Năng lực đặc thù: - Nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí: mô tả được một số nét về văn hoá của địa phương.. - Tìm hiểu về lịch sử và địa lí: kể lại được câu chuyện về một trong số các da
Trang 1KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN: LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ - LỚP 4
BÀI 3: LỊCH SỬ VÀ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG ĐỊA PHƯƠNG EM (Tiết 1)
I YÊU CẦU CẦN ĐẠT:
1 Năng lực đặc thù:
- Nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí: mô tả được một số nét về văn hoá của địa phương
- Tìm hiểu về lịch sử và địa lí: kể lại được câu chuyện về một trong số các danh nhân ở địa phương
- Vận dụng kiến thức, kĩ nặng đã học: lựa chọn và giới thiệu được ở mức độ đơn giản một món ăn, một loại trang phục hoặc một lễ hội tiêu biểu, ở địa phương
2 Năng lực chung.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: sử dụng được ngôn ngữ kết hợp với hình ảnh, cử chỉ đề giới thiệu về món ăn, trang phục hoặc lễ hội tiêu biểu, ở địa phương
3 Phẩm chất.
- Yêu nước: tự hào với lịch sử và truyền thống địa phương
II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1 Đồ dùng:
- GV: SGK, SGV, máy tính, máy chiếu, các hình ảnh minh hoạ
- HS: SGK, tài liệu giáo dục địa phương ( nếu có)
2 Phương pháp, kĩ thuật:
- Phương pháp: Hỏi đáp, quan sát, thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: Kĩ thuật đặt câu hỏi, động não, chia sẻ nhóm
III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU:
A KHỞI ĐỘNG:
Mục tiêu: Tạo cảm xúc vui tươi, kết nối với chủ đề bài học.
Cách thực hiện:
- GV yêu cầu HS kể tên một số món ăn đặc
trưng ở địa phương em đang sinh sống Để
tăng sự hứng thú của hoạt động Khởi động,
GV có thể cho HS mô tả thành phần, cách nấu,
mùi vị, nhưng không gọi tên món ăn mà để
những HS còn lại trong lớp đoán tên
- GV chuyển ý để giới thiệu bài học
- HS trả lời
- Cả lớp lắng nghe
Trang 2- GV nêu mục tiêu bài học.
B KHÁM PHÁ
Hoạt động khám phá 1: Hướng dẫn HS tìm
hiểu về một số nét văn hoá của địa phương
em.
Mục tiêu: Học sinh tìm hiểu về một số nét
văn hoá của địa phương
Cách thực hiện:
- GV yêu cầu HS mang theo Tài liệu giáo dục
địa phương để kết hợp tìm hiểu một số nét văn
hoá
của địa phương GV có thể cho HS sưu tầm các
tư liệu trước ở nhà để trình bày tại lớp Ngoài ra,
GV có thể chuẩn bị các tư liệu và hướng dẫn các
em học tập GV có thể tham khảo tư liệu và bảng
bên cho HS điền vào
Các bước tiến hành:
Bước 1 GV yêu cầu HS sưu tầm các thông tin
- HS thực hiện theo hướng dẫn của
GV
Thông tin gợi ý:
Ẩm thực Hà Nội không chỉ có nét đặc trưng của ẩm thực Việt mà còn là nơi hội tụ ẩm thực Việt Trải qua tiến trình lịch sử, cách ăn mặc của người Hà Nội cũng
có sự thay đổi theo mỗi thời đại, nhưng vẫn giữ được nét thanh lịch, đậm nét văn hóa của vùng Thăng Long
- Hà Nội nghìn năm văn hiến Hà Nội là một nơi nổi tiếng về những tục lệ mang đậm chất truyền thống, do
đó không có gì đáng ngạc nhiên khi những phong tục tập quán là một nét đặc sắc và độc đáo cho văn hóa
Hà Nội Một trong những phong tục nổi bật nhất của
Hà Nội đó chính là dịp Tết Nguyên Đán Đây là thời điểm vẻ đẹp của văn hóa truyền thống được người Hà Nội hết mực đề cao và trân trọng Những tục lệ như bày mâm mũ quả, xông đất, lì xì, cúng ông Táo về trời đều là những phong tục mang lại những điều may mắn cho năm mới Bên cạnh đó, Hà Nội còn nổi tiếng về những phong tục như nhai trầu, thờ kính tổ tiên.
Hà Nội nổi tiếng với lễ hội Gióng, được tổ chức vào Ngày 6 - 8 tháng Giêng âm lịch, được tổ chức ở Xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội Gắn liền với truyền thuyết về anh hùng dân tộc - Thánh Gióng,
lễ hội là dịp tưởng nhớ công ơn đánh đuổi giặc Ân của người Việt Cũng giống như rất nhiều lễ hội ở Hà Nội, hội Gióng cũng được tổ chức vào tháng Giêng, cụ thể vào ngày mùng 6 đến mùng 8 âm lịch hằng năm với nhiều nghi thức trang nghiêm mang đậm văn hóa dân gian: Rước voi, khai quang, dâng hoa đền Thượng Đặc biệt, trong khuôn khổ lễ hội, người dân địa phương sẽ được hóa thân thành Ông Hiệu, Cô Tướng, phường áo đen, phường áo đỏ để thực hiện nghi lễ Thánh linh thiêng và diễn kịch trường dân gian Cùng với đó, hoạt động chuẩn bị vật tế tại lễ hội truyền thống ở Hà Nội này cũng rất công phu: Đan voi, rước voi, rước cỏ voi, rước giò hoa tre
Trang 3về: nhà ở, phong tục, tập quán, lễ hội, trang
phục, ẩm thực nổi bật ở địa phương em Em có
thể quan sát, trao đối với mọi người xung quanh,
đọc sách báo, dùng công cụ trực tuyến, để tìm
kiếm các thông tin
Bước 2 GV yêu cầu HS chọn lọc các thông tin
mà em đã sưu tầm, viết thành một đoạn văn
ngắn, nếu có hình ảnh minh hoạ, em có thể gắn
kèm vào bài viết
Bước 3 GV gọi HS giới thiệu các thông tin đã
chuẩn bị cho bạn bè ở lớp em
Bước 4 GV hướng dẫn HS sau khi trình bày,
em có thể đặt một số câu hỏi về các thông tin em
vừa trình bày cho các bạn trong lớp hoặc mời
các bạn phát biểu cảm nghĩ
- GV nhận xét, tuyên dương
- HS sưu tầm thông tin
- HS chọn lọc thông tin, ghi lại thành đoạn văn
- HS chia sẻ với bạn, đặt câu hỏi để HS khác phát biểu cảm nghĩ
- HS lắng nghe
Hoạt động nối tiếp
- GV đánh giá, nhận xét tiết học
- Dặn dò tiết sau
- HS lắng nghe
IV ĐIỀU CHỈNH SAU TIẾT DẠY:
Trang 4
KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN: LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ - LỚP 4
BÀI 3: LỊCH SỬ VÀ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG ĐỊA PHƯƠNG EM (Tiết 2)
I YÊU CẦU CẦN ĐẠT:
1 Năng lực đặc thù:
- Nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí: mô tả được một số nét về văn hoá của địa phương
- Tìm hiểu về lịch sử và địa lí: kể lại được câu chuyện về một trong số các danh nhân ở địa phương
- Vận dụng kiến thức, kĩ nặng đã học: lựa chọn và giới thiệu được ở mức độ đơn giản một món ăn, một loại trang phục hoặc một lễ hội tiêu biểu, ở địa phương
2 Năng lực chung.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: sử dụng được ngôn ngữ kết hợp với hình ảnh, cử chỉ đề giới thiệu về món ăn, trang phục hoặc lễ hội tiêu biểu, ở địa phương
3 Phẩm chất.
- Yêu nước: tự hào với lịch sử và truyền thống địa phương
II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1 Đồ dùng:
- GV: SGK, SGV, máy tính, máy chiếu, các hình ảnh minh hoạ
- HS: SGK, tài liệu giáo dục địa phương ( nếu có)
2 Phương pháp, kĩ thuật:
- Phương pháp: Hỏi đáp, quan sát, thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: Kĩ thuật đặt câu hỏi, động não, chia sẻ nhóm
III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU:
A KHỞI ĐỘNG:
Mục tiêu: Tạo cảm xúc vui tươi, kết nối với chủ đề bài học.
Cách thực hiện:
- GV tổ chức cho lớp hát để tạo không khí sôi
động cho tiết học
- Cả lớp hát
B KHÁM PHÁ
Hoạt động khám phá 2: Hướng dẫn HS tìm
hiểu về danh nhân ở địa phương em.
Mục tiêu: Học sinh tìm hiểu về địa phương.
Cách thực hiện:
Bước 1 GV lí giải cho HS danh nhân là ai:
những người có công trạng với đất nước và - HS lắng nghe.Thông tin gợi ý:
Trang 5được đất nước vinh danh Họ có thể là những
nhà văn hoá, nhà quân sự, nhà khoa học, (GV
xem chú giải thuật ngữ trang 113) Cũng tương
tự mục 1, GV cho HS sưu tầm thông tin ở nhà
hoặc GV chuẩn bị các tư liệu dạy học
Bước 2 GV yêu cầu HS thực hiện nhiệm vụ.
Bước 3 GV gọi HS trả lời.
Bước 4 GV nhận xét.
Tiến sĩ Vũ Tông Phan là một nhân vật điển hình cho người Hà Nội ở thế kỉ XIX bởi sự nghiệp sáng tạo thi
ca, hoạt động văn hoá, nhất là làm giáo dục, tất cả đều
vì Hà Nội, cho Hà Nội.
Ngược dòng thời gian vào thế kỉ 19, năm 1831 khi Vũ Tông Phan từ Huế ra nhận chức Giáo thụ phủ Thuận
An, lúc bấy giờ thuộc về Bắc Ninh, khi ra đến Hà Nội,
cụ thấy quang cảnh Hà Nội như thế này: “Nay đương phát sinh nơi đô thành, nhiều hạng dân du thực du thủ
đi học thì cốt giật tiếng nho, đi buôn chửa giàu đã khoe của, cư dân thường túm tụm ba hoa, bộ hành áo quần cực diêm dúa, sòng bạc tràn lan khắp gần xa…” Trước tình cảnh này, Vũ Tông Phan có bàn bạc với những người bạn thân thiết là: Ngô Thế Vinh, Tiến sĩ
Lê Duy Trung, Phó bảng Nguyễn Văn Siêu… tập hợp được 1 nhóm sĩ phu và đề xuất phải chấn hưng văn hóa, giáo dục Thăng Long-Hà Nội Họ đã đưa văn hóa, giáo dục Thăng Long từ chỗ hoang tàn ở buổi đầu năm
1831 (như cụ Phan đã miêu tả) mà chỉ 30 năm sau thôi một ký giả nước ngoài khi đến đây đã phải viết lên tờ Thông tin Bắc Kỳ: Thành phố này không còn là kinh đô nữa nhưng vẫn đứng đầu cả nước về kinh tế, văn hóa, giáo dục và phồn vinh đông đúc.
- HS thực hiện nhiệm vụ
- HS trả lời, nhận xét bạn
- HS lắng nghe
C LUYỆN TẬP
Mục tiêu: Học sinh mô tả được về một phong
tục, tập quán hoặc lễ hội ở địa phương
Cách thực hiện:
- GV hướng dẫn HS thực hiện Luyện tập trong
SGK
- GV cho HS lựa chọn một nét văn hoá tiêu biểu
để viết thành một đoạn văn ngắn khoảng 3 – 5
câu mô tả dựa trên các thông tin đã học
- GV gọi HS chia sẻ bài viết
- GV nhận xét, tuyên dương
- HS thực hiện theo hướng dẫn của GV
- HS viết đoạn văn
Thông tin gợi ý:
Hội Gióng là lễ hội truyền thống tưởng nhớ và ca ngợi chiến công của người anh hùng Thánh Gióng, một trong tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam Lễ hội mô phỏng một cách sinh động diễn biến các trận đấu của Thánh Gióng và nhân dân Văn Lang trong cuộc chiến chống giặc Ân, thông qua đó nâng cao nhận thức cộng đồng về các hình thức chiến tranh bộ lạc thời cổ xưa, đồng thời giáo dục lòng yêu nước, truyền thống thượng võ, ý chí quật cường và khát vọng độc lập, tự do của dân tộc Hội Gióng được tổ chức ở nhiều nơi thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ nhưng tiêu biểu nhất là Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc (Hà Nội)
- HS chia sẻ bài viết
- HS lắng nghe
D VẬN DỤNG
Mục tiêu: Học sinh sưu tầm được một số hình
Trang 6ảnh về một lễ hội ở địa phương.
Cách thực hiện:
- GV triển khi cho HS sưu tầm từ trước và tiến
hành trong buổi học, GV có thể thay đổi hoạt
động khác như vẽ tranh, viết thư giới thiệu về
danh nhân ở địa phương cho bạn bè nước ngoài
- GV đánh giá, nhận xét tiết học.
- Dặn dò tiết sau
- HS thực hiện theo hướng dẫn của GV
- Cả lớp lắng nghe
IV ĐIỀU CHỈNH SAU TIẾT DẠY: