông để thông báo về lệnh đặc xá

2 Latvia- Helsinki-86 và các cuộc biểu tình đầu tiên

Nhóm vận động nhân quyền Helsinki-86 (tiếng Latvia: Cilvēktiesībuaizstāvības grupa) được thành lập vào tháng 7 năm 1986 tại thành phố cảng

của Latvia Liepāja bởi ba công nhân: Linards Grantiņš, Raimonds Bisenieks,

và Mārtiņš Bariss Tên của tổ chức được lấy theo hiệp định Helsinki và năm

mà tổ chức được thành lập Helsinki- 86 là tổ chức công khai chống Cộng sảnđầu tiên ở Liên Xô, và tổ chức đầu tiên công khai chống đối mô hình chế độ

Xô Viết của Liên Bang Xô Viết Tổ chức đã tạo ra 1 mô hình cho phong tràoủng hộ độc lập của dân tộc thiểu số khác

3 Các nước cộng hòa Trung Á

Năm 1986, các cuộc bạo loạn "Jelq San" Alma- Ata, Kazakhstan nổ raxuất phát từ việc Gorbachev bãi nhiệm Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sảnKazakhstan Dinmukhamed Konayev (người thuộc dân tộc Kazakh)và bổnhiệm người kế vị là Gennady Kolbin, một người từ Liên bang Cộng hòa xãhội chủ nghĩa Xô viết Các cuộc biểu tình bắt đầu vào sáng ngày 17 tháng 12năm 1986, ban đầu có khoảng 200- 300 sinh viên tụ tập trước tòa nhà Ủy banTrung ương tại quảng trường Brezhnev để phản đối quyết định của ĐảngCộng sản Liên Xô thay thế Kulayev bởi Kolbin Số lượng biểu tình tăng lênkhoảng 1000-5000 sinh viên, đến từ các trường đại học và viện nghiên cứutham gia vào đám đông trên quảng trường Brezhnev Phản ứng lại phong tràobiểu tình, Ủy ban Trung ương CPK yêu cầu lực lượng quân đội từ Bộ Nội vụ,druzhinina (quân tình nguyện), học viên sĩ quan, cảnh sát, và KGB lập hàngrào ở quảng trường và quay video những người tham gia Tình hình leo thangvào khoảng 5 giờ chiều, khi quân đội được lệnh giải tán những người biểutình Cuộc đụng độ giữa lực lượng an ninh và những người biểu tình tiếp tụcsuốt đêm tại quảng trường và ở các nơi khác nhau ở Almaty

Ngày thứ hai, các cuộc biểu tình biến thành bạo động dân sự với cáccuộc đụng độ trên đường phố, tại các trường đại học, các khu ngoại ô giữaquân đội, druzhinina (quân tình nguyện), các đơn vị dân quân tự vệ với sinhviên Kazakhstan Nó trở thành một cuộc đối đầu trên quy mô lớn Các cuộcđụng độ chỉ có thể được kiểm soát vào ngày thứ ba Theo sau sự kiện Almaty,tiếp tục nổ ra các cuộc biểu tình nhỏ hơn và các cuộc biểu tình tại Shymkent,Pavlodar, Karaganda và Taldykorgan

III.Năm 1987

1 Xô Viết Trung ương - Chế độ dân chủ đơn đảng

Từ ngày 28 đến 30 tháng 1 năm 1987, tại phiên họp của Ủy ban Trungương, Mikhail Gorbachev đề nghị một chính sách mới về 'dân chủ' trong xãhội Liên Xô Cụ thể ông cho rằng cuộc bầu cử Đảng Cộng sản trong tương lainên cung cấp sự lựa chọn giữa nhiều ứng cử viên dưới hình thức bỏ phiếu kín,tuy nhiên các đại biểu Cộng sản Liên Xô tại Hội nghị đã từ chối đề nghị củaGorbachev và hướng đi dân chủ trong nội bộ Đảng Cộng sản không bao giờđược thực hiện Ngoài ra Gorbachev dần dần mở rộng phạm vi của Glasnost,

và tuyên bố không có vấn đề gì bị giới hạn không được bàn thảo trên truyềnthông, mặc dù vậy tầng lớp trí thức vẫn rất thận trọng và họ mất gần một năm

để bắt đầu hưởng ứng những lời vận động của Gorbachev Lần đầu tiên, cácnhà lãnh đạo Đảng Cộng sản, phát biểu tại phiên họp toàn thể của Ủy banTrung ương, kêu gọi hỗ trợ của nhân dân để đổi lấy việc mở rộng các quyền

tự do

Ngày 7 tháng 2 năm 1987 hàng chục tù nhân chính trị được trả tự do,

họ là những người thuộc nhóm đầu tiên được phóng thích, từ khi Khrushchevlên nắm quyền trong thập niên 1950 Ngày 6 tháng 5 năm 1987 Pamyati, mộtnhóm Dân tộc chủ nghĩa Nga, đã tổ chức một cuộc biểu tình tại Moscow Nhàchức trách đã không giải tán cuộc biểu tình, mà còn ngăn chặn xe cộ cho phépnhững người biểu tình đi qua, khi họ tuần hành đến một cuộc gặp gỡ vớiBoris Yeltsin, người đứng đầu chi bộ

Đảng Cộng sản ở Moskva, và là một trong những đồng minh gần gũinhất của Gorbachev trong Bộ Chính trị tại thời điểm đó Ngày 25 tháng 7 năm

1987 một nhóm 300 người Tatar Krym, nhằm kêu gọi quyền được trở về quêhương Krym nơi họ bị trục xuất năm 1944, đã tổ chức một cuộc biểu tìnhtrong vài giờ gần Kremlin, cảnh sát và binh lính chỉ đứng nhìn vì không cólệnh giải tán biểu tình

Ngày 10 tháng 9 năm 1987, sau khi Yegor Ligachev, một nhân vật theođường lối cứng rắn trong Bộ Chính trị, cho phép hai cuộc biểu tình trênđường phố Moskva, Boris Yeltsin đã viết đơn từ chức

Ngày 11 tháng 11 năm 1987 Yeltsin đã bị miễn nhiệm vị trí Bí thư thứnhất của Đảng Cộng sản Moskva.

2 Vùng Baltic – cuộc biểu tình đòi độc lập

Ngày 23 tháng 8 năm 1987, nhân dịp kỷ niệm 48 năm ngày ký Hiệpước Xô-Đức giữa Adolf Hitler và Joseph Stalin, giao ba nước Baltic độc lậpvào phạm vi ảnh hưởng Liên Xô vào năm 1940, hàng ngàn người biểu tình ởthủ đô của cả ba nước Baltic, ca hát quốc ca ủng hộ độc lập và nghe các bàiphát biểu đầy thách thức chỉ trích chính quyền trung ương Liên Xô Các cuộcbiểu tình bị lên án nặng nề trên các báo chí chính thức và bị cảnh sát theo dõichặt chẽ, nhưng không bị gián đoạn

a Litva

Ngày 14 tháng 6 năm 1987, khoảng 5000 người tụ tập ở Đài Tưởngniệm Tự do và đặt hoa để tưởng niệm sự kiện Stalin cho di dân tập thể ngườiLitva năm 1941 Đây là cuộc biểu tình lớn đầu tiên để tưởng niệm một sựkiện mà xảy ra khác với lời nhà nước Liên Xô tường thuật Việc nhà cầmquyền đã không dập tắt những cuộc biểu tình, khiến cho nhiều cuộc biểu tìnhtrở nên lớn hơn tại khắp mọi nơi ở các nước Baltic Kỷ niệm lớn kế tiếp sausau cuộc biểu tình phản đối Hiệp ước Xô - Đức là vào ngày 18 tháng 11, ngàyđộc lập của Latvia vào năm 1918 Vào ngày 18 tháng 11 năm 1987, hàng trămcảnh sát và dân sự có vũ trang ngăn chặn đường vào quảng trường để ngănngừa những lễ kỷ niệm tại đài Tưởng niệm Tự do, nhưng dù vậy hàng ngàn đãxuống đường ở Riga phản đối trong im lặng

b Estonia

Vào mùa xuân 1987, một phong trào phản đối nổi dậy chống lại nhữnghầm mỏ phosphate ở Estonia Những chữ ký được thu thập và ở Tartu, cácsinh viên tụ tập lại sảnh đường chính của trường đại học để bày tỏ sự thiếu tintưởng của họ vào chính phủ Tại một cuộc biểu tình vào ngày 1 tháng 5 năm

1987, những người trẻ tuổi đã xuống đường với biểu ngữ mặc dù bị cấm Vàongày 15 tháng 8 năm 1987, các tù nhân chính trị cũ thành lập nhóm MRP-

AEG (Estonians for the Public Disclosure of the Molotov-Ribbentrop Pact)(những người Estonia ủng hộ việc vạch trần công khai Hiệp ước Xô-Đức),được dẫn đầu bởi Tiet Madison Trong tháng 9 năm 1987, báo Edas phát hànhmột kiến nghị Edgar Savisaar, Siim Kallas, Tiit Made, và Mikk Titan hô hào

sự chuyển đổi của Estonia sang một nước tự trị Ban đầu nó hướng tới sự độclập về kinh tế, sau đó một phần nào về sự tự trị về chính trị Chương trình cótên là, Isemajandav Eesti ("A Self-Managing Estonia") Vào ngày 21 tháng

10, một nhóm biểu tình đã xuống đường để tưởng niệm những người đã hysinh trong thời kỳ 1918– 1920 (chiến tranh giành độc lập Estonia) tại Võru,dẫn tới xung đột với nhóm võ trang Lần đầu tiên trong nhiều năm, cờ quốcgia Estonia, Xanh, Đen, Trắng được thấy ở nơi công cộng

c Armenia: Những lo ngại về môi trường và Nagorno-Karabakh

Vào ngày 17 tháng 10 năm 1987, khoảng 3.000 người Armenia biểutình tại Yerevan than phiền về tình trạng tại hồ Lake Sevan, nhà máy hóa họcNairit, nhà máy hạt nhân Metsamor, và vấn đề ô nhiễm không khí tạiYerevan Cảnh sát cố gắng ngăn chặn cuộc biểu tình, nhưng không làm gì đểcản nó khi cuộc tuần hành bắt đầu Cuộc biểu tình được lãnh đạo bởi các nhàvăn người Armenia như Silva Kaputikian, Zori Balayan, và Macro Margarian

và các lãnh tụ của tổ chức quốc gia sống còn Cuộc tuần hành phát xuất từcông trường nhà hát lớn sau khi những người phát biểu, hầu hết là các tríthức, đã nói chuyện với đám đông

Ngày hôm sau đó, 1.000 người Armenia đã tham dự vào một cuộc biểutình khác kêu gọi cho quyền quốc gia Armenia ở Karabagh Những ngườibiểu tình mang áp phích đòi sáp nhập Cộng hòa Tự trị Nakhchivan vàNagorno-Karabakh vào Armenia Cảnh sát đã cố gắng dùng vũ lực để ngănchặn cuộc tuần hành và sau một vài sự cố, đã giải tán những người biểu tình

IV Năm 1988

1 Sự mất kiểm soát của chính quyền trung ương

Năm 1988 Gorbachev bắt đầu mất đi sự kiểm soát trong 2 vùng nhỏ,khi mà các nước Cộng hòa Baltic đã giành được chính quyền từ các mặt trậnnhân dân, và vùng Kavkaz rơi vào bạo lực và nội chiến

Vào ngày 1 tháng 7 năm 1988, ngày thứ 4 cũng là ngày cuối của đại hộiđảng lần thứ 19, Gorbachev đã thành công vào giờ chót khi nhận được sự ủng

hộ của các đại biểu cho việc thành lập một hội đồng lập pháp tối cao

Sự bảo thủ của những lớp người cũ đã thúc đẩy Gorbachev tiến hànhmột loạt thay đổi trong hiến pháp nhằm chia tách Đảng và nhà nước và cô lậpcác thành viên đối lập bảo thủ trong Đảng

Chi tiết bản đề xuất về 1 quốc hội mới được phát hành vào ngày 2-10,

để khởi động cho cơ quan lập pháp tối cao mới của Liên Xô

Phiên họp hội nghị (29/11-01/12) đã thông qua sự sửa đổi hiến phápnhà nước năm 1977, ban hành luật cải tổ bầu cử, và chọn 26/03/1989 làmngày bầu cử

29/11 Liên Bang đã ngừng việc phá nhiễu sóng tất cả các đài truyềnthanh ngoại quốc, cho phép người dân Liên Xô lần đầu tiên tiếp cận tự do cácnguồn thông tin bên ngoài mà không chịu sự kiểm soát của Đảng Cộng sản

2 Các nước Cộng Hòa Baltic

Vào năm 1986-1987, Latvia đã đi tiên phong trong các nhà nước vùngBaltic trong việc thúc đẩy sự cải tổ Năm 1988, Estonia đã đi đầu trong việcthiết lập mặt trận nhân dân trong các nước thuộc Liên Bang Xô Viết và bắtđầu gây ảnh hưởng đến chính sách nhà nước

*Mặt trận nhân dân Estonia

Mặt trận nhân dân Estonia được thành lập vào tháng 4 năm 1988 Ngày

16 tháng 6 năm 1988, Gorbachev đã thay thế Karl Vaino, 1 lãnh đạo kỳ cựubảo thủ của Đảng Cộng sản Estonia bằng 1 lãnh đạo theo đường hướng tự doVaino Väljas, lúc đó đang là Đại sứ tại Nicaragua của Xô Viết

Cuối tháng 6 năm 1988, Väljas đã phải nhượng bộ trước áp lực của Mặttrận nhân dân Estonia và công nhận tính hợp pháp của lá cờ xanh-trắng-đencủa Estonia, và đồng thuận về việc sử dụng ngôn ngữ người Estonia là ngônngữ chính thức của nước cộng hòa này

Ngày 2 tháng 10, Mặt trận nhân dân chính thức khởi động tranh luận,diễn thuyết chính trị tại Quốc hội trong 2 ngày

Ngày 16 tháng 10 năm 1988, Hội đồng Tối cao Xô Viết của Estoniatuyên bố về sự thực hiện chủ quyền quốc gia dưới điều luật về sự ưu tiên củangười Estonia Nghị viện Estonia đã tuyên bố về sự sở hữu của nhà nước cộnghòa về tài nguyên tự nhiên như đất đai, sông hồ, rừng núi, mỏ khoáng sản vànền sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, xây dựng, ngân hàng nhà nước,đường sá, hệ thống dịch vụ riêng bên trong lãnh thổ Estonia.

3 Các nước Cộng hòa phương tây

a Phong trào dân chủ của Moldova

Bắt đầu vào tháng 2 năm 1988, Phong trào Dân chủ Moldova (trướcđây là Moldova) đã tổ chức các cuộc họp công cộng, biểu tình và các lễ hộibài hát, dần dần tăng lên về quy mô và cường độ Trong bài diễn văn côngkhai, phong trào kêu gọi thức tỉnh quốc gia, tự do ngôn luận, hồi sinh cáctruyền thống của người Moldova và để đạt được vị thế chính thức cho ngônngữ Rumani và trở lại bảng chữ cái Latinh

b Biểu tình ở Lviv, Ukraine

Vào ngày 26 tháng 4 năm 1988, khoảng 500 người đã tham gia mộtcuộc tuần hành do Câu lạc bộ Văn hóa Ukraine tổ chức trên phố Khreschatykcủa Kiev để kỷ niệm lần thứ hai của thảm họa hạt nhân Chernobyl, mang theonhững tấm bảng với khẩu hiệu như "Sự cởi mở và Dân chủ đến cùng"

Vào ngày 16 tháng 6 năm 1988, Khoảng 6.000 đến 8.000 người đã tậptrung tại Lviv để nghe các diễn giả tuyên bố không tin tưởng vào danh sáchđại biểu địa phương tham dự hội nghị của Đảng Cộng sản 19, bắt đầu vàongày 29 tháng 6 Vào

ngày 21 tháng 6, một cuộc mít tinh ở Lviv đã thu hút 50.000 ngườinghe về một danh sách đại biểu sửa đổi Nhà chức trách đã cố gắng giải táncuộc biểu tình trước sân vận động Druzhba Vào ngày 7 tháng 7, Khoảng10.000 đến 20.000 người đã chứng kiến sự ra mắt của Mặt trận Dân chủ đểthúc đẩy chính sách Perestroika Vào ngày 4 tháng 8, được gọi là "Thứ nămđẫm máu", chính quyền địa phương đã đàn áp mạnh mẽ một cuộc biểu tình

được tổ chức bởi Mặt trận Dân chủ Thúc đẩy Perestroika Bốn mươi mốtngười đã bị giam giữ, phạt tiền hoặc bị kết án 15 ngày, bị bắt giữ hành chính.Vào ngày 1 tháng 9, chính quyền địa phương đã di dời 5.000 sinh viên tại mộtcuộc họp công cộng thiếu sự cho phép chính thức tại Đại học bang IvanFranko.

c Kurapaty, Belarus

Partyja BPF (Mặt trận bình dân Belarus) được thành lập năm 1988 với

tư cách là một đảng chính trị và phong trào văn hóa cho dân chủ và độc lập,

đó là các nước cộng hòa Baltic, các mặt trận phổ biến Việc phát hiện ranhững ngôi mộ tập thể ở Karpaty bên ngoài Minsk của nhà sử học Zia NonPozniak, nhà lãnh đạo đầu tiên của Mặt trận bình dân Belarus, đã tạo thêmđộng lực cho phong trào dân chủ và ủng hộ độc lập ở Belarus Ban đầu, Mặttrận có tầm nhìn quan trọng trong nhiều hành động công khai hầu như luônkết thúc trong các cuộc đụng độ với cảnh sát và lực lượng an ninh Liên XôKGB

V Năm 1989

1 Moscow: Giới hạn dân chủ hóa

Mùa xuân năm 1989, Liên bang Xô viết thực hiện một cải cách chínhtrị lớn, mặc dù có giới hạn, lần đầu tiên kể từ năm 1917, khi người dân bầuĐại hội đồng nhân dân mới Việc phát sóng truyền hình trực tiếp về các cuộcthảo luận của cơ quan lập pháp không còn bị kiểm duyệt

Ví dụ này thúc đẩy một thử nghiệm giới hạn với nền chính trị ở BaLan, nhanh chóng dẫn đến việc lật đổ chính phủ cộng sản ở Warsaw vào mùa

hè - sau đó đã làm nảy sinh các cuộc nổi dậy lật đổ chủ nghĩa cộng sản tạinăm nước thuộc Khối hiệp ước Warsaw trước năm 1989 và Bức tường Berlinsụp đổ Những sự kiện này cho thấy nhiều người ở Đông Âu và Liên bang Xôviết không ủng hộ động lực của Gorbachev để hiện đại hóa chủ nghĩa cộngsản, thay vào đó, họ muốn lật đổ nó hoàn toàn

a Bầu cử Đại hội đại biểu nhân dân Liên bang Xô viết