HIV/AIDS và các khái niệm có liên quan

Để phát hiện ra virus hiv cần xét nghiệm máu (kỹ thuật PCR) tìm ARN của HIV. Kháng thể kháng HIV xuất hiện trong máu muộn hơn, sau 6 tuần (thông thường là 3 tháng) mới xét nghiệm tìm kháng thể. Do thời kỳ cửa sổ người bệnh thường bị sốt, viêm họng, nổi hạch, nhức đầu, khó chịu, phát ban. Do không có triệu chứng đặc hiệu nên thầy thuốc thường hay chuẩn đoán chung là nhiễm siêu vi. Hơn nữa, vì số lượng virus trong máu rất cao, nhưng chưa có kháng thể nên việc xét nghiệm cũng chưa thể phát hiện ra virus hiv.

Khái quát chung về HIV/AIDS

I HIV/AIDS và các khái niệm

có liên quan.

II Các biểu hiện HIV/AIDS.

III Tổng quan về tình hình

lây nhiễm HIV/AIDS

IV Các con đường lây nhiễm

 AIDS: là chữ viết tắt của cụm từ Acquired

Immunodeficiency Syndrome, có nghiã là hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải.

 HIV: là chữ viết tắt của virus gây AIDS bằng tiếng Anh Human Immuno

Deficiency Virus Có nghiã

là virus làm suy giảm miễn dịch ở người, ta quen gọi là virus SIDA.

Biểu hiện phụ

 Ho dai dẳng > 1 tháng, đau

đầu, đâu cơ - khớp

 Ban đỏ, ngứa da toàn thân

 Nổi mụn rộp toàn thân

( bệnh herpes )

 Bệnh zona tái đi tái lại

 Nhiễm nấm, ( tựa ) ở đầu

hầu, họng, kéo dài, hay tái

phát

 Nổi hạch ít nhất là 2 nơi

trên cơ thể ( không kể hạch

bẹn ) kéo dài > 3 tháng.

III TỔNG QUAN TÌNH HÌNH LÂY

có hơn 38,6 triệu người đang mắc căn bệnh này

 Trong một phần tư thế kỷ

kể từ khi những trường

hợp nhiễm bệnh AIDS đầu

tiên được biết đến tại Hoa

Kỳ, 25 triệu người đã chết

vì căn bệnh này và ngày

nay gần 40 triệu người trên

khắp thế giới đang nhiễm

virus HIV, một nửa trong

số này là phụ nữ.

 Sahara là nơi có số người

nhiễm HIV cao nhất trên

thế giới với gần 2/3 dân số,

tiếp đến là châu Á Thái

Bình Dương với 8,3 triệu

người nhiễm HIV

 Chương trình phối hợp của

Liên hợp quốc về HIV/AIDS

(UNAIDS) đã thông báo đến

cuối năm 2006 trên thế giới

có khoảng 39,5 triệu người

nhiễm HIV đang còn sống,

trong đó phụ nữ chiếm gần

50%(17,7 triệu người) và trẻ

em dưới 15 tuổi là 2,3

triệu.Tổng số người nhiễm

HIV hàng năm vào khoảng

4,3 triệu

2 Tổng quan và tình hình lây nhiễm HIV/AIDS ở Việt Nam.

 Tính trung bình mỗi ngày ở Việt Nam có hơn 100 người bị nhiễm HIV/AIDS.

 Chỉ tính riêng trong năm 2005, ước tính đã có hơn 37.000 người Việt Nam bị nhiễm HIV/AIDS.

 Số người đang sống với HIV/AIDS năm 2006 là 280.000 người, gấp hơn 2 lần con số đó của năm 2000 là 122.000 người.

 Đến năm 2006, tỷ lệ hiện nhiễm HIV trong dân số Việt Nam ở độ tuổi 15 đến 49 đã ở mức 0,53%, nghĩa là cứ khoảng 200 người thì

có 1 người đang sống với HIV.

 Năm 2006:

 Đến ngày 31/12/2006, các trường

hợp nhiểm HIV được báo cáo

trên toàn quốc là 116.565 người,

trong đó 20.195 trường hợp đã

chuyển thành bệnh nhân AIDS

và 11.802 bệnh nhân AIDS đã tử

 Đa phần người nhiễm HIV

ở lứa tuổi trẻ trong đó số nhiễm HIV trong nhóm tuổi

từ 20 đến 39 chiếm tới 78,15% tổng số người nhiễm HIV được báo cáo

 HIV vẫn chủ yếu tập trung ở một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, trong đó đứng đầu là Quảng Ninh với tỷ lệ nhiễm trên 100.000 dân cao nhất nhưng về số liệu tuyệt đối, thành phố Hồ Chí Minh phát hiện được 17.407 trường hợp chiếm khoảng 14% tổng số các trường hợp

Năm 2009:

 Đến năm 2009, ở Việt Nam có hơn 80% số người nhiễm HIV tập trung trong nhóm tuổi 20 -

39 và ngày càng có xu hướng trẻ hóa; tỉ lệ nam giới nhiễm HIV là 82,04%, gấp 4 lần nữ

 Hiện nay số người nhiễm HIV

có ở 100% tỉnh, thành, gần 98% số huyện và hơn 70% số

xã, phường trên toàn quốc

 Hiện Việt Nam là 1 trong 3 nước châu Á (cùng Malaysia

và Trung Quốc) có tỉ lệ nhiễm HIV qua con đường tiêm

chích cao nhất

 Trong số người nhiễm HIV ở Việt

Nam tập trung trong nhóm tuổi từ

20- 39, có hơn 1/2 các trường hợp

lây nhiễm HIV mới là thanh thiếu

niên trong độ tuổi từ 15- 24

 Trong vài năm gần đây, số nhiễm

mới HIV hằng năm tuy vẫn cao

nhưng đã có dấu hiệu chững lại

Năm 2004 có hơn 14.000 ca nhiễm

mới Con số này giảm còn 13.700

vào năm ngoái và 8.300 trong 10

tháng đầu năm nay.

 Như vậy, trong những năm trước,

trung bình mỗi tháng Việt Nam có

thêm gần 1.200 người nhiễm HIV

thì trong năm 2006, con số giảm

xuống còn 830 người Điều này

chứng tỏ nỗ lực phòng chống

HIV/AIDS ở Việt Nam đã phát huy

hiệu quả.

IV CÁC CON ĐƯỜNG LÂY NHIỄM

HIV/AIDS

HIV lây truyền qua đường máu

 Về nguyên tắc, có thể nói mọi sự tiếp xúc trực tiếp với máu của người nhiễm HIV đều có thể

bị lây nhiễm HIV.

 Con đường này có tỷ lệ lây rất cao (100%)

HIV lây truyền qua

đường tình dục

 Về nguyên tắc, có thể

nói, mọi sự tiếp xúc

trực tiếp với dịch sinh

dục của người nhiễm

HIV đều có thể bị lây

truyền HIV

 Đây là con đường làm

lây nhiễm HIV lớn

nhất trên thế giới

chiếm tới 80%

HIV lây truyền từ mẹ sang con: HIV lây truyền từ mẹ có HIV sang con trong thời kỳ mang thai, sinh nở và nuôi con bú.

 Khi mang thai: HIV từ máu của mẹ bị nhiễm HIV qua nhau thai để vào cơ thể thai nhi

 Khi sinh: HIV từ nước ối, dịch tử cung, dịch âm đạo của mẹ xâm nhập vào trẻ khi sinh (qua niêm mạc mắt, mũi, hậu môn hoặc da sây sát của trẻ trong quá trình đẻ

 Khi cho con bú: HIV có thể lây qua sữa hoặc qua các vết nứt ở núm vú người mẹ, nhất là khi trẻ đang có tổn thương ở niêm mạc miệng hoặc khi trẻ mọc răng cắn núm vú chảy máu…

 Đường lây truyền này có tỷ lệ thấp: dưới 30% nếu không có can thiệp y tế và chỉ còn 0 – 5% nếu có sự tư vấn và chăm sóc,

hỗ trợ y tế.

HIV không lây qua:

 Do HIV không có hoặc có rất ít trong

nước bọt, nước mắt, mồ hôi, nước

tiêu… nên HIV không lây truyền qua

những tiếp xúc thông thường với

người nhiễm HIV, ví dụ:

 Ăn chung mâm, bàn, uống chung

cốc…

 HIV không lây khi ho hay hắt hơi

 HIV không lây khi ôm hôn xã giao,

bắt tay, dùng chung nhà tắm, chung

xe cộ, bể bơi, chung phòng làm việc…

 Như vậy chúng ta có thể sống, làm

việc, học tập… chung với người nhiễm

HIV mà không sợ bị lây nhiễm HIV

nếu ta không có tiếp xúc trực tiếp với

máu, dịch sinh dục và các dịch sinh

học khác của họ.

 Muỗi, côn trùng đốt, súc vật cắn

V Các giai đoạn phát triển của HIV/AIDS

1.Giai đoạn cấp tính.

 Người nhiễm trong giai đoạn

này không có biểu hiện gì, nếu

có chỉ là dấu hiệu như: sốt nhẹ, mệt mỏi như triệu chứng của bệnh cảm cúm, sau đó lại trở lại hoàn toàn bình thường.

 Xét nghiệm máu trong giai đoạn

này kháng thể HIV vẫn âm tính (-) vì vậy người ta gọi đó là giai đoạn cửa sổ

 Thời kỳ này kéo dài ít nhất 2

tuần, chậm nhất là 6 tháng Đây được coi là thời kỳ rất nguy

hiểm vì người bị nhiễm hoàn toàn có thể không biết gì và dễ dàng truyền bệnh cho người

2 Giai đoạn nhiễm HIV không có biểu

hiện bệnh.

 Giai đoạn này người nhiễm

không có biểu hiện bệnh lý

và vẫn khoẻ mạnh bình

thường do vậy họ vẫn

không biết mình bị nhiễm

HIV Tuy nhiên nếu xét

nghiệm máu ở giai đoạn

này đã cho kết quả dương

tính

 Giai đoạn này kéo dài trong

nhiều năm (trung bình từ 5

– 7 năm) tuỳ theo sức đề

kháng của từng người

3 Giai đoạn xuất hiện bệnh có liên

quan đến AIDS.

Do suy giảm miễn dịch, người bệnh trong giai đoạn này xuất hiện một số biểu hiện như:

 Sưng hạch ở cổ, nách, bẹn.

 Sốt, ỉa chảy kéo dài.

 Có biểu hiện tổn thương ngoài

da như: Lở loét, sẩn ngứa, nấm

 Xét nghiệm máu tìm kháng thể HIV (+) đã có thể biết.

 Khoảng 1/3 người nhiễm HIV

có hạch to nổi toàn thân, thường gặp ở 2 bẹn, vùng cổ, nách, dưới hàm… Các hạch có đặc điểm là

4 Giai đoạn AIDS

Lúc này, hệ thống miễn dịch của

người bị nhiễm HIV đã bị phá

huỷ nghiêm trọng Cơ thể người

bệnh không còn khả năng bảo vệ

cơ thể nên lúc này họ rất dễ mắc

nhiều bệnh như: Lao, viêm phổi,

ung thư… và dẫn đến tử vong.

Dấu hiệu để nhận biết một người

chuyển từ giai đoạn HIV sang

giai đoạn AIDS đã rất rõ rang:

 Gầy sút nhanh, giảm trên 10%

trọng lượng cơ thể.

 Sốt, ỉa chảy kéo dài trên 1 tháng

 Bệnh nhân sẽ tử vong trong

vòng từ 1-2 năm

VI Phát hiện và can thiệp

1.Phát hiện.

 Để phát hiện ra virus hiv cần xét

nghiệm máu (kỹ thuật PCR) tìm ARN của HIV Kháng thể kháng HIV xuất hiện trong máu muộn hơn, sau 6 tuần (thông thường là 3 tháng) mới xét nghiệm tìm kháng thể

 Do thời kỳ cửa sổ người bệnh

thường bị sốt, viêm họng, nổi hạch, nhức đầu, khó chịu, phát ban Do không có triệu chứng đặc hiệu nên thầy thuốc thường hay chuẩn đoán chung là nhiễm siêu vi Hơn nữa, vì

số lượng virus trong máu rất cao, nhưng chưa có kháng thể nên việc xét nghiệm cũng chưa thể phát hiện

ra virus hiv

2 Điều trị

 Hiện tại chưa có vaccine nào để

phòng ngừa lây nhiễm HIV, và

cũng không có một liệu pháp

nào có thể loại bỏ hoàn toàn

vi-rút HIV ra khỏi cơ thể.

 Tuy nhiên, những người sống

chung với AIDS hiện nay có thể

kéo dài và cải thiện chất lượng

cuộc sống bằng liệu pháp điều trị

kháng vi-rút, hay còn gọi là ART

(viết tắt của Anti- Retroviral

Therapy) ART là liệu pháp điều

trị sử dụng các thuốc kháng

vi-rút, hay còn gọi là thuốc ARV

(Anti-retrovirus)