CHỦ ĐỀ 1 VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ ĐẶC ĐIỂM LÃNH THỔ CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Thời gian thực hiện 03 tiết I Mục tiêu 1 Kiến thức Nêu và xác định được vị trí địa lí của Thành phố Hồ Chí Minh trên bản đồ (nằm ở[.]
Trang 1CHỦ ĐỀ 1
VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ ĐẶC ĐIỂM LÃNH THỔ CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Thời gian thực hiện: 03 tiết
- Xây dựng tình yêu tổ quốc, thành phố nơi mình đang sinh sống
- Có ý thức trách nhiệm giữ gìn và tham gia các hoạt động bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi trường xung quanh nơi mình sinh sống và học tập;
II Thiết bị dạy học và học liệu
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Máy tính, máy chiếu
- Bản đồ, clip
- Tranh ảnh về các cảnh đẹp ở TP HCM
- Trò chơi gắn liền với nội dung bài học, giấy màu
- Phiếu học tập
2 Chuẩn bị của học sinh
- Giấy A4, bút lông
Trang 2c Sản phẩm học tập: hình ảnh
Nhà thời Đức Bà, Landmark 81, KDL Suối Tiên, Hầm Thủ Thiêm, Địa đạo Củ Chi
d Tổ chức thực hiện
- GV chuyển giao nhiệm vụ học tập:
+ GV tổ chức cho HS chơi “ Thành phố Hồ Chí Minh trong tôi” nhìn hình đoán nơi phân
bố của địa danh:
+ GV yêu cầu HS Trong 2 phút bạn hãy kể tên tất cả những địa danh, địa điểm du lịch nổi tiếng tại TP HCM mà em biết
- HS thực hiện nhiệm vụ học tập:
HS tiếp nhận nhiệm vụ: dựa vào hiểu biết tự tìm tòi khai thác tư liệu và trả lời câu hỏi ghi vào bảng nhóm
- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ:
HS trả lời câu hỏi từ yêu cầu của GV theo kết quả được ghi trên bảng nhóm
(GV nhận xét khả năng trả lời câu hỏi của học sinh có thể cộng điểm, tuyên dương, phần thưởng…sau đó dẫn dắt học sinh vào bài học.)
- TP HCM là thành phố nằm ở phía nam Việt Nam với:
+ Phía Bắc giáp: Bình Dương, Đồng Nai
+ Phía Nam giáp: Biển Đông
+ Phía Đông giáp: Bà Rịa – Vũng Tàu
+ Phía Tây giáp: Tây Ninh, Long An và Tiền Giang
- Thành phố Hồ Chí Minh có bốn điểm cực:
+ Điểm cực Bắc thuộc xã Phú Mỹ Hưng, huyện Củ Chi
+ Điểm cực Tây thuộc xã Thái Mỹ, huyện Củ Chi
+ Điểm cực Nam thuộc xã Long Hoà, huyện Cần Giờ
+ Điểm cực Đông thuộc xã Thạnh An, huyện Cần Giờ
Vị trí địa lí của Thành phố Hồ Chí Minh là một thế mạnh, góp phần mở rộng giao lưu liên kết ở trong và ngoài nước, giúp kinh tế của Thành phố nhanh chóng hội nhập vào thị trường khu vực và thế giới
c Sản phẩm học tập
Trang 3- Phiếu học tập số 1
- Phiếu hoạt động nguyên nhân
d Tổ chức thực hiện
* Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về VT của TP HCM
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập:
GV dẫn dắt vào hoạt động 1
Nêu yêu cầu hoàn thành phiếu học tập số 1:Quan
sát trực quan H 3 (Lược đồ vị trí TP HCM),
SGK và hiểu biết của riêng mình Thảo luận
nhóm nội dung: vị trí của TP HCM thông qua
phiếu học tập số 1
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập:
HS nghiên cứu SGK và H3, các thành viên chia
sẻ, thảo luận và thống nhất câu trả lời ghi vào
Bước 1: GV sử dụng kĩ thuật khăn chải bàn
- GV đặt vấn đề: Tại sao mọi người nói “vị trí
địa lí của Thành phố Hồ Chí Minh là một thế
mạnh, góp phần mở rộng giao lưu liên kết ở
trong và ngoài nước, giúp kinh tế của Thành phố
I Vị trí địa lý
TP HCM là thành phố nằm ở phía nam Việt Nam với:
Phía Bắc giáp: Bình Dương, Đồng Nai
Phía Nam giáp: Biển Đông Phía Đông giáp: Bà Rịa – Vũng Tàu
Phía Tây giáp: Tây Ninh, Long
An và Tiền Giang
- Thành phố Hồ Chí Minh có bốn điểm cực:
+ Điểm cực Bắc thuộc xã Phú Mỹ Hưng, huyện Củ Chi
+ Điểm cực Tây thuộc xã Thái
Mỹ, huyện Củ Chi
+ Điểm cực Nam thuộc xã Long Hoà, huyện Cần Giờ
+ Điểm cực Đông thuộc xã Thạnh
An, huyện Cần Giờ
Vị trí địa lí của Thành phố Hồ
Chí Minh là một thế mạnh, góp phần mở rộng giao lưu liên kết ở trong và ngoài nước, giúp kinh tế của Thành phố nhanh chóng hội nhập vào thị trường khu vực và thế giới
Trang 4nhanh chóng hội nhập vào thị trường khu vực và
thế giới”
Để giải thích được câu nói trên Gv yêu cầu học
sinh hình thành nhanh nhóm 4 bạn với 2 bàn kề
nhau Đọc SGK kết hợp với sự hiểu biết của
mình để liệt kêu ra những nguyên nhân có câu
nói đó trong vòng 3 phút
Bước 2 : HS nhận nhiệm vụ và nhanh chóng thức
hiện nhiệm vụ trên giấy trong thời gian quy định
Bước 3: HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV ghi nhận két quả nhận xét và chuẩn kiến
thức
( Gợi ý các nguyên nhân:
- Thành phố Hồ Chí Minh nằm ở ngã tư quốc tế
giữa các con đường hàng hải từ bắc xuống nam,
từ đông sang tây
- Là tâm điểm của khu vực Đông Nam Á
- Biển Đông 50 km đường chim bay Đây là đầu
mối giao thông nối liền các tỉnh trong vùng và là
cửa ngõ quốc tế với hệ thống cảng và sân bay
lớn nhất cả nước: cảng Sài Gòn với năng lực
hoạt động 10 triệu tấn/năm; sân bay quốc tế Tân
Sơn Nhất với hàng chục đường bay chỉ cách
trung tâm thành phố 7 km
- Thành phố là đầu mối giao thông vào loại lớn
nhất nước ta với sự có mặt của các tuyến giao
thông huyết mạch như đường ô tô, đường sắt,
đường biển, đường sông và đường hàng không
việc giao lưu với các vùng trong nước và các
nước trong khu vực cũng như trên thế giới rất
- Diện tích tự nhiên của Thành phố là 2 095,39 km2 , chiếm hơn 0,63% diện tích cả nước
- Số dân năm 2019 là 9,04 triệu người, bằng 9,4% dân số của cả nước
Trang 5- Bao gồm 1 thành phố, 16 quận và 5 huyện ( kể tên)
- Huyện Cần Giờ là nơi có diện tích lớn nhất Thành phố Hồ Chí Minh
- Mật độ dân số TP HCM cao nhất cả nước với 4 314 người/km2
c Sản phẩm học tập
- Câu trả lời cho các câu hỏi
d Tổ chức thực hiện
- GV chuyển giao nhiệm vụ học tập:
GV dẫn dắt vào hoạt động 2
Nêu yêu cầu HS xem video giới thiệu về lãnh thổ TP
HCM(https://www.youtube.com/watch?v=Yk9ap1teP_c&t=12s ) ,
SGK và hiểu biết của riêng mình Thảo luận nhóm nội dung: đặc
điểm lãnh thổ của TP HCM thông qua các câu hỏi sau:
+ Diện tích của TP HCM
+ Bao nhiêu thành phố, quận, huyện, kể tên?
+ Quận huyên có diện tích lớn nhất là? Cụ thể như thế nào?
+ Dân số và mật độ dân số của TP HCM
+ Nhận xét về mật độ dân số giữa các quận, huyện tại TP HCM (
Đồng đều hay không đồng đều TP, quận huyên nào mật độ dân số
đông, thưa)
- HS thực hiện nhiệm vụ học tập:
HS nghiên cứu SGK và video, trả lời các câu hỏi của GV
- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ:
Giơ tay trả lời lần lượt các câu hỏi
Mở rộng: HS xem đoạn video
(https://www.youtube.com/watch?v=uzNC5PQJF5A) và cho biết
đoạn video đang nói tới sự kiện gì? Hiểu biết của em về sự kiện
đó
II Đặc điểm lãnh thổ
- Diện tích tự nhiên của Thành phố là 2 095,39 km2 , chiếm hơn 0,63% diện tích
cả nước
- Số dân năm
2019 là 9,04 triệu người, bằng 9,4% dân
số của cả nước
- Bao gồm 1 thành phố, 16 quận và 5 huyện ( kể tên)
- Huyện Cần Giờ là nơi có diện tích lớn nhất Thành phố
Hồ Chí Minh
- Mật độ dân số
TP HCM cao nhất cả nước với
Trang 6c Sản phẩm học tập
Phiếu học tập số 2
d Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV cung cấp thông tin về điều kiện tự nhiên và điều
kiện ktxh của TP HCM
a Điều kiện tự nhiên
+ Địa hình: không phức tạp nhưng cũng khá đa dạng, có điều kiện
– Nguồn nước: thành phố Hồ Chí minh có mạng lưới sông ngòi
kênh rạch rất phát triển (sông La Ngà, sông Bé, ở hệ thống sông
Sài Gòn có các rạch Láng The, Bàu Nông, rạch Tra, Bến Cát, An
Hạ, Tham Lương, Cầu Bông, Nhiêu Lộc-Thị Nghè, Bến Nghé, Lò
Gốm, Kênh Tẻ, Tàu Hũ, Kênh Ðôi….)
– Sinh thái: ở thành phố Hồ Chí Minh có ba hệ sinh thái thảm thực
vật rừng tiêu biểu là: rừng nhiệt đới ẩm mưa mùa, rừng úng phèn
và rừng ngập mặn
- Khoáng sản: Thành phố Hồ Chí Minh nghèo khoáng sản Trên
địa bàn thành phố chủ yếu có vật liệu xây dựng (như sét gạch ngói,
cát, sỏi,…)
(https://sites.google.com/site/dialythanhphohochiminh/home/dhia-
ly-thanh-pho-ho-chi-minh/ii-dhieu-kien-tu-nhien-va-tai-nguyen-thien-nhien)
b Điều kiện kinh tế - xã hội
- Dân số đông, mật độ dân số lớn nhất cả nước
- Có đầy đủ, đa dạng các loại hình giao thông vận tải như đường
sông, đường biển, đường bộ, đường sắt
- Là đầu mối xuất nhập khẩu của nhiều mặt hàng Có nhiều trung
tâm thương mại lớn
- Nhiều địa điểm du lịch
Bước 2: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập:
GV cho học sinh tham gia trò chơi “ Mảnh ghép hoàn hảo” theo
nhóm 4 bạn đã lập trong các hoạt động trước
GV chuyển bị sẵn thẻ học tập cho từng nhóm Các nhóm sẽ có
1 bộ thẻ, nhiệm vụ của từng nhóm HS là hoàn thành bộ thẻ để
Phiếu học tập số
2
Trang 7thấy được ảnh hưởng của vị trí địa lý tự nhiên và kinh tế xã hội
của TP HCM 2 nhóm hoàn thành sớm nhất là nhóm thắng cuộc
( Tức là HS sẽ chọn đúng từng dữ liệu phù hợp với thuận lợi và
khó khăn của TP.HCM để ghép vào bảng)
- HS thực hiện nhiệm vụ học tập:
HS nghiên cứu SGK và hoàn thành nhiệm vụ được giao
- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ:
Đọc kết quả trong phiếu học tập đã hoàn thành trước đó
– Tô màu quận/ huyện nơi em đang ở và nơi có trường học của em
– Trường học của em ở quận/ huyện/thành phố nào? Có các quận/ huyện/thành phố nào xung quanh?
– Hãy giới thiệu về quận/huyện nơi em đang ở
Bước 2: HS hoàn thành nhiệm vụ được giao
Bước 1: GV yêu cầu HS hoàn thành các câu
hỏi ở phần vận dụng
Trang 81 Dựa vào bản đồ hành chính vùng Đông Nam
Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, em hãy ghi
chú các tuyến đường quốc lộ nối Thành phố Hồ
Chí Minh với các tỉnh lân cận
2 Trình bày khả năng liên kết kinh tế - xã hội
giữa Thành phố Hồ Chí Minh với các địa
phương, các vùng trong nước và quốc tế
Bước 2: HS hoàn thành bài tập vào vở
Bước 3: GV kiểm tra và nhận xét, bổ sung
IV Rút kinh nghiệm
- Nên sử dụng nhiều hình ảnh cho tiết học sinh động và tạo sự hứng thú cho các em tập
trung vào bài học
PHỤ LỤC Phiếu học tập số 1
TP HCM là thành phố nằm ở phía nam Việt Nam với:
Phía Bắc giáp: Bình Dương, Đồng Nai
Phía Nam giáp: Biển Đông
Phía Đông giáp: Bà Rịa – Vũng Tàu
Phía Tây giáp: Tây Ninh, Long An và Tiền Giang
- Thành phố Hồ Chí Minh có bốn điểm cực:
+ Điểm cực Bắc thuộc xã Phú Mỹ Hưng, huyện Củ Chi
+ Điểm cực Tây thuộc xã Thái Mỹ, huyện Củ Chi
+ Điểm cực Nam thuộc xã Long Hoà, huyện Cần Giờ
+ Điểm cực Đông thuộc xã Thạnh An, huyện Cần Giờ
- Có hệ thống rừng nhập mặn lớn ( Cần Giờ) phát triển nuoio trồng thuỷ sản nước lợ
- Diện tích rừng tự nhiên ít
- ít loại khoảng sản
Trang 9- Phát triển mạnh ngành sản xuất vật liệu xây dựng
- Nhiều tiềm Năng phát triển thủy điện
KINH TẾ - XÃ HỘI
(dân cư, văn hoá, giao
thông vận tải, thương
mại, du lịch,…)
- Thị trường tiêu thụ hàng hóa rộng lớn
- Việc đi lại, giao lưu buôn bán trở nên dễ dàng hơn
- Lao động có chuyên môn cao
- Dân cư nhiều vùng miền, quốc gia tập trung sinh sống tạo nên sự đa dạng về văn hóa các vùng miền
- Phát triển mạnh mẽ các nền tảng du lịch về văn hóa, lịch sử,…
- Dân cư đông mật độ dân
số cao tạo nên sức ép về vấn đề việc làm, nhà ở, môi trường…đến TP HCM
- Dễ bị hòa tan bởi các nền văn hóa của các quốc gia Mất đi bản sắc dân tộc
Trang 10Chủ đề 2 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN ĐẶC TRƯNG CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Thời gian thực hiện: 03 tiết
- Xây dựng tình yêu tổ quốc, thành phố nơi mình đang sinh sống
- Có ý thức trách nhiệm giữ gìn và tham gia các hoạt động bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi trường xung quanh nơi mình sinh sống và học tập;
II Thiết bị dạy học và học liệu
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Máy tính, máy chiếu
- Bản đồ, clip
- Tranh ảnh về các cảnh đẹp ở TP HCM
- Trò chơi gắn liền với nội dung bài học, giấy màu
- Phiếu học tập
2 Chuẩn bị của học sinh
- Giấy A4, bút lông
Trang 11- Suy nghĩ của học sinh về các địa danh và địa hình ở TP.HCM
d Tổ chức thực hiện
- GV chuyển giao nhiệm vụ học tập:
+ GV cho HS chơi trò chơi “Siêu trí nhớ” HS khai thác thông tin trong đoạn video
“FLYCAM | Thành phố Hồ Chí Minh đẹp lung linh nhìn từ trên cao - YouTube” lần lượt ghi nhớ các địa danh trong video và chuẩn bị trò chơi
+ GV yêu cầu HS Trong 2 phút bạn hãy kể tên tất cả những địa danh, địa điểm du lịch nổi tiếng tại TP HCMcó xuất hiện trong video Hết 2 phút các nhóm thi đua kể liên tiếp nhóm nào kể nhiều nhất nhóm đó giành chiến thắng
- HS thực hiện nhiệm vụ học tập:
HS tiếp nhận nhiệm vụ: dựa vào hiểu biết tự tìm tòi khai thác tư liệu và trả lời câu hỏi ghi vào bảng nhóm
- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ:
HS trả lời câu hỏi từ yêu cầu của GV theo kết quả được ghi trên bảng nhóm
(GV nhận xét khả năng trả lời câu hỏi của học sinh có thể cộng điểm, tuyên dương, phần thưởng…sau đó dẫn dắt học sinh vào bài học.)
2 Hoạt động 2: Khám phá
A Tìm hiểu về địa hình
a Mục tiêu
- Nêu và xác định được vị trí địa lí của Thành phố Hồ Chí Minh trên bản đồ
(nằm ở vùng nào, hệ toạ độ, tỉnh/ thành phố tiếp giáp)
- Phiếu kết quả hoạt động nhóm
- Phiếu hoạt động nguyên nhân
d Tổ chức thực hiện
* Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về địa hình
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập:
GV dẫn dắt vào hoạt động 1
GV cho học sinh quan sát “Lược đồ địa hình
Thành phố Hồ Chí Minh” kết hợp với hộp thông
tin sách tham khảo và trả lời các câu hỏi theo
hình thức nhóm đôi:
I Địa hình
- Thành phố Hồ Chí Minh nằm
ở đồng bằng hạ lưu sông Đồng Nai – Sài Gòn, nằm trong vùng chuyển tiếp giữa miền Đông Nam
Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long
Trang 12? Xác định vị trí của TP.HCM trên bản đồ?(nằm
ở vị trí nào, vị trí đó có đặc điểm gì?)
? Dực vào hệ thống màu sắc trên bản đồ xác định
độ cao địa hình của TP,HCM
? địa hình chủ yếu của TP,HCM là gì?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập:
HS nghiên cứu SGK và H3, các thành viên chia
sẻ, thảo luận và thống nhất câu trả lời ghi vào
Bước 1: Giao nhiệm vụ
Quan sát hộp thông tin số 2 sau đó cùng chơi trò
chơi mảnh ghép bí mật trong 3 phút
GV sẽ giao cho từng nhóm một bộ từ khóa HS
nhận từ khóa, đọc thông tin và hoàn thành bảng
đặc điểm địa hình Nhóm nào hoàn thành trước
nhóm đó giành chiến thắng (phiếu học tập số 1)
thoải, bề mặt bị phong hoá mạnh, tạo nên lớp
vỏ phong hoá tương đối dày và dễ bị bóc mòn,
rửa trôi
8: Phía tây nội thành và chạy dọc theo thung
lũng sông thuộc huyện Củ Chi, độ cao trung
bình tăng dần từ nội thành (3 – 3,5 m) ra đến
Củ Chi (6 – 8 m)
- Địa hình Thành phố Hồ Chí Minh thấp dần từ bắc xuống nam
và từ tây sang đông
Trang 139: Đây là dạng địa hình đồng bằng đầm lầy
kéo dài; địa hình bãi bồi đầm lầy sú vẹt và đị
hình giồng cát ven biển
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
Bước 3: Hs so sanh đáp án cùng gv GV cho hs
xem thêm một vài hình ảnh của các vùng địa
hình ở TP.HCM
B Tìm hiểu về đặc điểm khí hậu
a Mục tiêu
- Biết được đặc điểm khí hậu của TP HCM
- Hiểu vê khí hậu các mùa và đặc điểm của các mùa tại TP.HCM
II TÌM HIỂU VỀ ĐẶC ĐIỂM KHÍ HẬU
- GV chuyển giao nhiệm vụ học tập:
Bước 1: Cho học sinh xem một vài hình vẽ hóm hỉnh
đặc tả thời tiết thành phố Hồ Chí Minh và cho biết em
có cảm nhận gì về thời tiết thành phố Hồ Chí Minh?
Hs: suy nghĩ và trả lời theo cảm nhận riêng của cá
nhân
- Giáo viên yêu cầu học sinh phân tích biểu đồ nhiệt
độ lượng mưa của thành phố Hồ Chí Minh mà điền
khuyết vào phiếu học tập số 2 trong vòng 5 phút
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Dựa vào hình 2, em hãy hoàn thành các gợi ý sau:
II Khí hậu
- Thành phố Hồ Chí Minh nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa cận xích đạo Đặc điểm chung của khí hậu Thành phố
Hồ Chí Minh là nhiệt độ cao đều Trong năm và có hai mùa mưa – khô rõ ràng làm tác động chi phối môi trường cảnh quan sâu sắc
- Mùa mưa của Thành phố từ tháng 5 đến tháng 11, còn mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau
Trang 14- Thành phố Hồ Chí Minh có mạng lưới sông ngòi kênh rạch rất phát triển, đóng vai
trò quan trọng trong giao thông thuỷ và tiêu thoát nước đô thị
- Về nguồn nước, nằm ở vùng hạ lưu hệ thống sông Ðồng Nai – Sài Gòn
c Sản phẩm học tập
Phiếu học tập số 3
d Tổ chức thực hiện
III Tìm hiểu về thủy văn
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập:
Gv cho Hs tham gia hoạt hoạt động nối địa danh
Mỗi HS có 5 giây để kể tên 1 con sông, kênh
hoặc rạch mà bạn biết Nếu nêu được có thế chỉ
điểm bạn tiếp theo Nếu k kể dk thì thua Hoạt
- Về nguồn nước, nằm ở vùng
hạ lưu hệ thống sông Ðồng Nai – Sài Gòn
Trang 15- Giáo viên kể tên một loạt sông hồ, kênh, rạch
yêu cầu HS sắp xếp vào đúng dạng địa hình
tròng vòng 3 phút (Phiếu học tập số 3)
Phiếu học tập số 3
Ngã Bảy, Nhà Bè, Soài Rạp, Sài Gòn, Thị Vải,
Sông Gò Gia, Nhiêu Lộc – Thị Nghè,
Tàu Hủ, Bà Đăng, Bà Lào, Bến Lức, Giồng,
Giồng Ông Tố, Tân Hóa – Lò Gốm, Tẻ,Thanh
Đa, Bến Nghé,
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập:
HS thực hiện nhiệm vụ và trình bày
Gv: Học sinh quan sát hình 2: lược đồ mạng lưới
sông thành phố Hồ Chí Minh và hoạt động trên
em có nhận xét gì về thuỷ văn TP HCM?
Bước 3: HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ:
Phiếu học tập nhóm
Hs: trả lời,bổ sung lẫn nhau
Bước 4: Giáo viên chuẩn kiến thức
– Tô màu quận/ huyện nơi em đang ở và nơi có trường học của em
– Trường học của em ở quận/ huyện/thành phố nào? Có các quận/ huyện/thành phố nào xung quanh?
– Hãy giới thiệu về quận/huyện nơi em đang ở
Bước 2: HS hoàn thành nhiệm vụ được gioa
Bước 3: GV nhận xét đánh giá
Trang 16IV Rút kinh nghiệm
PHỤ LỤC Phiếu học tập số 1 Tên dạng địa
hình
Vùng cao Cao trung
bình từ 10 đến 25 m có nơi lên đến 32m
là các đồi hình bát úp, đỉnh tròn, sườn thoải, bề mặt bị phong hoá mạnh, tạo nên lớp vỏ phong hoá tương đối dày và dễ bị bóc mòn, rửa trôi
Vùng thấp Trên dưới 1 m
và cao nhất 2
m, thấp nhất 0,5 m
Đây là dạng địa hình đồng bằng đầm lầy kéo dài; địa hình bãi bồi đầm lầy sú vẹt và địa hình giồng cát ven biển
Vùng trung
bình
Độ cao trung bình 5 – 10
m
Phía tây nội thành và chạy dọc theo thung lũng sông thuộc huyện Củ Chi, độ cao trung bình tăng dần từ nội thành (3 – 3,5 m) ra đến Củ Chi (6 – 8 m)
Kênh Tàu HủKênh Tân Hóa – Lò GốmKênh Tẻ
Kênh Thanh ĐaKênh Bến Nghé
Rạch Bà ĐăngRạch Bà LàoRạch GiồngRạch Giồng Ông Tố
HẾT
Trang 17CHỦ ĐỀ 3
LỄ HỘI VĂN HÓA Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Thời gian thực hiện: 03 tiết
I Mục tiêu
1 Kiến thức
- Kể được tên một số lễ hội tiêu biểu ở Thành phố HồChí Minh
- Nêu được nguồn gốc của Lễ hội Nghinh Ông – Cần Giờ
2 Năng lực
- Mô tả được những nét chính về Lễ hội Nghinh Ông – Cần Giờ
3 Phẩm chất
- Lập được kế hoạch bảo tồn, quảng bá và phát huy giá trị văn hoá của lễ hội
II Thiết bị dạy học và học liệu
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Kể được tên một số lễ hội tiêu biểu ở Thành phố HồChí Minh
- Nêu được nguồn gốc của Lễ hội Nghinh Ông – Cần Giờ
- Kể được tên một số lễ hội tiêu biểu ở Thành phố Hồ Chí Minh
- Nêu được nguồn gốc của Lễ hội Nghinh Ông – Cần Giờ
b Nội dung
- Mô tả được những nét chính về Lễ hội Nghinh Ông – Cần Giờ
Trang 18Quan sát hình 1a; hình 1b; hình 2; hình 3 và cho
biết tên của những lễ hội này
Trình bày sự hiểu biết của em về một trong
những lễ hội trên
LỄ HỘI LĂNG ÔNG BÀ CHIỂU
– Thời gian: Lễ bắt đầu từ 30 tháng 7 và kết thúc
vào 3 tháng 8 hằng năm
– Địa điểm: Lăng Ông Bà Chiểu toạ lạc tại 126
Đinh Tiên Hoàng, Phường 1, quận Bình Thạnh,
Thành phố Hồ Chí Minh trên một khu đất rộng
18 500 m2
– Lăng tả quân Lê Văn Duyệt, còn gọi là “Lăng
Ông Bà Chiểu”, là một di tích lịch sử – văn hoá ở
Thành phố Hồ Chí Minh đã được Nhà nước công
nhận là di tích lịch sử – văn hoá cấp quốc gia
– Lễ hội Lăng Ông Bà Chiểu là hoạt động văn
hoá lễ hội ở Sài Gòn nhằm tưởng nhớ ông bà Lê
Văn Duyệt, người đã có những chính sách, chủ
trương nâng đỡ, tạo điều kiện cho cộng đồng
người Hoa phát triển nghề nghiệp, an cư lạc
nghiệp trên quê hương thứ hai của họ
LỄ HỘI CHÙA BÀ THIÊN HẬU
– Thời gian: ngày 23 tháng 3 âm lịch hằng năm
– Địa điểm: Chùa Bà Thiên Hậu toạlạc tại 710
Nguyễn Trãi, Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh
Lễ hội nhằm suy tôn Bà Thiên Hậu
– Một trong những ngôi chùa có lịch sử lâu đời
nhất của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh
– Bên cạnh giá trị về nghệ thuật kiến trúc, điêu
khắc, hiện vật cổ, nơi đây còn có một giá trị
khác: không chỉ là nơi đáp ứng nhu cầu tín
ngưỡng mà còn là nơi quy tụ và tương trợ lẫn
nhau của bà con người Việt gốc Hoa (Quảng
Đông)
I.Tìm hiểu bài:
1.Một số lễ hội ở Thành phố Hồ Chí Minh:
- Lễ hội Lăng Ông Bà Chiểu
- Lễ hội Chùa Bà Thiên Hậu
Trang 19Hoạt động 2 Lễ hội Nghinh Ông huyện Cần
Giờ Thành phố Hồ Chí Minh:
1 Khái quát Lễ hội Nghinh Ông – Cần Giờ
Học sinh đọc thông tin và trả lời câu hỏi bên
– Quy mô lễhội: ?
2 Nguồn gốc hình thành Lễ hội Nghinh Ông –
– Lễhội Nghinh Ông – Cần Giờ hiện nay gắn với
truyền thuyết nào?
3 Ý nghĩa của Lễhội
Học sinh đọc thông tin và trả lời câu hỏi bên
dưới
– Trình bày mục đích của việc tổ chức Lễhội
Nghinh Ông – Cần Giờ
– Lễ hội Nghinh Ông – Cần Giờ còn thể hiện
truyền thống nào của dân tộc ta? Giải thích
– Vì sao lễ hội này còn được xem là ngày Tết của
ngư dân huyện Cần Giờ?
4 Diễn trình phần Lễ
– Nghi thức đầu tiên trong phần Lễcó tên gọi là
gì?
– Liệt kê (tên) tiến trình phần Lễ
– Mô tả nét độc đáo của LễĐại bội (lễ hát tuồng)
trong Lễ Nghinh Ông
5 Diễn trình phần Hội
– Trình bày hiểu biết của em về một trong các
hoạt động văn hoá, văn nghệ, vui chơi, giải trí
trong phần Hội của Lễ hội Nghinh Ông – Cần
Giờ
2 Lễ hội Nghinh Ông huyện Cần Giờ Thành phố Hồ Chí Minh:
- Lễ hội Nghinh Ông huyện Cần Giờ được tổ chức trong ba ngày
(từ ngày 15 đến ngày 17 tháng 8
âm lịch hằng năm) với quy mô cấp thành phố
- Lễ hội Nghinh Ông được diễn ra
tại di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố Lăng Ông ThuỷTướng (hay còn gọi là Thạnh Phước Lạch)
- Riêng tại Cần Giờ, truyền thuyết
về cá Ông được lưu truyền phổ biến hiện nay: Ngày 16 tháng 8
âm lịch, do cá Ông sao lãng nhiệm vụ…
-Lễ hội tổng kết một mùa đánh bắt
trên biển của ngư dân, thể hiện tấm lòng thành kính, biết ơn, tạ ơn Thần Nam Hải (cá Ông) và Thần Biển của ngư dân huyện Cần Giờ
-Lễ Thượng kì, Lễ Mừng công ngư dân Cần Giờ, Lễ Cúng bạn cũ lái xưa, Lễ cầu an
-Hội gồm các hoạt động văn hoá,
văn nghệ, vui chơi, giải trí như:
thả chài, bắt vịt trên biển, trói cua,
đá bóng cà kheo diễn ra sôi nổi từ
Trang 20– Nêu cảm nghĩ của em về hình thức và nội dung
của Lễ hội Nghinh Ông – Cần Giờ
6 Nhận xét chung
Học sinh đọc thông tin và trả lời câu hỏi bên
dưới
Việc tổ chức Lễ hội Nghinh Ông phản ánh được
điều gì trong sinh hoạt cũng như trong đời sống
lao động của nghề đánh bắt thuỷ hải sản trên
phản ánh niềm tin, tín ngưỡng,
quan niệm và tri thức dân gian của ngư dân huyện Cần Giờ trong sinh
hoạt và đời sống lao động của
nghề đánh bắt thuỷ hải sản trên biển
II Vận dụng:
- Học sinh kể được 1 số lễ hội văn hóa ở TpHCM
- Sưu tầm 1 số hình ảnh về lễ hội văn hóa
– Áp phích (Posters)
– Brochure
– Tranh vẽtuyên truyền
– Câu khẩu hiệu (slogan)
Thuyết minh giới thiệu sản phẩm của nhóm
4 Hoạt động 4: Vận dụng
a Mục tiêu
- Biết vận dụng vào thực tế
b Nội dung
Trang 21- Hiểu được giá trị các lễ hội
IV Rút kinh nghiệm
- Sưu tầm thêm 1 vài clip về lễ hội văn hóa
- Giới thiệu thêm 1 số lễ hội văn hóa ở TpHCM
Trang 22CHỦ ĐỀ 4 PHONG TỤC TẬP QUÁN Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Thời gian thực hiện: 03 tiết
II Thiết bị dạy học và học liệu
1 Chuẩn bị của giáo viên
Trang 23- Thực hiện được một số việc làm góp phần giữ gìn phong tục tập quán tốt đẹp của quê hương
d Tổ chức thực hiện
- Những hoạt động dưới đây được diễn ra vào
thời điểm nào trong dịp Tết Nguyên đán?
- Hãy kể lại một hoạt động mà em đã trải
nghiệm trong dịp Tết Nguyên đán
Cúng ông Công, ông Táo
Đón giao thừa Chúc Tết Lì xì, mừng tuổi Tảo mộ
Chưng hoa, chơi hoa ngày Tết
-Em hãy mô tảmột hoạt động em đã trải nghiệm
trong dịp Tết Nguyên đán vừa qua
Hoạt động 1: Nhận diện phong tục tập quán ở
Việt Nam
Em hãy đọc các thông tin dưới đây và thực hiện
nhiệm vụ học tập
– Dựa vào thông tin 1, em hãy cho biết cụm
từnào trong bảng dưới đây là tên của phong tục
tập quán?
– Hãy sắp xếp tên những phong tục tập quán đã
xác định vào đúng nhóm theo thông tin 2
chọi trâu đi lềđường bên
trảgiá (mặc cả) bịt mắt bắt dê quét nhà
ăn chay chào hỏi người lớn ăn trầu
Hoạt động 2 Phong tục tập quán ở Thành phố
HồChí Minh
Các tư liệu và hình ảnh dưới đây cung cấp thông
tin về một số phong tục tập quán ở Thành phố
Hồ Chí Minh Em hãy đọc tư liệu để xác định tên
gọi tương ứng với hình ảnh của từng phong tục
tập quán
( HS nhìn hình và trả lời theo SGK)
Hoạt động 3:Những hoạt động trong phong
tục tập quán ở Thành phố HồChí Minh
Bằng trải nghiệm của bản thân với một phong tục
tại Thành phố HồChí Minh, em hãy liệt kê ít nhất
I.Tìm hiểu bài:
1 Nhận diện phong tục tập quán ở Việt Nam:
-Phong tục là thói quen đã ăn sâu
vào đời sống xã hội, được mọi
người công nhận và làm theo
- Tập quán là thói quen đã thành nếp trong đời sống xã hội, trong sản xuất và trong đời sống hằng ngày, được mọi người công nhận
và làm theo