Vậy thì loài người chúng ta càng phải biết trân trọng cuộc sống mỗi ngày để không thua kém cỏ cây muông thú… Trích Cách sống từ điều bình thường trở nên phi thường, INAMORIKAZUO, Phạm H
Trang 1PHÒNG GD-ĐT YÊN KHÁNH
THCS KHÁNH MẬU
ĐỀ THI THỬ HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN
MÔN: NGỮ VĂN LỚP 8 NĂM HỌC: 2022-2023
Thời gian: 120 phút
Đề thi gồm: 02 trang
PHẦN I ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
Không cần ngôn ngữ, mọi sự sống nhỏ nhoi trong tự nhiên đều dạy cho loài người biết tầm
quan trọng của việc “sống hết mình ở thời khắc này" Chẳng hạn tại vùng Tsunoda thuộc Bắc Cực, giữa mùa hè ngắn ngủi, các loài thực vật đua nhau nảy mầm, nở thật nhiều hoa, kết hạt, chen chúc vươn mình trong khoảng không với mảnh đời thật ngắn ngủi Có lẽ chúng chuẩn bị sẵn sàng để đối phó với mùa đông dài khắc nghiệt sắp tới và phó thác sinh mạng mình cho tự nhiên Rõ ràng là chúng thực sự sống hết mình cho hiện tại, không ảo tưởng không phân tâm Ngay cả ở vùng sa mạc khô cằn Sahara, nơi mà mỗi năm chỉ có một hai cơn mưa, nhưng mỗi khi có những giọt nước hiếm hoi trút xuống thì các loài thực vật lại vội vã nảy mầm và nở hoa Và trong khoảng thời gian từ một đến hai tuần ngắn ngủi, chúng ra hạt, oằn mình chịu đựng trong cát, trong cái nóng như thiêu như đốt, tiếp tục sống chờ đến trận mưa sau để nòi giống của chúng sẽ lại trỗi dậy…Quả thật là muôn loài trong tự nhiên đều sống hết mình, sống nghiêm túc trong từng khoảnh khắc, trong suốt khoảng thời gian sống được hạn định…
Sống hết mình cho hiện tại sẽ đưa sự sống, dù nhỏ bé, vươn đến ngày mai Vậy thì loài người chúng ta càng phải biết trân trọng cuộc sống mỗi ngày để không thua kém cỏ cây muông thú…
(Trích Cách sống từ điều bình thường trở nên phi thường, INAMORIKAZUO, Phạm Hữu Lợi dịch, Nxb Lao động)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1.(0,5 điểm) Chủ đề của đoạn văn bản trên là gì ?
Câu 2.(1,0 điểm) Chỉ ra những điểm tương đồng về sự sống của các loài thực vật ở vùng
Tsunoda thuộc Bắc cực và ở vùng sa mạc Sahara trong đoạn trích
Câu 3.(1,25) Việc tác giả đưa ra cách sống của các loài thực vật ở hai vùng Tsunoda thuộc Bắc
cực và ở vùng sa mạc Sahara trong đoạn trích có tác dụng gì?
Câu 4.(1,25 điểm) Em có đồng tình với nhận định của tác giả “Sống hết mình cho hiện tại sẽ đưa
sự sống, dù nhỏ bé, vươn đến ngày mai”? Vì sao?
PHẦN II LÀM VĂN (16 điểm)
Câu 1.(6,0 điểm)Từ đoạn trích phần đọc hiểu em hãy viết một đoạn văn nghị luận trình bày suy
nghĩ của bản thân về sự cần thiết phải trân trọng cuộc sống mỗi ngày.
Câu 2 (10,0 điểm).
Bàn về vai trò và ý nghĩa của văn học, Rasul Gamzatop cho rằng:” Cái cốt lõi của văn học
là lòng nhân ái”.
Em hãy phân tích nhân vật chị Dậu trong đoạn trích “ Tức nước vỡ bờ”- trích Tắt đèn (SGK
Ngữ văn 8-tập 1), để làm sáng tỏ lòng nhân ái của nhà văn Ngô Tất Tố
Họ và tên thí sinh: Số báo danh:
Trang 2Họ, tên và chữ ký của GT 1: Họ, tên và chữ ký của GT 2:
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN 8
Thang điểm 20
Phần I ĐỌC- HIỂU(4.0 điểm)
Câu 1 *Chủ đề: Sống hết mình cho hiện tại và trân trọng cuộc sống mỗi ngày
Câu 2 * Điểm tương đồng về sự sống của các loài thực vật ở hai vùng Tsunoda
thuộc Bắc cực và ở vùng sa mạc Sahara trong đoạn trích là:
- Các loài thực vật ở 2 vùng đều nảy mầm và nở hoa trong điều kiện khắc
nghiệt nhất
- Đều có sức sống phi thường, tận dụng cơ hội, sống hết mình cho hiện tại 0,5
0,5
Câu 3 * Việc tác giả đưa ra cách sống của các loài thực vật ở hai vùng Tsunoda
thuộc Bắc cực và ở vùng sa mạc Sahara trong đoạn trích có tác dụng:
- Là dẫn chứng thực tế làm tăng sức thuyết phục cho vấn đề nghị luận
- Khẳng định vạn vật trong tự nhiên đều sống hết mình
- Từ đó khuyên con người hãy biết sống hết mình trong từng khoảnh khắc
* Lưu ý:
- HS có thể diễn đạt cách khác nhưng đảm bảo ý vẫn cho điểm tối đa.
- Nêu đủ 3 ý hợp lí cho 1,25 điểm.
- Nêu đủ 2 ý hợp lí hoặc nêu được 3 ý nhưng chưa đầy đủ cho 1,0 điểm.
- Nêu đủ 1 ý hợp lí hoặc nêu được 2 ý nhưng chưa đầy đủ cho 0,75 điểm.
- Nêu được 1 ý hợp lí nhưng chưa đầy đủ cho 0,25 điểm.
- Không trả lời hoặc trả lời sai 0,0 điểm
0,5
0,5 0,25
Câu 4 *Học sinh đưa ra ý kiến riêng của mình, có thể đồng tình hoặc không đồng
tình
*Học sinh lí giải phù hợp với ý kiến
Gợi ý:
- Đồng tình với ý kiến của tác giả
- Vì:
+ Sống hết mình chứng tỏ con người đã không bỏ cuộc trước những khó
khăn thất bại
+ Sống hết mình, dù nhỏ bé chứng tỏ nếu con người có thất bại thì cũng đã
rút ra cho mình được bài học Mà thất bại nhỏ sẽ tạo nên thành công lớn
+ Sống hết mình giúp con người vươn tới tương lai bởi mỗi bài học rút ra
được từ sự nỗ lực sẽ giống như viên gạch xây đắp nền móng vững chắc để
con người phát triển và hoàn thiện bản thân
* Lưu ý:
- HS lí giải bằng 2 lí do trở lên thuyết phục cho 0,75 điểm
- HS lí giải bằng 1 lí do thuyết phục cho 0,5 điểm.
- HS lí giải chạm vấn đề cho 0,25 điểm
- Không trả lời hoặc trả lời sai 0,0 điểm.
0,5 0,25
0,25
0,25
II PHẦN LÀM VĂN (16,0 điểm)
Câu 1 Yêu cầu cần đạt: ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàуự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàуống mỗi ngàу Điểm 6
Trang 3Yêu cầu
chung
* Yêu cầu về kĩ năng: đảm bảo cấu trúc một đoạn văn nghị luận, đủ 3
phần mở-thân-kết
* Yêu cầu về kiến thức:
Xác định đúng vấn đề nghị luận: ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàуự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàуống
mỗi ngàу
Triển khai vấn đề nghị luận: HS vận dụng các thao tác lập luận phù hợp
để triển khai vấn đề theo những cách khác nhau nhưng phải hợp lí, thuyết
phục Có thể trình bày theo hướng sau:
Yêu cầu
cụ thể 1 Giới thiệu ᴠấn đề: ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàу ự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàу ống mỗi ngàу 2 Phân tíᴄh, bàn luận ᴠấn đề
-Giải thíᴄh ᴠấn đề: trân trọng ᴄuộᴄ ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàуống mỗi ngàу là thái độ ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàу ống tíᴄh
ᴄựᴄ, biết уêu mến, nâng niu ᴄuộᴄ ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàу ống
- Vì ѕao lại ᴄần phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàу? ao lại ᴄần phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕao lại ᴄần phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàу? ống mỗi ngàу?
+ Lẽ tất yếu: Mỗi sự sống trong tự nhiên đều sống hết mình trong hiện tại
nên con người cũng không ngoài quy luật đó để tồn tại Cuộᴄ đời ᴄon
người là hữu hạn, ᴄhứa đựng những biến ᴄố bất ngờ, bất khả kháng хảу ảу
đến nên ᴄàng ᴄần phải trân trọng điều nhỏ bé, bình dị hàng ngàу
+ Biết nâng niu trân trọng ᴄuộᴄ ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàу ống thì ᴄon người mới biết ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàу ống tốt hơn,
ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàу ống tử tế, ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàу ống Người hơn Đâу ᴄhính là ý nghĩa nhân ᴠăn ᴄao ᴄả
+ Trân trọng từng khoảnh khắᴄ trôi qua ᴄủa ᴄuộᴄ ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàу ống, dẫu ngắn ngủi
nhưng đó là khoảnh khắᴄ tạo nên ý nghĩa ᴄho ᴄuộᴄ đời ᴄhúng ta, tạo dựng
tương lai tốt đẹp
+ Sống hết mình, không lãng phí từng khoảnh khắᴄ ᴄuộᴄ đời, tạo nên
những khoảnh khắᴄ đẹp để mỗi khoảnh khắᴄ là mãi mãi
+ Nếu không biết trân trọng ᴄuộᴄ ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàу ống mỗi ngàу thì con người sẽ sống hời
hợt,cuộc đời trôi qua ᴠô nghĩa
(đưa ra những dẫn ᴄhứng ᴄụ thể, thuуết phụᴄ )
-Bài học:
+Là một người họᴄ ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàу inh- một ᴄông dân trẻ: Chúng ta ᴄần: tạo ᴄho mình
thái độ ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàу ống tíᴄh ᴄựᴄ, hành động tíᴄh ᴄựᴄ ᴠà lan tỏa những hành động đó
đến ᴠới mọi người хảу ung quanh
+ Biết trân trọng nâng niu ᴄuộᴄ ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàу ống bình уên đang ᴄó ᴠà nỗ lựᴄ хảу âу dựng
ᴄuộᴄ đời tốt đẹp hơn
3.Kết thúc vấn đề:
Khẳng định lại tầm quan trọng, ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàу ự ᴄần thiết ᴄủa ᴠiệᴄ trân trọng ᴄuộᴄ ѕự ᴄần thiết phải trân trọng ᴄuộᴄ ѕống mỗi ngàу ống
mỗi ngàу
* Lưu ý:
- HS có thể diễn đạt cách khác hoặc có chính kiến riêng nhưng hợp lí vẫn
cho điểm tối đa.
- Không đảm bảo hình thức đoạn văn: trừ 0,5 điểm.
Gợi ý về thang điểm:
- Từ 5,0 đến 6,0 điểm: Hiểu vấn đề; lập luận chặt chẽ, thuyết phục; văn
viết có giọng điệu riêng.
- Từ 3,0 đến 4,75 điểm: Hiểu vấn đề; biết cách lập luận; diễn đạt được ý,
còn mắc một số lỗi về diễn đạt, chính tả.
- Từ 1,0 đến 2,75 điểm: Nhận diện được vấn đề; lập luận chưa rõ; viết
chung chung; mắc nhiều lỗi về diễn đạt, chính tả.
- Dưới 1,0 điểm: Không hiểu rõ vấn đề; viết sơ sài, chưa biết triển khai
lập luận; mắc rất nhiều lỗi diễn đạt, chính tả.
- Điểm 0,0 điểm: Không làm bài hoặc lạc đề
0,5
0,5 3,5
0,5 0,5
0,5
Trang 4Câu 2 Nghị luận văn học:Yêu cầu cần đạt Điểm
10 Yêu cầu
chung a Đảm bảo cấu trúc của một bài văn nghị luận có đầy đủ 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài.
b Xác định đúng vấn đề nghị luận.Triển khai vấn đề thành các luận điểm,
thể hiện sự cảm nhận sâu sắc và vận dụng các thao tác lập luận, có sự kết
hợp giữa các lí lẽ và dẫn chứng
* Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng phải bám sát
yêu cầu của đề Cần đảm bảo những nội dung sau:
10,0
Yêu cầu
cụ thể
A.Mở bài: Dẫn dắt, nêu và trích dẫn vấn đề một cách hợp lí.
0,5
B.Thân bài:
Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, song cần bám sát định hướng
của đề, cần đạt được những yêu cầu cơ bản sau:
9,0
I Giải thích ý kiến:
Bàn về vai trò và ý nghĩa của văn học, Rasul
Gamzatop cho rằng:” Cái cốt lõi của văn học là lòng nhân
ái”
+ Cái cốt lõi”: cái chính, cái chủ yếu, quan trọng.
+ Văn học”: là những tác phẩm nghệ thuật được sáng tác bằng ngôn từ, thể
hiện tư tưởng tình cảm của nhà văn trước hiện thực
+ “Lòng nhân ái”: là tấm lòng yêu thương, bênh vực, quý trọng
con người
-> Như vậy cái cốt lõi của văn học chính là lòng nhân ái, là tình yêu vô hạn
đối với con người Đặc biệt là những con người nghèo khổ, bất hạnh
Vì: đặc trưng của văn học là không những phải lấy con người làm đối
tượng phản ánh mà còn hướng đến phục vụ đời sống con người Ngoài việc
miêu tả, phân tích, khám phá về con người, nhà văn phải sử dụng ngòi
bút thể hiện lòng thương người: biết đau với cái đau của
cuộc đời, ngợi ca cái thiện cái đẹp ; phê phán cái xấu cái ác;
nâng niu bảo vệ sự sống, quý trọng, tôn vinh nhân cách và
phẩm giá con người
*Lưu ý:
- Chấp nhận những cách diễn đạt khác nhau miễn là nêu được đúng bản
chất vấn đề.
- Nếu học sinh chỉ giải thích nghĩa của các từ trong nhận định cho tối đa
0,25 điểm.
1,0
II Chứng minh qua việc phân tích nhân vật chị Dậu trong đoạn trích “
Tức nước vỡ bờ” ( Trích Tắt đèn-Ngô Tất Tố)
1 Lòng nhân ái trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ trước hết thể hiện ở
tấm lòng cảm thông thương xót của nhà văn với số phận nghèo khổ, bất
hạnh của chị Dậu
+ Hoàn cảnh sống của chị Dậu vô cùng khó khăn, cơ cực: Nhà nghèo nhất
nhì trong hạng cùng đinh, phải nộp thuế thân cho cả người em đã chết .(dẫn
chứng)
+Chị Dậu đau đớn về tinh thần: đã phải dứt ruột bán đứa con gái 7 tuổi để
có tiền nộp sưu cho chồng, anh Dậu vẫn bị đánh đến chết đi sống lại (dẫn
chứng)
+ Chị Dậu bị bọn tay sai đàn áp: bịch vào ngực, tát vào mặt vì còn thiếu tiền
1,5 3,0
Trang 5nộp sưu.(dẫn chứng)
->Chốt ý.
2.Tấm lòng nhân ái của nhà văn thể hiện ở sự ngợi ca những phẩm chất
cao quý của chị Dậu
* Chị Dậu đảm đang tháo vát trong cuộc mưu sinh: chạy vạy vất vả ngược
xuôi lo tiền nộp sưu ->chị bình tĩnh không gục ngã trước hoàn cảnh .(dẫn
chứng)
* Chị Dậu yêu thương chồng con tha thiết: chồng bị đánh đập, chị đã tìm
mọi cách cứu chữa cho chồng, dành cho anh những cử chỉ dịu dàng , ân cần
(dẫn chứng)
* Chị Dậu tiềm tàng sức mạnh phản kháng trước bọn tay say hung ác để bảo
vệ chồng ốm yếu
- Trước khi phản kháng chị nhẫn nhịn van xin: bản tính cam chịu của người
nông dân thấp cổ bé họng (dẫn chứng)
- Khi sự áp bức đã vượt quá sự nhẫn nhịn, chị Dậu đã vùng lên chống lại:
+Thoạt đầu, chị cự lại bằng lí lẽ: Lúc này chị đã thay đổi cách xưng hô
ngang hàng nhìn vào mặt đối thủ Với thái độ quyết liệt một chị Dậu dịu
dàng đã trở nên mạnh mẽ, đáo để (dẫn chứng)
+Chị Dậu phản kháng bằng hành động: quật ngã bọn tay sai hung ác trong
tư thế ngang hàng, bất khuất với sức mạnh kì lạ (dẫn chứng)
- Sức mạnh kì diệu của chị Dậu là sức mạnh của lòng căm hờn, uất hận bị
dồn nén quá mức Đó còn là sức mạnh của lòng yêu thương chồng con vô
bờ bến Tuy đó chỉ là hành động tự phát nhưng nó thể hiện một quy luật tất
yếu trong xã hội “có áp bức có đấu tranh”
->Chốt ý.
3 Tấm lòng nhân ái trong đoạn trích còn thể hiện ở sự lên án tố cáo bộ
mặt tàn ác của bọn tay sai dưới chế độ thực dân phong kiến
- Hành động ngang ngược của cai lệ và người nhà lí trưởng khi vào nhà chị
Dậu: quát, chửi mắng, đánh chị Dậu và xông vào trói anh Dậu. (dẫn chứng)
- Qua hình ảnh cai lệ và người nhà lí trưởng tác giả lên án xã hội thực dân
phong bất công tàn ác, một xã hội tồn tại trên cơ sỏ của các hành động bạo
ngược
=> Chốt các luận điểm:
1,0
0,5
III Đánh giá, mở rộng:
1 Nghệ thuật: Tấm lòng nhân ái của nhà văn trong đoạn trích được thể hiện
bằng những nét nghệ thuật độc đáo:
+ Ngòi bút hiện thực sinh động, tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
+ Tình huống truyện hấp dẫn thể hiện nổi bật xung đột
+ Khắc hoạ nhân vật bằng kết hợp các chi tiết điển hình về cử chỉ, lời nói và
hành động Thể hiện chính xác quá trình tâm lí nhân vật
+ Ngôn ngữ kể chuyện, miêu tả của tác giả và ngôn ngữ đối thoại của nhân
vật rất đặc sắc
2 Nội dung:
- Ngô Tất Tố đã dành cho chị Dậu tình cảm yêu thương trân trọng khi cảm
thông với số phận đau khổ của chị đồng thời phát hiện ra ở chị Dậu đằng sau
vẻ đẹp dịu dàng, nhẫn nhịn là một vẻ đẹp khỏe khoắn, có tính hiện đại khi
chị bất chấp khó khăn để bảo vệ chồng, bảo vệ chân lí
- Có thể xem đây là hành động tự khám phá, một cuộc đấu tranh tự giải
phóng (dù tự phát) Chính vì thế mà “Tắt đèn xui người ta nổi
loạn”( Nguyễn Tuân)
0,5
0,5
0,25 0,25
Trang 6- Là sự dự báo về tiềm năng sức mạnh đấu tranh tự giải phóng của một
tầng lớp, một giai cấp bị áp bức trong tương lai.
(Có thể liên hệ với các tác giả, các tác phẩm khác để thấy được nét chung
và nét riêng trong ngòi bút của Ngô Tất Tố)
3 Rút ra bài học lí luận: Tình cảm nhân ái là gốc rễ làm nên sức sống cho
tác phẩm
0,5
C Kết bài:- Khẳng định lại ý kiến văn học nêu ở đề bài 0,25
Hình
thức
Sáng tạo, chính tả, dùng từ, đặt câu:
-Có cách diễn đạt độc đáo, sáng tạo (viết câu, sử dụng từ ngữ, hình ảnh, các
yếu tố biểu cảm…), thể hiện được quan điểm, thái độ riêng, sâu sắc của
người viết nhưng không trái với chuẩn mực đạo lí, pháp luật Không mắc lỗi
chính tả, dùng từ, đặt câu
0,25
BỘ ĐỀ ĐÁP ÁN HSG MÔN VĂN CẤP HUYỆN, TỈNH FILE WORD Zalo 0946095198
80 ĐỀ ĐÁP ÁN HSG VĂN 6 MỚI=70k
190 ĐỀ ĐÁP ÁN HSG VĂN 6 CŨ=80k
40 ĐỀ ĐÁP ÁN HSG VĂN 7 MỚI=40k
225 ĐỀ ĐÁP ÁN HSG VĂN 7 CŨ=80k
250 ĐỀ ĐÁP ÁN HSG VĂN 8=100k
20 ĐỀ ĐÁP ÁN HSG VĂN 9 (2022-2023)=20k
350 ĐỀ ĐÁP ÁN HSG VĂN 9=150k
Gợi ý về thang điểm:
- Từ 8,0 đến 10,0 điểm: Đáp ứng tốt các yêu cầu trên; có kĩ năng giải thích tốt; phân tích tác phẩm có định hướng, có chiều sâu; văn viết có giọng điệu.
- Từ 6,0 đến 7,75 điểm: Đáp ứng cơ bản các yêu cầu trên; có kĩ năng giải thích; hiểu và phân tích tác phẩm có định hướng; diễn đạt mạch lạc.
- Từ 4,0 đến 5,75 điểm: Chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu trên; giải thích chưa rõ; có ý thức phân tích theo định hướng song chưa đầy đủ; còn mắc lỗi diễn đạt, chính tả.
- Từ 2,0 đến 3,75 điểm: Chưa hiểu rõ yêu cầu của đề; bài viết sơ sài; phân tích không có định hướng; mắc nhiều lỗi diễn đạt, chính tả.
- Dưới 2,0 điểm: Không có kĩ năng làm bài; không hiểu tác phẩm; mắc quá nhiều lỗi diễn đạt, chính tả.
- Điểm 0,0: Làm sai hoàn toàn hoặc không làm bài.
Lưu ý:
- Không đảm bảo bố cục 3 phần mở bài – thân bài – kết bài: trừ 0,5 điểm.
- Không đếm ý cho điểm, cân nhắc toàn bài để đánh giá.
- Khuyến khích những bài có ý sâu, có phát hiện riêng, diễn đạt có chất văn.