Phân tích những nguyên nhân của việc tồn tại tôn giáo trong diễn trình xây dựng chủ nghĩa xã hội và cho biết nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa MácLênin trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo? Đảng và nhà nước ta đã vận dụng những nguyên tắc này trong việc xâ

Phân tích những nguyên nhân của việc tồn tại tôn giáo trong diễn trình xây dựng chủ nghĩa xã hội và cho biết nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa MácLênin trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo? Đảng và nhà nước ta đã vận dụng những nguyên tắc này trong việc xây dựng chính sách tôn giáo như thế nào?

KHOA CHÍNH TRỊ - QPAN - GDTC

*********

TIỂU LUẬN

Chủ đề : Phân tích những nguyên nhân của việc tồn tại tôn giáo trong diễn trình xây dựng chủ nghĩa xã hội và cho biết nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo? Đảng và nhà nước ta đã vận dụng những nguyên tắc này trong việc xây dựng chính sách tôn giáo như thế nào?

SINH VIÊN TH :

MÃ SV :

LỚP :

GV CHẤM 1 ĐIỂM GV CHẤM 2

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG……….4

I Tôn giáo và những nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo 4

1 Khái niệm tôn giáo 4

2 Chức năng của tôn giáo………5

3 Nguyên nhân tôn giáo tồn tại trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội 7

4 Những nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo 8

II Vấn đề tôn giáo ở Việt Nam hiện nay và việc Đảng, Nhà nước vận dụng các nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo 10

1 Tình hình tôn giáo ở Việt Nam hiện nay 10

2 Đảng và Nhà nước vận dụng các nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin trong giải quyết vấn đề tôn giáo 12

3 Trách nhiệm sinh viên trong thực hiện quan điểm, chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà Nước 14

KẾT LUẬN 16

TÀI LIỆU THAM KHẢO 17

MỞ ĐẦU

Như đã biết Việt Nam là quốc gia đa tôn giáo, chính vì đặc điểm này, vấn đề tôn giáo cũng trở nên phức tạp và nhạy cảm hơn Tôn giáo luôn là một trong những vấn đề quan trọng mà từ trước đến nay, Đảng và Nhà nước ta luôn luôn dành một

sự quan tâm đặc biệt Hơn nữa, vấn đề tôn giáo lại mang tính quốc tế Bởi vậy mà đòi hỏi Đảng và Nhà nước phải thực hiện vấn đề một cách khéo léo Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã rất coi trọng vấn đề tôn giáo Người đã coi đoàn kết tôn giáo

là một trong những vấn đề quan trọng nằm trong chiến lược đại đoàn kết dân tộc Người đã từng nói: "Toàn thể đồng bào ta, không chia Lương giáo, đoàn kết chặt chẽ, quyết lòng kháng chiến để giữ gìn non sông, Tổ quốc, và cũng để giữ gìn tín ngưỡng tự do" Ngày nay, xung đột sắc tộc và xung đột tôn giáo đang là những điểm nóng của thế giới hiện đại Nhiều quốc gia đã lâm vào khủng hoảng chính

trị-xã hội triền miên dẫn đến không thể phát triển được đất nước mà vẫn chưa thể thoát khỏi tình trạng đó vì đã không làm tốt công tác tôn giáo Đó là bài học để Đảng và Nhà nước ta quan tâm và làm thật tốt công tác tôn giáo

Từ những lý do trên, em chọn đề tài: “Phân tích những nguyên nhân của việc tồn tại tôn giáo trong diễn trình xây dựng chủ nghĩa xã hội và cho biết nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo? Đảng và nhà nước ta đã vận dụng những nguyên tắc này trong việc xây dựng chính sách tôn giáo như thế nào?” để hoàn thành bài tiểu luận này Do còn nhiều thiếu xót trong việc tìm hiểu và thu thập kiến thức, bài tiểu luận của em chưa được đầy đủ, em mong nhận được sự góp ý vfa nhận xét của quý thầy, cô để những bài luận sau của

em được hoàn thiện hơn

NỘI DUNG

I Tôn giáo và những nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo.

1 Khái niệm tôn giáo

Tôn giáo là một hình thái ý thức xã hội phản ánh hiện thực khách quan, phù hợp với huyền thoại và ảo tưởng, phù hợp với tâm lý và hành vi của con người

Chủ nghĩa Mác – Lênin cho rằng tôn giáo là một hình thái ý thức xã hội phảnánh một cách hoang đường, hư ảo hiện thực khách quan Qua sự phản ánh của tôn giáo, những sức mạnh tự phát trong tự nhiên và xã hội đều trở thành thần bí

Về bản chất, tôn giáo là một hiện tượng xã hội phản ánh sự bất lực, bế tắc của con người trước tự nhiên và xã hội Tôn giáo là sản phẩm của con người, gắn liền với những điều kiện lịch sử tự nhiên và lịch sử xã hội xác định Theo C.Mác: “Tôn giáo là tiếng thở dài của chúng sinh bị áp bức, là trái tim của thế giới không có trái tim, cũng giống như nó là tinh thần của những trật tự không có tinh thần Tôn giáo

là thuốc phiện của nhân dân” Với C.Mác, tôn giáo như là “vầng hào quang” ảo tưởng, là những vòng hoa giả đầy màu sắc và đẹp một cách hoàn mỹ, là ước mơ, là niềm hy vọng và điểm tựa tinh thần vô cùng to lớn cho những số phận bé nhỏ, bấtlực trước cuộc sống hiện thực Vì, trong cuộc sống hiện thực, khi con người bất lực trước tự nhiên, bất lực trước các hiện tượng áp bức, bất công của xã hội thì họ chỉ còn biết “thở dài” và âm thầm, nhẫn nhục chịu đựng Cũng trong cuộc sống hiện thực ấy, họ không thể tìm thấy “một trái tim” để yêu thương, che chở nên phải tìm đến một “trái tim” trong tưởng tượng nơi tôn giáo Trái tim đó sẽ sẵn sàng bao dung, tha thứ, chở che và tiếp thêm sức mạnh cho họ để họ có thể vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống Với luận điểm “tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân”,C.Mác không chỉ muốn khẳng định tính chất “ru ngủ” hay độc hại của tôn

giáo, mà còn nhấn mạnh đến sự tồn tại tất yếu của tôn giáo với tư cách một thứ thuốc giảm đau được dùng để xoa dịu những nỗi đau trần thế Thực vậy, người ta dùng thuốc giảm đau khi người ta bị đau đớn và chừng nào còn đau đớn, thì chừng

đó còn có nhu cầu dùng nó Đó chính là lý do để lý giải tại sao người ta hướng tới,

hy vọng và coi tôn giáo như chiếc “phao cứu sinh” cho cuộc sống của mình, cho dù

đó chỉ là những hạnh phúc ảo tưởng, chỉ là “sự đền bù hư ảo Tôn giáo chứa đựng nhiều nhân tố giá trị văn hóa phù hợp với đạo đức, đạo lý của xã hội còn hiện thực khốn cùng là còn cơ sở để tôn giáo nảy sinh và tồn tại Xã hội nào sinh ra tôn giáo

ấy, tôn giáo luôn mang dấu ấn lịch sử của thời đại, của dân tộc mà nó ra đời và cũng biến đổi, thích ứng với sự biến đổi của thời đại, của dân tộc đó Thông thường, khi mới ra đời các tôn giáo đều phản ánh khát vọng được giải phóng của quần chúng, nhưng trong quá trình tồn tại, nó thường bị các giai cấp thống trị lợi dụng để ru ngủ nhằm áp bức, bóc lột quần chúng

2 Chức năng của tôn giáo

- Chức năng đền bù hư ảo:

Luận điểm nổi tiếng của C Mác: “Tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân” đã làm nổi bật chức năng đền bù hư ảo của tôn giáo Giống như thuốc phiện, tôn giáo đã tạo ra cái vẻ bề ngoài của “sự giảm nhẹ” tạm thời những nỗi đau khổ của con người, an ủi cho những sự mất mát, thiếu hụt của con người trong cuộc sống Chức năng đền bù hư ảo không chỉ là chức năng chủ yếu, đặc thù mà còn là chức năng phổ biến của tôn giáo Ở đâu có tôn giáo ở đó có chức năng đền bù hư ảo

Tôn giáo là một hiện tượng xã hội phức tạp, nó không chỉ thực hiện một chức năng mà gồm một hệ thống chức năng xã hội Mặc dù là chức năng chủ yếu nhưng chức năng đền bù hư ảo không thể tách rời các chức năng khác của tôn giáo

- Chức năng thế giới quan:

Khi phản ánh một cách hư ảo hiện thực, tôn giáo có tham vọng tạo ra một bức tranh của mình về thế giới nhằm thoả mãn nhu cầu nhận thức của con người dưới một hình thức phi hiện thực Bức tranh tôn giáo ấy bao gồm hai bộ phận: thế giới thần thánh và thế giới trần tục và trên cơ sở đó mà tôn giáo giải thích các vấn đề của tự nhiên cũng như xã hội Sự lý giải của tôn giáo về thế giới nhằm hướng con người tới cái siêu nhiên , thần thánh, do đó nó đã xem nhẹ đời sống hiện thực Quan niệm này có thể tác động tiêu cực đến ý thức giáo dân, đến thái độ của họ đối với xung quanh

- Chức năng điều chỉnh:

Tôn giáo đã tạo ra một hệ thống các chuẩn mực, những giá trị nhằm điều chỉnh hành của những con người có đạo Những hành vi được điều chỉnh ở đây không chỉ là những hành vi trong thờ cúng mà ngay cả trong cuộc sống hàng ngày trong gia đình cũng như ngoài xã hội của giáo dân Vì vậy, hệ thống chuẩn mực, giá trị trong lý thuyết đạo đức và xã hội mà tôn giáo tạo ra đã ảnh hưởng quan trọng đến mọi hoạt động của con người Tất nhiên ở đây chúng ta cần phải chú ý rằng những chuẩn mực, giá trị tôn giáo đã bị tước bỏ khá nhiều những đặc trưng khách quan và phụ thuộc vào những giá trị siêu nhiên, hư ảo

-Chức năng giao tiếp:

Chức năng giao tiếp của tôn giáo thể hiện khả năng liên hệ giữa những người có chung một tín ngưỡng Sự liên hệ (giao tiếp) được thực hiện chủ yếu trong hoạt động thờ cúng, sự giao tiếp với thánh thần được coi là sự giao tiếp tối cao Ngoài mối liên hệ giao tiếp trong quá trình thờ cúng, giữa các giáo dân còn có sự giao tiếp ngoài tôn giáo như liên hệ kinh tế, liên hệ cuộc sống hàng ngày, liên hệ trong gia đình Những mối liên hệ ngoài tôn giáo có thể lại củng cố, tăng cường các mối liên hệ tôn giáo của họ

- Chức năng liên kết:

Trong các xã hội trước đây, tôn giáo với tư cách là bộ phận tất yếu trong cấu trúc thượng tầng đã đóng vai trò quan trọng của nhân tố liên kết xã hội, nghĩa là nhân tố làm ổn định những trật tự xã hội đang tồn tại, dựa trên những hệ thống giá trị và chuẩn mực chung của xã hội Tuy nhiên không nên quan niệm một cách sai lầm rằng tôn giáo bao giờ cũng là nhân tố liên kết xã hội chủ yếu, bảo đảm sự thống nhất của xã hội Sự thống nhất của xã hội trước hết được bảo đảm bởi hệ thống sản xuất vật chất xã hội chú không phải bằng cộng đồng tín ngưỡng Hơn nữa trong những điều kiện xã hội nhất định, tôn giáo có thể biểu hiện như là ngọn cờ tư tưởng của sự chống đối lại xã hội, chống lại chế độ phản tiến bộ đương thời

3 Nguyên nhân tôn giáo tồn tại trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội

Nguyên nhân nhận thức: Trong chủ nghĩa xã hội lực lượng sản xuất chưa thật

cao, con người trong chừng mực nhất định vẫn còn bị tự nhiên chi phối Mặc dù nhân loại đã đạt được những thành tựu to lớn về khoa học và công nghệ đã giúp cho con người có thêm những khả năng nhận thức xã hội và làm chủ tự nhiên, song thế giới khách quan là vô cùng, nhận thức con người có hạn, thế giới còn nhiều vấn

đề khoa học chưa thể làm rõ Những sức mạnh tự phát của tự nhiên xã hội đôi khi rất là nghiêm trọng tác động đến đời sống con người

Nguyên nhân tâm lý: Tôn giáo đã tồn tại lâu đời trong lịch sử loài người, ăn sâu

vào trong tiềm thức của nhiều người dân, đến mức trở thành một kiểu sinh hoạt văn hoá tinh thần không thể thiểu của cược sống Cho nên dù có thể có những biến đổi lớn lao về kinh tế, chính trị, xã hội,… thì tín ngưỡng tôn giao không thay đổi ngay theo tiến độ của những biến đổi kinh tế, xã hội mà nó phản ánh

Nguyên nhân chính trị - xã hội: Trong những nguyên tắc tôn giáo có những điểm

còn phù hợp với chủ nghĩa xã hội, với đường lối chính sách của nhà nước xã hội

chủ nghĩa Đó là mặt giá trị đạo đức văn hoá của tôn giáo, đáp ứng được tinh thần của một bộ phận nhân dân Đồng thời cuộc đấu trahnh giai cấp vẫn đang diễn ra dưới nhiều hình thức phức tạp, các thể lực thù địch vẫn lợi dụng tôn giáo để phục

vụ cho mưu đồ chính trị của mình Các cuộc chiến tranh cục bộ, xung đột dân tộc, sắc tộc, khủng bố, bạo loạn,…còn xảy ra nhiều nơi Nỗi lo sợ về chiến tranh bạo loạn, bệnh tật đói nghèo…cùng với những mối đe doạ khác là điều kiện thuận lợi cho tôn giáo tồn tại

Nguyên nhân kinh tế: Trong chủ nghĩa xã hội nhất là trong thời kì quá dộ con

người vẫn chịu sự tác động mạnh mẽ của những yếu tố ngẫu nhiên làm cho một bộ phận nhân dân có tâm lí cầu mong sự che chở, cứu vớt của những đấng siêu nhiên

Nguyên nhân văn hoá: Tôn giáo có những giá trị văn hoá nhất định do đó sinh

hoạt tôn giáo đáp ứng một phần nhu cầu đời sống tinh thần của một bộ phận nhân dân Mặt khác tín ngưỡng, tôn giáo có liên quan đến tình cảm tư tưởng của một bộ phậndân cư nên nó tồn tại như một hiện tượng xã hội khách quan

4 Những nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo

Trong nhà nước xã hội chủ nghĩa, tôn giáo đã và sẽ vẫn còn tồn tại lâu dài, có chiều hướng phát triển, đa dạng, phức tạp không chỉ thể hiện tính tự phát trong nhân dân, mỗi địa phương, mỗi quốc gia,… mà còn có tổ chức ngày càng chặt chẽ,rộng lớn Để giải quyết tốt nhất vấn đề tôn giáo trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, Mác – Lênin đã đưa ra 5 nguyên tắc cơ bản sau đây:

Thứ nhất, khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo gắn với sự nghiệp

xây dựng chủ nghĩa xã hội muốn khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo, trước hết cần phải tạo lập được một thế giới hiện thực không có áp bức, bất công, nghèo đói, thất học…, một thế giới hiện thực không còn cần đến “sự đền bù

hư ảo” của tôn giáo mà người ta có thể tìm thấy những hạnh phúc thật sự ngay trong cuộc sống, một xã hội cộng sản chủ nghĩa văn minh Đó là một quá trình cách mạng lâu dài, gian khổ gắn liền với cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới

Thứ hai, tôn trọng, đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng và quyền tự do không tín

ngưỡng của nhân dân Mọi người có hay hay không có tín ngưỡng, tôn giáo đều bình đẳng về nghĩa vụ và quyền lợi Mọi tôn giáo đều bình đẳng trước pháp luật, nghiêm cấm việc lợi dụng tôn giáo để hoạt động đi ngược lại lợi ích nhân dân Xuất phát từ nhận thức tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân và

đó là nhu cầu hoàn toàn chính đáng, Nhà nước xã hội chủ nghĩa cần phải tôn trọng

và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, không được chống tôn giáo mà chỉ chống những hành vi lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để chống phá cách mạng, đi ngược lại lợi ích quốc gia, dân tộc Tuyệt đối không được nóng vội, chủ quan trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo Về vấn đề này, V.I.Lênin đã nhấn mạnh: “Những lời tuyên chiến ầm ĩ với chủ nghĩa duy tâm, những mệnh lệnh ngăn cấm tín ngưỡng, tôn giáo là những hành vi dại dột, vô chính phủ, làm cho kẻ thù lợi dụng

để kích động tình cảm tôn giáo của tín đồ, làm cho họ ngày càng gắn bó với tôn giáo, xa lánh thậm chí đi đến chống lại công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Đương nhiên, như vậy không có nghĩa là coi nhẹ việc giáo dục chủ nghĩa vô thần khoa học, thế giới quan duy vật cho toàn dân, trong đó có những tín đồ tôn giáo, việc làm đó góp phần nâng cao trình độ kiến thức cho toàn dân”

Thứ ba, thực hiện đoàn kết giữa những người có tôn giáo với những người

không có tôn giáo đoàn kết giữa những người theo các tôn giáo khác nhau Nghiêm cấm hành vi chia rẽ cộng đồng vì lí do tín ngưỡng tôn giáo

Thứ tư, phân biệt hai mặt chính trị và tư tưởng của tôn giáo Mặt chính trị phải

trấn áp, mặt tư tưởng của tôn giáo phải được tôn trọng, tạo điều kiện cho nhân dân sinh hoạt tôn giáo Mặt tư tưởng thể hiện sự tín ngưỡng trong tôn giáo, mặt chính

trị thể hiện sự lợi dụng tôn giáo để chống lại sự nghiệp đấu tranh cách mạng, xây dựng chủ nghĩa xã hội của những phần tử phản động đội lốt tôn giáo

Thứ năm, phải có quan điểm lịch sử cụ thể trong giải quyết các vấn đề tôn giáo,

vì ở những thời kỳ lịch sử khác nhau, vai trò, tác động của từng tôn giáo đến đời sống xã hội là khác nhau

II Vấn đề tôn giáo ở Việt Nam hiện nay và việc Đảng, Nhà nước vận dụng các nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo

1 Tình hình tôn giáo ở Việt Nam hiện nay

Việt Nam là một quốc gia có nhiều tín ngưỡng, tôn giáo cùng tồn tại lâu đời trong lịch sử của dân tộc Đến nay, theo số liệu thống kê, cả nước đã có 12 tôn giáo với 37 tổ chức tôn giáo được Nhà nước thừa nhận hoạt động trong khuôn khổ pháp luật (tăng gấp 2 lần so với năm 2006), với hơn 100.000 chức sắc và nhà tu hành, gần 26.000 cơ sở thờ tự và trên 30 triệu tín đồ, chiếm 1/3 dân số cả nước Trong

đó, tín đồ Phật giáo 14 triệu, Thiên Chúa giáo 6 triệu, Tin lành 1,5 triệu, Cao Đài gần 3,5 triệu, Phật giáo Hòa Hảo 1,5 triệu, Tịnh độ Cư sĩ Phật hội 1,5 triệu, Tứ Ân Hữu Nghĩa 78.000 và 4 Hồi giáo 67.000,… Bên cạnh đó, việc học tập, đào tạo của các tôn giáo cũng được phát triển nhanh Từ chỗ chỉ có 22 trường cao đẳng, trung cấp Phật học (năm 1993), đến nay, cả nước đã có 4 học viện Phật giáo và 49 trường cao đẳng, trung cấp, sơ cấp Phật học; Giáo hội Công giáo có 6 Đại Chủng viện với hàng nghìn chúng sinh, Nhà nước quan tâm tới các hoạt động tôn giáo, ủng hộ việc sinh hoạt tôn giáo theo quy định của nhà nước Trong 2 năm từ

2011-2012, 600 cơ sở thờ tự được sửa, 500 cơ sở thờ tự được xây dựng mới Công tác xuất bản in ấn báo chí băng đĩa với nhiệm vụ là tuyên truyền đạo lí của tôn giáo được phát triển hơn trước