Tin Dai cuong_phan 1

Hệ điều hành a Khái niệm HĐH Hệ điều hành là tập hợp các chương trình được tổ chức thành một hệ thống với nhiệm vụ đảm bảo tương tác giữa người dùng với máy tính, cung cấp các phương tiệ

Trang 1

TIN HỌC ĐẠI CƯƠNG

Khoa CNTT, ĐH SP HN

NỘI DUNG

Chương 1: Giới thiệu

Chương 2: Hệ điều hành Windows

Chương 3: Internet và Tìm kiếm thông tin trên Internet

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU

NỘI DUNG CHƯƠNG 1

1 Công nghệ thông tin là gì?

2 Phần cứng (hardware)

3 Phần mềm (Software)

4 Mạng máy tính

5 Bảng mã Unicode và bộ gõ tiếng Việt

6 Virus máy tính, cách phòng tránh và diệt

THỜI GIAN: 3LT + 0TH

Trang 2

8/17/2012 4

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU

1 Công nghệ thông tin là gì?

1.1 Khái niệm thông tin và dữ liệu

9 Thông tin là sự hiểu biết của con người về một sự

kiện, một hiện tượng nào đó thu nhận được qua

nghiên cứu, trao đổi, nhận xét, học tập, truyền thụ,

cảm nhận

9 Dữ liệu chính là các thông tin được đưa vào máy tính

sao cho máy tính có thể nhận biết và xử lí được các

thông tin đó.

1.2 Các tên gọi của Tin học

9 Khoa học máy tính (Computer Sicence)

9 Khoa học tính toán

9 Tin học (Informatics)

9 Khoa học thông tin

9 Khoa học và công nghệ thông tin

9 Công nghệ thông tin (Technology)

1.3 Khái niệm

Định nghĩa 1

CNTT là ngành khoa học về thông tin và các hệ thống

xử lý thông tin bằng công nghệ máy tính và truyền

thông.

Định nghĩa 2

CNTT (Tin học) là một ngành khoa học có mục tiêu là

phát triển và sử dụng máy tính điện tử để nghiên cứu

cấu trúc, tính chất của thông tin, phương pháp thu thập,

lưu trữ, tìm kiếm, biến đổi, truyền thông tin và ứng dụng

vào các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội.

Trang 3

8/17/2012 7

1.4 Phân tích khái niệm

Các vấn đề đạo đức xã hội của CNTT

2 Phần cứng máy tính

2.1 Khái niệm: Phần cứng máy tính là các bộ

phận của máy tính và thiết bị kết nối

2.2 Sơ đồ kiến trúc của MTĐT

Các thuật ngữ tiếng Anh

• Store Memory: Hard Disk, CD, DVD, Flash Device, USB

• ROM, RAM

• CU, CPU, ALU

• INPUT

• OUTPUT

Trang 4

Xử lý

3 Phần mềm máy tính: Giới thiệu

máy tính giải quyết các công việc cụ thể.

3 Phần mềm máy tính: Hệ điều hành

3.2 Hệ điều hành

a) Khái niệm HĐH

Hệ điều hành là tập hợp các chương trình được tổ chức thành một hệ

thống với nhiệm vụ đảm bảo tương tác giữa người dùng với máy tính,

cung cấp các phương tiện và dịch vụ để điều phối việc thực hiện các

chương trình, quản lí chặt chẽ các tài nguyên của máy, tổ chức khai

thác chúng một cách thuận tiện và tối ưu.

b) Một số hệ điều hành thông dụng

•MS- DOS: được sử dụng rộng rãi vào những năm 80.

•Windows: là hệ điều hành được dùng phổ biến hiện nay.

•Unix, Mac: đang ngày càng phổ biến hiện nay.

Trang 5

•Thư mục (folder): là đơn vị tổ chức lưu trữ các tệp trên đĩa.

•Các thao tác với tệp và thư mục.

3 Phần mềm máy tính: Phần mềm ứng dụng

Phân loại phần mềm ứng dụng

Phần mềm ứng dụng thông thường: thiết kế dựa trên các yêu cầu

chung của người dùng, ví dụ MS Word, Excel, IE, FF, Auto Cad,

Real Player,

Phần mềm công cụ: Chúng hỗ trợ tạo ra các sản phẩm phần mềm,

ví dụ các chương trình phát hiện và sửa lỗi trong lập trình (trình

Debug)

Phần mềm tiện ích: Chúng giúp cho người dùng làm việc với máy

tính thuận lợi, ví dụ: các phần mềm sao chép dữ liệu, sửa chữa đĩa

Các thiết bị mạng đảm bảo kết nối các máy tính với nhau

Phần mềm cho phép thực hiện việc giao tiếp giữa các máy tính.

Phân tích khái niệm

Mạng máy tính phải cho phép trao đổi thông tin và chia sẻ tài

nguyên trên mạng

Các thiết bị mạng như Card mạng, dây nối mạng (cable) và các

giắc cắm (jumper), Modem, Hub, Switch, Repeater, Router,

Trang 6

•Mạng cục bộ (LAN- Local Area Network)

•Mạng diện rộng (WAN- Wide Area Network)

Theo môi trường kết nối: Mạng không dây; Mạng có dây

Theo vai trò nhiệm vụ của các máy trên mạng

•Mô hình ngang hàng (Peer- to- Peer)

•Mô hình khách chủ (Client- Server)

Theo kiến trúc mạng: Mạng hình bus, hình sao, hình tròn

5 Bảng mã Unicode và bộ gõ tiếng Việt

5.1 Tại sao lại cần đến bảng mã Unicode

Thông tin trong máy tính điện tử phải được mã hóa theo cách mà

máy tính lưu trữ và xử lý được: dãy bit

Thông tin dạng văn bản được mã hóa theo các chuẩn chung Một

chuẩn phổ biến là bảng mã ASCII: mã hóa được 256 kí tự

Để mã hóa được các bảng mã của nhiều nước trên thế giới, có

nhiều hơn 256 (=28) kí tự, cần các bộ mã khác Bộ mã phổ biến

là Unicode: mã hóa được 65536 (=216) ký tự

5.2 Bộ gõ tiếng Việt

Khái niệm bộ gõ tiếng Việt: Là chương trình điều khiển cho phép

máy tính nhận đúng mã kí tự tiếng Việt được nhập từ bàn phím

Bộ gõ tiếng Việt hiện nay: Vietkey, Unikey.

Các kiểu gõ tiếng Việt: Telex, VNI.

Các bộ mã tiếng Việt:

•Dựa trên bộ mã ASCII: TCVN 3 (hay ABC) và VNI

•Dựa trên bộ mã Unicode

Các bộ phông chữ Việt: .VnTime, VNI-Times, Time New Roman

Trang 7

8/17/2012 19

Giới thiệu bộ gõ tiếng Việt Unikey

6 Virus máy tính, cách phòng tránh và diệt

6.1 Khái niệm virus máy tính

Một virus máy tính là một chương trình máy tính hay đoạn mã "lây

nhiễm" lên một file thực thi Sau khi lây nhiễm, các file thực hiện theo

một chức năng vô hại hoặc có hại như hiển thị một thông điệp lành tính

trên màn hình, xóa một số hoặc tất cả các file trên ổ cứng, thay đổi các

tập tin dữ liệu.

Hai đặc điểm chính của một virus máy tính

Chạy tập tin thực thi nhiễm virus sẽ sinh ra một bản sao mới của nó

bằng cách tự gắn nó vào các file thực thi

Virus gây hại chỉ sau khi nó đã bị nhiễm một tập tin thực thi và file

thực thi phải được chạy

6.2 Phân biệt các khái niệm : virus, worm computer và Trojan horse

Virus vs worm computer:

- Virus lây nhiễm trong một tập tin thực thi, trong khi một worm là một

chương trình độc lập, tự phát tán qua email

- Virus đòi hỏi hành động của con người để lan truyền trong khi một worm

lan truyền tự động

Virus & worm computer vs Trojan horse:

- Trojan Horse là một chương trình độc lập do người dùng chủ động

dùng, nó không có khả năng tái tạo như virus và sâu

Chú ý:Đối với hầu hết virus hoặc sâu, có thể mang lại hậu quả gây hại

giống nhau Biến thể của sâu có thể là một loại virus Phiên bản nâng cấp

của Trojan có thể biến nó giống như virus hoặc sâu

Trang 8

8/17/2012 22

6.3 Cách phòng tránh và diệt

a) Sử dụng phần mềm diệt virus

9 Khái niệm phần mềm diệt virus: tính năng phát hiện, loại bỏ các virus máy tính,

khắc phục (một phần hoặc hoàn toàn) hậu quả của virus gây ra và có khả năng

được nâng cấp để nhận biết các loại virus trong tương lai

9 Ký thuật phát hiện: quét và so sánh với mẫu virus trong CSDL; nhận dạng

hành vi đáng ngờ; kiểm soát liên tục

9 Ưu điểm: khả năng nhận biết nhiều loại virus máy tính; cần liên tục cập nhật dữ

liệu để phần mềm đó luôn nhận biết được các virus mới

Some of Anti-virus softwares

b) Sử dụng tường lửa

9 Khái niệm tường lửa (Firewall)là một kỹ thuật kiểm soát các thông tin vào/ra

máy tính; cảnh báo hành động kết nối ra Internet của phần mềm độc hại đã

được cài vào máy tính; ngăn chặn các kết nối đến không mong muốn để

giảm nguy cơ bị “nhìn trộm” máy tính ngoài ý muốn hoặc bị cài đặt vào các

chương trình độc hại

9 Phần cứng tường lửathực hiện thông qua một modem có chức năng dựng

tường lửa

9 Phần mềm tường lửa: HĐH Windows ngày được tích hợp sẵn tính năng

tường lửa bằng phần mềm; các phần mềm của hãng thứ ba thường làm việc

tốt hơn và tích hợp nhiều công cụ hơn;

Trang 9

8/17/2012 25

c) Cập nhật các bản sửa lỗi của hệ điều hành

9 HĐH Windows luôn luôn bị phát hiện các lỗi bảo mật chính bởi sự thông

dụng của nó, tin tặc có thể lợi dụng các lỗi bảo mật để chiếm quyền điều

khiển hoặc phát tán virus và các phần mềm độc hại

9 Người sử dụng luôn cần cập nhật các bản vá lỗi của Windows thông qua

trang web Microsoft Update (cho việc nâng cấp tất cả các phần mềm của

hãng Microsoft)

hoặc Windows Update (chỉ cập nhật riêng cho Windows) Cách tốt nhất

hãy đặt chế độ nâng cấp (sửa chữa) tự động (Automatic Updates) của

Windows Tính năng này chỉ hỗ trợ đối với các bản Windows mà

Microsoft nhận thấy rằng chúng hợp pháp

d) Vận dụng kinh nghiệm sử dụng máy tính

9 Phát hiện sự hoạt động khác thường của máy tính: sự ổn định, tốc

độ làm việc; phản ứng kết nối Nếu nghi ngờ: cập nhật phần mềm

diệt virus hoặc thử sử dụng một phần mềm diệt virus khác để quét

toàn hệ thống

9 Kiểm soát các ứng dụng đang hoạt động: Task Manager,

ProcessViewer để biết phiên làm việc nạp các ứng dụng nào, chiếm

lượng bộ nhớ, CPU bao nhiêu, tên tệp hoạt động là gì

9 Loại bỏ một số tính năng của hệ điều hành có thể tạo điều kiện cho

sự lây nhiễm virus: autorun (CD, USB) Dùng TWEAKUI hoặc sửa

đổi Registry

e) Bảo vệ dữ liệu máy tính

9 Sao lưu dữ liệu theo chu kỳra một nơi an toàn như: các thiết bị nhớ mở rộng

(ổ USB, ổ cứng di động, CD, DVD

9 Tạo các dữ liệu phục hồi cho toàn hệ thốngkhông dừng lại các tiện ích sẵn

có của hệ điều hành (ví dụ System Restore của Windows XP) mà có thể cần

đến các phần mềm của hãng thứ ba, ví dụ tạo các bản sao lưu hệ thống

bằng các phần mềm ghost, các phần mềm khác để tạo ảnh ổ đĩa hoặc phân

vùng ổ đĩa

Trang 10

www.themegallery.com 28

8/17/2012

CHƯƠNG 2 HỆ ĐIỀU HÀNH WINDOWS

1 Lịch sử phát triển

2 Các thành phần cơ bản của Windows

3 Làm việc với Windows Explorer

4 Làm việc với Control Panel

5 Bảo mật trong Windows

rộng HMA Sau đó là V3.0 cho phép các

cửa sổ làm việc chồng lên nhau

9 1992: Windows 3.1, và V3.1x (1993): sửa

lỗi và hỗ trợ đa phương tiện

CHƯƠNG 2 HỆ ĐIỀU HÀNH WINDOWS

1 Lịch sử phát triển(tiếp)

9 1995: Windows NT WorkStation:

HĐH 32bit và quản lý các tệp tin

NTFS; Windows 95: giao diện đồ

họa đầy đủ, hỗ trợ giao thức:

Trang 11

8/17/2012 31

1 Lịch sử phát triển (tiếp)

9 2000: Windows 2000: nâng cấp bản NT máytrạm, thay thế W95,W98; Windows Me thiết kếcho người dùng máy tính tại nhà, hỗ trợ nhiềutính năng cho người tiêu dùng về âm nhạc,video, nâng cấp các home networking

9 2001: Windows XP giữ lại nền tảng của Windows

2000 viết cho cho máy tính để bàn, nâng cao độtin cậy, bảo mật và hiệu suất cao, cải thiện giaodiện, hỗ trợ máy tính từ xa, mã hóa tập tin hệthống, phục hồi và các tính năng mạng cao cấp

trọng giao diện và bảo mật

9 2009: Windows 7: cải tiến

9 Thanh tác vụ Task bar

9 Menu động (dynamic menu,

shortcut menu, context menu)

Trang 12

8/17/2012 34

3 Làm việc với Windows Explorer

a) Quan sát thông tin

đĩa và các thiết bị kết nối với máy tính;

và các tệp.

b Khái niệm Tệp (file) và thư mục

Tên tệp: được đặt theo quy định của hệ điều hành WINDOWS:

+ tên không quá 255 kí tự

+ thường gồm 2 phần: tên (Name) và phần mở rộng (Extension),

được phân cách bởi dấu chấm

+ phần mở rộng có thể không có

+ tên tệp không được chứa 1 trong các kí tự: \ / : * ? ‘’ < > |

Tệp, còn được gọi là tập tin, là một tập hợp các thông tin ghi

trên bộ nhớ ngoài, tạo thành một đơn vị lưu trữ do hệ điều hành

quản lí Mỗi tệp đều có một tên để truy cập.

CHƯƠNG 2 HỆ ĐIỀU HÀNH

WINDOWS

Để thuận tiện cho việc quản lý, tìm kiếm thông tin lưu trữ

trên đĩa, người ta chia đĩa thành các thư mục

- Tổ chức thư mục:

+ Mỗi ổ đĩa trong máy được coi là 1 thư mục và gọi là

thư mục gốc

+ Thư mục có thể chứa các tệp và thư mục khác nằm

trong nó gọi là thư mục con Thư mục chứa thư

mục con gọi là thư mục mẹ.

+ Thư mục được biểu diễn dưới dạng cây và gọi là cây

thư mục

Trang 13

8/17/2012 37

WINDOWS

VD về cây thư mục:

SACHTOANDai soVD.docVAN

Bài tập: Xác định tính đúng sai của các đường dẫn tới thư mục

Chương 2

Hệ điều hành

c Các thao tác với thư mục và tệp tin

Tạo mới

- Thư mục:

Nhấn phải chuột tại nơi cần tạo thư mục, chọn New/ Folder/ gõ

tên thư mục mới

- Tệp tin:

Nhấn phải chuột tại nơi cần tạo tệp tin, chọn New/ Chọn loại tệp

tin/ Gõ tên tệp tin mới

Trang 14

8/17/2012 40

Chương 2

Hệ điều hành

Đổi tên

- Chọn thư mục/ tệp cần đổi tên;

+C1: Nhấn chuột phải chọn Rename/ Tên mới/ Enter

+C2: Kích chuột 2 lần vào tên/ Tên mới/ Enter

Xóa:

- Chọn thư mục/ tệp cần xóa:

Nhấn chuột phải chọn Delete/ Chọn Yes

- Muốn khôi phục lại thư mục/ tệp đã xóa:

Vào Recycle Bin/chọn cái cần khôi phục, nhấn chuột phải chọn

Restore

Chương 2

Hệ điều hành

Sao chép

- Chọn thư mục/ tệp cần sao chép

- Nhấn chuột phải chọn Copy

- Chọn thư mục chứa thư mục/ tệp sao chép đến

- Nhấn chuột phải chọn Paste

Di chuyển

- Chọn thư mục/ tệp cần di chuyển

- Nhấn chuột phải chọn Cut

- Chọn thư mục chứa thư mục/ tệp di chuyển đến

- Nhấn chuột phải chọn Paste

4 Làm việc với Control Panel

a) Giới thiệu tổng quan về Control Panel

Trang 15

8/17/2012 43

b) Quản lý người dùng

c) Quản lý các chương trình ứng dụng

LUYỆN TẬP

Bài tập 1

1 Tạo một cây thư mục như sau:

2 Sao chép tệp VD.doc sang thư mục

HOA và đổi tên thành Vd1.doc

3 Đổi tên thư mục “Dai so” thanh “Hinh

hoc”

4 Xóa thư mục TOAN.

5 Tạo biểu tượng của chương trình

Word trên màn hình.

SACHTOANDai soVD.docHOA

Trang 16

www.themegallery.com 46

8/17/2012

CHƯƠNG 3 INTERNET VÀ TÌM KIẾM

THÔNG TIN TRÊN INTERNET

THỜI GIAN: 1LT + 3TH

2 MẠNG INTERNET

1 Internet là gì?

Internet là mạng máy tính khổng lồ, kết nối hàng triệu

máy tính, mạng máy tính trên khắp thế giới và sử dụng bộ

giao thức truyền thông TCP/IP.

Internet đảm bảo cho mọi người khả năng truy cập đến

nhiều nguồn thông tin thường trực, cung cấp các chỉ dẫn

bổ ích, dịch vụ mua bán, truyền tệp, thư điện tử và nhiều

khả năng khác nữa.

2 MẠNG INTERNET

Kết nối Internet bằng cách nào?

Sử dụng môđem qua đường điện thoại

Sử dụng đường truyền riêng

Một số phương thức kết nối khác: ADSL, Wi -Fi, qua

truyền hình cáp

Trang 17

8/17/2012 49

2 Thông tin và cách tìm kiếm thông tin

a) Tổ chức thông tin

Dưới dạng siêu văn bản: văn bản, hình ảnh, âm thanh, video và

các liên kết tới các siêu văn bản khác

Trên Internet, mỗi siêu văn bản được gán một địa chỉ truy cập

tạo thành một trang web

Website gồm một hoặc nhiều trang web trong hệ thống WWW

(World Wide Web) được tổ chức dưới một địa chỉ truy cập

Trang chủ (Homepage) của 1 website là trang web được mở ra

đầu tiên khi truy cập website đó

3 MỘT SỐ DỊCH VỤ CƠ BẢN

b) Truy cập thông tin

9 Truy cập trang Web

Phải sử dụng trình duyệt Web: Internet Explorer, FireFox,

Safari, Opera

Trình duyệt Web là chương trình giúp người dùng giao tiếp với

hệ thống WWW: truy cập trang Web, tương tác với các máy chủ

trong hệ thống WWW và các tài nguyên khác của Internet

9 Ba bước truy cập trang web

Bước 1: Mở trình duyệt Web: Ví dụ Internet Explorer

Bước 2: Gõ địa chỉ trang Web vào thanh địa chỉ (Address)

Bước 3: Nhấn Enter hay kích chuột vào nút Go.

3 MỘT SỐ DỊCH VỤ CƠ BẢN

c) Tìm kiếm thông tin trên Internet

9 Sử dụng máy tìm kiếm

Bước 1: Gõ địa chỉ của website tương ứng vào ô địa

chỉ của trình duyệt rồi nhấn Enter

Bước 2: Gõ từ hoặc cụm từ cần tìm kiếm vào ô Tìm

kiếm (Search) rồi nhấn Enter.

Bước 3: Mở các trang web tìm kiếm được để kiểm tra

Tiêu đề	Tin học đại cương
Trường học	Đại Học Sư Phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Tin học
Thể loại	Bài giảng
Năm xuất bản	2012
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	1,49 MB