SỰ CẦN THIẾTTrong xu thế đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục như hiện nay việc dạy học của giáo viên và học sinh được tổ chức ngày càng khoa học và hiệu quả mỗi bài dạy tiết dạy đề
Trang 1BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
MÔN NGỮ VĂN
Người báo cáo: Nguyễn Thị Kim Cúc
Đơn vị công tác: Trường TH&THCS Sơn Bình
Trang 2“MỘT SỐ BIỆN PHÁP TẠO HỨNG THÚ, HỌC MÔN NGỮ VĂN CHO HỌC SINH
THÔNG QUA “HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG” ĐỐI VỚI HỌC SINH
LỚP 9 Ở TRƯỜNG TH&THCS SƠN BÌNH”.
Trang 3THỰC TRẠNG
NỘI DUNG BIÊN PHÁP
NỘI DUNG BIÊN PHÁP
HIỆU QUẢ
HIỆU QUẢ
GỒM 4 NỘI DUNG
Trang 4I SỰ CẦN THIẾT
Trong xu thế đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục như hiện nay việc dạy học của giáo viên và học sinh được tổ chức ngày càng khoa học và hiệu quả mỗi bài dạy tiết dạy đều hướng tới đảm bảo đủ năm hoạt động theo hệ thống logic sáng tạo để phát huy được cao nhất phẩm chất và năng lực người học Trong đó, hoạt động khởi động là một hoạt động đầu tiên của quá trình dạy học
Hoạt động khởi động không thể thiếu trong dạy học nói chung và một môn Ngữ văn nói riêng Một hoạt động khởi động tốt, hay sẽ đem đến những ý nghĩa cơ bản sau:
Thứ nhất, hoạt động khởi động có vai trò tạo hứng thú học tập cho học sinh
Thứ hai hoạt động khởi động sẽ huy động vốn tri thức kỹ năng nền tảng của học sinh, một hoạt động khởi động hiệu
quả nên tạo ra cơ hội cho các em tự làm sống lại những kiến thức nền đã có cần thiết cho việc tiếp cận bài mới
Thứ ba hoạt động khởi động sẽ tạo ra những tò mò thậm chí là những mâu thuẫn nhận thức cho người học
Nhưng thực tế dạy học lại cho thấy rất nhiều giáo viên khó kiếm tìm được một cách khởi động để cho tiết học sinh động, hấp dẫn hoặc có tổ chức nhưng hiệu quả không cao do hình thức tổ chức nhàm chán, rời rạc, nặng về kiến thức, có khi cách khởi động đó chưa có sự liên quan, kết nối với nội dung bài học
Trang 6Hơn 90% học sinh là người dân tộc, nhận thức chậm, không có điều kiện tiếp cận công nghệ thông tin Nhiều học sinh không hứng thú với môn học, có biểu hiện mệt mỏi, uể oải, ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả học tập.
Trang 7Số liệu khảo sát mức độ hứng thú của học sinh đối với môn Ngữ Văn 9 đầu năm học 2021-2022
Tổng số HS Mức độ hứng thú với môn Ngữ Văn
Rất hứng thú Hứng thú Bình thường Không hứng thú
Trang 9III NỘI DUNG BIỆN PHÁP
Biện pháp 1: Khởi động bằng việc
tạo tình huống
Biện pháp 1: Khởi động bằng việc
tạo tình huống
Biện pháp 2 Khởi động bằng hình ảnh, video
.
Biện pháp 2 Khởi động bằng hình ảnh, video
.
Trang 10III NỘI DUNG
Biện pháp 1: Khởi động bằng việc tạo tình huống
huống cụ thể nào đó gần gũi với nội dung bài học để các em trải nghiệm, tưởng tượng, từ đó đặt ra những vấn đề buộc các em phải huy động vốn hiểu biết của mình để giải quyết Các bài tập hay câu hỏi tình huống được đưa ra
sẽ giúp học sinh phát triển tư duy, xâu chuỗi vấn đề một cách mạch lạc, đồng thời tạo hứng thú cho học sinh vào tiết học mới để khám phá vấn đề còn đang bỏ ngỏ
Trang 11III NỘI DUNG
Biện pháp 1: Khởi động bằng việc tạo tình huống
B 2
B3: GV nhận xét, bổ sung, dẫn dắt vào bài học
B3: GV nhận xét, bổ sung, dẫn dắt vào bài học
Trang 12Ví dụ : Bài “Các phương châm hội thoại” (tiếp theo)
Mục tiêu bài học là giúp HS xác định những trường hợp không tuân thủ, nguyên nhân của việc không tuân thủ các phương châm hội thoại
Gv tiến hành hoạt động khởi động bài học bằng cách yêu cầu HS làm một bài tập tình huống (cho 2 HS nhìn trên máy chiếu đọc phân vai):
“ Trong giờ địa lý, thầy giáo hỏi một học sinh đang nhìn ra cửa sổ:
- Em cho thầy biết sóng là gì?
Học sinh trả lời:
- Thưa thầy, Sóng là bài thơ nổi tiếng của Xuân Quỳnh ạ”
Học sinh sau khi đọc xong tình huống sẽ trả lời các câu hỏi: Theo em câu trả lời của bạn học sinh cho thấy phương châm hội thoại nào không được tuân thủ? Việc không tuân thủ phương châm hội thoại đó là do
nguyên nhân nào?
Trang 13- Điều kiện thực hiện: Để thực hiện đòi hỏi người giáo viên phải có sự
chuẩn bị kĩ lưỡng, lựa chọn linh hoạt cách tình huống Trước khi tổ chức quá trình dạy học, giáo viên nên dành một khoảng thời gian nhất định để hướng dẫn học sinh cách khái quát, tổng hợp kiến thức, cách trình bày
- Hiệu quả của biện pháp: Từ việc GV đặt ra câu hỏi tình huống sẽ thu
hút được sự chú ý của học sinh, Các em có thể thoải mái trình bày ý kiến của mình một cách sôi nổi Các em sẽ không cảm thấy nhàm chán, uể oải
để bắt đầu tiết học vui vẻ, tích cực hợn Qua đó phát triển cho học sinh năng lực tư duy; đồng thời học sinh sẽ hứng thú, yêu thích bộ môn hơn
Trang 14Dưới đây là bảng số liệu tôi thu thập được về mức độ hứng thú với môn Ngữ Văn của HS năm học 2021-2022 sau khi được giáo viên thực hiện
các biện pháp 1:
Tổng số HS Rất hứng thú Hứng thú Bình thường Không hứng thú
Số HS % Số HS % Số HS % Số HS %
85 5 5.9% 28 32.9% 42 49.4% 10 11.8%
Trang 152 Biện pháp 2 Khởi động bằng hình ảnh, video
- Nội dung biện pháp: Hình ảnh , video sử dụng để khởi động
bài học có thể là tranh ảnh hoặc vi deo tư liệu Sử dụng tranh ảnh, video để dẫn vào bài là phương pháp mang lại hiệu quả tích cực trong dạy học Vừa tiết kiệm được thời gian, lại thu hút được sự chú ý, khơi gợi được húng thú học tập cho học sinh.
Trang 162 Biện pháp 2 Khởi động bằng hình ảnh, video
- Cách thực hiện:
Bước 1: Giáo viên cho học sinh quan sát tranh ảnh hoặc xem
một đoạn phim tư liệu có liên quan đến nội dung bài học
Bước 2: Gv đặt câu hỏi (Câu hỏi có thể được đặt ra trước hoặc
sau khi HS quan sát hình ảnh.) Các câu hỏi thường là: Các em hãy xem đoạn video sau và xác định nhân vật,nêu cảm nhận về nội dung của đoạn phim? Hoặc Những hình ảnh sau gợi cho các
em suy nghĩ gì về…?
Bước 3: Gv nhận xét, bổ sung
Trang 17Mục tiêu: Mục tiêu của bài là giúp HS cảm nhận vẻ đẹp độc đáo của những chiếc
xe không kính.Hình tượng những người chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn: ung dung, hiên ngang, dũng cảm, lạc quan
Ví dụ 1: Bài “ Bài thơ về tiểu đội xe không kính”( Phạm Tiến Duật)
Trang 18GV hỏi học sinh: Em có nhận xét gì về hình ảnh những chiếc xe và người lính trong chiến tranh? ( GV gợi
mở: HS quan sát đặc điểm của những chiếc xe, quan sát khuôn mặt, ánh mắt, nụ cười của các chiến sĩ )
Gv hướng HS trả lời để tìm ra nét độc đáo của những chiếc xe trần trụi vì bom đạn chiến tranh và hình ảnh người lính hiện lên rất lạc quan yêu đời và dũng cảm
GV dẫn dắt vào bài mới
Ví dụ 1: Bài “ Bài thơ về tiểu đội xe không kính”( Phạm Tiến Duật)
Trang 19Ví dụ 2: Bài “Phong cách Hồ Chí Minh” (Lê Anh Trà)
Mục tiêu bài học là giúp HS cảm nhận được phong cách giản dị mà thanh cao của Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị lãnh tụ đáng kính của dân tộc
Căn cứ vào mục tiêu trên, tôi cho học sinh xem đoạn video:
https:// youtu.be/NztH9rPrPnM : Tư liệu về ngôi nhà sàn, nơi Bác sống và làm việc
Trang 20Ví dụ 3: Bài: Đấu tranh cho một thế giới hòa bình GV cung cấp một đoạn video về bộ phim Mĩ thả
bom nguyên tử xuống hai thành phố của Nhật: Hi- rô- xi- ma và Ha- ga- xa –ki
https://www.youtube.com/watch?v=IZLR0kyP474
Gv yêu cầu HS nêu suy nghĩ của mình về hậu quả của chiến tranh hạt nhân và trách nhiệm của con
người trước nguy cơ chiến tranh hạt nhân ?
Cảnh hoang tàn sau vụ thả bom nguyên tử Những hình ảnh chết chóc trong thảm họa
Trang 21- Điều kiện thực hiện: Để thực hiện đòi hỏi người giáo viên phải tận tâm, có
sự chuẩn bị kĩ lưỡng, lựa chọn linh hoạt các hình, ảnh, vi deo có liên quan tới nội dung bài học, kích thích sự hứng thú của học sinh Cần lưu ý khi sử dụng biện pháp này, giáo viên cần rèn cho học sinh những kỹ năng sau: Kỹ năng quan sát, nhận xét Kỹ năng mô tả Kỹ năng phân tích, nhận định, đánh giá
- Hiệu quả của biện pháp: HS tích cực, chủ động, tự tin hơn trong quá trình
học tập Các em luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình Hiểu được nội dung bài học và hình thành các kỹ năng cơ bản: Quan sát, trình bày, nhận xét, đánh giá về một vấn đề cụ thể
Trang 22Bảng số liệu về mức độ hứng thú với môn Ngữ Văn của HS năm học
2021-2022 sau khi được giáo viên thực hiện các biện pháp 2:
Trang 23Đối với giáo viên
Đối với học sinh
Đối với học sinh
Hiệu quả giáo dục
Hiệu quả giáo dục
Học sinh yêu thích bộ môn Ngữ Văn hơn, biết cách học, cách làm bài thi học sinh giỏi môn Ngữ Văn.
Kết quả thi học sinh giỏi môn Lịch sử đã khả quan hơn học sinh đã được giải trong kì thi học sinh giỏi các cấp và chất lượng giải cũng cao hơn.
HS tích cực, chủ động, tự tin hơn trong quá trình học tập,tỷ lệ học sinh có hứng thú học tập môn tăng lên, số học sinh có biểu hiện chán nản mệt
mỏi trong học tập bộ môn giảm
Chất lượng môn học được nâng lên
Gv cũng thành thạo hơn trong việc tổ chức các hoạt động dạy học phù hợp với yêu cầu đổi mới, phát huy phẩm chất, năng lực học sinh.
HS tích cực, chủ động, tự tin hơn trong quá trình học tập,tỷ lệ học sinh có hứng thú học tập môn tăng lên, số học sinh có biểu hiện chán nản mệt
mỏi trong học tập bộ môn giảm
Chất lượng môn học được nâng lên
HS tích cực, chủ động, tự tin hơn trong quá trình học tập,tỷ lệ học sinh có hứng thú học tập môn tăng lên, số học sinh có biểu hiện chán nản mệt mỏi trong học tập bộ môn giảm
Chất lượng môn học được nâng lên
Trang 24IV KIẾT QUẢ CỦA BIỆN PHÁP
Áp dụng biện pháp đối với học sinh lớp 9 trong năm học: 2021 – 2022.