ĐỀ CƯƠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

ĐỀ CƯƠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Môn thi: Hệ thống chính trị Việt Nam Phân tích vị trí, vai trò, chức năng, mối quan hệ giữa ba bộ phận hợp thành hệ thống chính trị nước ta hiện nay. Liên hệ với thực tiễn

ĐỀ THI LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

(Năm học 2015 -2016)

Môn thi: Hệ thống chính trị Việt Nam

Thời gian làm bài: 120 phút

Câu 1: Phân tích vị trí, vai trò, chức năng, mối quan hệ giữa ba bộ phận hợp thành hệ thống chính trị nước ta hiện nay Liên hệ với thực tiễn (5 Điểm).

• Vị trí, vai trò, chức năng, mối quan hệ giữa các bộ phận hợp thành

- Khái niệm: ĐCSVN là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đôi tiên phong của

nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành cho lợi ích của giai cấp côngnhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc Đảng lấy chủ nghĩa Mác – Leenin, Đảng gắn bó mặtthiết với nhân dân, dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng, chịu sự giám sát của nhân dân, hoạtđộng trong khuôn khổ Hiến pháp và Pháp luật

- Vị trí: Là thành viên trong hệ thống chính trị và là hạt nhân lãnh đạo hệ thống chính trị đó

- Vai trò:

+ Đảng có vai trò đó là lãnh đạo nhà nước và lãnh đạo xã hội thông qua việc ban hành các chủtrương, đường lối, thông qua đội ngũ cán bộ, đảng viên của mình

+ Định hướng chính trị cho các thành viên trọng hệ thống chính trị

+ Thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ của hệ thống chính trị

• Nhà nước CHXHCNVN

- Khái niệm: Là tổ chức quyền lực thực hiện ý chí và quyền lực của nhân dân, thay mặt nhân dân,

chịu trách nhiệm trước nhân dân quản lý toàn bộ các mặt của đời sống xã hội, chịu sự lãnh đạo củagiai cấp công nhân, thực hiện đường lối chính trị của giai cấp công nhân, thông qua đội tiên phong làĐảng Cộng sản Việt Nam

- Vị trí: Là thành viên của hệ thống chính trị, là trụ cột của hệ thống chính trị ở Việt Nam, là công

cụ thể hiện ý chí và quyền lực của nhân dân, là nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

- Vai trò:

+ Nhà nước có vai trò trong việc quản lý các mặt của đời sống xã hội như kinh tế văn hóa, xãhội, quốc phòng – an ninh

+ Nhà nước vừa là cơ quan quyền lực, vừa là bộ máy hành chính, vừa là tổ chức quản lý kinh tế,văn hóa, xã hội của nhân dân.

+ Nhà nước thể chế hóa những quan điểm chủ trương của Đảng thành Hiến pháp và pháp luật,nhà nước thực hiện việc quản lý xã hội thông qua hệ thống pháp luật

+ Quyền lực Nhà nước là thống nhất có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quantrong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp

+ Cơ quan lập pháp

• Quốc hội là cơ quan đại diện cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nướcCộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

• Là cơ quan do nhân dân trực tiếp bầu ra, là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp

• Quốc hội quyết định những chính sách cơ bản về đối nội, đối ngoại, nhiệm vụ phát triển kinh tế xãhội quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao với toàn bộ hoạt động của Nhà nước

+ Cơ quan hành pháp

• Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, cơ quan hành chính cao nhất của nước CHXHCNVN,chịu trách nhiệm trước quốc hội và phải báo cáo công tác với quốc hội Chính phủ thống nhất việc quản

lý việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng an ninh và đối ngoại

+ Cơ quan tư pháp: bao gồm Tòa án nhân dân ,Viện kiểm sát nhân dân và các cơ quan điều

• Mặt trân Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân

• + Mặt trận tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, tổchức chính trị xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội, các dântộc, tôn giáo và người VN định cư ở nước ngoài

• Mặt trận TQVN hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hànhđộng giữa các thành viên ĐCSVN vừa là thành viên vừa là người lãnh đạo MTTQ

• + Các đoàn thể nhân dân vừa là thành viên của MTTQ vừa có vai trò, vị trí, chức năng nhiệm vụ nhấtđịnh do Hiên pháp và pháp luật quy định và được đảm bảo có hiệu lực trong thực tế Tùy theo tính chất,tôn chỉ và mục đích đã được xác định, các đoàn thể nhân dân vận động, giáo dục đoàn viên, hội viênchấp hành pháp luật, chính sách; chăm lo bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên,hội viên; giúp đoàn viên, hội viên nâng cao trình độ về mọi mặt và xây dựng cuộc sống mới; tham giaquản lý nhà nước, quản lý xã hội; giữ vững mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân, gópphần thúc đẩy quá trình dân chủ hóa và thực hiện có hiệu quả cơ chế Đảng lãnh dạo, Nhà nước quản lý,nhân dân làm chủ

• Chức năng MTTQ và các đoàn thể nhân dân đó là giám sát và phản biện xã hội

• Mối quan hệ

Các thành viên trong hệ thống chính trị có mối quan hệ mật thiết tác động qua lại lẫn nhau.

ĐCSVN đề ra chủ trương, đường lối, nhà nước thể chế hóa chủ trương, đường lối đó thành chínhsách pháp luật, MTTQ và các đoàn thể nhân dân thực hiện việc giám sát và phản biện xã hội

• Liên hệ thực tế

• Hệ thống chính trị ở Việt Nam bao gồm có: tổ chức cơ sở Đảng; hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân;mặt trận tổ chức và các đoàn thể nhân dân( Công đoàn cơ sở, Hội liên hiệp phụ nữ, hội nông dân, Đoànthanh niên, Hội cựu chiến binh)

• TCCSĐ đưa ra nhưng chủ trương,nghị quyết để phát triển kinh tế,- xã hội, thực hiễn những nhiệm vụchính trị ở cơ sở

• HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủcủa nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quannhà nước cấp trên Hội đồng nhân dân quyết định những chủ trương, biện pháp quan trọng để phát huytiềm năng của cơ sở, xây dựng và phát triển cơ sở về kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh,không ngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân cơ sở, làm tròn nghĩa vụ của cơ sở đốivới cả nước

• UBND Uỷ ban nhân dân do Hội đồng nhân dân bầu là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân, cơquan hành chính nhà nước ở địa phương, chịu trách nhiệm trước Hội đồng nhân dân cùng cấp và cơ quannhà nước cấp trên

• Uỷ ban nhân dân chịu trách nhiệm chấp hành Hiến pháp, luật, các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên

và nghị quyết của Hội đồng nhân dân cùng cấp nhằm bảo đảm thực hiện chủ trương, biện pháp phát triểnkinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh và thực hiện các chính sách khác trên địa bàn

• Uỷ ban nhân dân thực hiện chức năng quản lý nhà nước ở cơ sở, góp phần bảo đảm sự chỉ đạo, quản lýthống nhất trong bộ máy hành chính nhà nước từ trung ương tới cơ sở

• MTTQ và các đoàn thể cơ sở là các cơ quan được thành lập để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng củađoàn viên, hội viên; chấp hành chủ trương chính sách của đảng và pháp luật của nhà nước, thực hiện việcgiám sát và phản biện các đường lối chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước

Câu 2: Trình bày vai trò của nhà nước trong hệ thống chính trị? Tại sao Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII xác định: " Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa do Đảng lãnh đạo là nhiệm vụ trọng tâm của đổi mới hệ thống chính trị” (5 Điểm).

• Khái niệm

• Là tổ chức quyền lực thực hiện ý chí và quyền lực của nhân dân, thay mặt nhân dân, chịu trách nhiệmtrước nhân dân quản lý toàn bộ các mặt của đời sống xã hội, chịu sự lãnh đạo của giai cấp công nhân,thực hiện đường lối chính trị của giai cấp công nhân, thông qua đội tiên phong là Đảng Cộng sản ViệtNam

• Là thành viên của hệ thống chính trị, là trụ cột của hệ thống chính trị ở Việt Nam, là công cụ thể hiện ýchí và quyền lực của nhân dân, là nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

• Vai trò

- Trong hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay, Nhà nước đóng vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng Vì đó làthiết chế biểu hiện tập trung nhất quyền lực nhân dân và là công cụ hữu hiệu nhất để thực hiện quyềnlực ấy

- Không những đứng ở vị trí trung tâm của hệ thống chính trị mà Nhà nước còn là người đại diện chínhthức cho các giai cấp và tầng lớp trong xã hội Điều đó làm cho Nhà nước có một cơ sở xã hội rộng rãi

để có thể triển khai nhanh chóng và thực hiện tốt những quyết định, chính sách của mình Nhà nướccũng là chủ thể của quyền lực chính trị, là tổ chức chính trị thể hiện tập trung nhất quyền lực nhândân; có sức mạnh cưỡng chế toàn diện, ban hành và sử dụng pháp luật để quản lý các quá trình xã hội.Nhờ có pháp luật, mọi chủ trương, chính sách của Nhà nước được triển khai một cách rộng rãi vàthống nhất trên quy mô toàn xã hội.

- Nhà nước cũng có đầy đủ các phương tiện vật chất cần thiết để thực hiện vai trò của mình Nhà nướccòn là chủ sở hữu tối cao đối với những tư liệu sản xuất quan trọng nhất của xã hội Bằng việc nắmgiữ các tư liệu sản xuất đó, Nhà nước thực hiện việc điều tiết vĩ mô đối với nền kinh tế, đảm bảo cho

nó phát triển vì lợi ích của nhân dân

- Nhà nước nắm giữ nguồn tài chính và cơ sở vật chất to lớn, bảo đảm cho hoạt động của bộ máy nhànước và của các tổ chức chính trị xã hội khác Nhà nước có quyền tối cao trong việc quyết định nhữngvấn đề đối nội và đối ngoại của đất nước Những quan hệ quốc tế trong lĩnh vực chính trị và kinh tếcàng làm cho Nhà nước có vai trò nổi bật hơn trong các quan hệ đối nội, giúp Nhà nước củng cố vàphát triển các quan hệ đó trong một thể thống nhất

- Quyền lực Nhà nước là thống nhất có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trongviệc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp

+ Cơ quan lập pháp

+ Cơ quan hành pháp

+ Cơ quan tư pháp:

Do đó, cùng với việc tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, Nhà nước cũng đang tập trung đẩymạnh các hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật, cải cách nền hành chính nhà nước, đáp ứng yêu cầu ngàycàng cao về xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, thực sự là của dân, do dân, vì dân

Tại sao Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII xác định: " Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa do Đảng lãnh đạo là nhiệm vụ trọng tâm của đổi mới hệ thống chính trị” ?

• Xuất phát từ, vị trí vai trò của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa do Đảng lãnh đạo

• Xuất phát từ thực trạng xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam hiện nay

• Thời gian qua, việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam có tiến bộ trên cả ba lĩnhvực lập pháp, hành pháp và tư pháp Sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc - một trong những nhân tốquyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam ở bất kỳ giai đoạn nào, đã được phát huy ở mọi cấp, mọingành Dân chủ ngày càng được mở rộng Dân chủ xã hội chủ nghĩa vừa là mục tiêu vừa là động lực củacông cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thể hiện mối quan hệ gắn bó giữa Đảng, Nhà nước vànhân dân Quốc hội đã có nhiều đổi mới quan trọng, tập trung vào thực hiện chức năng lập pháp, quyếtđịnh những vấn đề quan trọng của đất nước và quyền giám sát tối cao Điều này được thể hiện rất rõ ởcách thức Quốc hội lấy ý kiến rộng rãi của các tầng lớp nhân dân trong xây dựng và ban hành pháp luật

Thông qua hình thức dân chủ trực tiếp và gián tiếp, nhân dân được tham gia quyết định những vấn đềquan trọng của đất nước Cơ cấu và hoạt động của bộ máy hành pháp, tư pháp được phân định ngày càng

rõ ràng, cụ thể hơn và có nhiều chuyển biến tích cực Với Quy chế dân chủ ở cơ sở, hoạt động của Mặt

trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội ngày càng có hiệu quả thông qua các cuộc vậnđộng xã hội đầy ý nghĩa, thu hút được đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia, đóng góp tích cực vàocông cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

• Tuy nhiên, bên cạnh những thành công đã đạt được thì việc xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân trên thực tế vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế vàyếu kém: "Tổ chức và hoạt động của Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân còn một sốkhâu chậm đổi mới Quốc hội còn lúng túng trong việc thực hiện chức năng giám sát Bộ máy quản lýnhà nước các cấp, nhất là ở cơ sở còn yếu kém Tình trạng nhũng nhiễu, cửa quyền, thiếu trách nhiệm ởmột bộ phận công chức, nhất là ở các cơ quan trực tiếp giải quyết công việc của dân và doanh nghiệp,chậm được khắc phục Mô hình tổ chức chính quyền địa phương, nhất là tổ chức hội đồng nhân dân, cònnhững điểm bất hợp lý Cải cách hành chính chưa đạt yêu cầu Hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và cácđoàn thể nhân dân ở nhiều nơi còn mang tính hành chính, hình thức Dân chủ trong xã hội còn bị viphạm Kỷ cương, kỷ luật ở nhiều nơi không nghiêm" Hơn nữa, công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luậtđối với nhân dân còn hạn chế

• Từ những lý do trên Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII xác định: " Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa do Đảng lãnh đạo là nhiệm vụ trọng tâm của đổi mới hệ thống chính trị”

Câu 3 : Trình bày vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam trong hệ thống chính trị Hiểu thể nào về mục tiêu của Đảng Cộng sản Việt Nam trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII : “Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức”? (5 Điểm) .

• Khái niệm

• Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhândân lao động và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dânlao động và của dân tộc

• Mục đích của Đảng là xây dựng nước Việt Nam độc lập, dân chủ, giàu mạnh, xã hội công bằng, vănminh, không còn người bóc lột người, thực hiện thành công chủ nghĩa xã hội và cuối cùng là chủ nghĩacộng sản

• Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hànhđộng, phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa trí tuệ của nhân loại, nắm vững quyluật khách quan, xu thế thời đại và thực tiễn của đất nước để đề ra Cương lĩnh chính trị, đường lối cáchmạng đúng đắn, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân

• Đảng là một tổ chức chặt chẽ, thống nhất ý chí và hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổchức cơ bản, thực hiện tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, thương yêu đồng chí, kỷ luật nghiêm minh,đồng thời thực hiện các nguyên tắc : tự phê bình và phê bình, đoàn kết trên cơ sở Cương lĩnh chính trị vàĐiều lệ Đảng, gắn bó mật thiết với nhân dân, Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật

• Vị trí: Đảng cộng sản Việt Nam là thành viên của HTCT và là hạt nhân lãnh đạo hệ thống chính

trị

• Vai trò

• Vai trò của ĐCSVN đã được khẳng định trong điểm 1 điều 4, Hiến pháp năm 2013 như sau: Đảng Cộng

sản Việt Nam - Đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân laođộng và của dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động vàcủa cả dân tộc, lấy chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, là lực lượnglãnh đạo Nhà nước và xã hội

• Trong hệ thống chính trị ở Việt Nam, Đảng Cộng sản vừa là người lãnh đạo, vừa là thành viên trong hệthống chính trị Đó là vai trò đặc biệt của Đảng trong hệ thống chính trị.

• Nội dung lãnh đạo

Nội dung lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị là các vấn đề của đất nước, trong từng lĩnh

vực cụ thể, từ chính trị, kinh tế đến văn hóa, xã hội ở các cấp, các ngành; trong các mối quan hệ với Nhà

nước, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân và toàn thể xã hội Sự lãnh đạo của Đảng biểu hiện tập trungnhất là lãnh đạo về chính trị và tư tưởng, nhằm mục tiêu tạo ra một khuôn khổ chính trị để Nhà nước Mặttrận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân thực hiện đúng nhiệm vụ, thẩm quyền, chức năng vàvai trò của mình theo quy định của pháp luật, theo điều lệ, mục đích, tôn chỉ của mỗi tổ chức

Nội dung lãnh đạo của Đảng được thể hiện trong nội dung của cương lĩnh chính trị, đường lối, chủtrương, chính sách của Đảng, bảo đảm tính định hướng chính trị cho sự phát triển đất nước, tạo cơ sở cho tổchức và hoạt động của toàn bộ hệ thống chính trị và toàn bộ xã hội hướng tới mục tiêu: dân giàu, nước mạnh,dân chủ, công bằng, văn minh

• Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị được xác định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011):

• Đảng lãnh đạo bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính sách và chủ trương lớn

• Đảng lãnh đạo bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ chức, kiểm tra, giám sát và bằnghành động gương mẫu của đảng viên

• Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ, giới thiệu những đảng viên ưu tú có

đủ năng lực và phẩm chất vào hoạt động trong các cơ quan lãnh đạo của hệ thống chính trị

• Đảng lãnh đạo thông qua tổ chức đảng và đảng viên hoạt động trong các tổ chức của hệ thống chính trị,tăng cường chế độ trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu.

• Giống như nội dung sự lãnh đạo của Đảng, phương thức lãnh đạo của Đảng có sự thay đổi phù hợp vớiyêu cầu, nhiệm vụ cách mạng, với đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng trong từng giai đoạn lịch

sử cụ thể Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng luôn là một yêu cầu có tính khách quan, một nhiệm

vụ quan trọng trong công tác xây dựng Đảng và nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng Yêu cầu kháchquan này luôn được Đảng ta quán triệt và nhấn mạnh trong các văn kiện của Đảng

Hiểu thể nào về mục tiêu của Đảng Cộng sản Việt Nam trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII : “Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức”?

• Xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh không chỉ trên 3 mặt chính trị tư tưởng, tổ chức mà còn xây dựng Đảng về mặt đạo đức.

• Về chính trị:

• Kiên định chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới; kiên định những vấn đề có tính nguyên tắc trong công tác xâydựng Đảng Nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng và bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng có hiệu lực, hiệuquả; giữ vững bản lĩnh chính trị của Đảng, của tổ chức đảng, của cán bộ, đảng viên Nâng cao năng lựchoạch định đường lối, chính sách phù hợp với quy luật khách quan và đặc điểm của Việt Nam, tạo bướcđột phá để phát triển

• Kiên định chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới; kiên định những vấn đề có tính nguyên tắc trong công tác xâydựng Đảng Nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng và bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng có hiệu lực, hiệuquả; giữ vững bản lĩnh chính trị của Đảng, của tổ chức đảng, của cán bộ, đảng viên Nâng cao năng lựchoạch định đường lối, chính sách phù hợp với quy luật khách quan và đặc điểm của Việt Nam, tạo bướcđột phá để phát triển

• Về tư tưởng:

• Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức, nâng cao hơn nữa tính chiến đấu, tính thuyết phục, hiệu quảcông tác tư tưởng phục vụ yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị, phù hợp với từng giai đoạn, tạo sự thốngnhất trong Đảng, đồng thuận trong xã hội; đẩy mạnh tuyên truyền, học tập chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tưtưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước phù hợp vớitừng đối tượng theo hướng cụ thể, thiết thực, hiệu quả.

• Đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức lối sống cho cán bộ, đảng viên

• Tiếp tục đổi mới tư duy lý luận, làm rõ cơ sở lý luận thực tiễn, hoàn thiện hệ thống các quan điểm về chủnghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, đẩy mạnh công tác tổng kết thực tiễn,nghiên cứu lý luận, cung cấp các luận cứ khoa học, lý luận cho việc hoạch định, phát triển đường lối, chủtrương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

• Đổi mới mạnh mẽ công tác giáo dục lý luận chính trị, học tập nghị quyết của Đảng Tiếp tục đổi mới hệthống chương trình đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và phùhợp với từng đối tượng

• Xây dựng và thực hiện tốt các quy định để phát huy vai trò gương mẫu trong rèn luyện phẩm chất đạođức, lối sống, phong cách, tác phong, lề lối công tác của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo cáccấp, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị Thực hiện nghiêm cơ chế kiểm tra, giám sát, kiểm soát của tổchức đảng, giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và của nhândân về phẩm chất, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên

Câu 4 : Phân tích mối quan hệ giữa Đảng với các tổ chức chính trị - xã hội Hiểu thể nào về quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII: “Thực hiện nghiêm cơ chế kiểm tra, giám sát, kiểm soát của tổ chức đảng, giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận

Tổ quốc , các tổ chức chính trị - xã hội và của nhân dân…”? (5 Điểm).

Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội là những bộ phận cấu thành hệ thống chính trị của

xã hội Việt Nam, được hình thành theo nguyên tắc tự nguyện và hoạt động theo nguyên tắc tự quản, nhằmđáp ứng những lợi ích đa dạng của các thành viên, thu hút đông đảo nhân dân vào tham gia quản lý các côngviệc nhà nước, công việc xã hội, nâng cao tính tích cực của mỗi công dân Trong xã hội ta, nhân dân thựchiện quyền lực chính trị của mình không chỉ bằng nhà nước mà còn thông qua các đoàn thể chính trị - xã hội,

tổ chức xã hội

• Mối quan hệ giữa Đảng và MTTQVN

• Là thành viên, Đảng tham gia Mặt trận bình đẳng và có nghĩa vụ như mọi thành viên khác Đại diện cấp

uỷ Đảng tham gia uỷ ban Mặt trận có trách nhiệm sinh hoạt đầy đủ thực hiện hiệp thương dân chủ vàphối hợp thống nhất hành động Cấp uỷ Đảng phải giáo dục đảng viên gương mẫu thực hiện chương trìnhhành động chung đã được các tổ chức thành viên thoả thuậnvà tích cực tham gia công tácMặt trận tại khudân cư

• Để lãnh đạo Mặt trận, Đảng phải ở trong Mặt trận, Đảng thực hiện vai trò lãnh đạo bằng cách đề rađường lối, chủ trương, chính sách đúng đắn, đáp ứng yêu cầu nguyện vọng và lợi íh chính đáng của các

tầng lớp nhân dân: Đảng tiến hành công tác tuyên truyền, vận động, thuyết phục, tổ chức kiểm tra vàbằng sự gương mẫu của Đảng viên Thực tiễn lịch sử từ ngày thành lập Mặt trận đến nay đã chứng tỏ cácthành viên tham gia Mặt trận đều tự giác thừa nhận vai trò lãnh đạo của Đảng.

• Đảng lãnh đạo Mặt trận thông qua Đảng đoàn Mặt trận thông qua Đảng đoàn các tổ chức thành viên củaMặt trận và thông qua đại diện của cấp uỷ Đảng tham gia Uỷ ban Mặt trận cùng cấp Đảng chăm lo bồidưỡng cán bộ và giới thiệu những Đảng viên có phẩm chất, có tín nhiệm trong các tầng lớp nhân dân, cónăng lực làm công tác Mặt trận, để Mặt trận chọn cử theo đúng điều lệ Đảng lãnh đạo sự phối hợp vàthống nhất hành động giữa các thành viên, sự phối hợp giữa Mặt trận với chính quyền Đảng tôn trọngtính độc lập về tổ chức và hoạt động sáng tạo của Mặt trận; Đảng lắng nghe ý kiến đóng góp của Mặt trậnđối với sự lãnh đạo của Đảng và đối với cán bộ Đảng viên Sự lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận là vấn

đề có tính nguyên tắc, đảm bảo cho Mặt trận không ngừng được củng cố và mở rộng Mặt trận có nhiệm

vụ truyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng và đạo đức mới, động viên các tầng lớp nhân dân thực hiệnthắng lợi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Mặt trận có trách nhiệm tổ chức, vận độngnhân dân thực hiện chính sách của Đảng và Nhà nước, trong việc xây dựng mối quan hệ mật thiết giữaĐảng, Nhà nước và nhân dân Vì mối liên hệ mật thiết giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước là yếu tốcực kỳ quan trọng bảo đảm sự vững mạnh của chế độ

• Mối quan hệ giữa đảng với HND; HCCB; HLHPN; ĐTNCSHCM;Tổng LĐLĐ VN

• Đảng cộng sản Việt Nam định hướng chính trị cho hoạt động của các tổ chức này, định hướng chính trịthông qua các chủ trương, đường lối, chính sách, nghị quyết của Đảng; thông qua đội ngũ cán bộ đảngviên; thông qua ban cán sự đảng ở các tổ chức này

• Các tổ chức kể trên là nơi thực hiện các chủ trương đường lối của đảng và thực hiện chức năng chính đó

là giám sát và phản biện xã hội Giám sát việc thực hiện các chủ trương đó, phản ánh những tồn tại hạnchế để đề ra các giải pháp khắc phục

• Hiểu thể nào về quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII: “Thực hiện nghiêm cơ chế kiểm tra, giám sát, kiểm soát của tổ chức đảng, giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc , các tổ chức chính trị - xã hội và của nhân dân…”?

• Giám sát” là việc theo dõi, phát hiện, xem xét; đánh giá kiến nghị nhằm tác động đối với cơ quan, tổchức và cán bộ, đảng viên, đại biểu dân cử, công chức, viên chức nhà nước về việc thực hiện các chủtrương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

• “Phản biện xã hội” là việc nhận xét, đánh giá, nêu chính kiến, kiến nghị đối với dự thảo các chủ trương,đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước

• “Giám sát và phản biện xã hội” là giám sát và phản biện của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thểchính trị - xã hội

• Giám sát và phản biện xã hội mang tính nhân dân, tính dân chủ xã hội chủ nghĩa, tính xây dựng, tínhkhoa học và thực tiễn

Câu 5: Trình bày đặc điểm của hệ thống chính trị Việt Nam hiện nay Nêu một số hạn chế và giải pháp khắc phục (5 Điểm)

• Đặc điểm của HTCT ở VN hiện nay

• Hệ thống chính trị Việt Nam có 1 chính đảng duy nhất lãnh đạo và cầm quyền đó là Đảng cộng sản Việt Nam

• Chế độ chính trị ở Việt Nam là thể chế chính trị một đảng duy nhất cầm quyền Trong những giai đoạnlịch sử nhất định, ngoài Đảng Cộng sản Việt Nam, còn có Đảng Dân chủ và Đảng Xã hội Tuy nhiên, haiđảng này được tổ chức và hoạt động như những đồng minh chiến lược của Đảng Cộng sản Việt Nam,thừa nhận vai trò lãnh đạo và vị trí cầm quyền duy nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam Hệ thống chính trị

ở Việt Nam là thể chế nhất nguyên chính trị, không tồn tại các đảng chính trị đối lập

• Hệ thống chính trị ở Việt Nam gắn liền với vai trò tổ chức và lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.Mỗi tổ chức thành viên của hệ thống chính trị đều do Đảng Cộng sản Việt Nam sáng lập vừa đóng vai trò

là hình thức tổ chức quyền lực của nhân dân (Nhà nước), tổ chức tập hợp, đoàn kết quần chúng, đại diệncho ý chí và nguyện vọng của quần chúng (Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội), vừa là tổchức mà qua đó Đảng Cộng sản thực hiện sự lãnh đạo chính trị đối với xã hội

• Đảng lãnh đạo xã hội chủ yếu thông qua Nhà nước và các đoàn thể quần chúng Đường lối, chủ trương,quan điểm của Đảng được Nhà nước tiếp nhận, thể chế hoá cụ thể bằng pháp luật và những chủ trương,chính sách, kế hoạch, chương trình cụ thể Vì vậy, Đảng luôn quan tâm đến việc xây dựng Nhà nước và

bộ máy của Nhà nước, đồng thời kiểm tra việc Nhà nước thực hiện các Nghị quyết của Đảng

• Đảng lãnh đạo xã hội thông qua hệ thống tổ chức Đảng các cấp và đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng.Đảng lãnh đạo công tác cán bộ bằng việc xác định đường lối, chính sách cán bộ, lựa chọn, bố trí, giớithiệu cán bộ có đủ tiêu chuẩn vào các cơ quan lãnh đạo của Nhà nước và các đoàn thể quần chúng và các

• Tính thống nhất của hệ thống chính trị ở nước ta được xác định bởi các yếu tố sau:

• Sự lãnh đạo thống nhất của một đảng duy nhất cầm quyền là Đảng Cộng sản Việt Nam

• Sự thống nhất về mục tiêu chính trị của toàn bộ hệ thống là xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam với

nội dung: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

• Sự thống nhất ở nguyên tắc cơ bản trong tổ chức và hoạt động là tập trung dân chủ.

• Sự thống nhất của hệ thống tổ chức ở từng cấp, từ Trung ương đến địa phương, với các bộ phận hợpthành

• HTCTVN mang bản chất dân chủ nhân dân, gắn bó mật thiết với nhân dân, chịu sự kiểm tra, giám sát của nhân dân

• Đây là đặc điểm có tính nguyên tắc của hệ thống chính trị ở Việt Nam Đặc điểm này khẳng định hệthống chính trị Việt Nam không chỉ gắn với chính trị, quyền lực chính trị, mà còn gắn với xã hội Trong

hệ thống chính trị, có các tồ chức chính trị (như Đảng, Nhà nước), các tổ chức vừa có tính chính trị, vừa

có tính xã hội (như Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội khác) Do vậy, hệ thống chính trịkhông đứng trên xã hội, tách khỏi xã hội (như những lực lượng chính trị áp bức xã hội trong các xã hội

có bóc lột), mà là một bộ phận của xã hội, gắn bó với xã hội Cầu nối quan trọng giữa hệ thống chính trịvới xã hội chính là Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội

• Sự gắn bó mật thiết giữa hệ thống chính trị với nhân dân được thể hiện trên các yếu tố:

+ + Đây là quy luật tồn tại của Đảng, là nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng cầm quyền.

+ + Nhà nước là nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân.

+ + Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội là hình thức tập hợp, tổ chức của chính các

tầng lớp nhân dân

+ + Hệ thống chính trị là trường học dân chủ của nhân dân Mỗi tổ chức trong hệ thống chính

trị là phương thức thực hiện quyền làm chủ của nhân dân

• HTCTVN có sự kết hợp giữa tính giai cấp và tính dân tộc

+ Đặc điểm nổi bật của hệ thống chính trị ở Việt Nam là hệ thống chính trị đại diện cho nhiều giai

cấp, tầng lớp nhân dân Các giai cấp, tầng lớp nhân dân được đại diện bởi các tổ chức thành viên trong hệthống chính trị, đều thừa nhận vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân Do vậy, hệ thống chính trị ở nước tamang bản chất giai cấp công nhân và tính dân tộc sâu sắc

+ Lịch sử nền chính trị Việt Nam là cuộc đấu tranh giải phóng giai cấp gắn liền và bắt đầu từ mục

tiêu giải phóng dân tộc, bảo vệ nền độc lập dân tộc Các giai cấp, dân tộc đoàn kết trong đấu tranh giành vàbảo vệ nền độc lập dân tộc, hợp tác để cùng phát triển Sự tồn tại của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với tư cách

là thành viên quan trọng của hệ thống chính trị là yếu tố quan trọng tăng cường sự kết hợp giữa giai cấp vàdân tộc

+ Sự kết hợp giữa tính giai cấp và tính dân tộc được khẳng định trong bản chất của từng tổ chức

thuộc hệ thống chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là độitiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

là nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội đã gắnkết vấn đề dân tộc với vấn đề giai cấp, tạo nên sức mạnh tổng hợp của toàn bộ hệ thống chính trị Sự phânbiệt giữa dân tộc và giai cấp mang tính tương đối và không có ranh giới rõ ràng

• HTCTVN có tổ chức và hoạt động được đảm bảo bằng nguồn ngân sách Nhà nước

HTCT VN được tổ chức và hoạt động từ nguồn ngân sách nhà nước nhằm thực hiện các hoạt độngphát triển kinh tế xã hội của đất nước, xây dựng cơ sở hạ tầng, chi trả lương cho cán bộ, công chức

• Hạn chế của HTCTVN

• Những yếu kém của hệ thống chính trị được Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ XII chỉ rõ:

• Nhiều cấp ủy đảng, chính quyền các cấp chưa thực hiện tốt vai trò lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, thực hiệncông tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí; chưa phát huy được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thốngchính trị, của nhân dân trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí Công tác phòng, chống tham nhũng, lãngphí chưa đạt mục tiêu, yêu cầu Tham nhũng, lãng phí vẫn còn nghiêm trọng, với những biểu hiện ngày

càng tinh vi, phức tạp, xảy ra trên nhiều lĩnh vực, ở nhiều cấp, nhiều ngành, làm cản trở sự phát triểnkinh tế - xã hội, gây bức xúc trong dư luận, là thách thức nghiêm trọng đối với vai trò lãnh đạo củaĐảng và hiệu lực quản lý của Nhà nước, đe dọa sự tồn vong của chế độ.

• Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị

-xã hội còn chậm, nhất là việc cụ thể hóa phương thức lãnh đạo của Đảng đã được xác định trong Cương lĩnh bổsung, phát triển năm 2011; phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước có những nội dung cònlúng túng Chưa xác định rõ nội dung và phương thức cầm quyền Chưa thật sự phát huy vai trò của các tổchức đảng, đảng viên, cấp uỷ viên hoạt động trong các cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chứcchính trị - xã hội; một bộ phận cán bộ, đảng viên chưa gương mẫu trước nhân dân Chưa khắc phục đượctình trạng ban hành nhiều nghị quyết; một số nghị quyết nội dung thiếu tính khả thi, chưa tính kỹ nguồnlực và điều kiện thực hiện Chưa thật tập trung lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát, sơkết, tổng kết việc thực hiện nghị quyết; một số nghị quyết chậm đi vào cuộc sống Còn có biểu hiện quanliêu, cửa quyền, chưa thật sự sâu sát thực tế, cơ sở Tình trạng nói không đi đôi với làm, nói nhiều làm ít chậmđược khắc phục

• Giải pháp

Tiếp tục đổi mới bộ máy của Đảng và hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu lực, hiệuquả lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành Đổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy phải gắn với hoàn thiện chức năng,nhiệm vụ, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức; xác định rõ quan hệ giữa tập thể lãnh đạo với cánhân phụ trách; quyền hạn đi đôi với trách nhiệm và đề cao trách nhiệm của người đứng đầu Hoàn thiện vàthực hiện nghiêm cơ chế kiểm soát quyền lực, ngăn ngừa sự lạm quyền, vi phạm kỷ luật, kỷ cương Nghiêncứu thực hiện thí điểm hợp nhất một số cơ quan đảng và nhà nước tương đồng về chức năng, nhiệm vụ Thực hiện chủ trương quản lý biên chế thống nhất trong toàn bộ hệ thống chính trị Tinh giản tổchức, bộ máy gắn với tiếp tục phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, phương thức hoạt động của các tổ chức; thựchiện kiêm nhiệm một số chức danh và tinh giản biên chế trong toàn hệ thống chính trị Cơ bản thực hiện môhình bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch Hội đồng nhân dân các cấp Sớm tổng kết mô hình bí thư cấp ủyđồng thời là chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, cấp huyện ở những nơi có đủ điều kiện Điều chỉnh chức năng,nhiệm vụ Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp phù hợp với tình hình thực tiễn và yêu cầu, nhiệm vụmới Trên cơ sở đó, tinh giản số cán bộ được hưởng lương và phụ cấp ở cơ sở

Câu 6: Phân tích tính ưu điểm và hạn chế của hệ thống chính trị do một chính đảng duy nhất lãnh đạo và cầm quyền Hiểu thể nào về quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII: “Hoàn thiện và thực hiện nghiêm cơ chế kiểm soát quyền lực, ngăn ngừa sự lạm quyền…”? (5đ).

Các nước XHCN đều theo chế độ nhất nguyên chính trị với một đảng cầm quyền duy nhất là ĐảngCộng sản Chế độ nhất nguyên chính trị cũng có những ưu điểm, khuyết điểm riêng

• Về hạn chế :

Các quốc gia theo chế độ nhất nguyên chính trị, đảng chính trị sau khi giành được chính quyền dễ có xuhướng quan liêu, xa rời nhân dân Đây là căn bệnh phổ biến mà trước đây các Đảng cộng sản các nướcthường mắc phải Chế độ một đảng cầm quyền mà không thực hiện dân chủ đầy đủ, vi phạm dân chủ thìcũng tiềm ẩn nguy cơ, trở ngại Đó là chủ quan duy ý chí và quan liêu trong xác định chủ trương, đường lối Đảng dễ áp đặt ý chí của mình vào nhà nước và xã hội, áp đặt không hợp lý người của đảng, không đủ các