Phẩm chất: - Tự giác thống kê văn bản nhật dụng đã học, nêu nội dung các văn bản và liên hệ thực tế bản thân.. Chuẩn bị của học sinh: Ôn lại kiến thức về văn bản nhật dụng đã học ở lớp 6
Trang 1Trường THCS Lý Tự Trọng, Lâm Hà, Lâm Đồng Giáo viên: Phạm Thị Hà
Tiết 137 Văn bản: TỔNG KẾT PHẦN VĂN BẢN NHẬT DỤNG
Môn học: Ngữ văn; Lớp 9 Thời gian thực hiện: 1 tiết
I MỤC TIÊU
1 Năng lực
- Năng lực chung: năng lực làm việc nhóm, năng lực tự quản bản thân, năng lực tổng hợp
- Năng lực chuyên biệt:
+ Năng lực ngôn ngữ: Tổng hợp và hệ thống hóa kiến thức về VBND ở cấp THCS
2 Phẩm chất:
- Tự giác thống kê văn bản nhật dụng đã học, nêu nội dung các văn bản và liên hệ thực tế bản thân
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:
1 Chuẩn bị của giáo viên:
Kế hoạch bài học, đồ dùng dạy học, bảng hệ thống kiến thức, …
2 Chuẩn bị của học sinh: Ôn lại kiến thức về văn bản nhật dụng đã học ở lớp 6, hệ thống các VBND
đã học trong chương trình THCS
III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a Mục tiêu: HS hệ thống lại các kiến thức đã học về VBND.
b Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV.
c Sản phẩm hoạt động: bài thuyết trình của hs, phiếu học học tập của hs.
d Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
GV giới thiệu, yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
1 Nêu những hiểu biết của em về VBND, ví dụ như: đề tài, nội dung
phản ánh &mục đích sử dụng
2? Tại sao nói: VBND có tính cập nhật? VD?
Lớp làm bài theo 2 nhóm : N1- câu 1, N2- câu 2
- HS chia sẻ suy nghĩ, cảm xúc, trải nghiệm cá nhân
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Nội dung các văn bản nhật dụng
a Mục tiêu: Hệ thống các VBND đã học cùng nội dung mà nó thể hiện
b Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV.
c Sản phẩm hoạt động: phiếu học tập của hs
d) Tổ chức thực hiện:
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
GV giới thiệu, yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
- Hệ thống các văn bản nhật dụng đó học từ lớp
6-9 (tên và nội dung văn bản)? Nêu nội dung phản
ánh của các văn bản đó?
- Lớp chia thành 2 nhóm:
+ N1- hệ thống các VBNDở lớp 6,7
I Khái niệm về văn bản nhật dụng:
1 Khái niệm:
- Văn bản nhật dụng không có khái niệm thể loại, không chỉ kiểu văn bản nó chỉ đề cập tới chức năng,
đề tài và tính cập nhật của nội dung văn bản
2 Đề tài:
- Thiên nhiên, môi trường văn hoá, giáo dục, chính
Trang 2+ N2- hệ thống các VBND ở lớp 8,9.
- Kẻ bảng rồi điền kiến thức:
STT VB Tloại Nội
dung
NT đặc săc
PTBĐC
trị, xã hội, thể thao, đạo đức, nếp sống…
3 Chức năng:
- bàn luận, thuyết minh, tường thuật, miêu tả, đánh giá… những vấn đề, những hiện tượng của đời sống con người và xã hội
4 Tính cập nhật: là tính thời sự kịp thời, đáp ứng
yêu cầu, đòi hỏi của cuộc sống hàng ngày
- Tuy nhiên, các văn bản nhật dụng trong chương trình có tính cập nhật vừa có tính lâu dài của sự phát triển lịch sử xã hội Chẳng hạn vấn đề môi trường, dân số, bảo vệ di sản văn hoá, chống chiến tranh hạt nhân…đều là những vấn đề nóng bỏng của hôm nay nhưng đâu phải giải quyết triệt để trong một ngày mai
VD: - Vấn nạn thành tích trong trường học
- Đạo đức suy thoái
- Ô nhiễm môi trường,
II Nội dung các văn bản nhật dụng
*/ Dự kiến sản phẩm:
1 Cầu Long
Biên, chứng
nhân lịch sử
Bút kí Cầu Long Biên, nơi chứng
kiến những sự kiện lịch sử hào hùng, bi tráng của Hà Nội và
cả nước
Phép nhân hoá, lối viết giàu cảm xúc…
Tự sự, miêu tả
và biểu cảm
2 Động Phong
Nha Miêu tả Động Phong Nha được xem làkì quan thứ nhất đã và đang
thu hút khách tham quan trong
và ngoài nước Chúng ta tự hào về thắng cảnh này
Miêu tả từ khái quát đến cụ thể, nhiều hình ảnh đẹp
Thuyết minh (miêu tả)
3 Bức thư của
thủ lĩnh da
đỏ
Bức thư Con người phải sống hoà hợp
với thiên nhiên, phải chăm lo bảo vệ môi trường và thiên nhiên như bảo vệ mạng sống của chính mình
Dùng phép so sánh, nhân hoá, điệp ngữ, thủ pháp đối lập, văn truyền cảm
Nghị luận, (biểu cảm)
trường
mở ra
Truyện
kí Tình cảm sâu sắc của ngườimẹ đối với con Vai trò to lớn
của nhà trường đối với mỗi con người
Miêu tả cụ thể sinh động với nhiều hình thức khác nhau Ngôn ngữ độc thoại
Biểu cảm (Tự sự, miêu tả, thuyết minh, nghị luận)
5 Mẹ tôi Bức thư Tình yêu thương, kính trọng
cha mẹ là tình cảm thiêng liêng Người mẹ có tình yêu thương và đức hy sinh vô bờ cho con cái
Lựa chọn cách kể thích hợp, chi tiết
sử dụng hợp lí, tình huống đặc biệt
biểu cảm
(Tự sự, miêu tả, nghị luận)
6 Cuộc chia tay
của những
con búp bê
Truyện ngắn Tình cảm trong sáng, yêuthương nhau của hai anh em
Trách nhiệm làm cha, làm mẹ trong việc giữ gìn tổ ấm gia
Cách kể chuyện tự nhiên, chân thực, nhiều chi tiết bất ngờ xen yếu tố
Tự sự (nghị luận, miêu tả)
Trang 3đình và bảo vệ hạnh phúc trẻ thơ
miêu tả đặc sắc
7 Ca Huế
trên
sông Hương
Bút kí Vẻ đẹp của sinh hoạt văn hoá
và những con người tài hoa xứ Huế
Giới thiệu tự nhiên, đan xen giữa miêu
tả và biểu cảm, hình ảnh chân thực
Thuyết minh (nghị luận, tự
sự, biểu cảm)
8 Thông tin về
trái đất năm
2000
Thông báo
Tác hại của bao bì ni lông và những giải pháp khắc phục
Chi tiết cụ thể, số liệu chính xác, lập luận chặt chẽ
Nghị luận, (thuyết minh)
9 Ôn dịch
thuốc lá Xã luận Tác hại của thuốc lá và biệnpháp phòng chống ôn dịch
này
Số liệu chính xác, cụ thể So sánh bằng nhiều yếu tố biểu cảm
nghị luận (Thuyết minh )
10 Bài toán dân
số
Nghị luận
Hạn chế gia tăng dân số là con đường tồn tại của loài người
Số liệu cụ thể, chính xác, lập luận chặt chẽ dựa trên bài toán cổ
Nghị luận, (tự
minh.)
11 Phong cách
HCM
Nghị luận
Vẻ đẹp phong cách HCM là
sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống văn hoá dân tộc
và tinh hoa văn hoá nhân loại, giữa vĩ đại và giản dị
Chi tiết chọn lọc tiêu biểu, ngôn từ chuẩn mực, hình ảnh đẹp
nghị luận (Thuyết minh, biểu cảm)
12 Đấu tranh
cho thế giới
hòa bình
Xã luận Nguy cơ chiến tranh hạt
nhân, phải ngăn chặn vì thế giới hoà bình
Giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ, hình ảnh cụ thể
Nghị luận
13 Tuyên bố thế
giới về sự
sống …
Tuyên bố Bảo vệ chăm sóc trẻ em là
vấn đề quan trọng, cấp bách
có tính toàn cầu
Bố cục mạch lạc, hợp lí, các ý có mối quan hệ với nhau
Nghị luận (Thuyết minh, thông báo.)
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- Các nhóm trình bầy sản phẩm.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HS trả lời, HS
khác nhận xét, bổ sung
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HS
- GV đánh giá, bổ xung, chốt ý
1/ Bảo vệ môi trường: “Thông tin về ngày trái đất năm 2000 - Nguyễn Khắc Viện”,
2/ Phong cách, lối sống: “Phong cách
Hồ Chí Minh- Lê Anh Trà”, … 3/
Câu 1: Hs tự do trả lời, miễn là hợp lí, đúng pháp luật
Câu 2: Hs phải đảm bảo:
+ viết 1 đoạn văn
+ nội dung liên quan đến một vấn
đề trong cuộc sống em thấy tâm đắc
C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP.
a Mục tiêu: Giúp HS vận dụng kiến thức đã học vào làm bài, có liên hệ thực tế.
b Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV.
c Sản phẩm: bài thuyết trình của hs
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
GV giới thiệu, yêu cầu HS trả lời câu hỏi: - HS chia sẻ suy nghĩ, cảm xúc, trải nghiệm cá nhân
Trang 4? Tìm, nhóm các VB em vừa liệt kê trên theo nội dung mà nó phản ánh?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- HS làm bài cá nhân Gv quan sát lớp, giúp đỡ những hs gặp khó khăn
- Cá nhân hs trình bày bài; lớp và gv cùng đánh giá, nhận xét, bổ sung
- GV chốt đúng
D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a Mục tiêu: Giúp HS vận dụng kiến thức đã học vào làm bài, có liên hệ thực tế.
b Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV.
c Sản phẩm hoạt động: bài thuyết trình của hs
d Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
GV giới thiệu, yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
? Trong các văn bản nhật dụng đó học, em thích nhất văn bản nào? Vì
sao?
? Viết đoạn văn ngắn về một vấn đề trong cuộc sống mà em thấy tâm
đắc nhất?
- HS chia sẻ suy nghĩ, cảm xúc, trải nghiệm cá nhân