02 chẩn đoán hình ảnh trong bệnh lý phổi kẽ

 Bình thường : không nhìn thấy hình ảnh tổ chức kẽ trên XQ hoặc CLVT Nếu thấy : bệnh lý  Tăng kích thước, thể tích do phù, viêm, xơ, u...  Bệnh lý tổ chức kẽ Interstitial lung diseas

BỆNH PHỔI KẼ INTERSTIAL LUNG DISEASE

GS.TS Pham Minh Thông Ths.BS Vũ Thành Trung Khoa CĐHA-BV Bach mai- Hanoi

3 hệ thống TC kẽ:

-Tổ chức kẽ quanh phế quản và mạch máu,

 Bình thường : không nhìn thấy hình ảnh tổ chức kẽ trên XQ hoặc CLVT

 Nếu thấy : bệnh lý

 Tăng kích thước, thể tích do phù, viêm, xơ, u

 Tăng tỷ trọng

TỔ CHỨC KẼ

 Bệnh lý tổ chức kẽ (Interstitial lung disease – ILD) được chia làm 4 nhóm trên hình ảnh XQ và chụp

CLVT bao gồm :

 Hình dải hay đường mờ

 Hình lưới hay hình tổ ong

 Hình nốt

 Hình lưới nốt

HÌNH ẢNH BỆNH LÝ PHỔI KẼ

6

HÌNH ẢNH BỆNH LÝ PHỔI KẼ

1 HÌNH DẢI (ĐƯỜNG) TRÊN XQ

Hình dải hay đường mờ nhìn thấy khi có

dày vách liên tiểu thùy tạo thành đường

Những nguyên nhân thường gặp gây dày

vách liên tiểu thùy là phù phổi, tăng áp lực

tĩnh mạch hoặc giãn đường bạch huyết

Kerley B lines

Kerley A lines

8

CÁC NGUYÊN NHÂN TẠO HÌNH ẢNH

Giãn bạch huyết bẩm sinh

Xơ phổi (hình tổ ong)

Bệnh bụi phổi

Bệnh sarcoit (Sarcoidosis)

10

2 HÌNH DẢI VÀ LƯỚI TRÊN CLVT

From Webb WR, Miller NL, Naidich

DP High-resolution CT of the lung, 3rd ed Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins;

2001

 Xơ phổi (traction bronchoectasis)12

 Dày tổ chức kẽ vách liên

tiểu thùy  Dày tổ chức kẽ trong

tiểu thùy

3 HÌNH NỐT (Nodular pattern)

 Tổn thương nốt bao gồm nhiều nốt tròn nhỏ, đường kính từ

1mm đến 1cm

 Tổn thương giống như những hạt kê

 Sự phân bố của tổn thương nốt rất có ý nghĩa cho chẩn đoán phân biệt tổn thương tổ chức kẽ do nguyên nhân khác nhau

14

Tổn thương nốt nhỏ như hạt kê do di căn từ ung thư dạ dày

Tổn thương nốt rải rác do nhiễm nấm

16

NGUYÊN NHÂN GÂY TỔN THƯƠNG

NỐT NHỎ

Bệnh sacoit (Sarcoidosis)

Bệnh mô bào X (Langerhan cell histiocytosis)

Bệnh viêm phổi quá mẫn (Hypersensitivity pneumonitis)

Viêm phổi do thấp (Rheumatoid nodules)

Nhiễm trùng phổi (mycobacterial, fungal, viral)

Di căn phổi (Metastases)

Bệnh sỏi nhỏ phế nang (Microlithiasis alveolar)

Bệnh bụi phổi (silicosis, coal worker's, berylliosis)

CHẨN ĐOÁN DỰA VÀO SỰ PHÂN BỐ

CỦA TỔN THƯƠNG NỐT

1. Phân bố theo đường bạch huyết : Sarcoidosis, Ung thư lan

theo đường bạch huyết, Bụi phổi Silic, bụi than

2. Phân bố ở trung tâm tiểu thùy :Viêm phổi quá mẫn bán

cấp, viêm tiểu phế quản phổi,Viêm tiểu phế quản tận-ống phế nang (BOOP), Viêm phế quản phổi

3. Phân bố ngẫu nhiên : Lao kê, nấm thể kê, di căn theo

đường máu thể kê, có thể gặp sarcoidosis

18

4 HÌNH ẢNH LƯỚI – NỐT

Do phối hợp giữa tổn thương lưới và tổn thương nốt.

Thường khó phân biệt rõ ràng là hình lưới hay nốt,

chẩn đoán phân biệt nguyên nhân nên dựa vào sự phân

bố của tổn thương

Nếu sự phân bố không điển hình nên đặt ra chẩn đoán

ở cả hai nhóm nguyên nhân gây tổn thương lưới và

nốt

4 HÌNH ẢNH LƯỚI – NỐT

Bệnh mô bào X (Langerhan Cell Histiocytosis)

20

CHẨN ĐOÁN ?

Một tổn thương cấp tính : phù phổi hoặc viêm phổi

QUY TẮC 1 :

22

Tổn thương lưới nốt do nhiễm nấm histoplasmosis.

Quy tắc 2

Tổn thương lưới nốt phân bố ở phần thấp của

phổi, làm giảm thể tích phổi nghĩ đến :

24

Nhiễm Amiăng phổi

Pulmonary fibrosis

26

Bệnh hệ thống : tổn thương lưới nốt kèm theo giãn thực quản

Tổn thương phân bố ở thùy trên và giữa phổi:

1 Tổn thương do lao hoặc nấm phổi

2 Bệnh phổi silic (Silicosis)

3 Bệnh sacoit (Sarcoidosis)

4 Bệnh mô bào X (Langerhans Cell Histiocytosis)

Quy tắc 3

28

Silicosis : xơ phổi tiến triển

Sarcoidosis Dày tổ chức kẽ dạng nốt quanh phế quản, mạch máu và dưới màng phổi.

30

Langerhan cell histiocytosis

Bệnh nhân nam 50 tuổi, hútthuốc lá 30 bao-năm

A: XQ tổn thương tổ chức kẽdạng hai bên

B: CT nhiều kén khí và nốtnhỏ rải rác

Phối hợp với bệnh lý hạch :

1 Bệnh Sarcoidosis

2 U phổi (di căn đường bạch huyết, lymphoma)

3 Nhiễm trùng (virus, lao, nấm)

4 Bệnh nhiễm silic

Quy tắc 4

32

Silicosis

Nhiều nốt nhỏ rải rác hai phổi, nhiều hạch vôi hóa trong trungthất và rốn phổi hai bên

Phối hợp với dày màng phổi và/hoặc vôi hóa màng phổi : asbestosis

Quy tắc 5

Phối hợp với tràn dịch màng phổi :

Cardiogenic pulmonary edema

Tim to, dày tổ chức kẽ lan tỏa, giãn quai azygos, mờ quanh

Lymphangitic carcinomatosis U phổi tế bào lớn di căn theo đường bạch huyết và màng phổi cùng bên.

38

Phối hợp với tràn khí màng phổi : Bệnh cơ trơn bạch mạch (lymphangioleiomyomatosis) hoặc bệnh mô bào Langerhan LCH.

Quy tắc 7

Bệnh cơ trơn bạch mạch

Lymphangioleiomyomatosis

(LAM)

A: PA chest : Tràn khí MP, tổnthương kẽ lan tỏa, tăng thể tíchphổi

B: CT scan : rất nhiều kén khínhỏ thành mỏng lan tỏa hai phổi(hình phổi đục lỗ), TKMP P

40

Nhắc lại các qui tắc

• Bệnh mô bào Langerhan 4 Tổn thương phân bố ở phần

thấp và gây giảm thể tích phổi

5 Phân bố ở thùy trên và giữa

Thank you for your attention

44