Nghiên cứu ảnh hưởng của liều lượng phân bón kali đến sinh trưởng, phát triển và năng suất giống khoai tây marabel, vụ xuân năm 2019, tại khu thực hành, thí nghiệm khoa nông lâm ngư nghiệp, trường đại học hồng đức

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC KHOA NÔNG LÂM NGƯ NGHIỆP NGUYỄN THỊ HUYỀN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA LIỀU LƯỢNG PHÂN BÓN KALI ĐẾN SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN VÀ NĂNG SUẤT GIỐNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC

KHOA NÔNG LÂM NGƯ NGHIỆP

NGUYỄN THỊ HUYỀN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA LIỀU LƯỢNG PHÂN BÓN KALI ĐẾN SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN VÀ NĂNG SUẤT GIỐNG KHOAI TÂY MARABEL, VỤ XUÂN NĂM 2019, TẠI KHU THỰC HÀNH, THÍ NGHIỆM KHOA NÔNG LÂM NGƯ NGHIỆP,

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC

Ngành đào tạo: Nông học

Thanh Hóa, tháng 5 năm 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC

KHOA NÔNG LÂM NGƯ NGHIỆP

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Ngành: Nông học

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA LIỀU LƯỢNG PHÂN BÓN KALI ĐẾN SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN VÀ NĂNG SUẤT GIỐNG KHOAI TÂY MARABEL, VỤ XUÂN NĂM 2019, TẠI KHU THỰC HÀNH, THÍ NGHIỆM KHOA NÔNG LÂM NGƯ NGHIỆP,

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC

Người thực hiện: Nguyễn Thị Huyền Lớp: Đại học Nông học K18

Khoá: 2015– 2019 Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Chính

Thanh Hóa, tháng 5 năm 2019

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành khóa học 2015 - 2019, được sự đồng ý của Ban giám hiệu trường Đại học Hồng Đức, khoa Nông - Lâm - Ngư - Nghiệp bộ môn Khoa học

Cây trồng, em tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của liều

lượng phân bón Kali đến sinh trưởng, phát triển và năng suất giống khoai tây Marabel, vụ Xuân năm 2019, tại khu thực hành, thí nghiệm khoa Nông Lâm Ngư, trường đại học Hồng Đức”

Để thực hiện được bản báo cáo này, em đã nhận được sự hướng dẫn, giúp

đỡ của Ban giám hiệu trường Đại Học Hồng Đức và các thầy cô trong khoa Nông - Lâm - Ngư - Nghiệp

Nhân dịp này em xin chân thành cảm ơn tới Ban giám hiệu, Ban chủ nhiệm khoa Nông - Lâm - Ngư - Nghiệp trường Đại Học Hồng Đức và các thầy cô trong khoa Đặc biệt cho phép em bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến cô giáo hướng dẫn Nguyễn Thị Chính trong suốt quá trình thực hiện đề tài, cô đã dành nhiều thời gian, tận tình chỉ bảo, hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện đề tài Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng do hạn chế về trình độ của bản thân và thời gian nghiên cứu nên báo cáo không thể tránh khỏi thiếu sót Em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và các bạn để báo cáo được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn !

Nguyễn Thị Huyền

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC iv

DANH MỤC BẢNG BIỂU vi

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT viii

DANH MỤC BIỂU ĐỒ vii

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục đích và yêu cầu đề tài 2

1.2.1.Mục đích 2

1.2.2 Yêu cầu 2

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 3

2.1 Tình hình sản xuất và tiêu thụ khoai tây trên thế giới và Việt Nam 3

2.1.1 Tình hình sản xuất khoai tây trên thế giới 3

2.1.2.Tình hình sản xuất khoai tây ở việt nam 4

2.2 Đặc điểm sinh thái và nhu cầu dinh dưỡng của cây khoai tây 6

2.2.1 Nguồn gốc và lich sử của khoai tây 6

2.2.2 Đặc điểm sinh thái của khoai tây 7

2.2.3.Yêu cầu ngoại cảnh và dinh dưỡng của khoai tây 9

2.4 Các kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của phân kali đến sinh trưởng, phát triển, năng suất và phẩm chất của khoai tây 13

PHẦN 3: VẬT LIỆU, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 14

3.1.Vật liệu nghiên cứu 14

3.2 Nội dung nghiên cứu 14

3.3.Phương pháp nghiên cứu 14

3.3.1 Thời gian, địa điểm 14

3.3.2 Phương pháp bố trí thí nghiệm 15

3.3.3 Các biện pháp kỹ thuật áp dụng trong thí nghiệm: 15

3.3.4.Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi các chỉ tiêu 17

PHẦN 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 22

4.1 Ảnh hưởng của kali đến tỷ lệ mọc mầm và thời gian sinh trưởng của khoai

tây Marabel 22

4.2 Ảnh hưởng của kaliđến sinh trưởng, phát triển của giống khoai tây Marabel 23

4.2.1 Ảnh hưởng của kali đến động thái tăng trưởng chiều cao cây của giống khoai tây Marabel (cm) 23

4.2.2 Ảnh hưởng của kali đến khả năng phát triển thân chính của giống khoai tây giống Marabel 24

4.3 Ảnh hưởng của kali đến tỷ lệ củ thương phẩm và các yếu tố cấu thành năng suất của giống khoai tây Marabel 24

4.4 Hiệu quả kinh tế của việc bón kali đến giống khoai tây Marabel 26

4.5 Ảnh hưởng của kali đến tình hình phát sinh phát triển sâu bệnh hại của giống khoai tây Marabel 27

PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 30

5.1 Kết luận 30

5.2 Đề nghị 30

TÀI LIỆU THAM KHẢO 31

PHỤ LỤC 33

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1 Tình hình sản xuất khoai tây trên thế giới những năm gần đây 3 Bảng 1.2 Diện tích, năng suất và sản lượng khoai tây của các châu lục năm

2015 và 2016 4 Bảng 4.1 Ảnh hưởng kali đến tỷ lệ mọc mầm và thời gian sinh trưởng của khoai tây Marabel 22 Bảng 4.2.1 Ảnh hưởng của kali đến động thái tăng trưởng chiều cao cây của giống khoai tây Marabel (cm) 23 Bảng 4.2.2 Động thái phát sinh thân chính của giống khoai tây giống Marabel24 Bảng 4.3.1 Ảnh hưởng của kali đến tỷ lệ củ thương phẩm và các yếu tố cấu thành năng suất của giống khoai tây Marabel 24 Bảng 4.3.2 Ảnh hưởng của kali đến năng suất của giống khoai tây Marabel 25 Bảng 4.4 Hiệu quả kinh tế của việc bón kali đến giống khoai tây Marabel 26 Bảng 4.5 Tình hình sâu bệnh hại của giống khoai tây Marabel 27

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 1: Ảnh hưởng của liều lượng kali đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất khoai tây Marabel 26 Biểu đồ 2: Biểu đồ thể hiện hiệu quả kinh tế của bón kali đến khoai tây 27

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Khoai tây (Solanum Tuberosum L.) là cây lương thực quan trọng của

nhiều nước châu Âu, xếp sau lúa mì, lúa gạo và ngô Hiện nay cây khoai tây còn được xếp vào loại cây rau và cây thực phẩm giàu năng lượng Hàm lượng dinh dưỡng trong củ khoai tây rất phong phú, đa dạng Trong củ khoai tây chứa 2% lượng chất khô, trong đó có 80 – 85% là tinh bột, 3-5% protein, gluxit và nhiều loại vitamin và khoáng chất khác (Nguyễn Văn Thắng và cs, 1996)[4] Khoai tây được trồng phổ biến ở 130 nước trên thế giới Diện tích trồng khoai tây trên toàn cầu hiện nay là hơn 19,3 triệu ha với tổng sản lượng trên 325 triệu tấn (FAOSTAT 2010) Với thời gian sinh trưởng ngắn nhưng khoai tây lại là cây cho hiệu quả kinh tế cao, 1 ha có thể thu nhập từ 30 – 40 triệu đồng Khoai tây đóng góp từ 42 – 87% thu nhập từ cây vụ đông, 4,534,5% thu nhập từ trồng trọt, 4,5-22,5% trong tổng thu nhập của hộ trồng khoai tây Chính vì vậy việc sản xuất khoai tây đã được phát triển và quy trình sản xuất khoai tây đạt năng suất cao, phẩm chất tốt đã thành công ở nhiều nước trên thế giới trong đó có Việt Nam

Trong kỹ thuật thâm canh tăng năng suất cây trồng nói chung và cây khoai tây nói riêng, ngoài việc đầu tư cơ sở vật chất, khoa học kỹ thuật như giống, hệ thống tưới thì việc nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật bón phân cân đối, hợp lý cũng rất quan trọng Để cây sinh trưởng nhanh, phát triển mạnh, đạt năng suất cao, chất lượng tốt, cần được cung cấp đầy đủ, cân đối và kịp thời các nguyên tố dinh dưỡng đa lượng: đạm (N), lân (P), kali (K), yếu tố dinh dưỡng trung lượng (Ca, Mg) và yếu tố dinh dưỡng vi lượng (Fe, Cu, Zn, Mn, B, Mo, Cl) Trong đó, kali là một trong những yếu tố dinh dưỡng đa lượng quan trọng cho cây lấy củ nói chung và cây khoai tây nói riêng

Hiện nay, trong sản xuất nông nghiệp càng ngày người ta càng sử dụng nhiều giống cây trồng có năng suất cao Những giống cây trồng này thường cần nhiều kali từ đất, do lượng kali trong đất không đủ đáp ứng nhu cầu của cây, vì vậy muốn có năng suất cao và chất lượng nông sản tốt, thì phải chú ý bón phân kali cho cây

Phân bón Kali có vai trò chủ yếu trong việc chuyển hoá năng lượng trong quá trình đồng hoá các chất dinh dưỡng của cây Kali làm tăng khả năng chống chịu của cây đối với các tác động không lợi từ bên ngoài và chống chịu đối với một số loại bệnh Kali tạo cho cây cứng chắc, ít đổ ngã, tăng khả năng chịu úng, chịu hạn, chịu rét Kali làm tăng phẩm chất nông sản và góp phần làm tăng năng suất của cây Giống khoai tây Marabel có nguồn gốc từ Đức được đưa vào trồng thí điểm trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa từ vụ Đông uân năm 2014 - 2015 So với các loại giống khoai tây hiện nay, khoai tây Marabel vượt trội cả về năng suất lẫn chất lượng, nên có tiềm năng mở rộng diện tích trồng trọt Nghiên cứu xác định liều lượng bón phân kali cho giống khoai tây Marabel là việc làm thiết yếu,

chính vì vậy chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của liều lượng

phân bón Kali đến sinh trưởng, phát triển và năng suất giống khoai tây Marabel vụ Xuân năm 2019, tại khu thực hành khoa Nông Lâm Ngư nghiệp, trường đại học Hồng Đức.”

1.2 Mục đích và yêu cầu đề tài

1.2.1.Mục đích

ác định được hiệu lực bón phân kali cho giống khoai tây Marabel, tạo cơ

sở bổ sung, hoàn thiện quy trình bón phân, góp phần tăng năng suất, chất lượng

và hiệu quả trồng khoai tây tại khu thực hành Khoa Nông Lâm Ngư Nghiệp và các địa bàn có điều kiện tương tự

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2.1 Tình hình sản xuất và tiêu thụ khoai tây trên thế giới và Việt Nam

2.1.1 Tình hình sản xuất khoai tây trên thế giới

Khoai tây được trồng rộng rãi ở 130 nước trên tế giới từ 710 vĩ tuyến Bắc đến 400 vĩ tuyến Nam Do điều kiện sinh thái, mức độ thâm canh và trình độ sản xuất khác nhau nên năng suất khoai tây chênh lệch rất lớn từ 7- 60 tấn/ha Tính đến năm 2016 trên thế giới trồng được 19,25 triệu ha khoai tây, tổng sản lượng đạt 376,83 triệu tấn (FAO,2018)[15]

Bảng 1.1 Tình hình sản xuất khoai tây trên thế giới những năm gần đây

(triệu ha)

Năng suất (tấn/ha)

Sản lượng (triệu tấn)

Bảng 1.2 Diện tích, năng suất và sản lượng khoai tây của các châu lục năm

2015 và 2016

Châu lục

Diện tích (ha)

Năng suất (Kg/ha)

Sản lượng (nghìn tấn)

Diện tích (ha)

Năng suất (Kg/ha)

Sản lượng ( nghìn tấn)

Châu Phi 1.763.169 14.720 25.953 1.767.964 13.859 24.502 Châu Mỹ 1.809.509 23.769 43.011 1.768.725 24.081 42.593 Châu Á 9.825.973 19.305 189.690 10.189.214 18.698 190.516 Châu âu 5.540.355 21.032 116.523 5.481.280 21.447 117.556

Úc là vùng có diện tích trồng thấp nhất 0.39 triệu ha, nhưng lại là cùng có năng suất khoai tây lớn nhất với 41,26 tấn/ha (2015) và 42,27 Tấn/ha (2016) do trình

độ thâm canh cao

2.1.2.Tình hình sản xuất khoai tây ở việt nam

Ở Việt Nam cây khoai tây được đưa vào từ năm 1890 do những nhà truyền giáo người Pháp đem đến Tiếng Anh là “Potato”, đến Việt Nam được đặt tên là

“Khoai tây” có nghĩa là khoai của “Tây”, người phương Tây Trước năm 1970, khoai tây được trồng rải rác ở Sapa – Lào Cai, Đồ Sơn - Hải Phòng, Trà Lĩnh – Cao Bằng, Đông Anh – Phúc Yên, Đà Lạt – Lâm Đồng vv Diện tích tất cả khoảng 3.000 ha Thời gian này, khoai tây được coi là loại rau cao cấp Từ

những năm 1970, cuộc cách mạng xanh ở miền Bắc Việt Nam diễn ra rộng khắp, các nhà khoa học cùng nhà quản lý đã nghiên cứu và phát triển, lúa xuân ngắn ngày năng suất cao thay lúa chiêm dài ngày năng suất thấp, dẫn đến hiệu quả là gần 1 triệu ha đất xưa nay trồng 2 vụ lúa có thể trồng cây vụ đông Hệ thống canh tác 3 vụ được xác lập (Lúa xuân – Lúa mùa – Cây vụ đông), trong đó cây khoai tây được các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu nhiều và nhanh chóng chiếm một vị trí quan trọng trong cơ cấu cây trồng vụ Đông ở hầu hết các địa phương của đồng bằng Bắc Bộ Tại vụ Đông năm 1979, diện tích khoai tây ở nước ta đã đạt 104.600 ha và là năm đạt đỉnh cao về diện tích và tổng sản lượng trong lịch sử trồng khoai tây ở Việt Nam với năng suất đạt trung bình 7,6tấn/ha, sau đó giảm dần còn khoảng 30.000 - 35.000 ha trong những năm gần đây, với năng suất củ bình quân 10 -12 tấn/ha Như vậy, năng suất khoai tây ở Việt Nam còn rất thấp so với tiềm năng năng suất của nó Việt Nam cũng đã có nhiều mô hình điển hình thâm canh đạt năng suất 25-30 tấn/ha/vụ, chứng tỏ tiềm năng năng suất khoai tây còn lớn so với năng suất trung bình hiện tại (Nguyễn Quang Thạch và cộng sự, 1991, 1993, 1996) Diện tích đất trồng khoai tây ở nước ta tập trung vào ba vùng chính sau: Đồng bằng sông Hồng, Miền núi phía Bắc và vùng

Đà Lạt - Lâm Đồng Trình độ canh tác khoai tây hiện tại còn thấp, sản xuất ở quy mô nhỏ lẻ, manh mún, sản phẩm hàng hoá chưa mang tính cạnh tranh, cơ sở vật chất kỹ thuật còn nghèo, chưa áp dụng công nghệ cơ khí vào sản xuất mà vẫn dùng lao động thủ công là chính Mặt khác địa hình sản xuất khoai tây không bằng phẳng Trong những năm gần đây, việc áp dụng các công nghệ mới

về giống và chế biến đang dần từng bước được phát triển ở nước ta Hiện tại, cả nước đã có 4 nhà máy chuyên chế biến củ khoai tây (chips, sản phẩm đông lạnh)

và hệ thống giống khoai tây mới đang dần được xây dựng Do nâng cao chất lượng khoai tây giống, trong những năm gần đây năng suất khoai tây đã được tăng lên rõ rệt đạt 12 tấn/ha (Đỗ Kim Chung, 2002) Từ giai đoạn 1978 đến

2005, khuynh hướng chọn tạo giống khoai tây được tiến hành theo hai hương chính đó là: Chọn giống khoai tây theo con đường sinh sản hữu tính và chọn giống khoai tây theo con đường sinh sản vô tính

2.2 Đặc điểm sinh thái và nhu cầu dinh dưỡng của cây khoai tây

2.2.1 Nguồn gốc và lich sử của khoai tây

Khoai tây (Solanum tuberosum), thuộc họ cà Solanaceae có nguồn gốc xuất xứ ở dãy núi Andes - Nam Châu Mỹ Nơi khởi thuỷ của cây khoai tây trồng là ở quanh hồ Titicaca giáp ranh với nước Peru và Bolivia, nơi có độ cao

từ 2.000-5.000m so với mực nước biển Những di tích khảo cổ tìm thấy ở vùng này thấy cây khoai tây làm thức ăn cho người đã có từ thời đại 500 năm trước công nguyên Cho đến nay, ở dãy núi Andes còn có rất nhiều loài khoai tây dại, bán hoang dại và loài khoai tây trồng trong đó phổ biến nhất là loài Solanum tuberosum, sau là loài S.andigena, ít hơn là S.ajanhuiri và S.juzepezukii, chúng

cư trú từ vùng thấp ngang mức nước biển đến độ cao 4.800m Đa phần chúng

cư trú ở độ cao 3.000 – 4.000m, nơi độ cao có tuyết phủ thường có các loài hoang dại, ở vùng thấp thường có những loài khởi thuỷ khoai tây trồng hiện nay Trong suốt thế kỷ XVIII, cây khoai tây phát triển với tốc độ rất nhanh ở hầu khắp các nước châu Âu mặc dù vùng này không phải là vùng khởi thuỷ của chúng và đến thế kỷ XIX khoai tây được xác định ở vị trí cây lương thực có giá trị kinh tế quan trọng Khoai tây được du nhập vào Tây Ban Nha vào khoảng năm 1570 và Anh Quốc năm 1590 Sau đó, nó được lan truyền khắp Châu Âu

và tiếp đó là Châu Á Khoai tây được truyền bá vào nước Mỹ năm 1719 do những người nhập cư từ Ireland và Scotlant mang đến, vào ấn Độ năm 1615, vào Trung Quốc năm 1700, vào Bangladesh giữa thế kỷ VII Người Hà Lan đưa khoai tây vào Indonexia giữa thế kỷ XVIII và Nhật Bản năm 1766 Những nhà truyền giáo đem khoai tây vào châu Phi cuối thế kỷ I Năm 1971, Trung tâm khoai tây Quốc tế (CIP) được thành lập, nhiệm vụ là nghiên cứu, phát triển khoai tây trên thế giới, đặc biệt ở vùng nhiệt đới Đến cuối thế kỷ XX, nhiều nước vùng châu á – Thái Bình Dương đã phát triển khoai tây đáng kể, trong đó Trung Quốc là nước dẫn đầu thế giới về sản lượng khoai tây Ở Việt Nam khoai tây được đưa vào những năm 1890 do những nhà truyền giáo người Pháp đem đếnDựa vào chỉ tiêu phân loại thì loài khoai tây có 8 nhóm thuộc loại trồng và

91 nhóm thuộc loại dại Căn cứ vào nhiễm sắc thể thì khoai tây khá đa dạng, có

từ nhị bội thể đến lục bội thể, có từ 24 đến 72 nhiễm sắc thể (Bulletin 6, CIP Lima Peru 1986) Các nhón giống khoai tây Solanum với số nhiễm sắc thể cơ bản là x = 12 (loài S.tuberosum 2n = 4x = 48) Trong loại bội thể thì lục bội là rất hiếm, nhiều nhất là tứ bội, sau đó đến nhị bội CIP đã phân tích 5.165 mẫu giống thì nhị bội chiến 14,8%, tam bội 6,0%, tứ bội 78,5% và ngũ bội là 0,7%

So với những cây lương thực chính trên thế giới thì cây khoai tây có nguồn gen phong phú và đa dạng hơn nhiều Cây lấy hạt như ngô, lúa và lúa mì chúng chỉ

có dưới 8 nhóm giống So với cây lấy củ như sắn, khoai lang và từ thì không có cây nào có nguồn gen đa dạng như cây khoai tây Chính đây là ưu thế của cây khoai tây mà các nhà khoa học đang khai thác để tạo ra những giống khoai tây

có năng suất cao, chất lượng cao, chống chịu sâu bệnh và thích nghi với những

môi trường sinh thái khác nhau (Beukema et al., 1990)[16]

2.2.2 Đặc điểm sinh thái của khoai tây

a Rễ

Khoai tây mọc từ hạt có rễ chính và rễ chùm Khoai trồng từ củ giống chỉ phát triển rễ chùm Khi mắt củ bắt đầu nảy mầm, phần gốc mầm cũng xuất hiện những chấm nhỏ chính là mầm mống của rễ Rễ liên tục xuất hiện suốt cả quá trình sinh trưởng và phát triển của cây Rễ xuất hiện tập trung sau trồng 20 -

30 ngày Bộ rễ phân bố chủ yếu trên tầng đất cày 0 - 40 cm Tuy nhiên, mức độphát triển bộ rễ còn phụ thuộc vào các yếu tố như: kỹ thuật làm đất, tính chất vật lý của đất, độ ẩm, giống và các yếu tố ngoại cảnh khác Rễ khoai tây phát triển mạnh nhất ở thời kỳ cây bắt đầu ra nụ (ở dưới mặt đất lúc này đã hình thành củ và củ bắt đầu lớn) (Nguyễn Văn Thắng và Bùi Thị Mỳ, 1996) [4]

Nghiên cứu bộ rễ nhằm mục đích chọn đất thích hợp, tạo tầng canh tác dày liên quan tới kỹ thuật xới đất, vun cho cây khoai tây

b.Thân

Thân khoai tây gồm 2 phần: Phần trên mặt đất và phần dưới mặt đất

- Phần trên mặt đất: Mầm đỉnh mọc trong thời gian bảo quản tại kho Sau khi trồng từ 7 - 10 ngày, mầm từ củ giống vươn dài lên khỏi mặt đất, phát triển thành thân chính mang lá Cả thân và lá khoai tây đều tham gia vào quá trình

quang hợp Thân trên mặt đất thường mọc thẳng đứng hay rích rắc, giữa các đốt

có dạng tròn hoặc 3 - 5 cạnh Trên thân có lông tơ cứng, khi già lông rụng Lớp

tế bào nằm sát biểu bì của thân chứa chất chlorophin, thân có màu xanh Nếu chứa các sắc tố khác thì thân có màu tím hoặc hồng Chiều cao của thân thể hiện đặc trưng hình thái giống, thay đổi từ 30 – 150 cm Trung bình có 2 - 8 thân/khóm

Sự phân cành của thân xác định hình dạng của khóm Sự thay đổi về chiều cao thân, số thân/khóm, màu sắc phụ thuộc vào các yếu tố giống, điều kiện trồng trọt, điều kiện ngoại cảnh, mật độ, thời vụ

- Phần dưới mặt đất (thân củ) Củ khoai tây thực chất là do sự phình to và rút ngắn của tia củ (thân ngầm hay còn gọi là thân địa sinh phát triển trong điều kiện bóng tối) Về cấu tạo và hình thái cho thấy củ khoai tây hoàn toàn giống như cấu tạo của một thân Các mắt củ là vết tích của những gốc cuống lá Mắt củ hình thành trong điều kiện bóng tối Mỗi mắt thường có 2 - 3 mầm ngủ và thường tập trung nhiều nhất trên đỉnh củ Hình dạng, màu sắc củ thể hiện đặc trưng giống Giữa giai đoạn sinh trưởng thân lá và tích luỹ dinh dưỡng vào củ, mối quan hệ giữa các bộ phận trên và dưới mặt đất liên quan chặt chẽ

quang hợp là lớn nhất, tiềm năng năng suất đạt cao nhất Do đó, nếu diện tích lá giảm một nửa, năng suất giảm tối thiểu 30%

D Hoa - quả - hạt

Hoa khoai tây là loại hoa tự thụ phấn, hạt phấn hoa thường bất thụ do vậy

tỷ lệ đậu quả thấp Hoa thường mọc tập trung thành chùm, màu sắc phụ thuộc vào giống, có thể là trắng, phớt hồng, hồng, tím hoặc đỏ Quả thuộc loại quả mọng, hình tròn hoặc trái xoan, màu xanh lục, có 2 - 3 noãn tạo 2 - 3 ngăn chứa nhiều hạt rất nhỏ

2.2.3.Yêu cầu ngoại cảnh và dinh dưỡng của khoai tây

a, Nhiệt độ

Nhiệt độ là yếu tố đặc biệt quan trọng quyết định khả năng phân bố, thời

vụ gieo trồng, quá trình sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây khoai tây Tổng nhu cầu nhiệt độ cho khoai tây sinh trưởng và phát triển dao động từ

16000C đến 18000C Yếu tố chính để khoai tây có thể phát triển rộng khắp thế

giới là lựa chọn được nhiều vùng có nhiệt độ gieo trồng thích hợp (Beukema et

al., 1990)[16]

Cây khoai tây là cây yêu cầu khí hậu mát mẻ và ôn hoà Mỗi một thời kì sinh trưởng và phát triển của cây chúng yêu cầu nhiệt độ khác nhau Hạt có thể nảy mầm ở nhiệt độ từ 12 - 15°C, nhưng thích hợp nhất từ 18 - 200C Trong điều kiện gặp nhiệt độ cao trên 250C, hạt cũng có thể nảy mầm được, nhưng mầm phát triển chậm và thường bị thối Nhiệt độ thích hợp cho thân lá phát triển là 20

- 220C Khi gặp nhiệt độ xuống thấp đến 1 - 50C thường làm cho thân lá bị hại Nếu nhiệt độ xuống thấp dưới 7 0C, cây khoai tây ngừng sinh trưởng

Ở thời kì hình thành và phát triển củ nhiệt độ cần đạt được từ 15 - 22 0

C, nhiệt độ thích hợp nhất là từ 16 - 180C Trong điều kiện nhiệt độ cao, khoai tây thường kéo dài thời gian sinh trưởng và cho năng suất thấp Trong giai đoạn ngủ nghỉ của cây khoai tây nó có thể mọc mầm ở nhiệt độ 40C nhiệt độ từ 10 - 150C, mọc mầm tốt nhất, mầm mập và ngắn

b, Ánh sáng

Khoai tây là cây ưa sáng, năng suất khoai tây phụ thuộc vào khả năng hấp thu và hiệu quả của việc sử dụng năng lượng ánh sáng để tổng hợp nên chất khô của củ và chỉ số thu hoạch Cường độ ánh sáng thích hợp cho sự hình thành củ

và năng suất khoai tây là từ 20.000 - 50.000 lux Độ dài chiếu sáng trong ngày cũng ảnh hưởng rõ rệt đến sự phát dục của cây khoai tây (ra hoa, đậu quả và kết hạt) Thời kỳ từ cây con đến hình thành củ, đòi hỏi ánh sáng ngày dài để tiến hành quang hợp và tích lũy chất hữu cơ, khi củ bắt đầu hình thành cần thời gian chiếu sáng ngày ngắn Điều kiện chiếu sáng ngày ngắn ở giai đoạn mọc mầm và

ài như củ giống nhiệt độ cao trong suốt thời gian sinh trưởng sẽ rút ngắn thời gian sinh trưởng của khoai tây

Thời kì mọc mầm khỏi mặt đất đến lúc cây có nụ hoa, khoai tây yêu cầu ánh sáng ngày dài sẽ có lợi cho sự phát triển thân lá và thúc đẩy mạnh quá trình quang hợp đến thời kì hình thành tia củ chúng yêu cầu thời gian chiếu sáng ngắn Các điều kiện này rất phù hợp với điều kiện miền Bắc nước ta Khi củ phát triển mạnh, chúng yêu cầu bóng tối Do vậy trong kĩ thuật, thời kì này cần làm cỏ xới xáo và vun gốc cao dần cho cây

C Nước

Trong thời kỳ sinh trưởng phát triển khoai tây cần lượng nước lớn và phải được cung cấp thường xuyên Mỗi hecta khoai tây cần 2800 đến 2900m3

nước (Ngô Đức Thiệu và cs,1978)[7] Giai đoạn trước khi hình thành củ đòi hỏi ẩm

độ đất khoảng 60%, giai đoạn hình thành củ là 80%

Nếu thiếu nước ở giai đoạn hình thành củ thì năng suất giảm rõ rệt cụ thể:

Ẩm độ đất là 60% thì năng suất giảm 4,3%; ẩm độ đất còn 40%, năng suất giảm 33,9%; không tưới năng suất giảm 63% (Tạ Thị Thu Cúc, 1979)[1]

Khoai tây được trồng bằng củ nên khi phát triển không hình thành rễ chính mà chỉ có các rễ phụ thưa thớt Phần lớn rễ tập trung ở tầng đất mặt nên khả năng hút nước của cây không lớn Gặp điều kiện khô hạn khoai tây rất dễ bị thiếu nước và phát triển kém (Đường Hồng Dật, 2005)[10]

D Đất trồng và dinh dưỡng

Củ khoai tây khi phát triển có khả năng dịch chuyển các phân tử đất yếu hơn so với nhiều loại rễ củ khác nên đòi hỏi lớp đất mặt, là nơi khoai tây hình thành củ phải rất tơi xốp Các loại đất cát pha, đất nhẹ, thậm chí là đất cát là thích hợp với cây khoai tây Các loại đất nặng và quá ẩm ướt, cây khoai tây phát triển không tốt và thường bị bệnh thối ướt gây hại Trên các loại đất nặng, hàm lượng tinh bột trong củ giảm, củ cũng nhỏ đi nhiều Mặt khác khoai tây còn sinh trưởng, phát triển và cho năng suất giảm dần khi trồng liên tiếp từ vụ này sang

vụ khác trong nhiều năm trên cùng một chân đất (Đường Hồng Dật, 2005)[10]

Khoai tây có khả năng thích ứng với nhiều loại đất khác nhau trừ đất thịt nặng và đất sét ngập úng Đất có tầng canh tác dày và tơi xốp khả năng giữ nước

và thông khí tốt là thích hợp nhất với khoai tây và sẽ cho năng suất cao nhất khi đất có pH từ 5- 7, nhưng thích hợp nhất là 6 - 6,5, độ pH cao hơn có thể bị bệnh ghẻ trên củ Khoai tây yêu cầu một lượng dinh dưỡng lớn và đầy đủ các nguyên tố

đa lượng và vi lượng Trung bình một tấn củ khoai tây (kể cả thân lá tương ứng) lấy đi từ đất là 5,68 kg đạm, 1,11 kg lân và 8,92 kg kali Với năng suất 15 tấn/ha cây khoai tây đã lấy đi 88kg đạm, 17 kg lân, 134 kg kali, 19 kg CaO và 16 kg MgO (Nguyễn Văn Bộ, 2004) [6] Ðạm không chỉ tác động trực tiếp đến sự phát triển của lá và cây trồng, mà còn tác động gián tiếp đến cây trồng vì chúng tác động đến sâu bệnh và cỏ dại Bón đạm làm cho cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt hơn nhưng cũng làm tăng sâu bệnh và cỏ dại Bón đạm quá mức làm tăng số lượng hoa nở và sự nảy mầm của hạt phấn, vì vậy sẽ làm tăng sức sống và chất lượng hạt (Maingi et al, 1994) [26] Điều này có ý nghĩa hết sức quan trọng trong công tác nhân giống bằng hạt Lượng đạm bón thích hợp là từ 100- 200 kgN/ha Tuỳ vào từng loại đất, không bón quá muộn tốt nhất là kết hợp giữa vun gốc và bón đạm Lân là thành phần quan trọng trong quá trình trao đổi chất và năng lượng nên nó có tác dụng làm tăng tính chống chịu lạnh cho cây trồng

2.3 Kỹ thuật bón phân cho khoai tây

Khoai tây là cây trồng cho sinh khối lớn, đồng thời cũng đòi hỏi nhu cầu dinh dưỡng đầy đủ mới cho năng suất cao và phẩm chất tốt Theo một số kết quả

nghiên cứu, để có được bình quân 25 tấn củ/ha, cây khoai tây đã lấy đi từ đất khoảng 120 kg N, 60 kg P2O5, 114 kg K2O, 20 kg SiO2, 9 kg MgO, 60 kg CaO,

15 kg S và 0,1-02 kg vi lượng các loại (Sắt, Bo, Kẽm, Đồng, Mo) Tuy nhiên, các giống khác nhau, các vùng khác nhau sẽ có năng suất khác nhau và nhu cầu dinh dưỡng cũng khác nhau

Căn cứ vào nhu cầu dinh dưỡng cây hút, khả năng cung cấp của đất và hiệu suất sử dụng của các loại phân bón Lượng phân bón khuyến cáo/ha/vụ đối với cây khoai tây như sau: N (120-150kg);P2O5 (60-80kg); K2O (130-170kg)

Để có được mức phân bón phù hợp cho mỗi vùng, mỗi giống cần phải căn

cứ vào tiềm năng của giống (dựa vào đặc tính giống do nhà sản xuất giống cung cấp) và tiềm năng của vùng (dựa vào năng suất tối đa đạt được trong vùng)

Thông thường, so với năng suất tiềm năng của giống những vùng có năng suất thực tế đạt > 70% gọi là vùng thích nghi và < 70% gọi là vùng kém thích nghi Những vùng kém thích nghi lượng phân bón cần phải bón tăng hơn và nên chọn mức khuyến cáo cao

Lượng phân bón và thời điểm bón quyết định nhiều đến hiệu suất sử dụng

do vậy, lượng phân bón mỗi vụ nên chia cho các lần bón như sau: 20-40% lượng

N + 60-80% lượng P2O5 + 20-40% lượng kali dùng bón lót và lượng còn lại chia đều cho các lần bón thúc

Từ những đặc điểm trên Công ty cổ phần công nông nghiệp Tiến Nông hướng dẫn cho bà con sử dụng một số phân hỗn hợp NPKSi đáp ứng hoàn toàn đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng NPK trong suốt vụ cho cây khoai tây Ngoài các nguyên tố đa lượng Đạm, Lân, Kali đảm bảo còn có yếu tố trung lượng Lưu huỳnh (S), Can xi(Ca), Magie (Mg), Silic(Si), Vi lượng Borum (B), Molypden (Mo), Kẽm(Zn), Đồng (Cu), Sắt (Fe) dễ tiêu, mà trong các loại phân đơn không

có Như các loại phân bón sau:

- Bón lót: Để cây mọc mầm khoẻ, rễ phát triển mạnh, sinh trưởng, phát triển tốt cần chọn một trong các loại phân có hàm lượng đạm, lân cao để bón lót cho khoai tây với lượng như: 300 - 400kg/haNPKSi 16-16-8-1,5 hoặc 500 - 600 kg/ha NPKSi 5-10-3-3 hoặc Phân khoáng hữu cơ (Organic) từ 500-600 kg/ha

- Bón thúc: Chia làm 2 thời kỳ, kết hợp nhặt cỏ dại vun xới lấp kín phân bón, chú ý không nên bón phân sát gốc cây, bón cách gốc từ 15-20 cm Lượng phân sử dụng từ 500-600kg NPKSi 15-5-20-1hoặc 500 - 600 NPKSi 16-8-16-1,5 hoặc 600 - 700 NPKSi 12-3-10-1,5 hoặc 600 - 700 NPKSi 12-5-10-1,5

- Bón bổ sung: Trong quá trinh sinh trưởng, phát triển nếu cây thiếu đạm hoặc kali có thể bổ sung bằng phân siêu đạm, hoặc kali vi lượng bằng cách hòa tưới hoặc bón cùng với phân NPK giai đoạn bón thúc Lưu ý: 1 hecta (ha) bằng 27,7 sào Bắc bộ (360m2), bằng 20 sào Trung bộ (500m2) và bằng 10 công Nam

bộ (1000m2) Căn cứ vào hệ số quy đổi bà con có thể sử dụng đúng lượng phân bón theo đơn vị tính mỗi vùng miền

2.4 Các kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của phân kali đến sinh trưởng, phát triển, năng suất và phẩm chất của khoai tây

Kali được cây hút dưới dạng ion K+, kali được hút nhiều như đạm, nếu thừa kaly khoai tây bị hại Vai trò của kali là xúc tiến sự di chuyển của các chất đồng hoá và gluxit trong cây vì vậy nếu khoai tây thiếu kaly thì hàm lượng tinh bột trong

củ sẽ giảm, hàm lượng đạm tăng Trong điều kiện thời tiết xấu, trời âm u, ánh sáng yếu thì kali có vai trò như ánh sáng mặt trời, xúc tiến sự hình thành gluxit Ngoài những vai trò như trên, kali còn cần thiết cho sự tổng hợp protein, có quan hệ mật thiết với quá trình phân chia tế bào, cho nên ở gần đỉnh sinh trưởng của cây hàm lượng kali tương đối nhiều Kali còn làm cho sự di động của sắt (Fe) trong cây được tốt do đó ảnh hưởng gián tiếp đến quá trình hô hấp của cây

Kali ảnh hưởng mạnh đến sự sinh trưởng và năng suất khoai tây Khi so sánh các công thức bón kali ở Ai cập, Rabie, 1996 cho rằng: Năng suất củ khoai tây đạt cao nhất khi bón 160 kg kali + 300 kg N/ha Trên đất cát bón ở mức 120

kg kali tăng năng suất từ 25- 30% khối lượng củ tươi Tỷ lệ củ/thân lá cao hơn ít nhất 50% khi bón lượng kaly cao ở giai đoạn 75- 90 ngày sau trồng Chiều cao cây ở những công thức này cũng cao hơn 10- 20% Bón lượng kali cao làm năng suất củ tăng 10- 20% Bón nhiều kali làm tăng số lượng củ trung bình (28- 60 mm) và số củ to (>60mm) lên 15- 40% Điều đó kết luận rằng kaly là yếu tố chìa khoá cho sản xuất khoai tây trên đất cát

PHẦN 3: VẬT LIỆU, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1.Vật liệu nghiên cứu

- Giống: Khoai tây Marabel có nguồn gốc xuất xứ từ Đức, có khả năng kháng được các loại PVY và PVA, kháng được rụng lá và mốc sương, thích nghi tốt với vụ đông các tỉnh miền núi Mầm của khoai có màu trắng, to khỏe,

có 3-4 mầm/củ Thời gian sinh trưởng của cây từ 85-95 ngày cây cho quả có vỏ màu vàng mịn, ruột trắng, có mùi thơm Năng suất trung bình bình 20 tấn/ha, ước tính cứ 1 ha sau khi trừ chi phí người trồng có thể thu lãi khoảng 28-30 triệu đồng/vụ

- Đặc điểm: Khoai tây Marabel có dạng củ hình oval, cỡ củ lớn,ruột củ vàng đậm,mắt củ nông, có khả năng chống lại sự va chạm từ bên ngoài năng suất Chậm thoái hóa, có tiềm năng năng suất cao và ổn định qua các thời vụ Hàm lượng chất thô trung bình từ 18-19% Chất lượng ngon và thích hợp cho

ăn tươi

- Đất thí nghiệm : Đất tại khu thực hành thực tập trường Đại học Hồng Đức

- Các loại phân bón : phân chuồng hoai mục, phân urea (46% N), phân super lân Lâm Thao (16% P2O5), phân kali clorua (60% K2O), vôi bột, và các loại hóa chất bảo vệ thực vật hiện đang sử dụng phổ biến trong sản xuất cây khoai tây tại Thanh Hóa

3.2 Nội dung nghiên cứu

- Nghiên cứu ảnh hưởng của lượng bón phân kali đến sinh trưởng, phát triển của giống khoai tây Marabel vụ xuân, năm 2019

- Nghiên cứu ảnh hưởng của lượng bón phân kali đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống khoai tây Marabel vụ xuân, năm 2019

- Nghiên cứu ảnh hưởng của lượng bón phân kali đến tình hình sâu bệnh hại trên giống khoai tây Marabel vụ xuân, năm 2019

3.3.Phương pháp nghiên cứu

3.3.1 Thời gian, địa điểm

- Thời gian: Vụ uân năm 2019