Qua đó làm nổi bật được tình cảm của nhà văn đối với những người có lẽ sống cao đẹp đang lặng lẽ quên mình cống hiến cho Tổ quốc... * Nội dung: Học sinh có thể viết đoạn văn nêu cảm nghĩ
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
NINH GIANG
***
ĐỀ GIỚI THIỆU
ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH
Năm học: 2019 – 2020 Môn: Ngữ văn 9
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể giao đề
(Đề thi gồm: 01 trang)
Phần 1 Đọc hiểu( 3,0 điểm)
Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi:
Mặt trời xuống biển như hòn lửa.
Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi, Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
(Trích Ngữ văn 9, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016, tr.139)
a) Đoạn thơ trên được trích trong văn bản nào? Tác giả là ai? Nêu hoàn cảnh ra đời của bài thơ?
b) Chỉ ra và nêu tác dụng của các phép tu từ trong hai câu thơ sau:
Mặt trời xuống biển như hòn lửa, Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
c) Từ nội dung đoạn thơ trên, hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 5 - 7 câu) trình bày suy nghĩ của em về biển đảo quê hương.
Phần 2 Làm văn(7 điểm)
Câu 1( 2,0điểm)
Chính bởi ngược gió, chứ không phải xuôi theo chiều gió mà những con diều bay lên cao ( Trích “ Sự bình yên trong tâm hồn”- Hạt giống tâm hồn )
Viết đoạn văn khoảng 200 chữ nêu suy nghĩ của em về hiện tượng trên.
Câu 2 (5,0 điểm)
Phân tích nhân vật anh thanh niên trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của
Nguyễn Thành Long (Ngữ văn 9, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016) Qua đó làm nổi bật được tình cảm của nhà văn đối với những người có lẽ sống cao đẹp đang lặng lẽ quên mình cống hiến cho Tổ quốc.
- Hết
Trang 2-PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
NINH GIANG
***
HƯỚNG DẪN CHẤM
ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH
Năm học: 2019 - 2020 Môn: Ngữ văn 9
-Tác phẩm: Đoàn thuyền đánh cá
-Tác giả: Huy Cận
-Giữa năm 1958, Huy Cận có chuyến đi thực tế dài ngày ở vùng mỏ Quảng Ninh Từ chuyến đi này hồn thơ của ông mới thực sự nảy nở trở lại và dồi dào trong cảm hứng về thiên nhiên vũ trụ, đất nước,
con người lao động Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá
được ra đời trong dịp này Bài thơ in trong tập “
Trời mỗi ngày lại sáng”(1958).
0,25 0,25 0,5
Biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ: So
sánh: Mặt trời như hòn lửa, Nhân hóa: Sóng cài then, đêm sập cửa, Hình ảnh khoa trương(nói quá): Câu hát căng buồm.
Tác dụng của các biện pháp tu từ:
+ Làm nổi bật cảnh hoàng hôn trên biển mang vẻ đẹp rực rỡ, huy hoàng tráng lệ, ấm áp
+ Thiên nhiên vũ trụ biển khơi như một ngôi nhà lớn đang đi vào trạng thái nghỉ ngơi, hình ảnh nhân hóa làm cho thiên nhiên trở nên gần gũi, mang hơi thở của sự sống con người
+Hình ảnh khoa trương làm nổi bật khí thế hăng say, hào hứng phấn khởi của người lao động lúc ra khơi Câu hát mang theo niềm vui chứa chan hi vọng vào một chuyến ra khơi với thành quả thắng
0,5
0,5
Trang 3*Hình thức là một đoạn văn hoàn chỉnh với dung lượng 5-7 câu
* Nội dung:
Học sinh có thể viết đoạn văn nêu cảm nghĩ về vẻ đẹp của biển đảo quê hương trong buổi hoàng hôn
- Hoặc có thể viết về vai trò, ý nghĩa của biển đảo quê hương
- Hoặc học sinh viết về ý thức trách nhiệm của con người, của thế hệ trẻ trong công cuộc bảo vệ biển đảo quê hương, bảo vệ chủ quyền biển đảo
- Hoặc ca ngợi những người lao động ( những ngư dân bám biển ) làm ra của cải xây dựng quê hương đất nước
0,25
0,75
Câu 2( 2điểm)
2.0 a.Đảm bảo thể thức của đoạn văn 0,25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận: Vai trò của ý chí và nghị lực trong cuộc sống của con người
c Nội dung nghị luận Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách nhưng đảm bảo các ý sau:
- Giới thiệu vấn đề
- Giải thích:
+ Ngược gió: là sự cản trở, không thuận lợi, là khó
khăn, thử thách
+ Xuôi chiều gió gợi những thuận lợi, những cơ hội tốt trong cuộc sống
+ Cánh diều bay cao biểu tượng cho những ước mơ, thành công trong cuộc sống
-> Ý nghĩa của cả câu:
0,5
Trang 4+ Phản ánh một thực tế: những cánh diều trong trò chơi dân gian gió càng lớn nó càng bay cao
+ Gợi bài học về ý chí, nghị lực vươn lên biến khó khăn thành cơ hội để vượt qua mọi trở ngại của con người
- Bàn luận:
+ Trong cuộc sống không phải lúc nào ta cũng gặp may mắn, không phải lúc nào cơ hội cũng chờ sẵn mình Những lúc khó khăn, trở ngại là lúc con người được tôi luyện để vững vàng hơn
+ Những thuận lợi khó khăn đôi khi giết chết đôi cánh của bản lĩnh và trí tuệ con người khiến con người thụ động, yếu ớt, tầm thường
+ Sự thành công trong khó khăn mới là những thành công lớn, thực sự có ý nghĩa, không chỉ khẳng định được tài năng mà còn thấy được ý chí, nghị lực kì diệu, khả năng chiến thắng hoàn cảnh tuyệt vời của con người
+ Những thành công lớn luôn gắn với cuộc sống, có
ý nghĩa với cuộc đời Đó là sợi dây giữ cho con diều ước mơ không bị chệch hướng
-Mở rộng vấn đề:
- Với những cố gắng phi thường, những nỗ lực không ngừng biết bao người đã gặt hái được thành công trong cuộc sống, dâng hiến cho đời những ý nghĩa lớn lao
- Bên cạnh đó còn có những kẻ sống thụ động, dễ đầu hàng trước khó khăn, buông xuôi, tuyệt vọng
-Bài học nhận thức và hành động:
- Trong mỗi khó khăn luôn ẩn chứa những cơ hội, trong mỗi trở ngại đều ẩn chứa những lối nhỏ để đi đến thành công Mỗi chúng ta phải biết tìm ra điều đó
- Là học sinh
0,5
0,25
0,25
c Sáng tạo: Có quan điểm riêng, suy nghĩ mới mẻ phù hợp với chuẩn mực đạo đức, văn hóa, pháp
d Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo các qui tắc về chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa tiếng Việt
Về nhân vật anh thanh niên trong “ Lặng lẽ Sa Pa”
HS có thể phát biểu cảm nghĩ về những điểm sau:
- Đó là chàng trai chừng 27 tuổi, tầm vóc bé nhỏ, nét mặt rạng rỡ
- Anh sống và làm việc một mình trên đỉnh Yên Sơn cao 2600m, bốn bề chỉ có cây cỏ và mây mù lạnh lẽo
0,25điểm 0,5điểm
Trang 5=> Đó là hoàn cảnh vô cùng khó khăn, khắc nghiệt.
- Anh làm công tác khí tượng, kiêm vật lí địa cầu,
công việc cụ thể: đo nắng, đo gió, đo mưa, tính
mây, đo chấn động mặt đất… để dự vào việc báo
trước thời tiết hàng ngày phục vụ sản xuất, phục vụ
chiến đấu
=> Đó là công việc có ý nghĩa lớn lao nhưng gian
khổ, đòi hỏi phải tỉ mỉ, chính xác, có tinh thần trách
nhiệm cao
* Về phẩm chất tính cách:
- Anh là người lao động yêu nghề, say mê với công
việc
-Anh có suy nghĩ đúng đắn và sâu sắc về lao động
và ý nghĩa của lao động đối với cuộc sống của con
người
- Anh là người nồng nhiệt, quan tâm chu đáo đến
mọi người
-Anh là người ham học hỏi, lãng mạn, lạc quan, yêu
đời, biết tổ chức sắp xếp cuộc sống gọn gàng ngăn
nắp
-Anh là người khiêm tốn, thành thực
=> Anh thanh niên là đại diện chung cho những
người lao động mới nhiệt huyết, sống đẹp, cống
hiến vì Tổ quốc một cách thầm lặng, vô tư - Những
con người khiến tốn, giản dị, trung thực Âm thầm
thực hiện công việc nhiệm vụ được giao
Qua nhân vật anh thanh niên, tác giả đã ca ngợi
những con người như anh thanh niên với nhân cách
và tâm hồn, lí tưởng sống rất đẹp, sống cống hiến
âm thầm không đòi hỏi tư lợi và đó cũng chính là
thành công của tác giả Nguyễn Thành Long khi
phác họa thành công hình ảnh những người lao
động bình thường mà cao đẹp
- Liên hệ hình ảnh con người Việt Nam cống hiến
âm thầm cho quê hương đất nước( trong công cuộc
phòng chống dịch Covid-19 của toàn Đảng, toàn
dân ta, nhất là các y bác sĩ và các anh bộ đội
những người trên tuyến đầu chống dịch
*Khái quát nghệ thuật xây dựng nhân vật:
Nhân vật hiện lên qua cách nhìn, cách đánh giá của
các nhân vật khác, tình huống truyện đơn giản, cách
đặt tên các nhân vật độc đáo…
0,5 điểm
0,5điểm 0,25điểm
0,5điểm 0,25diểm
0,25điểm 0,25diểm
0,25điểm
0,25 điểm
0,25điểm
b Yêu cầu về hình thức, kĩ năng
- Nắm vững kĩ năng làm bài nghị luận về tác phẩm
truyện( phân tích nhân vật) Đạt được các yêu cầu
về nội dung, bố cục rõ ràng, hành văn trôi chảy,
trong sáng, có sáng tạo, biết kết hợp, đan xen các
yếu tố miêu tả, tự sự và biểu cảm khi nghị luận một
cách sinh động
1điểm
Trang 6- Trình bày đúng, đủ bố cục ba phần của bài
- Hành văn mạch lạc, trong sáng, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
(Tuỳ theo mức độ làm bài và sự sáng tạo của học sinh mà giáo viên cho điểm linh hoạt)