Bài 12 mô tả sóng âm

- Năng lực khoa học tự nhiên: + Nhận thức khoa học tự nhiên: hiểu được sóng âm là sự lan truyền các dao động phát ra từ nguồn âm đến tai ta, thực hiện được thí nghiệm chứng minh sóng âm

Thông tin bài so n: (Nh p chính xác Gmail đ nh n s n ph m) ạn: (Nhập chính xác Gmail để nhận sản phẩm) ập chính xác Gmail để nhận sản phẩm) ể nhận sản phẩm) ập chính xác Gmail để nhận sản phẩm) ản phẩm) ẩm)

1 Ngô Hữu

Hóa GV soạn bài 0978412444 htcbato@gmail.com Ngo Huu Hoa

2 Võ Thị

Phượng biện lần 1 GV phản 0834971720 phuongbinhtam2015@gmail.co m Phuong

3 Nguyễn

Hồ Xuân

Han

GV phản biện lần 2

0905989779 nguyenhoxuanhan@gmail.com Hân

Nguyên

Số zalo: 0902725115

4 Phạm Thị

Hồng

Nhung

GV phản biện lần 3

0988600112 nhungphamphys@gmail.com Nhung

phạm 0988600112

Khi soạn xong nhờ quý thầy cô gửi về nhóm trưởng để tổng hợp.

CÁM ƠN QUÝ THẦY CÔ ĐÃ HỢP TÁC VÀ ĐÓNG GÓP

CHỦ ĐỀ 4: ÂM THANH BÀI 12: MÔ TẢ SÓNG ÂM

Môn học: KHTN - Lớp: 7 Thời gian thực hiện: 03 tiết

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Thực hiện thí nghiệm tạo sóng âm(gảy đàn, gõ vào thanh kim loại, ) để chứng

tỏ sóng âm truyền được trong chất rắn, lỏng, khí

- Giải thích được sự truyền sóng âm trong không khí

2 Năng lực:

- Năng lực chung:

+ Tự chủ và tự học: Tích cực tham gia các hoạt động thí nghiệm và thảo luận trong bài học

+ Giao tiếp và hợp tác: làm việc nhóm hiệu quả theo sự phân công của GV, đảm bảo mỗi HS đều có cơ hội tham gia thực hành và báo cáo trước lớp + Giải quyết vấn đề và sáng tạo: đề xuất được cách giải thích ngắn gọn, chính xác cho các tình huống được nêu trong bài

- Năng lực khoa học tự nhiên:

+ Nhận thức khoa học tự nhiên: hiểu được sóng âm là sự lan truyền các dao động phát ra từ nguồn âm đến tai ta, thực hiện được thí nghiệm chứng minh sóng âm có thể truyền trong môi trường chất rắn, lỏng, khí

+ Tìm hiểu tự nhiên: tiến hành được thí nghiệm tạo sóng âm và sự truyền âm trong chất rắn, lỏng, khí

+ Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: giải thích được sự truyền sóng âm trong không khí

3 Phẩm chất:

+ Tham gia tích cực hoạt động nhóm phù hợp với khả năng bản thân

+ Cẩn thận và thực hiện an toàn trong quá trình làm thí nghiệm

+ Có say mê, hứng thú với việc khám phá và học tập khoa học tự nhiên

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Đối với giáo viên:

- Chuẩn bị đàn ghita, trống, dùi trống, âm thoa, búa cao su, slide bài giảng, máy chiếu, một chai nhựa

- Hệ thống câu hỏi luyện tập

2 Đối với học sinh:

- Mỗi nhóm 2 ly giấy, 1 sợi dây dài khoảng 1,5m

- Sách giáo khoa KHTN 7, bài cũ

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU (5phút)

a Mục tiêu: tạo hứng thú cho HS tìm hiểu về bài học

b Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của

GV

c Sản phẩm: Câu trả lời của HS ( miệng chai, không khí trong chai,

d Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của GV và HS Nội dung

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

Có 1 chai nhựa rỗng, làm cách nào để nó

phát ra âm thanh? Và gọi học sinh thực hiện

trước lớp

*Thực hiện nhiệm vụ học tập

HS hoạt động cá nhân thực hiện theo yêu

cầu của GV

*Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi ngẫu nhiên học sinh trình bày đáp

án GV liệt kê đáp án của HS trên bảng

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá:

- Giáo viên nhận xét, đánh giá:

->Giáo viên gieo vấn đề cần tìm hiểu trong

bài học : Đây không phải là kèn, không phải

sáo, vậy âm thanh được phát ra từ đâu? Và

nó truyền đến tai ta bằng cách nào?

Để trả lời câu hỏi trên đầy đủ và chính xác

nhất chúng ta vào bài học hôm nay

->Giáo viên nêu mục tiêu bài học:

2 HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

Hoạt động 1: Tìm hiểu về sóng âm: (40phút)

a Mục tiêu: HS rút ra được khái niệm về dao động và sóng âm, cách dùng dao

động kí để nhìn thấy sóng âm

b Nội dung:

- HS thực hiện thí nghiệm 1 để hoàn thành câu 1, câu 2 phiếu học tập số 1

- HS thực hiện thí nghiệm theo hình và hoàn thành câu 3

phiếu học tập số 1

c Sản phẩm:

Phiếu học tập số 1

Câu 1:

- Khi gõ âm thoa, chúng ta nghe được âm phát ra và cảm nhận được chuyển động rung của âm thoa khi chạm nhẹ ngón tay vào nhánh của âm thoa

- Chúng ta cảm nhận được chuyển động rung của mặt trống khi trống phát ra âm thanh

- Khi gảy dây đàn sẽ nghe được tiếng đàn và quan sát kỹ sẽ thấy chuyển động rung của dây đàn, ngón tay sẽ cảm nhận được sự rung của dây đàn

Câu 2: Đặc điểm chung của âm thoa, mặt trống, dây đàn khi phát ra âm thanh là

chúng đều dao động

Câu 3:

Hình a: Đối với hộp dây chun: bộ phận chính dao động phát ra âm thanh là dây chun

Hình b: bộ phận dao động và phát ra âm thanh là cột không khí trong còi (và trong khoang miệng người thổi)

d Tổ chức thực hiện:

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

+ GV chia lớp thành nhóm nhỏ, giới thiệu

dụng cụ (đàn ghita, âm thoa, trống) và giao

1 Sóng âm Tìm hiểu về sóng âm

nhiệm vụ cho các nhóm tiến hành thí nghiệm

1, thảo luận và hoàn thành phiếu học tập số 1

*Thực hiện nhiệm vụ học tập

+ HS hoạt động theo nhóm, làm thí nghiệm

1 và hoàn thành phiếu học tập số 1

*Báo cáo kết quả và thảo luận

GV cho đại diện các nhóm dán phiếu học tập

số 1 của nhóm mình lên bảng, HS còn lại

quan sát và nhận xét

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV kiểm tra kết quả các nhóm và hướng dẫn

để HS rút ra được khái niệm về dao động và

sóng âm, cách dùng dao động kí để nhìn

thấy sóng âm

* Vận dụng: (5phút)

GV tổ chức cho học sinh thực hiện thí

nghiệm theo yêu cầu câu hỏi SGK

Hs thực hiện yêu cầu và trả lời câu hỏi 3

trong phiếu học tập 1

- Dao động là sự chuyển động qua lại quanh vị trí cân bằng.

- Các dao động từ nguồn âm lan truyền trong môi trường gọi là sóng âm.

- Sóng âm được phát ra bởi các vật đang dao động

Hoạt động 2: Tìm hiểu môi trường truyền âm:(45 phút)

a Mục tiêu:

- Thực hiện TN 2, 3 để tạo ra sóng âm

- Xác định được âm truyền qua các môi trường rắn, lỏng, khí qua thí nghiệm

- Giải thích hiện tượng thực tế

b Nội dung:

- HS đọc SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức, thực hiện thí nghiệm 2,3 và trả lời

các câu hỏi:

2a HS A áp tai vào cạnh bàn có nghe rõ được tiếng gõ không?

2b HS A áp tai vào quyển sách có nghe rõ được tiếng gõ không?

3 TN chứng tỏ sóng âm truyền qua được môi trường nào?

4 Đề xuất một thí nghiệm khác để chứng tỏ sóng âm truyền được trong chất rắn 5a Sóng âm có truyền được trong nước không?

5b Khi đồng hồ reo, sóng âm truền đến tai qua những môi trường nào?

- Hoàn thành câu 1, câu 2 phiếu học tập số 2

- Thực hiện thí nghiệm theo hình vẽ:

H1: Trong trò chơi này, bạn B có nghe rõ tiếng của bạn A không? Tiếng nói của bạn A được truyền qua những môi

trường nào?

H2: Ngày xưa, để phát hiện tiếng vó ngựa hoặc tiếng chân đoàn người di chuyển, người ta thường áp tai xuống đất để nghe Giải thích

c Sản phẩm:

2a HS A áp tai vào cạnh bàn nghe rõ tiếng gõ Sóng âm này truyền đến HS A qua môi trường chất rắn(gỗ) Chất rắn truyền tốt hơn chất khí

2b HS A áp tai vào quyển sách nghe rõ tiếng gõ Sóng âm này truyền đến tai HS A qua môi trường chất rắn(giấy) Chất rắn truyền tốt hơn chất khí

3 TN chứng tỏ sóng âm truyền qua được môi trường chất rắn

4 Đề xuất phương án: áp tai vào mặt cửa bên này và gõ nhẹ vào mặt cửa bên kia 5a Sóng âm truyền được trong nước

5b Sóng âm từ chuông đồng hồ truyền qua nước (chất lỏng) và thành cốc (chất rắn) để đến tai HS

H1: Bạn B nghe rõ tiếng của bạn A.Tiếng nói của bạn A truyền qua môi trường chất rắn

H2: Ngày xưa, để phát hiện tiếng vó ngựa hoặc tiếng chân đoàn người di chuyển, người ta thường áp tai xuống đất để nghe vì những âm thanh này sẽ được truyền đi trong lòng đất, người ở xa có thể nghe và phát hiện ra trước khi những người đó đến

d Tổ chức thực hiện:

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV hướng dẫn làm việc nhóm thực hiện thí

nghiệm 2, 3 và hoàn thành phiếu học tập số 2

*Thực hiện nhiệm vụ học tập

+ HS hoạt động theo nhóm, thực hiện TN 2, 3

hoàn thành phiếu học tập số 2

+ GV: quan sát và trợ giúp các nhóm

*Báo cáo kết quả và thảo luận

+ Đại diện nhóm treo kết quả phiếu học tập số

2, HS còn lại quan sát và nhận xét

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV nhận xét, đánh giá về thái độ, quá trình

làm việc, kết quả hoạt động và chốt kiến thức

* Vận dụng: (5phút)

GV hướng dẫn làm việc nhóm thực hiện thí

nghiệm nói chuyện qua “điện thoại dây”

2 Môi trường truyền âm:

Tìm hiểu môi trường truyền âm

Sóng âm truyền được trong môi trường chất rắn, chất lỏng và chất khí

theo yêu cầu câu hỏi SGK.

Hs thực hiện yêu cầu và trả lời câu hỏi của GV

Hoạt động 3: Giải thích sự truyền sóng âm trong không khí (25 phút)

a Mục tiêu: Giải thích được sự lan truyền âm trong không khí.

b Nội dung: HS đọc SGK và hoàn thành nhiệm vụ GV giao.

Quan sát video về sự dao động và phát ra âm thanh của màng loa và trả lời câu hỏi: H1: Sóng âm trong không khí được lan truyền như thế nào?

H2: Em hãy giải thích sự lan truyền sóng âm phát ra từ một cái trống trong không khí?

c Sản phẩm:

H1: Sóng âm trong không khí được lan truyền bởi sự dao động(dãn-nén) của các lớp không khí

H2: - Khi mặt trống chưa dao động, không khí ở gần mặt trống cũng không dao động

- Khi mặt trống phồng ra nó làm nén lớp không khí liền kề mặt trống, ép lớp không khí liền kề mặt trống, ép các phân tử không khí ở lớp này vào gần nhau

- Khi mặt trống xẹp vào trong, lớp không khí liền kề mặt trống dãn ra, đồng thời làm nén lớp không khí kế tiếp

- Theo dao động phồng ra, xẹp vào trong của mặt trống, lớp không khí liền kề nó cũng dao động theo kiểu nén-dãn, sự dao động của lớp không khí này kéo theo sự dao động theo kiển nén-dãn của lớp không khí kế tiếp, kết quả trong không khí xuất hiện các lớp không khí nén-dãn xen kẻ nhau

d Tổ chức thực hiện:

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

Cho học sinh quan sát video về sự dao

3 Sự truyền sóng âm trong không khí

động và phát ra âm thanh của màng loa,

kết hợp hình 12.4

*Thực hiện nhiệm vụ học tập

HS quan sát, đọc thông tin và tìm kiếm

thông tin trả lời cho câu hỏi

*Báo cáo kết quả và thảo luận

GV gọi cá nhân HS trả lời, HS còn lại

nghe và nhận xét

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV gợi ý HS rút ra kết luận như SGK

* Vận dụng: (5phút)

GV tổ chức cho học sinh mô tả hiện

tượng xảy ra với ngọn nến trong thí

nghiêm

Hs thực hiện yêu cầu và trả lời câu hỏi

của GV

Sóng âm trong không khí được lan truyền bởi sự dao động(dãn-nén) của các lớp không khí

3 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (15 phút)

a Mục tiêu : Hệ thống lại kiến thức đã học

b Nội dung :

- HS thực hiện cá nhân phần “Con đã học được trong giờ học” trên phiếu học tập KWL

- HS tóm tắt nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy

- HS trả lời câu hỏi một số câu hỏi :

Câu 1: Một số loài côn trùng như ruồi, muỗi, ong khi bay sẽ phát ra tiếng vo ve

Tiếng vo ve ấy phát ra từ bộ phận nào của chúng? Giải thích

Câu 2 Nêu một số ví dụ chứng tỏ sóng âm có thể truyền đi trong chất lỏng.

c Sản phẩm :

- HS trình bày quan điểm cá nhân về đáp án trên phiếu học tập KWL

Câu 1:Tiếng vo ve của một số loài côn trùng được phát ra từ cánh của chúng:

 Khi bay, các loài côn trùng đập cánh với tốc độ rất nhanh và đập rất nhiều lần

 Cánh của chúng va đập vào không khí ở tốc độ cao sẽ tạo ra sóng âm làm các lớp không khí xung quanh dao động nén, dãn liên tục => Tạo ra âm thanh vo ve

Câu 2:Ví dụ chứng tỏ sóng âm có thể truyền đi trong chất lỏng: tàu ngầm khi lặn xuống nước sẽ phát ra sóng âm để tìm kiếm, phát hiện ra các vật thể trôi nổi hoặc chìm sâu bên trong bùn, cát đáy biển…

d Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV yêu cầu HS thực hiện cá nhân phần “Con

đã học được trong giờ học” trên phiếu học tập

KWL, tóm tắt nội dung bài học dưới dạng sơ đồ

tư duy vào vở ghi và trả lời câu hỏi

*Thực hiện nhiệm vụ học tập

HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

*Báo cáo kết quả và thảo luận

GV gọi ngẫu nhiên 2 HS lần lượt trình bày ý kiến

cá nhân

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV nhấn mạnh nội dung bài học bằng sơ đồ tư

duy trên bảng

4 HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG (5 phút)

a Mục tiêu :

- Phát triển năng lực tự học và năng lực tìm hiểu đời sống

b Nội dung :

Chế tạo được cây sáo từ tre, trúc,… hoặc kèn lá và giải thích được hoạt động của những dụng cụ này

c Sản phẩm :

Học sinh làm được sản phẩm là sáo trúc hoặc kèn lá

d Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

Yêu cầu mỗi nhóm HS hãy chế tạo một cây sáo

trúc hoặc kèn lá

*Thực hiện nhiệm vụ học tập

Các nhóm HS thực hiện theo nhóm làm ra sản

phẩm

*Báo cáo kết quả và thảo luận

Sản phẩm của các nhóm

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

Giao cho học sinh thực hiện ngoài giờ học trên

lớp và nộp sản phẩm vào tiết sau

Phụ lục:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Họ và tên: ………

Lớp: ……… Nhóm: ……

Câu 1:

- Mô tả cảm giác khi chạm nhẹ ngón tay lên nhánh âm thoa sau khi gõ

………

………

- Mô tả cảm giác khi chạm nhẹ ngón tay lên mặt trống sau khi gõ

………

- Mô tả chuyển động của dây đàn và cảm giác khi chạm nhẹ ngón tay lên dây đàn sau khi gảy ………

………

Câu 2: Khi âm thoa, mặt trống, dây đàn phát ra âm thanh thì chúng có đặc điểm gì giống nhau? ………

………

Câu 3: Thực hiện các hoạt động sau và chỉ ra bộ phận dao động phát ra âm thanh trong mỗi trường hợp: a) Căng dây chun (dây thun) trên hộp rỗng (Hình a) rồi gảy vài lần vào dây chun ………

………

b) Thổi vào còi (Hình b) ………

………

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 Họ và tên: ………

Lớp: ……… Nhóm: ……

Câu 1: Thí nghiệm 2 cho thấy sóng âm truyền qua môi trường nào? Hãy đề xuất một thí nghiệm chứng tỏ sóng âm truyền qua môi trường chất rắn ………

………

………

………

Câu 2: Thí nghiệm 3 cho thấy sóng âm truyền qua môi trường nào? Sóng âm có

truyền qua chân không hay không?

………

………