Tâp tn động vất ăn đất

Khi ông được tổng biên tập phong cho hàm trưởng bộ phận thì cái bộ phận Góc hài hước cũng không có thêm biên chế nào nhưng ông được mời họp giao ban hàng tuần như một đầu mối chủ chốt, ô

MỤC LỤC 1.Vĩnh biệt thuốc lá……… trang 2 2.Thánh vật……… 12

3 Giải tỏa………24

4.Người bán rau thời Covid-19………34

5.Một người bạn Nga……… 49

6.Nhà tài trợ có về………52

7.Thầy tôi……….59

9.Bí kíp Number one………65

10.Một câu chuyện từ thiện……….72

11 Hot girl……… 75

12 Cuộc việt dã cuối thu……… 87

13.Vợ lính……… … 93

14.Nữ binh năm Kỷ Dậu……… 98

15.Động vật ăn đất……… 104

VĨNH BIỆT THUỐC LÁ

1 Nàng nhăn cái vẻ mặt vốn thường trực nét tươi xinh phơn phớn lại và khìn khịt nhíu nhíu hai cánh mũi, còn bàn tay thì khua khua như xua đuổi lũ ruồi đang quấy nhiễu trước mặt Rồi nàng bỗng hươ cái bàn tay đó lên, ngoằng một đường tựa như ngọn khói xoắn và nói với tôi bằng giọng gắt gỏng: "Hôi quá! Hôi đến không chịu nổi Anh phải cai đi, phải cai ngay đi thôi!" Tôi vội nói lời nhẫn nhịn: "Thông cảm đi em yêu, anh đang rất khẩn trương mà!" Nàng dí ngón tay vào trán tôi: "Đừng nói miệng, anh phải bắt đầu từ cái này này…ày y !" Tôi vẫn nhẫn nhịn, cố nặn ra một nụ cười thật tươi để lấy lòng nàng và dẫn ra câu nói của một nhà văn nổi tiếng

mà tôi mới nạp được: "Con người ta giống nhau ở huyết khí còn hơn nhau ở chí khí! Anh xin làm ngay con người chí khí cho em đây Anh hứa với yêu, kỳ nghỉ đông này, anh sẽ cai thuốc lá thành công trước sự chứng giám nghiêm nghiệt nhất của yêu!" Nghe tôi nói vậy, ánh mắt nàng hoạt lên, lấy lại cái vẻ tươi tắn rỡ rực thường nhật

khí thế là đủ rồi Em không muốn nghiêm nghiệt nhất như anh nói đâu Yêu ạ, anh đinghỉ một mình cho dễ cai nha Mà sao anh lại dùng từ, nghe ghê chết đi được?Nghiêm nghiệt nhất? Anh coi em như mụ La Sát không bằng?" Tôi cãi: " Thì anhđang cần một sự giám hộ thật nghiêm khắc mà Đi nghỉ một mình, không có em,buồn, nhỡ ra anh lại phải mượn điếu thuốc thì sao?" Nàng hôn tiếp vào bên má phảitôi, lần này lâu hơn, cùng giọng nói cũng âu yếm hơn: "Yêu mà chịu nghe lời em thỏnon này thì chỉ có cực tốt trở lên thôi! Đúng không nào? Hử, cưng nhất đời của em,đồng ý với thỏ non không nào?" Tôi sung sướng thốt lên: “ Thỏ non! Thỏ non! Uiđúng là thỏ non! Cưng yêu của anh dùng từ hay thế!” Tôi say đắm nhìn nàng, nhìn

vẻ phát lộ của nàng rồi thốt lên tiếp: “Đúng là thỏ non!”

2 Thế là kỳ nghỉ đông năm đó, tôi một mình đơn cô đi nghỉ với đoàn của khoa

Dự bị, trường Lomonosov đúng như yêu cầu của nàng Nơi đoàn chúng tôi đến làlàng Iasnaia Poliana thuộc ngoại vi thành phố cổ Tula cách Moscva hai trăm cây số

về phía nam, nơi có điền trang nổi tiếng của đại văn hào Nga bá tước Lev Tolstoi.Phong cảnh thôn dã ở đây thật đúng như cái tên của nó, Iasnaia Poliana- Rừng Sáng.Những rặng bạch dương đang kỳ đông chí, tuyết phủ tuyền một màu trắng toát vàmịn như lụa Gió từ sông Tula, mặt nước cũng đã đóng dầy băng tuyết, thổi vào làmrung lên các ngọn cây trắng xoá khiến cho lớp tuyết mới đáp xuống bay tơi bời theochiều gió tựa như các tảng sợi bông gòn lô xô len lỏi trôi hun hút vào đại ngàn bạchdương thăm thẳm Hôm ấy, là một ngày nắng đẹp, các cặp đôi từ nhà nghỉ dưỡngIasnaia Poliana ríu rít đổ ra bãi trống bên sông Tula, vui đùa vốc tuyết tung ném vàonhau, ôm nhau lăn tròn từ trên dốc tuyết xuống thung lũng cạn cũng đã đầy tuyết Chỉ

có riêng tôi là ngồi đơn lẻ với những cơn ho xé họng Đã là dân ghiền, khi ho, vị giácnhư bị thôi thúc thêm những cơn thèm thuốc lá Vậy nên thay vì phải chí khí, tôi lạilàm một điếu theo thói quen đã ngấm vào huyết khí đã từ lâu lắm rồi Song, chỉ vừarít chưa đầy một hơi, tôi liền bị hành ngay bằng một cơn ho quặn ruột, quặn họng.Tôi ném điếu thuốc lá đang cháy xuống tuyết và còn dùng mũi giầy dí dí cho tắtngấm đi Dù vậy, cơn ho cũng không thể dứt, tôi phải ngồi thụp, một tay chẹn lấykhăn quàng cổ, một tay chống theo thế tấn vào gốc cây bạch dương bên đường Chợt

có một chiếc xe ngựa trượt tuyết chạy đến cùng với tiếng giục ngựa của người xà ích:

"Rừ ừ ừ… rừ…, rựt…ựt … rựt…ựt!" và đỗ lại tựa như bị phanh gấp cạnh tôi Conngựa đen tuyền cao lớn như một chiến mã dựng hai vó trước lên cùng tiếng hí bựctức Xà ích ngồi trên xe ngựa là một ông già người Nga, râu tóc mới lốm đốm bạc.Ông để đầu trần, thân hình vững chãi như một lực sĩ cử tạ Ngó đầu ra nhìn tôi, ônghỏi: "Sao thế anh bạn trẻ?" Tôi nhìn ông già nói: "Bác ạ, cháu bị ho" Ông già liềnbảo: "Coi chừng cúm đấy! Nguy hiểm quá! Anh ở chỗ nào để tôi đưa về hoặc có cầnđến trạm y tế không?" Tôi đáp: "Cháu ở nhà nghỉ đông Iasnaia Poliana gần đây thôi.Cháu đang chờ các đồng hương chơi tuyết dưới bãi kia, bác ạ " Ông già ân cần: "Tôiđương chở thực phẩm đến nhà nghỉ dưỡng của anh đấy Lên xe đi! Ho nhiều thế, ởngoài trời lạnh lâu là không tốt đâu! Nào!" Tôi nghe lời ông già trèo lên xe ngựa.Ông kéo tấm bạt dầy có gắn kính thông quang xuống để tránh gió thốc và ông khôngcho ngựa phi nhanh như lúc trước mà hãm bắt nó phải cuốc đều đều Ông tự giớithiệu tên họ đầy đủ là Vladimir Sergeievits Nhekratxov Giới thiệu xong, ông dặn, chỉcần gọi Volodia hoặc Vova là được Tôi cũng thưa với ông, tôi đến từ Việt Nam têntôi là Du Tôi bị ho kéo dài là do nghiện thuốc lá và lần này tôi đi nghỉ đông vớiquyết tâm rất chí khí là bỏ vĩnh viễn Tôi cũng đề nghị ông Vladimir cho tôi gọi ôngbằng cái tên thân mật: bác Vova Nghe thế, bác Vova cười vẻ khoái lắm và nói vớitôi, bác sẽ bày cho tôi cách cai thuốc xrázu (ngay lập tức) Để khẳng định câu nói củamình, bác Vova đưa một ngón tay lên nhắc lại hai lần: Xrázu!Xrázu! Xe ngựa về đếnnhà nghỉ dưỡng, bác Vova vào bếp nhập cá chép tươi sống, được đựng trong haithùng gỗ cách nhiệt Bác dặn tôi, chín giờ hôm sau gặp bác ở cửa bếp này, bác sẽ chomột liều cai thuốc lá có hiệu quả xrázu Bác bắt tay tôi , cười và nháy mắt nói vui:

"Trước khi anh bỏ một thói quen thú vị cũng cần cân nhắc cho thật chín, nhất là bỏthuốc lá, nó cũng là một trong vài ba thứ vui vui, trong dăm mười cái khoai khoáiđáng nhớ của của giới đàn ông chúng ta" Tôi hăng hái: "Thưa bác Vova nhưng cáithứ vui vui khoai khoái này nó tệ lắm, bác trông cháu ho thì biết Cháu tự nguyệnchấp hành triệt để cách cai xrázu của bác ạ!" Bác Vova: "Tốt thôi! Nhưng bác nhắclại, đã cai theo kiểu đạt hiệu quả xrázu này, anh sẽ bị dị ứng với mùi thuốc lá suốt đờiđấy, nghĩa là sau đó anh có muốn hút chơi một hơi cũng không thể! Hoàn toàn không

thể!" Tôi đáp: "Vâng! cháu đã quyết đoạn tuyệt rồi mà!" Bác Vova nhắc lại câu hẹnlần nữa, vào chín giờ sáng hôm sau, bác sẽ gặp tôi tại đây, chỗ chúng tôi đang đứng.

3 Tôi sinh ra ở một vùng đất trồng thuốc lào nổi tiếng Trẻ con làng tôi hồinhỏ, năm sáu tuổi đầu đã được người lớn cho thử hút chơi thuốc lào Ngoài mười tuổitôi đã biết nhón hai ngón tay khá điệu nghệ câu lên mấy sợi thuốc lào vừa qua mộtcơn nắng giòn, hà hơi thổi vào nó rồi hạ thổ chừng nửa phút, sau đó nạp nó vào nõđiếu, châm đóm, rít, điếu thuốc cháy để lại mầu than trắng ngà Kẻ ghiền là tôi,miệng nhả khói, mắt lim dim mơ màng thụ thưởng phút giây phiêu huyền diệu vừađậm đà vừa thoảng thoảng ngất ngây cái cảm giác lơ mơ không thể định lượng được.Đến khi vào lính, tôi chuyển sang hút thuốc lá cho sang Thuốc lá hồi chiến tranhhiếm lắm, lại khá đắt đỏ so với phụ cấp binh nhì, binh nhất chỉ có năm, sáu đồng/tháng nên cánh lính nghiện như tôi chỉ được xài thứ thuốc lá rẻ tiền không đầu lọc vàkhi hết tiền thì lại phải nhớ đến thuốc lào, điếu cày Vì vậy, khi được xuất ngoại sangNga du học, tôi có cảm tưởng mình đã lạc vào thiên đường thuốc lá Thị trường Ngahồi đó có rất nhiều thuốc lá nhưng loại NB nhập khẩu từ Ấn Độ rất hợp với khẩu vịcủa người Việt, nó trên tài Điện Biên bao bạc một chút nhưng có đầu lọc, quấn chặthơn nên hút được lâu hơn, vị giữ cũng được lâu hơn Giống như người đói ăn giả bữa,tôi đốt mỗi ngày vài bao NB là thường, và không hề thấy bão hòa, nghĩa là càng hútcàng thấy zdô ghê lắm Ngày tôi đi tán gái và được nàng yêu, nàng đã thổn thức nói,nàng rất thích mùi thuốc lá của tôi, coi đó là cái hơi thứ hai đầy hấp lực cùng với hơiyêu đã cuốn nàng vào vòng tình ái Nhưng thật bất ngờ bắt đầu năm học thứ ba, nàngbỗng chán mùi thuốc lá từ tôi Lúc đầu là những cái nhăn mũi ý tứ, nhưng rồi nàng đãbưng miệng cố ghìm cơn hắt xì hơi mà tôi đoán là nàng diễn Cao điểm cuối cùngnhư tôi viết ở trên, nàng đã không chịu nổi nữa rồi Tôi và hơi thuốc lá từ tôi đãkhông còn là hơi yêu của chúng tôi nữa mà trở thành cái thứ hôi quá! Hôi đến khôngchịu nổi Tôi đã có lúc dùng câu thơ nổi tiếng của thi sĩ Olga Bergoltz cùng cái ômvai dịu dàng để an ủi nàng: Dịu dàng quá! Dịu dàng không chịu nổi song tôi chỉ nhậnđược ở nàng động tác phẩy tay trước hai cánh mũi nhăn tít tìn tịt lại Vì vậy, để hyvọng có được nàng mãi mãi, tôi danh dự hứa, đoạn tuyệt với thuốc lá! Vĩnh biệtthuốc lá!

Mấy đêm đầu xa nàng, tôi cứ hoang hoải với những hồi cố, những quyết tâmchí khí và cả những trăn trở nghi ngờ vô cớ về tình yêu, về nàng… cho mãi đến tậngần sáng mới thiếp đi được Hôm hẹn bác Vova cũng thế, khi ánh mai mang sắc tuyếtphản chiếu trắng tinh thấu qua hai lớp kính cách nhiệt và rèm cửa sổ ùa vào phòng,tôi mới choàng tỉnh Nhìn đồng hồ chỉ còn kém tám phút nữa là đầy chín gìơ Tôi làmcác dịch vụ cá nhân theo tác phong lính tráng chỉ mất chưa đầy năm phút rồi chạy bộtheo cầu thang từ tầng năm xuống bếp ăn Bác xà ích Vova đã đứng sẵn đợi tôi Tôinhìn đồng hồ thấy vẫn còn sớm với cuộc hẹn được gần một phút Chắc bác Vovacũng vừa mới đến, vì thấy ngoài trời tuy rất lạnh nhưng con hắc mã của bác vẫn cònđầm đìa mồ hôi Bác Vova chào buổi sáng tôi và thân mật hỏi: "Anh bạn trẻ vẫn chíkhí chứ?” Tôi đáp ngay: "Dạ, rất vẫn ạ! bác Vova hãy giúp cháu!" Bác Vova:

"Được, tất nhiên sẽ giúp nhưng tôi hỏi anh lần cuối cùng, rời bỏ một thói quen thú vịanh còn lăn tăn gì nữa không?" Tôi đáp: "Dạ! Trong mọi trường hợp, dù thế nàocháu cũng đoạn tuyệt thuốc lá!" Bác Vova cười, nói câu của Gagrin, nhà du hành đầutiên của nhân loại khi bay vào vũ trị: "Poekhaly!" (Từ này, trong tiếng Nga rất đanghĩa, với văn cảnh này xin tạm dịch Vào cuộc thôi!) Bác Vova dẫn tôi vào chỗ góckhuất của nhà ăn, cạnh cái lò sưởi , tôi chờ rồi bác bỏ ra ngoài Nhìn qua cửa sổ, băngtuyết bám trên bậu đang rỏ những giọt tí tách vì có ánh mặt trời chiếu vào, tôi thấybác Vova vuốt bờm con ngựa đen và như thì thầm điều gì đó với nó Chỉ lát sau, bác

đi vào tay cầm bao thuốc lá, bác chìa cho tôi xem, trong đó chỉ có một điếu thuốc đầulọc mầu nâu tựa mới tẩm qua nước cà phê đặc Vẫn cái nét tủm tỉm cười rất Nga trênmặt bác xác nhận với tôi lần nữa: "Anh vẫn chí khí chứ?" Tôi nói câu cảm thán củangười Nga: "Ơn chúa bao dung! Con vâng lời Người!” Bác Vova gật đầu bảo tôinhắm mắt lại và làm theo sự hướng dẫn của bác Tôi nhắm mắt Tôi nghe tiếng bácVova bật diêm Tôi ngửi thấy mùi thuốc lá ngai ngái thoang thoảng Bác Vova nhắctôi đừng mở mắt rồi tôi cảm nhận được bác đặt đầu lọc điếu thuốc vào miệng tôi, bảongậm chặt và nói như ra lệnh: "Poekhaly! Rít cật sức vào!" Tôi rít bằng tất cả sức lực

có lúc đó! Trời ơi, không phải thứ hơi khói thuốc lá mà là thứ ráy tai thối, là nhớt cáươn, là hơi chuột chết… đã xâm nhập vào tất cả ngóc ngách ngũ tạng của tôi Tôibưng miệng, chặn ngực để khỏi nôn thốc ra sàn nhà ăn Bác Vova vội dìu tôi như kéo

vào toilet Ở đó tôi nôn hết cả mật xanh mật vàng, tôi gần như lả gục xuống sàn Látsau, bác Vova vào đỡ tôi lên, dìu tôi ra ngoài Bác đã chuẩn bị cho tôi một ly to nướctrà đen pha gừng với mật ong Tôi khát đến mức dùng cả hai tay nâng ly trà lên địnhuống một hơi cạn cho đã nhưng ngụm trà đầu chưa kịp trôi khỏi họng thì tôi liềnphun ra Bác Vova vỗ lưng cho tôi và bảo uống từ từ từng chút, từng chút một thôi.Tôi làm đúng như bác Vova bảo, nhưng cái cảm giác nôn thốc vẫn cứ ngang ngangchực chực ở họng tôi Không ăn uống được gì thêm tôi nằm bệt một ngày trong trạngthái cơ thể rỗng tuếch và các khớp xương, các cơ bắp chân bắp tay buồn ro ro nhưngnhức như có lũ sâu đục, mọt nghiến trong đó Rồi tôi ngủ lả đi như chết lâm sàng chođến khi có tiếng gọi cửa bằng những nắm đấm khá mạnh bên ngoài Tôi bật dậy! Kỳ

lạ, cơ thể nhẹ nhõm đầu óc tỉnh táo và đói mềm Tôi lao ra mở cửa Bác Vova đếncùng với một phụ nữ ít hơn bác độ dăm tuổi, dáng người dỏng cao, mặc chiếc bành tô

đỏ có viền cổ lông cừu xịn khá sang trọng Bác Vova giới thiệu đó là vợ bác, bàLudmila Vladimirovna, bác bảo gọi bác gái là Lida cho thân mật Hai bác mang đếncho tôi một phích lưỡng dụng bằng kim loại, đựng đầy cháo cá chép sông Tula

Vui vì đã cai được thuốc lá cùng với sự chăm sóc ân cần của vợ chồng bácVova, tôi đã chén gọn cái phích cháo cá dung lượng hai lít năm mươi Rũ sạch món

nợ Hôi quá! Hôi đến không chịu nổi, tôi hỏi bác Vova, bác đã cai xrázu cho tôi bằngcách nào Bác nắm bàn tay, giơ ngón cái lên, bảo, bác đã tẩm điếu thuốc tôi hút vào

mồ hôi đầu ngày của con hắc mã, đơn giản vậy thôi nhưng đã có hiệu quả xrázu Tôivội ấp hai bàn tay vào ngực như kiểu tạ ân, nói: “Vâng! Đúng là xrázu!”.Khi tiễn haibác về, tôi ra bưu điện thành phố đặt dây nói về Moscva để báo tin vui cho nàng, tôi

đã cai thuốc lá thành công Chí khí của tôi đã đắc dụng!

4 Ngồi hơn tiếng đồng hồ ở trạm điện thoại liên tỉnh, tôi vẫn không gặp đượcnàng, phía Moscva báo tin, không có người ra bưu điện nghe điện thoại đặt trước củatôi

Buồn, trên đường về nhà nghỉ dưỡng Iasnaia Poliana tôi không lên xe bus màthả bộ theo lối mòn ven rừng bạch dương tuyết trắng Nắng, tuyết bám lưu cữu ngàyđông trên các cành cây tan thành giọt nhưng chưa kịp rơi mà kết với nhau thànhnhững chuỗi tựa hạt cườm long lanh trong suốt như pha lê đẳng cấp Tôi nhìn ra

hướng sông Tula, ở đó có nhiều người đang câu cá ở các miệng hố băng Tôi cắt lốiqua vạt rừng thưa, đi băm băm bổ bổ xuống đó.

Chà! Từng đôi từng đôi, chủ yếu là các cặp ông bà đã có tuổi Tôi gặp vợchồng bác Vova khi họ kéo từ hố băng sâu hoắm lên một chú cá chép vàng rợi nặngđến trĩu cả chiếc cần câu làm bằng thép trắng Con chép đó được thả vào một cáithùng gỗ hai lớp cách nhiệt bởi các miếng xốp cũng trắng Có vài người câu được cálớn mang đến cân, nhập vào thùng cách nhiệt của vợ chồng bác Vova Bác gái Lidaghi chép số lượng cẩn thận rồi giải thích cho tôi, hai bác thu mua cá tươi, hưởng lãi(bao gồm cả chuyên chở, tìm nơi tiêu thụ) mười phần trăm để đem bán cho các nhànghỉ dưỡng, các khách sạn sang trọng Bác kể, làm để cho vui tuổi già thôi chứ khôngkinh tế lắm, gặp khi không có khách hàng thì chỉ có nước đem cá biếu bạn bè hàngxóm vì vùng này cá rất nhiều, chính quyền phải ra quy chế bắt buộc mỗi tuần ngườidân ăn chuyên cá vào ngày thứ năm Ngày đó toàn thành Tula có bói cũng khôngmua nổi nửa miếng thịt

Nhìn cảnh câu cá ở các hố băng chỉ toàn thấy các đôi vợ chồng già, thi thoảngmới có chỗ đơn độc một cụ, hoặc hai bạn già đồng giới, tôi rất lấy làm ngạc nhiên.Như đoán được thắc mắc của tôi, bác Vova nói, cánh trẻ chúng nó phải đi làm, đihọc, mà có rỗi thời gian thì chúng hẹn hò đưa nhau đi rạp phim, sàn nhảy chứ ra bãicâu này làm gì Bác gái Linda cho biết thêm, đi câu thế này, chỗ hai người câuthường sát cá hơn chỗ đơn lẻ một người, bác bảo, hình như có nhiều hơi người, cátìm đến đông hơn Bác Vova đồng tình khẳng định: "Phải có đôi, phải có đôi chứ".Rồi bác vui vẻ vén màn bí mật tình yêu của hai bác Hồi chiến tranh Vệ quốc, Tula làtiền đồn phía nam của Moscva, bác là đội trưởng du kích Cứ hễ tác chiến có hai bangười là thế nào cũng có chiến công Bác còn bảo, đặc biệt nếu đi với đội viên em útLida này thì chiến công còn khá khẩm hơn Bác gái Lida nguýt yêu chồng: "Cựu độitrưởng, chỉ được cái giỏi bịa!" Bác Vova đáp ngay:"Chứ không à!", rồi bác kể mộtloạt chiến công của hai bác ở ngay vùng Iaxnaia Poliana này Lại có cả một chiếncông rất độc đáo, hai bác hoá trang thành hai cụ già đi câu cá hố băng, đã tóm gọnthằng lái cùng cái mô tô tiếp phẩm ba bánh của bọn phát xít thu được một đống tiền

D mác, một khẩu tiểu liên, năm quả lựu đan Bác Lida nhíu mũi, cười: "Chỉ được cái

nhớ dai" Bác Vova nhìn các đôi bạn đang câu gần đó, kể tiếp cho tôi nghe về họ,trong đó có đôi rất tình sử nhưng càng về già họ càng thương nhau, càng gắn nhaunhư những đôi thiên nga, loài chim biểu tượng của sự chung thủy lứa đôi Bác Lidahỏi tôi, đã có bạn gái chưa, bác Vova nói thêm vào, con gái vùng Tula rất đẹp vàđảm, nếu thích, bác giới thiệu cho một cô, dòng dõi Lev Tolstoi hẳn hoi Tôi cảm ơn

và thú nhận, tôi đã có và nàng đang đợi tôi ở Moscva Sở dĩ tôi đi nghỉ đông mộtmình vì tôi cần rảnh rang để cai thuốc, cần một cuộc thử nghiệm chí khí khi không cónàng bên cạnh Nghe vừa xong câu chuyện, bác Vova lắc đầu lia lịa thốt lên: "Khôngbình thường, rất không bình thường, cháu phải về Moscva đưa cô ấy lên ngay! Ngườiyêu nhau phải đi với nhau chứ!" Tôi nói, nàng không đăng ký đi nghỉ đông, không

có chỗ ở nhà nghỉ dưỡng Iasnaia Poliana và nếu tôi bỏ về Moscva chưa chắc đã đượcngười phụ trách đoàn của trường cho phép Bác Vova bảo, trong trường hợp này phải

áp dụng chiến thuật du kích chiến Ăn cơm tối xong, bác sẽ đưa tôi ra ga xe lửa chạyđiện thành phố Và với tốc độ xe chạy 140 cây số giờ thì chỉ chưa đầy hai tiếng, tôi sẽ

về đến Moscva đưa nàng lên Chỗ ở thì vợ chồng bác sẵn sàng giành cho chúng tôimột phòng chất lượng ngang bằng với nhà nghỉ đông Iaxnaia Poliana Nếu thực hiệnchuyến đi, tôi có thể được nghỉ ngơi ở Moscva sáu tiếng, chín giờ sáng hôm sau vẫnkịp có mặt, kịp ăn sáng, kịp đi với đoàn đến tham quan trang ấp của đại văn hào LevTolstoi Tôi và bác Vova đều nắm tay lại thể hiện sự hành động Poekhaly! Trênđường tàu lửa chạy điện về Moscva, bỗng dưng tôi lại nhớ một bài thơ cổ PhươngĐông, hình như là thơ cổ Hàn Quốc có trong giáo trình tham khảo môn văn học cổnước ngoài bằng tiếng Nga Tôi lẩm nhẩm ôn lại để khi về Mát, sẽ bất ngờ đọc chonàng nghe thật tha thiết: "Bướm trắng trong vườn hoa muôn sắc / Bao giờ cũng baytừng đôi / Thùy dương bên bờ sông im lặng / Bao giờ cũng đứng từng đôi / Trên đờinày trừ tôi ra, còn lại / Bao giờ cũng kết thành đôi"

Trên tàu lửa, tôi còn may mắn mua được của người bán dạo hai thứ quà chonàng Đó là bộ Chiến tranh và hòa bình bằng tiếng Nga in theo tự dạng chữ Nga cổ

do Hội yêu mến Lev Tolstoi thành phố Tula ấn hành và một lẵng quả thông nho nhỏxinh xinh gồm chín trái màu nâu tươi Tuy có trục trặc do phải đợi mất gần ba mươi

phút taxi đêm song, kém mười bảy phút đầy một giờ sáng, tôi về đến ốp (ký túc xá)

và dông thẳng lên phòng nàng ở tầng chín, trên chỗ phòng tôi năm tầng

Cảm xúc dào dạt pha lẫn hồi hộp, tôi ngắm lại hai món quà tặng lần nữa và se

sẽ gõ cửa phòng nàng bằng ký hiệu mà chúng tôi quy ước với nhau gồm bảy nhịp Túctuc túc tuc tục tuc túc Đó là âm thanh một giai điệu vui trong ca khúc Nga hiện đại,

ba tuc túc đầu, tôi gõ liền nhau, dừng chút chút tôi gõ hai tuc tục tiếp theo rồi lại dừngtrước khi gõ chậm hơn hai tuc túc cuối cùng

Gõ xong, tôi nín thở chờ Im lặng Một phút trôi qua, bảy âm thanh theo giaiđiệu Túc tuc túc tuc tục tuc túc lại vang khẽ dưới sống đốt ngón tay chính của tôi

Im lặng Chờ thêm vài phút nữa, tôi hết kiên nhẫn không gõ bằng ký hiệu giaiđiệu tuc túc vui tai mà đấm mạnh dồn dập, dồn dập

Dường như nghe có tiếng bật công tắc nhưng cũng phải hơn một phút sau cửaphòng mới được mở ra Vừa trông thấy tôi, nàng bỏ ngay cái kính cận thời trang bálấy cổ tôi, lôi tôi vào phòng Nàng hôn, nàng xót cho tôi đêm hôm phải đội cái rétngoài trời đang lạnh gần bốn mươi độ dưới 0, vượt hai trăm cây số về với nàng Tôingây ngất nhìn nàng nhưng chưa vội khoe chuyện đã xrázu cai thuốc, đã dứt khoátnói câu Thuốc lá ơi, vĩnh biệt mi! mà đưa hai món quà vừa trí tụê, vừa lãng mạn chonàng Nàng nhận và véo nhẹ mũi tôi một cái: "Em xin! Yêu về phòng đi, năm phútnữa em xuống!" Cái véo mũi của nàng khiến tôi hắt xì hơi liên tục mấy cái Sau đó,tôi nhận ra không phải do bị nàng véo mũi mà do cái cửa sổ phụ của phòng nàng đã

tự mở từ lúc nào Tôi định đi lại đó để đóng nó lại nhưng nàng ngăn, bảo để chothoáng

Lạ quá, tôi lại nhận ra trong phòng nàng hình như có mùi thuốc lá Tôi hỏinàng: "Em hút thuốc ?" Nàng cười dí ngón tay vào mũi tôi: "Hoang tưởng rồi!" Tôiđáp: "Thật đấy, có mùi gì lạ lắm! Không phải là hơi yêu" Cái cánh cửa sổ bị gió đậpvào khung cửa gằn lên một tiếng, tôi bỏ nàng ra như gạt đến đóng nó lại Tôi phảivươn người ra ngoài Tôi chớp mắt, tưởng mình bị lên cơn quáng gà hoá dại Không!

Rõ ràng là một thằng cha đàn ông tóc đen đang cong người co ro bám vào ống thoátnước kiểu cũ của tòa nhà chín tầng

Trong lúc tuyệt vọng, rối trí dường như Chúa đã kịp tựa đỡ cho lòng bác ái củatôi, nghĩa là tôi không nổi nóng với nàng, tôi cũng không la lối để nhân viên bảo vệ

ốp đến tóm gã đàn ông đầu đen đang gò người ôm lấy đường ống nước cũ kỹ chịucái giá lạnh đại hàn trong đêm sâu Tôi bỏ ra khỏi phòng nàng và ngay trong đó trởlại thành phố Tula

Hết kỳ nghỉ đông bằng một cuộc nói chuyện sòng phẳng và rất chí khí, tôi đã đượcnàng cho biết gã đầu đen đó là ai Tôi chỉ đau một nỗi là gã còn nghiện thuốc lá hơn

cả tôi Cả khi gã đã có được nàng rồi, gã vẫn xài thuốc lá như điên Đau, và tôi quyếthút thuốc trở lại Nhưng cách cai nghiện xrázu của bác Vova triệt để quá Cứ ngửiphải hơi, phải thuốc lá là tôi buồn nôn và hắt xì, hắt xì liên tục Thôi! Đành chàongược cái thứ khói tai hại chết người đó Ngược! Vĩnh biệt thuốc lá! Vĩnh biệt!

THÁNH VẬT

1 Được mời viết câu đối cho ngôi đền thiêng, tuy nói là đại trùng tu nhưngthực ra là xây mới hoàn toàn của làng, nhà báo Bùi Đa tra mạng Google tìm bằng hếtcác từ mục có liên quan đến câu đối nhưng việc ông bất thành Bí rì bí rị, ông vào thưviện tỉnh mượn bằng hết báo Tết của năm năm lại đây sưu tầm, nghiên cứu Ông gặpđược mấy đôi câu đối của tác giả Đỗ Đức Tiến, thầy giáo dạy văn ngày ông học cấpIII Mừng quá, ông bấm máy gọi:

- Dạ! Em thưa thầy ạ, em là học trò cá biệt Bùi Đa đây ạ Dạ, em lại phải xinphép đến quấy quả thầy

Nghe học trò cá biệt trình bày cơn cớ dài dằng dặc, thầy dạy văn Đỗ Đức Tiến

bảo cứ đến chơi, nhờ giời may ra Được thầy học cũ cởi mở nhận lời, nhà báo Bùi

Đa tin chắc, việc ông sẽ xong Sướng tỉ, ông tự thưởng cho mình một điếu thuốc láthơm thời thượng, made in Hàn Quốc

2

Bùi Đa từng là học sinh cá biệt Ông nhớ lại, tiết giảng của thầy Đỗ Đức Tiếnngày đó như là một định mệnh Thầy Tiến vào lớp Cho các trò ngồi xuống xong,

thầy cầm phấn đến chỗ bảng đen, viết: Phân tích hình tượng chị Sứ Tất cả tên bài

thầy đều viết bằng chữ in hoa theo kiểu phăng tê di, khác với sự chỉn chu lâu nay củathầy Thay vì chép đầu bài như mọi trò khác, Đa lại bưng miệng nén cười viết vào vở:

Thưa cùng chị Sứ !

Chị Sứ là chị Sứ nào?

Sao thầy lại vận chị vào văn chương?

Chị Sứ ở khắp mười phương?

Hay là chị Sứ ở phường Lò Chum?

Đa đang cơn say ngắm nghía đứa con tinh thần cậu vừa đẻ xong thì cậu Hức

ngồi cạnh chộp ngay lấy quyển vở và đứng phụt lên, tố:

- Thưa thầy, bạn Đa làm thơ đả kích thầy đây ạ!

Nghe thế, thầy Tiến hơi sững rồi thầy đi đến chỗ có sự Hức đưa quyển vở cho

- Của cậu viết?

Đa vội đứng dậy:

- Vâng, thưa thầy, dạ em viết ạ!

Lớp học trở nên ồn ào, những cái đầu nghiêng ngó, có trò nào đó còn nóichõa:

- Thêm quả này nữa thì thằng Đa toi đặc rồi! Đáng kiếp!

Thầy Tiến nhìn lại quyển vở và nói với cả Đa lẫn cậu Húc:

- Cho thầy mượn!

Thầy cầm quyển vở đi lên bàn giáo viên, chép lại Lớp lặng phắc, nặng nề vàchông chênh như núi Thái Sơn sắp sập

Chép xong, thầy Tiến mang trả quyển vở cho Đa Thầy gật gật đầu, hơi mỉmcười nói:

- Ghê đấy!

Cả lớp tiếp tục ngơ ngác không hiểu Chỉ thấy thầy Tiến đi lên bảng viết thêm

vào dòng chữ đã viết mấy từ: trong tác phẩm "Hòn đất" của nhà văn Anh Đức Lớp

lại ồn lên tiếp nhưng thầy ra hiệu để học trò im lặng và bắt đầu giảng bài như chưa cóchuyện gì xảy ra

Buổi trưa, mang bộ mặt “vàng như nghệ" vừa đạp xe về đến cái ngõ ống hunhút, Đa bị anh Đề đứng sau đống rơm xồ ra cho ba cái bạt tai đến toé máu mồm Lúccậu lảo đảo đứng lại được, anh Đề còn văng thêm một cú đá đít nữa Không khóc,không thanh minh giải thích, Đa dựng lại xe đạp lủi thủi dắt vào nhà Anh Đề vàotheo, anh ném cho cậu một cái khăn mặt cáu bẩn và quát:

- Lau đi! Chó dại còn có mùa Mày định làm loạn hả?

Đa cầm khăn lau máu ở mồm, cậu không nhìn vào vệt máu mà nói:

- Em chỉ đùa…

Anh Đề liền khùng lên, chặn:

- Đùa! Hôm trước thì mày đùa với ban quản trị, hôm nay thì mày đùa với thầyhọc Đến giặc xâm lăng, chúng nó đánh còn có điểm, có hướng Đằng này! Mày…!

Anh Đề lại định bạt tai Đa nhưng thấy máu vẫn chảy ở khoé miệng thằng emdại nên thôi Anh móc trong túi áo ra tờ giấy chữ viết nguyệch ngoạc dí vào mũi cậu

Đa, hỏi:

- Có phải mày nghĩ ra cái trò này không?

Đa cầm tờ giấy, ngó xem Trên đó là bài vè, nội dung:

Dân quân tập bắn máy bay

Sáng đi cơm vợ, tối ngày nửa công

Còn ban quản trị chơi ngông

Tổ chức thăm đồng ngả lợn ra xơi

Đi qua nhắn nhủ mấy nhời

Đọc xong, Đa hỏi anh Đề:

- Anh chép ở đâu ra đấy ạ?

Anh Đề:

- Khốn kiếp, cả làng này đều thuộc nó rồi! Ông Sức chủ nhiệm đang kiện màylên trường, sắp này thì mày hết học hành nhá, về làng bám đít trâu nhá!- Anh Đề rítqua kẽ răng nói tiếp- Tội cũ chưa qua, tội mới dồn đến Ôi trời, lần này không khéomày tù chứ chẳng chơi!

Đa chỉ im lặng nhìn vào cái khăn lau thấm đẫm máu miệng

Sự nhẫn nhịn pha cả hãi sợ của cậu Đa khiến anh Đề tỏ ra thương cảm rồi anh

tự thú với cậu em:

- Anh cũng trót dại, anh đã phục kích ném đá làm hỏng xe của thầy giáo dạyvăn mày đấy! Ông ấy thù tao nên lần này sẽ cộng tội và riềng cho mày ra bã Khổthân mày!

Đa vội hỏi anh Đề:

- Vì sao anh lại ném đá vào xe thầy em?

- Khốn nạn thế! Không nói nữa! Anh em mình gặp phải vận đen con chó mựcmất rồi!"

Vài ngày sau đó, Đa mới biết rõ, đúng là có chuyện anh Đề và nhiều trai làng

Hà Chung của cậu rất thích chị Sứ xinh đẹp nổi tiếng ở làng Lò Chum bên cạnh Mặc

dù bị một số kẻ bất hảo của làng ấy phục kích đánh đòn, ném đá củ đậu làm sứt đầu

mẻ trán nhưng các trai Hà Chung vẫn không nguôi cơn khát thèm chinh phục chị Sứ

Anh Đề có mẹo hơn các đồng phạm, anh chỉ đón đường ở ngoài biên ải Lò Chum để

tán chị Sứ và ngày nào anh cũng viết cho chị một lá thư gửi qua bưu điện Nhưng rồi

sự xuất hiện của thầy Tiến ở gia đình ông Vại, bố của chị Sứ, mọi sự đam mê của anh

Đề và các trai làng Hà Chung đã thành công dã tràng

Đa còn điều tra thêm được, ông Vại sinh con liền tù tì một bề bốn cô đẹp nhưtiên nữ Ông đặt tên các cô toàn bằng tên sản phẩm của làng nghề Lò Chum: Sứ,Sành, Ang, Liễn… Lớn lên để có tên đẹp, cô Sành bỏ đi cái dấu huyền thành cô Sanh,

cô Ang thì thêm chữ S vào đầu tên thành cô Sang Tứ nữ bất bần, có lẽ nhờ thế mà

trong cái thời ai cũng nghèo, nhà ông Vại vẫn là hộ có của ăn của để nhất nhì làng LòChum Tuy nhiên, với vùng nửa quê nửa tỉnh hồi đó, thì bốn cô nhà ông Vại đều cao

số Thông thường, gái làng nhất là gái đẹp, mười sáu, mười bảy tuổi đã có ngườinhắm nhe, nhưng cô cả Sứ nhà ông Vại đã hai bốn tuổi, cô út Liễn đã hai mốt nhưngvẫn chưa đâu vào đâu Đã thế, cô Sứ lại có một tuyên ngôn rất chí khí PavelCorsaghin: "Đời người chỉ lấy chồng một lần, không đáng mặt không lấy!" Chínhanh Đề dày mặt của Đa cũng bị cô Sứ cho một câu đau như hoạn: "Đừng đón đườngtán tỉnh mất công vô ích, Đề, cậu phải biết mình là ai chứ?" Tục ở làng Lò Chum,trong nhà, nếu chị cả chưa lấy chồng thì các em sau rất… vướng Vì thế, sau khi cô

Sứ nhận lời cầu hôn của thầy Tiến, trong vòng chỉ có bốn tháng, ba cô Sanh, Sang vàLiễn liền có người đến đặt lễ trầu cau, chiếm chỗ vào mùa cưới

Sau sự cố trong tiết giảng văn, ông Sức, chủ nhiệm hợp tác xã Nam Hà Chunglàm thêm cái công văn thứ hai gửi lên trường cậu Đa, tố cáo sự phạm tội của cậu Đa

là có hệ thống, tội sau hiểm độc tinh vi, tinh tướng hơn tội trước, tội tấn công vàotruyền thống tôn sư trọng đạo, nó là vấn đề tư tưởng

Anh Đề càng nghe càng nẫu ruột Một đêm, anh khóc nói với em trai:

- Vài tháng nữa anh đi bộ đội, coi như thoát Em mới khổ, đành phải nín nhịn

và vững tâm em nhé!

Lớp họp để xem xét vụ việc hiểm độc tinh vi do Đa gây ra Thầy giáo dạy văn

Đỗ Đức Tiến tuy không phải là chủ nhiệm lớp nhưng vẫn được mời như một…bị hại

Thầy chủ nhiệm cho đọc công văn của ông Sức do ban giám hiệu chuyển đểgiải quyết theo thẩm quyền Thầy tỏ ra khách quan khi nêu vấn đề nhưng lại chốtbằng một câu rất luật pháp:

- Đề nghị thầy Tiến và cả lớp cho ý kiến xử lý nghiêm túc vụ việc, đúng người,đúng tội

Sau câu nói có tính đề dẫn, thầy chủ nhiệm mời thầy Tiến phát biểu ThầyTiến nói với thầy chủ nhiệm, thầ xin… sau một chút

Thầy chủ nhiệm nhìn các học trò Cậu Hức giơ tay xin phát biểu đầu tiên Cậu

ta dường như thuộc lòng nội dung hai cái công văn của ông chủ nhiệm hợp tác xã vàđọc lại khá diễn cảm các bài thơ của đương sự Bùi Đa Tiếp theo ý kiến dài hơn cả đềdẫn của thầy chủ nhiệm là các ý kiến khác rất bất lợi cho Đa Cũng có một vài ý kiếnbênh vực Đa nhưng nhợt nhạt và lưỡng tính, kiểu như:

- Em xin thưa hai thầy! Bạn Đa có lỗi là đúng rồi song đây là sự bồng bột củatuổi trẻ;

Hoặc:

- Dạ! Chúng em thấy bạn Đa có năng khiếu thơ ca nếu được uốn nắn tốt thì sẽ

có lợi cho phong trào học văn của lớp ạ

Thầy Tiến được thầy chủ nhiệm mời phát biểu Thầy đứng lên trịnh trọng thưathầy chủ nhiệm rồi nói:

- Tôi đã đọc kỹ hai bài thơ mang tính trào phúng đả kích của học sinh Bùi Đa

Bài thứ hai, tức là bài Thưa cùng chị Sứ đúng như nguyên tác, còn bài thứ nhất, có

một số từ khác với bài thầy chủ nhiệm đang cầm

Thầy chủ nhiệm ngạc nhiên vội hỏi:

- Thế ạ? Lại còn dị bản nữa à?

Thầy Tiến hơi mỉm cười rồi thầy nói:

- Vâng!Thưa thầy chủ nhiệm, tôi xin phép được đọc

Thầy Tiến mở sổ ra và đọc dị bản:

Dân quân luyện tập mấy ngày

Sáng đi cơm vợ, chiều về uổng công

Còn ban quản trị lòng thòng

Tổ chức thăm đồng ngả lợn ra xơi

Đi qua bắn thẳng mấy nhời

Thầy Tiến vừa dừng thì cậu Hức kêu lên:

- Nghiêm trọng quá! Nói toẹt ra hợp tác xã Hà Chung 2 Rõ ràng là bản chấtđịch nhòm ngó!" Thầy chủ nhiệm nhìn thẳng vào mặt Đa và cũng thốt lên: "Tôikhông ngờ cậu Đa lại cá biệt tới mức cùng cực đến thế!" Đa lúng búng nói: "Dạthưa! " Thầy chủ nhiệm gắt lên:"Không cãi!" Thầy nhìn thầy Tiến như người có lỗi

và nói: "Cảm ơn thầy Tiến! Xin mời thầy tiếp tục phát biểu!"

Thầy Tiến nói: "Có một điều là bản chính và bản dị tôi vừa đọc không phải do

cậu Đa viết Nói đúng ra cậu Đa là người biên tập bài vè hiện có trong tay thầy chủnhiệm"

Cậu Hức nói chen: "Biên tập là nối giáo cho giặc đấy ạ!"

hào hứng chăm chỉ nhưng vì là phi sản xuất nên họ chỉ được trả nửa công một ngày.

Cậu Đa sửa lại cho cố Sầy thành: "Dân quân tập bắn máy bay / Sáng đi cơm vợ tốingày nửa công" Cố Sầy chịu và khen: "Cậu sửa lại vừa vần vừa không quá hàm hồphủ nhận" Cậu Đa sửa tiếp các câu sau, từ nội dung: "Còn ban quản trị lòng thòng /Bầy trò thăm đồng, mổ lợn đem xơi / Đi qua bắn thẳng mấy lời " thành nội dung:

"Còn ban quản trị chơi ngông / Tổ chức thăm đồng, ngả lợn ra xơi / Đi qua nhắn nhủ

mấy nhời" Cố Sầy hục hặc không chịu nhưng cậu Đa phân tích, ở đây ban quản trịkhông lòng thòng mà bầy biện ra trò đi thăm đồng hòng để tâng công với cấp trên,rằng luôn sâu sát tình hình đồng ruộng nhưng mục đích chính là tìm cớ đánh chén.

Ngông là vì thế! Cuối cùng cậu Đa nói với cố Sầy: “Ban đầu cố cứ tạm nhắn nhủ, nếu

họ không chịu nghe thì cố hãy bắn thẳng” Cố Sầy chịu và khen: "Cậu có học hành

có khác!"

Cậu Hức phản ứng, từ chơi ngông mà cậu Đa dùng là rất nguy hiểm, là biểu

tượng lấp lửng thò lò, ban quản trị mà lại đi chơi ngông à?! Thầy Tiến lại thêm mộtlần nhắc cậu Hức bình tĩnh Thầy đi đến kết luận: "Thực ra, xét cho cùng em Đa tội

ít, công nhiều trong vụ bài vè; còn với bài Thưa cùng chị Sứ thì tôi phải cám ơn em

Đa đã nhắc nhở về sự tắc trách Đúng là trên đời có nhiều chị Sứ Còn chị Sứ trong

tiết giảng văn của tôi là chị Sứ trong tác phẩm Hòn đất của nhà văn Anh Đức! Tôi xin

hết lời và chân thành cảm ơn sự nhắc nhở rất văn học của em Đa" Nói xong thầy đếnbắt tay cậu Đa

Một tảng băng lạnh đổ sập xuống những cái đầu nóng bỏng trong cuộc họp lớp

Im lặng kéo dài đến hai phút

Thầy chủ nhiệm cảm ơn thầy Tiến nhưng thầy cũng không kết luận, thầy chỉnói sẽ thẩm tra lại và báo cáo nội dung cuộc họp về ban giám hiệu

Sau đó, cũng không thấy có hồi âm gì nhưng Đa nghiễm nhiên trở thành đốitượng học sinh cá biệt và nguy hiểm Chỉ có thầy Tiến vẫn hay nhắc Đa,rằng cậu cónăng khiếu tưởng tượng và hài hước Đó là thứ trời cho, hãy cố gắng giữ lấy

Dấu ấn không mấy suôn sẻ từ tuổi học trò luôn cảnh báo Đa nhưng thay đổibản tính thật khó nên cậu vẫn cứ nhìn đời bằng kiểu tưởng tượng hài hước của mình.Khi trưởng thành số phận run rủi cho cậu Đa trở thành một nhà báo Nhà báo Bùi Đa

được giao phụ trách cái Góc hài hước của tờ báo lớn nhất tỉnh Ông thuộc diện làm quan không có ấn kiếm, không bộ hạ đệ tử vì phụ trách Góc hài hước chỉ có mỗi mình ông Khi ông được tổng biên tập phong cho hàm trưởng bộ phận thì cái bộ phận Góc hài hước cũng không có thêm biên chế nào nhưng ông được mời họp giao ban

hàng tuần như một đầu mối chủ chốt, ông còn được hưởng phụ cấp trách nhiệmtương đương với các chức vụ trưởng phòng, trưởng ban của báo

Hôm nhận hàm, ông đến thăm thầy Đỗ Đức Tiến Thầy đã nghỉ hưu và đang

chí thú làm công việc của một nhà khảo cứu văn hoá cổ trong địa bàn tỉnh Dù nhà

báo Bùi Đa có hỏi về kế sách đổi mới Góc hài hước thế nào thì thầy Tiến cũng chỉ

cười cười và thân thiện bảo người học trò cũ:

- Hậu sinh khả uý! Mỗi người có thời của mình

Vẫn tiếp tục gạ, nhà báo Bùi Đa được thầy Tiến cho bốn chữ: "Gạn đục khơitrong!"

3 Cái công việc sáng tác câu đối mà nhà báo Bùi Đa đang cần sự giúp đỡ củathầy Tiến cũng là do uy tín công việc của ông đem đến Chả là sau khi liên tiếp đổi

mới, Góc hài hước là một chuyên mục năng động và có chất văn hẳn lên Bộ phận

quảng cáo của báo công bố ti-ra tăng liên tục, có số tăng đến ba ngàn bản là do đóng

góp phần lớn của Góc hài hước Đặc biệt, sau khi ông Bùi Đa chọn sáu trong số các bài thơ in ở Góc hài hước gửi cho một cuộc thi thơ lục bát của câu lạc bộ thơ tỉnh và

đoạt một giải nhất, một giải ba, hai giải khuyến khích trong tổng bảy giải của cuộc thi

thì ông Bùi Đa được đánh giá là bà đỡ mát tay, là người phát hiện ra một trạng nguyên và một thám hoa thơ lục bát tỉnh nhà Vị thám hoa cuộc thi lại là cư dân của

làng Hà Chung Tiếng thơm của nhà báo Bùi Đa nổi hơn cả cồn

Vì thế, khi làng Hà Chung dựng lại ngôi đền Thánh Cả, ban tổ chức cử mộtđoàn lên báo tỉnh gặp ông Bùi Đa với lời đề nghị, xin ông công đức cho làng một đôicâu đối để treo ở hai cột cái ngôi đền

Việc dựng lại ngôi đền nổi tiếng của quê nhà khiến ông Bùi Đa rất mừng Ông

đã làm một bài thơ đăng ở chuyên san cuối tuần của bản báo và được đài phát thanhtruyền hình trích hai câu trong mục điểm báo: "Ngày xuân con cháu lên đền / Chắptay hương hỏa rước tiên tổ về" Ngôi đền này, ông đã ngồi học suốt những năm cấp I,ông còn nhớ trong đền có con ngựa bạch thắng yên cương chầu ở bên phải bàn thờchính Đức Thánh Cả là một vị tướng văn vũ song toàn đời Nhà Lý, ngài được phái

về lập đồn trại trấn giữ cả vùng đông nam của Ái Châu Ngài để lại sáu nhánh họ lớn,chiếm đến hơn hơn bốn phần năm cư dân của làng Hà Chung Hồi chiến tranh đềnthờ ngài bị bom, toàn bộ ngôi đền, cái sân lớn, cái cổng ba tầng và hai cây thông đạithụ biến mất trong ba cái vũng lớn sâu đến chục mét Đền Thánh Cả chỉ còn lại trong

ký ức lớp người như ông Bùi Đa trở lên Cũng đã mấy lần, ông Bùi Đa liên hệ vớinhững người thành đạt trong làng bàn cách góp gom công đức để dựng lại ngôi đềnnhưng bàn đi tính lại, lực bất tòng tâm.

Năm ngoái ông Hức thầu khoán (tức là cậu Hức bạn học với ông Bùi Đa ngàytrước) từ tỉnh ngoài về làng dựng cờ kêu gọi công đức phục dựng lại ngôi đền Ông

Hức đặt móng trước một tỷ đồng và kêu gọi những người có máu mặt công đức hỗ trợ thêm Nhưng các máu mặt của làng cố gắng lắm cũng chỉ được hơn trăm triệu, bản thân máu mặt như nhà báo Bùi Đa, bà đỡ của một trạng nguyên và một thám hoa

thơ lục bát tỉnh cũng chỉ góp được năm triệu đồng

Theo như tinh thần cổ đông lớn nắm cổ phần chủ đạo, ông Hức gần như đượctoàn quyền quyết định về việc dựng lại ngôi đền Ông không cho xây ngôi đền nămgian kín đốc như cũ mà xây ba gian hai chái, mái cong cánh phượng sơn toàn màu ximăng Con ngựa bạch bằng gỗ, ông Hức cũng không cho phục chế mà ông chở về haicon sư tử đá, lắp máy bơm kích cho phun nước cầu vồng đến ba chục mét Nhữngngười hoài cổ như ông Bùi Đa tỏ ra khó chịu nhưng túi tiền đầy có uy lực đặc biệtcủa nó

Đền được dựng xong, mọi ấm ức cũng êm dần nhưng khi ông Hức nói, sẽ treođôi câu đối của ông ở gian chính thì làng không chịu Đôi câu đối của ông Hức đượcdiễn đạt bằng tiếng ta, tiếng Tàu và cả tiếng Tây như ông quảng cáo Ông Hức kể,ông đã nhọc công tìm thầy, tìm thợ mấy tháng trời, lại nhờ cả giáo sư ngoại ngữ tiếngtăm của một trường đại học ngoài Hà Nội nhuận sắc mới có được câu đối rất đặctrưng thời @:

“ Ơn đức cao xanh, phú quý bằng an lai tuýt- suỵt* ;

Nhờ uy tông tổ, gian nan bần tiện phút- lơ -căm".**

Ông thám hoa thơ lục bát làng Hà Chung liền làm một bài thất ngôn bát cứ đả kích thói rởm đời hợm tiền, khoe chữ tây, chữ tàu của ông Hức và gửi Góc hài hước

của ông Bùi Đa Ông Bùi Đa đang cân nhắc thì trang thơ trào phúng của một tờ báongoài Hà Nội đã đăng Báo đăng mặc báo, vì bài thơ không nói địa chỉ đả kích, nócũng không phải là đơn khiếu kiện nên ông Hức không động tâm Nhưng hôm ông

Hức tính giờ tốt chính thức cho treo đôi câu đối lên thì các cụ ra đền đứng ba hàngtrước cửa chính, cản ông ta một cách quyết liệt.

Trong lần tiếp các phụ lão Hà Chung, ông Bùi Đa đã cố giải thích, ông khôngthể vâng lời được, vì thơ khác với câu đối, nhất là câu đối thờ ở ngôi đền thiêng nhưđền Thánh Cả Mặc, các cụ cứ một mực giao phó đại sự cho ông

Ông Bùi Đa nhận lời các cụ trong muôn nỗi lo Lo vì sợ không nghĩ ra đượccâu đối, lo vì bị mang tiếng đối đầu với ông Hức, người lắm tiền nhiều của, quen biếtrộng, người mà lâu nay ông cố gắng chỉ kính nhi viễn chi…

Ông Bùi Đa về một thị trấn ở huyện miền biển tìm gặp thầy Đỗ Đức Tiến CụTiến và cụ Sứ đã hưu về quê giữ đất hương hỏa Hai cụ hay đi chùa Cụ ông làmnghiên cứu sưu tầm văn hoá đình chùa theo sở thích, cụ bà công đức từ thiện

Nghe chuyện nhà báo Bùi Đa kể về đôi câu đối đa ngôn ngữ thời @ của ông

Hức, thầy Tiến cười và bảo:

- Cái cậu Hức này đã lấy motiv từ một câu đối vui dân gian có từ thời Pháp

thuộc về chủ đề Tết đấy Nguyên gốc là: Phú quý năm nay lai túyt- suỵt/ Bần tiện năm ngoái phút- lơ- căm , đại khái là: Phú quí năm nay đến lập tức / Bần tiện năm cũ

cút đi ngay Cậu ta chế biến ra được như thế kể cũng khá láu lỉnh và không làm mất

đi nội dung của nguyên tác nhưng một ngôi đền như đền đức Thánh Cả thì thờ loại

câu đối đó không hợp Các cụ ở Hà Chung phản ứng là lẽ đương nhiên- Cụ giáo Tiếndừng rồi bảo tiếp với nhà báo Bùi Đa- Cậu chờ tôi tí!

- Vâng ạ

Cụ giáo bật laptop Lịch sử về ngôi đền Thánh Cả của làng Hà Chung hiện lên.Ngôi đền được xây từ hơn năm trăm năm trước, đã trùng tu nhiều lần và có đến támcâu đối Câu đối treo ở gian chính có nội dung ca ngợi công tích vị tướng quân họBùi, người được thờ với mỹ danh Thánh Cả: "Công tại Lý triều danh tại sử / Sinh vi

thượng đẳng tử vi thần" Cụ giáo Tiến nhìn ông Bùi Đa và phiên luôn sang quốc ngữ:

- Tức là, vị tướng quân họ Bùi có công lao với triều Lý, tiếng thơm còn trong

sử sách Tướng quân lúc sống là danh tướng, lúc mất được phong thần

Ông Bùi Đa mừng hú lên:

- Dạ, thật ý nghĩa, em vô cùng biết ơn thầy!

Rồi ông xin cụ giáo Đỗ Đức Tiến viết cho cả phần chữ nho lẫn phần đã phiênsang quốc ngữ Cụ giáo vui vẻ làm theo ý của cậu học trò cũ nhưng dặn đi dặn lại,không để cho ai biết, cụ là người cung cấp nguồn dữ liệu này.

Ông Bùi Đa đem câu đối về làng nói rõ, đó là câu đối của đền trước đây, nói về

sự nghiệp vẻ vang của đức Thánh Cả, tướng quân họ Bùi

Ông Hức và phe nhóm của ông không chịu Ông Hức khăng khăng nói, rằngông bỏ ra tiền tỷ để dựng đền là cho cả làng hưởng phúc chứ không phải làm nhà thờ

tổ họ Bùi của ông Đa, rằng ông rất nghi ngờ thông tin của ông Đa và dù có là thật đinữa thì việc khôi phục ngôi đền chỉ để tôn vinh họ Bùi, không phải là cơn cớ để ôngtốn bạc tỷ Câu đối bị từ chối

Nhà báo Bùi Đa kìm nén lắm mới không nóng gáy nhưng ông thưa với các cụtrong làng, ông không thể làm gì hơn

Ông Hức thì đắc thắng tuyên bố, ngày tốt ông cứ cho khánh thành đền, cứ cho

đôi sư tử phun nước, và ông cứ cho treo đôi câu đối đa ngôn ngữ thời @ hội nhập.

Trên đường về tỉnh, nhớ lại vẻ mặt đắc thắng của ông Hức, nhà báo Bùi Đa lại

rẽ xuống huyện miền biển gặp thầy giáo dạy văn Khi nhà báo Bùi Đa còn đang bứcxúc trình bày mọi nhẽ thì cụ giáo Tiến tủm tỉm cười, nói:

- Gỡ cũng dễ thôi! Thầy có câu này cho cậu mang về, tin rằng sẽ đắc dụng!Ông Bùi Đa phấn chấn:

- Dạ,em xin thầy ạ!

Khi nghe xong cụ giáo Tiến nói về nội dung câu đối mới, ông Bùi Đa liềnthưa:

- Thưa thầy! Như vậy, làng em phải chịu lép trước cậu Hức ạ?

Thầy Tiến:

- Không lép! Văn chương dù gì đi nữa thì cuối cùng cũng phải hướng tới nhân

nghĩa và hòa bình Trong trường hợp này, cậu phải làm như Nguyễn Trãi: Ta lấy toàn quân là hơn để nhân dân nghỉ sức.- Thầy Tiến khẽ gật gù cười hiền và lại dặn -

Nhưng Đa này, cậu đừng nói là lấy ở chỗ thầy nhé

Ông Bùi Đa trở lại làng Hà Chung Trước đông người, ông Hức đắc chí cười

ầm ầm, vỗ vai ông Bùi Đa nói:

- Biết thế nào cậu cũng quay lại, đầu hàng!

Ông Bùi Đa nói ba câu ngắn liền một lúc:

- Tôi không đầu hàng Câu đối mới đây Cậu đọc đi!

Ông Bùi Đa đưa tờ giấy khổ A4 ra, ở đó là chữ hoa in vi tính Nội dung: “Thiên thu thể phách tồn thiên địa / Vạn đại tinh thần tại tử tôn"

Ông Hức đọc xong cười khẩy, lắc đầu lẩm bẩm:

- Nghìn thu thể phách hòa vào trời đất/ Vạn thời tinh thần còn trong con cháu!Hừ! Nhạt! Chung chung quá, không dấu ấn, không bản sắc đền Thánh Cả, làng Hà

Chung Mà cậu đem một nghìn thu đối với một vạn thời thì cập kênh quá, thiếu béng

đi chín ngàn năm! Này, cậu kiếm ở đâu ra nhanh thế? Từ trong cái đầu đầy óc đả kích

của cậu hay cóp nhặt ngoài đời?

Lần này thì nhà báo Bùi Đa nóng gáy, ông không giữ được lời dặn của cụ giáo

Đõ Đức Tiến Ông nghiêm mặt bảo ông Hức :

- Cậu nói năng cẩn thận! Đây là chữ của thầy giáo dạy văn Đỗ ĐứcTiến!

Ông Hức có thần mặt ra nhưng liền cả cười được ngay và khậc khậc nói:

- Nhân bảo như thần bảo! Biết mà! Cái ông Tiến, Sứ Lò Chum dạy văn ngàytrước chứ gì? Bố già này là chúa dĩ hòa vi quý! Hừ! Tuy nể các bố lắm nhưng tôikhông thể xài! Không thể!

Ông Bùi Đa không đáp, lấy lại tờ giấy từ ông Hức Ông thám hoa thơ lục bát

tỉnh và các cụ đứng quanh đã nghe thủng câu chuyện Họ tháp tùng nhà báo Bùi Đađem đôi câu đối vào dâng trước bài vị Đức Thánh Cả

Điên tiết lên, ông Hức kích máy bơm cho sư tử đá phun nước mạnh như vòirồng

sai vợ con tìm đến nhà cụ giáo già Đỗ ĐứcTiến, xin đủ tám đôi câu đối cổ truyền vềkhắc, treo ở đền thờ Đức Thánh Cả mới xây của làng Hà Chung.

Chú thích:

* Tuýt- suỵt ( Toute de suite, tiếng Pháp: Lập tức)

** Phút- lơ- căm( Foutre le camp, tiếng Pháp: Cút ngay)

GIẢI TỎA

Ông Thân đang làm thủ tục qua cửa an ninh để vào phòng đợi sân bay thì nhậnđược điện thoại của người đứng đầu huyện Y báo cáo, ông Tiến phái viên đặc biệtcủa tỉnh kiêm trưởng ban Giải phóng mặt bằng dự án cấp quốc gia tại địa bàn huyện

và nhóm công tác bị dân xã Sơn Hải bao vây tại đình làng rất căng thẳng Tuy đãđược phân cấp chủ động xử lý các vụ việc nóng nhưng viên lãnh đạo huyện Y vẫn thathiết đề nghị ông Thân cho ý kiến chỉ đạo khẩn cấp để giải cứu kịp thời người bị baovây Ông Thân nhắc lại cho lãnh đạo huyện Y, hãy căn cứ vào tình hình thực tế, dùngquyền hạn phân cấp chủ động giải vây trên tinh thần kết hợp lý tình, cương nhu mềmdẻo, trọng dân Người gọi điện vâng dạ cùng lời hứa nhưng nghe giọng nói thì ông ta

có vẻ lo lắng và lúng túng quyết tâm Không đành lòng, ông Thân bấm máy gọi thẳngcho ông Tiến Ông nghe bập bõm tiếng trả lời trong không gian ồn ào như vỡ chợ,nhưng cũng hiểu được, nhóm công tác đang trong hoàn cảnh ngặt nghèo và cố tìm

cách phá vây Tiếng ồn ào như càng sôi lên hơn, phía ông Tiến tắt máy Khi thủ tục

qua cửa an ninh xong xuôi, ông Thân không vào phòng đợi VIP như mọi lần mà vộiđến cái ghế cạnh đó vừa ngồi vừa mở máy, nhắn tin cho lãnh đạo huyện Y, yêu cầuphải phối hợp ngay với địa phương xã Sơn Hải tìm cách giải cứu nhóm công tácnhưng cấm được dùng lực lượng sức mạnh răn đe

* Cách đây ngót nửa tháng, một đoàn khách từ xã Sơn Hải đến phòng tiếp dâncủa ủy ban tỉnh đăng ký xin được gặp trực tiếp chủ tịch Hoàng Đức Thân Nghe thư

ký báo, dù đã sắp cơm trưa, ông Thân vội ra phòng khách Ông sững người vì kháchtoàn là các vị bô lão của xã quê ông do cụ Lư, thầy giáo dạy ông suốt những năm cấpmột dẫn đầu Thầy Lư dường như không được khỏe lắm, da bị xanh tái, đôi mắt vốnrất sáng của thầy đã bị hai túi lệ kéo trĩu xuống mệt mỏi và ưu tư Duy giọng nói thìthầy vẫn được nét rành rẽ, ấm dịu và dư ngân

Đại diện bô lão của Sơn Hải lên gặp chủ tịch tỉnh xin tỉnh xem xét lại siêu dự

án đang diễn ra tại quê cha đất tổ Các cụ đặt câu hỏi : “Liệu có nên di xã Sơn Hải đichỗ khác không? Ngôi làng cổ hơn nghìn năm tuổi hiếm hoi còn trong vùng với đầy

đủ gia phả, sắc phong và hương ước đã cống hiến cho đức vua Lý Thái Tông hai vị

võ tướng kiệt xuất trên đường ngài đi bình Chiêm và được ngài phong cho bốn chữ

Địa Linh Nhân Kiệt Hai vị võ tướng khi hưởng trọn tuổi trời hóa thần linh che chở

phù độ cho đời đời con cháu trong làng phương trưởng, thời xưa thì có danh nhânđược khắc bia thờ ở Văn miếu- Quốc tử giám, thời nay có dăm vị tướng lĩnh trongquân đội, làng cũng đã từng có một bộ trưởng, hai thứ trưởng với hơn vài chục giáo

sư tiến sĩ, văn nghệ sĩ và hiện đang có ông Hoàng ĐứcThân đảm trách nhiệm kỳ thứhai chủ tịch tỉnh nhà Vài chục năm lại đây, nghiệp học càng được mở mang, huyện

đã xây thêm trường trung học thứ ba ngay trên đất làng, hiện tại, tính ra cứ mười mộtngười dân Sơn Hải thì có một người đang học đại học trở lên Năm ngoái, nhân haicháu thi đại học đỗ thủ khoa được nước ngoài cấp học bổng du học, hàng chục tờ báotrung ương và địa phương về viết bài ca ngợi Sơn Hải là đất học vấn thành danh…Từngày dự án khu kinh tế công nghệ cao cấp quốc gia được đưa vào quán triệt trong cư

xã Sơn Hải thì hơn hai chục cụ cứ sắp hàng về với tổ tiên, có gia đình hai cụ đi trong

ba ngày, cứ cái đà này không khéo làng bị họa trùng tang… Một cụ dáng gầy gò, vừa

ho khan vừa rấp rứng đôi mắt già nua kể với chủ tịch tỉnh, cụ được làng giao cho việchương khói thường nhật tại đình, gần đây đêm nào cụ cũng nằm mơ thấy đức Thànhhoàng về, ngài quở, những xáo trộn lùm xùm bấy lâu nay trong làng đã động đến

thiên đình, long mạch Địa Linh Nhân Kiệt chao đảo bất định như đèn trước gió, con

cháu không còn đường hanh thông tiến thủ nữa Người già thì chẳng còn được âmđức phù độ che chở bởi thế quỷ sứ mới tác oai tác quái coi mạng sống của dân làngnhư kiểu quét lá rụng dồn đống, hất xuống chín tầng địa ngục…

Là chủ tịch một tỉnh lớn có nhiều triệu dân nhưng ông Thân chỉ đáng tuổi contuổi cháu các cụ trong đoàn Việc hai mươi lăm cụ bị mất trong chưa đầy năm tháng,

ông Thân đã biết, họ Hoàng của ông cũng đóng góp tám cụ Có điều các cụ quy tiên

đều từ tám lăm trở lên, cụ cao tuổi nhất thọ chẵn một thế kỷ Cổ nhân đã nói conngười ta thọ đến bảy mươi là hiếm, tám mươi trở lên là tính tháng, tính ngày.Năm rồilại bị năm, sáu đợt nắng nóng kéo dài, cao điểm lên hơn 40 độ C nên cũng là cái thiênhọa đối với người già, người bệnh… Biết vậy nhưng ông Thân không dám nói ra vì

sợ chạm đến đạo hiếu đễ với thầy học và sự tế nhị với các bô lão cao niên trọng thọ.Ông ngồi lắng nghe rất nghiêm túc, ghi nhận và chia sẻ với những lo toan của các cụcùng bà con người làng ông, ông tri ân bà con họ hàng cha mẹ, thầy cô, tri ân dòngsông, cánh đồng, mái trường và truyền thống văn vật của Sơn Hải đã sinh thành,dưỡng dục để ông có ngày hôm nay Sau đó, ông thành tâm mời các cụ đi dùng cơmnhà hàng nhưng các cụ nói là có mang lương khô đi kèm và mời chủ tịch ăn với các

cụ vì cũng đã đến bữa Dĩ nhiên là ông Thân không thể từ chối và còn coi đó là một

cơ hội dân vận Ông gọi cho viên thư ký mua thêm thức ăn đóng góp nhưng các cụkhông nghe, dứt khoát không nghe Lương khô được bày ra, gồm ngô luộc, cơm nếpxéo đậu đỏ, một gói cá trích khô nướng sẵn, nước chè tươi thì được đựng trong haichai Lavie bự Hai cụ tráng kiện nhất đoàn còn mang theo be rượu da lươn, sản phẩm

có tiếng trong vùng của quê nhà Sơn Hải, khi rượu được rót ra các chén mắt trâu, vịtỏa thơm lừng

Bữa ấy, ông Thân ăn ngon miệng nhưng khi tiễn các cụ về thì ông lo Lo lắm!Nhất là lúc chia tay, thầy Lư có rỉ tai nói nhỏ với ông, phải tính toán thế nào chokhéo, kết hợp thế nào cho nhuyễn lòng dân và phép nước Ở quê có kẻ hiếu sự vô

danh nào đó đã đặt vè ám chỉ ông Thân là người: Vâng lời các bậc đàn anh/ Đem quân về phá tan tành quê hương Ông Thân bất giác thở dài nhớ tới câu: Ai bảo làm

to là khổ? Nhưng ông Thân thấy khổ thật! Quá khổ! Dự án trong điểm quốc gia được

xây dựng trên địa bàn tỉnh do những tập đoàn doanh nhân vóc vạc nhất trong nước và

các đối tầm cỡ trên thế giới bỏ vốn đầu tư mà khi đưa vào vận hành, tỉnh ông sẽ cóhàng ngàn tỷ thu được từ thuế, sẽ có hàng vạn lao động có việc làm với lương thángnhận được bằng ngoại tệ, sẽ có những đại lộ sáu, tám làn xe nối các trung tâm hànhchính kinh tế, văn hóa với vùng Y Nhưng làm được việc đó, riêng ở huyện sở tạiphải di dời mấy chục xã với cả trăm ngàn dân, với biết bao cây đa mái đình dòngsông bến nước và còn với biết bao thứ thiêng liêng khác đã được tích tụ hàng ngànđời, trong đó chỉ riêng việc di dời ngôi đình của làng ông cũng chạm phải vô cùngnhiều những nuối tiếc và lo lắng tâm linh… Trưa, ông Thân không chợp mắt ít phútnhư thường lệ mà tay vắt trán, môi cắn môi nhưng trong phòng thỉnh thoảng vẫn cótiếng thở dài bị kìm ngạt Giờ làm việc buổi chiều, ông lên hội trường tầng bốn sớmhơn mười lăm phút, phòng đã bật điều hòa sẵn mà lưng ông có mồ hôi đóng hột Quamàn kính cửa sổ nhìn xuống một gốc cây râm mát ngoài đường phố, ông thấy mộtngười đàn ông bán bí đao, khách mua đông, chỉ một lát xe bí hết hàng, ông ta ghé chỗbán nước mía, uống liền hai li đã đời, trả tiền xong là đủng đỉnh đạp xe đi Ông Thânchợt gật đầu lẩm bẩm: “ Đời thế cũng là sướng!”

Đêm hôm đó vào lúc mười hai giờ, ông Thân gọi phôn cho ông Tiến, chủ tịchhuyện K với tinh thần việc hôm nay chớ để ngày mai Tuy nhiên, ông cũng rào đón

vài câu, trước khi vời ông Tiến giúp tỉnh làm trưởng ban Giải phóng mặt bằng ở Y.

Ông Tiến không quá sửng sốt nhưng “xin chủ tịch cho em đi Y thực địa ba ngàytrước khi nhận sự điều động của tổ chức” Ông Thân bằng lòng ngay và nói thêm câu

quét: “ Tiến cố gắng giúp tỉnh và cũng là giúp mình trong tình thế hết sức khó khăn

này!” Sở dĩ, ông Thân phải nói thêm câu ấy với thuộc cấp là vì ông Tiến đương đứngđầu hành chính huyện K, một huyện trước đây nghèo lắm Sau khi ông Tiến làmtrưởng ban Giải phóng mặt bằng cam go mở được con đường thông từ quốc lộ ra biểnthì ăn nên làm ra thành huyện có thứ bậc của tỉnh, nay ông Tiến lại phải dấn vào chốn

mũi tên hòn đạn như cánh cán bộ ban ngành tham mưu của tỉnh nói mỗi khi phải điều

động đến dự án Y nên ông Thân không khỏi nghĩ ngợi

Vừa hết ngày thứ hai thì ông Tiến từ Y về với hình dong phờ phạc và đôi mắtthầm quầng bị mất ngủ của người đàn ông bốn sáu tuổi thân thể vào loại cường tráng.Ông hỏi thẳng ông Thân, cấp trên điều động ông đi vì gỡ rối hay có người khác giỏi

hơn ông làm chủ tịch huyện K Ông Thân nói, tỉnh điều động ông Tiến, ông Tiến cóthể biệt phái một thời gian ở Y rồi lại về K Ông Tiến báo cáo, việc ở Y, có dốc hếtsức làm cả đời sợ vẫn không xong Là công chức, ông chịu điều động, ông coi đây làmột trận đánh lớn, ông xin chủ tịch tỉnh cho ông vũ khí và điều kiện tác chiến ÔngThân cả cười bắt tay ông Tiến nói kiểu nhà binh: “ Tướng ngoài biên ải, được toànquyền xử trí tình huống!” Sau đó thì ông Thân hết cười và nói kiểu dặn dò: “ Nhưngtrận đánh này là…dân, nói thế để Tiến tham khảo” Ông Tiến: “Vậy là chủ tịch vẫn

có điều kiện!” Ông Thân: “ Hy vọng những kinh nghiệm ở K sẽ giúp Tiến”

Có vũ khí của tướng ngoài biên ải nhưng cuộc họp đầu tiên của tân trưởng ban

giải phóng mặt bằng bị đổ bể, mặc dù giấy mời được người của văn phòng ban đưađến tận tay các thành viên dự họp Ban còn điều ba xe mười lăm chỗ máy lạnh túctrực đón ở vườn hoa trung tâm thành phố tỉnh lỵ từ năm giờ sáng, hành trình mất giờrưỡi, đại biểu đến nơi họp còn có ba mươi phút nghỉ ngơi, đúng tám giờ cuộc họp sẽbắt đầu Nhưng cho đến gần bảy giờ, không thấy có ai đến chỗ ba chiếc xe mười lămchỗ ban bố trí đưa đón, cán bộ điều phối điện xin chủ trương thì chánh văn phòng bancho biết nhiều khách mời đã tự đến họp bằng xe con bốn chỗ rồi

Tám giờ kém mười lăm Ông Tiến đi xe máy đến hội trường thì thấy ở sân toàn

xe con là xe con, toàn xe biển xanh là biển xanh Khách nhanh chóng bao vây lấy ôngTiến như ong thợ quanh ong chúa cùng với lời chúc tụng tân trưởng ban Có ông còn

bạo miệng đòi tân trưởng ban kết thúc cuộc họp sớm để mở tiệc rửa chức ở nhà hàng

Hải Vương ngoài chân núi Tiên Sa sát biển Có ông khen ông Tiến nhìn xa trôngrộng, bỏ huyện K sầm uất là thả chỗ con gà ri để được con phượng hoàng, là cú tạo

đà thăng tiến bất tận trong tương lai Chỗ dự án này tuy nằm gai nhưng mà là…đếmbạc ngoại…

Ông Tiến kết thúc nhanh mấy phút giao đãi chúc tụng và kéo người phó cùngviên chánh văn phòng ban ra một chỗ Ông nói giọng quyết định: “ Dừng họp!” Cảhai viên thuộc cấp đều trố mắt thất kinh Ông bảo tiếp với họ, có họp cũng không giảiquyết được gì, chỉ tổ mất thời gian và sinh ra điều hàm hồ thiên thẹo, dừng họp

Tin dừng họp đột ngột khiến các đại biểu rất bực bội, họ còn bực bội trách mócnhiều hơn khi nhu cầu được ban Giải phóng mặt bằng làm thủ tục cho họ vào thamquan toàn cảnh khu trung tâm dự án bị tân trưởng ban lắc.

Các con xe bốn chỗ biển xanh lũ lượt trở về tỉnh Nhà báo, phóng viên điện hỏi

ông Thân, sao cái ông tân trưởng ban, phái viên đặc biệt của tỉnh lại có kiểu ra mắt kìcục như thế Ông Thân điện hỏi ông Tiến, ông nói ông đang xuống dân, chỗ đó ngườiđông khó trả lời, ông khất ba mươi phút nữa sẽ xin báo cáo sự việc với chủ tịch tỉnh

Bắt đầu từ khoảng chờ ba mươi phút đó, ông Thân phải nghe tiếp nhiều cú điện

thoại khác gọi đến và ông cũng chỉ trả lời được: “ Tôi đang cho kiểm tra sẽ hồi âmtrong nửa giờ nữa!”

Ông Thân chờ từng tíc tắc trôi đi Đến phút thứ hai sáu, ông Tiến gọi và vào đề

luôn, giấy mời họp được đưa tận tay cấp trưởng nhưng không hề một cấp trưởng nào

có mặt Ban Giải phóng đã chuẩn bị xe đón tận thành phố nhưng quí vị cấp phó, thậmchí chánh văn phòng, trưởng phòng, chuyên viên mảng dự án cũng điều xe con biển

xanh đi họp cho tiện và sang Chừng bốn năm chục con xe sang về một huyện nghèo

đang ngổn ngang dự án, người dân sở tại sẽ nghĩ thế nào? Điều quan trọng hơn đây làcuộc họp sống còn bàn về những việc cần kíp phải làm mà toàn cấp phó với chuyênviên thì giải quyết được gì? Ông Thân nghe thế, tạm yên lòng

Với tính cách rắn như vậy, nay ông Tiến bị dân vùng giải phóng mặt bằng màlại là người làng của chủ tịch tỉnh đương nhiệm bao vây, lẽ nào ông Thân không khỏi

giật mình lo lắng không hiểu thuộc cấp của ông phá vây bằng cách nào?

Máy bay tiếp đất và dừng hẳn, ông Thân ngay gọi cho ông Tiến Tuy tiếng trảlời của ông Tiến rất nhỏ, gần như thì thầm trong nền âm thanh vẫn ồn ào nhưng giọng

nói thì có vẻ hồ hởi và pha chút uy- mua: “ Có người gọi tụi em là bình định anh ạ nhưng em xin hứa sẽ kết thúc hội đàm bằng một tiệc liên hoan ngon lành! Ô! có yếu

nhân đến, em xin lỗi, xin lỗi” Ông Tiến tắt máy Ông chủ tịch tỉnh thở phào Vạn sựkhởi đầu nan! Đang trong thế bị vây mà ông Tiến lại nói giọng vui, sẽ kết thúc hộiđàm bằng tiệc liên hoan với dân làng thì cầm chắc cơ sự đã bảy tám phần ổn rồi Ởthời khắc phải rời máy bay nên ông Thân chỉ kịp nhắn một cái tin chúc ông Tiến may

mắn rồi ngay sau đó, ông cũng nhắn một tin khác cho thư ký, yêu cầu kiểm tra vàtheo dõi thật kỹ lưỡng việc đang xảy ra với ông Tiến ở Sơn Hải.

Trên xe về nơi công cán, ông Thân nghe được lãnh đạo huyện Y gọi đến báocáo Ông ta kể lại toàn bộ nội dung vụ việc và ngay những câu đầu, lãnh đạo huyện Ykhẳng định, huyện không hề sử dụng bất cứ động thái mang tính răn đe nào Câuchuyện xảy ra từ lúc mười giờ sáng, ông Tiến cùng một số cán bộ chủ chốt của banGiải phóng mặt bằng và hai nhân viên, cả thảy sáu người đi bằng ba chiếc xe máyvào đình làng Sơn Hải thắp hương cho đức Thành hoàng Lúc họ vừa quay ra sân thìthấy vài chục bà phụ nữ và hơn mười thanh niên trai tráng lực lưỡng kéo vào Một bàdáng người khá cao lớn có hai thanh niên mặc áo ba lỗ, tay xăm hình long hổ tương

đấu chí tử tháp tùng chỉ vào mặt ông tân trưởng ban hỏi: “ Các ngài là quân giải

tỏa?” Vài người trong nhóm ông Tiến tái mặt thất kinh, một cậu nhân viên đi cùng tỏ

ra bản lĩnh Lê Lai cứu chúa dấn lên sẵn sàng bảo vệ ông trưởng ban và nghiêm mặtlại trả lời bà ta: “ Đây là ban Giải phóng mặt bằng khu kinh tế trọng điểm nhà nước

chứ không phải là quân giải tỏa Bà xưng hô cẩn trọng chút đi!” Bà này hức lên một

tiếng, khủng khỉnh nói: “ Chết cả lũ, cả lỉ đến nơi rồi còn cẩn với trọng cái con khỉ?”.Ông Tiến khẽ bảo người nhân viên lùi ra, ông nhã nhặn bắt tay bà ta và khen: “ Bácgái trông cực kỳ khỏe mạnh không có điều gì đáng lo đâu ạ, thưa bác và các bác cácanh các chị, mọi người có điều gì muốn trao đổi, thì vâng, tôi là trưởng ban Giảiphóng mặt bằng đây ạ!” Vẫn bà này nói: “ Chúng tôi biết cả rồi, biết hết rồi, ngàitừng là khắc tinh của dân huyện K; vâng, dân đen đàn bà xóa là tôi muốn hỏi, chứbao giờ thì ngài cho quân phá đình Thành hoàng, quật mộ người chết để bà con cònbiết kịp sửa cút rượu nhạt thắp nén nhang cho các đấng?” Ông Tiến ân cần mời bàphụ nữ và đám người đứng phía sau vào đình cho mát để ông được nghe tiếp câuchuyện Khởi đầu chỉ là thế nhưng không biết kẻ nào đã đưa hung tin rằng, dăm chục

phụ nữ và thanh niên tay trong làng đã bị quân giải tỏa dùng súng dồn vào trong đình

làng để công an đến bắt đi Thế là hệt như một cơn lốc, người các thôn trong xã SơnHải đổ đến chừng bốn năm trăm đứng vòng trong vòng ngoài kín cả sân đình

Trong đình, ông Tiến tiếp tục cuộc nói chuyện với dân làng Sơn Hải Bây giờkhông riêng một bà mà nhiều bà nhiều ông khác mới đến đặt ra cả loạt câu hỏi cho

ông Tiến đại loại như: Nhà ông trưởng ban có bị quân giải tỏa làm việc lần nào

chưa? Ông có thấy đau xót không? Ví dụ như người thân của ông trưởng ban chẳng

may hai năm mươi vừa chôn cất hôm qua thì hôm nay cải táng thế nào? Con cái chúng tôi mà trượt thi hết cấp năm nay, ông trưởng ban có thấy chạnh nửa giọt lòng không? Ông có đem mẹo từng làm khắc tinh dân huyện K sang bình định chúng tôi

không? Những người hỏi yêu cầu trả lời từng câu, ông Tiến phải rất chật vật điềuđình, xin dân làng cho ông sẽ được trả lời theo từng nhóm câu hỏi

Cho đến cận mười hai giờ trưa, mới tạm dừng việc ra câu hỏi Sau những nộ

khí và căng thẳng hồi hộp là đói và khát Ông Tiến xin ít phút để sắp xếp các nhómvấn đề Chợt có một toán thanh niên nam nữ thồ đến mấy xe máy, cái chở bánh đa,bánh chưng, bánh tẻ; cái chở cả nồi nước chè tươi có khoanh nùn rơm xung quanh đểgiữ nhiệt; cái chở ngô, sắn luộc… Thoạt nhìn có người đứng ngoài reo lên cổ vũ: “Hoan hô hậu cần tiếp tế kịp thời cho dân oan!” Tất cả, từ nhóm công tác của ôngTiến đến dân làng đều ngó ra, người tỏ ý mừng vui, người hoài nghi trố mắt nhìn, cóngười thốt lên: “ Bọn này con cái nhà ai đấy nhỉ?” “ Trông lạ hoắc, không phải ngườilàng ta!”… Đám tiếp vận nhanh chóng và tươi cười lễ phép, giao tận tay mỗi ngườimột thứ thức ăn cùng chai nước, họ còn chỉ về phía hai người chàng trai đang vầnchóe nước chè tươi xuống và mời…Mọi người đang ăn uống ràn rạt thì bỗng một cậuthanh niên len lại và ghé tai nói nhỏ với bà phụ nữ cao lớn Bà ta liền nói như thét

lên: “ Bị mua chuộc rồi, quà bánh nước nôi này là của quân giải tỏa Miếng ăn quá

khẩu thành tà! Dừng ngay! Dừng ngay!” Liền sau đó, nhiều người đem đồ ăn thức

uống đặt trước mặt quân giải tỏa Ông Tiến đang ăn ngon miệng một bắp ngô cũng

dừng nhưng ông vẫn giữ được nét bình tĩnh tươi tắn và giơ cao một tay lên nói: “ Xinmời bà con ta cứ ngon miệng giải quyết cho xong khâu đói, các thứ sản vật của quê ta

ăn rất ngon Tôi vẫn còn chưa kịp trả lời các nhóm câu hỏi của bà con ta…” Bà phụ

nữ cao lớn ngắt lời ông Tiến: “ Ngài cho chúng tôi ăn uống ba cái thứ lăng nhăng rẻ

tiền để hòng bịt miệng chúng tôi hử? Yêu cầu mọi người đừng mắc bẫy quân giải tỏa!” Tiếp theo là tiếng ồn ào và nộ khí còn gia tăng hơn cả lúc mới vào cuộc Thêm

lần nữa, ông Tiến phải vỗ tay xin phép bà con và giải thích, các thứ đồ ăn thức uốngnày là do nhân viên ban Giải phóng mặt bằng đi gom mua ở tất cả các quán trong

làng để phục vụ bà con bữa trưa, tuy đạm bạc nhưng là sản phẩm truyền đời của SơnHải chứ không phải là thứ ba lăng nhăng… Như bị chạm nọc bà phụ nữ lại trô lênphản ứng Đúng lúc đó thì cụ giáo Lư và một số cụ đã đi gặp chủ tịch tỉnh lần trướcxuất hiện Thấy cụ giáo nhiều người lễ phép chào hỏi Cụ giáo Lư xin nói ngắn mấylời, đại thể cụ đang bị ốm nhưng được tin không hay xảy ra ở đình làng nên cụ cấtcông ra Sơn Hải là đất văn vật, khách đến Sơn Hải biết hiếu kính vào đình thắphương cho đức Thành hoàng, biết thưa gửi bà con đủ phép vì thế người Sơn Hải cũngnên lấy lễ mà xử sự Cụ giáo và các cụ cũng muốn nghe xem ông tân trưởng ban sẽtrả lời dân Sơn Hải thế nào, cụ giáo nói cụ cũng đã thấy đói và tự động lấy một cáibánh tẻ bóc, ăn Cách nói và cách ăn của cụ giáo Lư khiến không khí trong ngoàiđình làng hòa dịu lại Mọi người tiếp tục ăn uống như trước Bà phụ nữ tay bóc bánh

nhưng mắt thì luôn nhìn về phía quân giải tỏa.

Giải quyết xong khâu đói khát, ông Tiến tự tay rót nước chè tươi mời cụ Lư vàcác cụ Ông cũng mang một cốc đến mời bà phụ nữ Sau đó, ông thưa với dân làngSơn Hải, dự án cấp nhà nước không thể đình hoãn, Sơn Hải nằm trong khu vực giảiphóng mặt bằng gồm hai lăm xã Sự hy sinh của bà con là vô cùng to lớn Thấu hiểuđiều đó nên ban Giải phóng mặt bằng xin hứa sẽ tham mưu cho cấp trên sao cho bàcon được đền bù để có cuộc sống tái định cư ngày càng tốt hơn Trước mắt ban trựctiếp giải quyết thỏa đáng các vấn đề tâm linh cho người sống cũng như người đãkhuất, đảm bảo tốt việc học hành thi cử cho con em trong làng Đây là lời hứa củamột tập thể đang chia sẻ khó khăn lo toan cùng bà con và nó sẽ trở thành hiện thựctrong mười lăm ngày tới Có tiếng vỗ tay nhưng không rầm rộ lắm rồi bà con tự độnggiải tán dần Lãnh đạo huyện Y kết thúc báo cáo bằng câu: “ Thưa chủ tịch, khôngbiết anh Tiến lấy thực lực ở đâu mà hứa đại lên như thế?”

*

Đúng mười lăm ngày sau, ba chiếc xe từng đi đón hụt các công bộc lần trước lạiđược dùng cho việc công ích Xe chở các cụ cao niên và các đại diện của mười haithôn xã Sơn Hải đi tham quan vài chỗ nơi tái định cư Địa điểm các cụ được đưa đếnđầu tiên là nơi sẽ tọa lạc ngôi đình thờ đức Thành hoàng Ở đó một khuôn viên rộng

đã được xây bao, có hồ bán nguyệt phía trước, có bồn đào sẵn được vây quanh bằng

đá xanh trước sân nơi sẽ tiếp quản hai cây thông đại thụ bứng từ ngôi đình cũ mang

đến Nhìn bức ảnh phóng to toàn cảnh khu đình, các đại biểu gật gù khen truyền thần

thật cao tay, giống y chang cảnh sắc cũ Đến chỗ thứ hai các cụ cao niên chợt khỏelên như hồi đương sức Các cụ bươn bả hết đông sang tây, hết vòng qua phía nam lạivội bổ xuống hướng bắc Tâm trạng chung là phấn chấn Có cụ vui vẻ thốt ra lời: “Yên tâm nhắm mắt được rồi!” Có cụ khôi hài bình luận: “ Khéo thật, ai cũng có tímặt đường! Rất chi là tâm lý thời đại!”…Đây chính là khu đất đã được quy hoạch vàxây dựng hạ tầng cho nghĩa địa của xã Sơn Hải Khu đất tọa lạc trên mái thoải củađồi thông được san ủi thành bình địa chia ra mươi hai lô tương đương với mười haithôn Trong các lô, trục tung trục hoành phân định ra dãy dãy hàng hàng, thoạt nhìn

đều thấy ai cũng có tí mặt đường như có cụ đã bình luận Ngôi nhà tang lễ đang xây ,

hai bên tả hữu là móng ngôi đón khách và ngôi dùng cho khách sắp lễ viếng Các cụđược mời vào chỗ có mái dù che Ông Tiến mời các cụ cùng uống nước chè xanh và

ăn lạc luộc, đặc sản của vùng đất mới Cụ giáo Lư xướng lên, các cụ khác đều đồng ý

ký vào bản cam kết chọn ngày lành tháng tốt để nhập trạch vào nơi tái định cư.Kýxong, mấy cụ có máu văn nghệ hát vang một bài hát thời chiến trận Đám lái xe vàthanh niên phục vụ trà nước cho đoàn bị bất ngờ, họ tỏ ra khó hiểu nhưng một anh lái

xe vẻ từng trải nói: “ Người ta sống cái nhà, già cái mồ, được nhìn tận mắt rồi nêntrách gì các cụ không vui bốc lên!”

“Thế là xong một đại sự! Giải tỏa!” Đó là câu nói như reo của ông Hoàng Đức Thân khi ông nghe ông Tiến báo cáo tiến độ giải phóng mặt bằng dự án quốc gia ở vùng đất Y quê ông

NGƯỜI BÁN RAU THỜI COVID

1.Từ hôm có quy định giãn cách xã hội để phòng chống đại dịch Covid-19, tôi thực hiện nghiêm cẩn tinh thần “ ở nhà là yêu nước” Đã hơn hai mươi ngày rồi, tôi chỉ ra khỏi nhà có một lần, trong khoảng chừng mười phút do giúp bà xã, đổ rác Sáng nào ngủ dậy, việc đầu tiên là tôi mở di động xem thông báo về dịch và sau đó, một việc nữa mà tôi không thể nào cưỡng được, đó là he hé cánh cửa sổ kính màu giống chú chuột Mickey trong phim hoạt hình của hãng Walt Disney, thậm thò ngó ra

ngoài xem bối cảnh ở cái ngõ nhỏ phố làng Hà Nội của mình trong thời gian chống

Covid diễn biến ra sao? Hôm nào cũng vắng tanh! Thế rồi sáng nọ, sau khi đọc được

tin vui trên smartphon, mừng vì đã ngày thứ năm rưỡi, cả nước không có thêm bệnh

nhân mới nhiễm virut Covid-19, tôi liền mở rộng cửa hơn, thò hẳn cả cái đầu ra nhìn xuống Vừa lúc đó, ông thầy giáo dạy văn cấp 3 tên là Trí Ca, đầu đội mũ bảo hiểm

có kính, miệng bịt khẩu trang đen trườm hết cả cằm, tay mang găng dầy giơ lên vẫy

vẫy: “Này! Ông báo cần mua rau sạch không? Quầy Sảo “ vận” mở lại rồi đấy!” Tôi

hỏi: “Mở chỗ nào, ông giáo?” ( Tôi và ông Trí Ca gọi nhau là ông báo và ông giáo; ông báo là tôi, làm nghề báo; ông giáo đương nhiên là thầy giáo dạy văn Trí Ca rồi)

Ông Trí Ca chỉ chỉ, nói: “ Gần đây thôi! Xuống đi, trang phục phải đúng tinh thần chống Covid-19 đấy nhá!”

Đáp “ Oke!” xong, tôi rụt đầu vào, không quên khép chặt cửa rồi cuống quít trang bị thật nhanh các thứ phòng chống đại dịch Covid khi phải đi ra ngoài Bà xã còn cẩn thận xịt cồn chống khuẩn vào bàn tay tôi và dặn trong mọi trường hợp phải đứng cách người khác hai mét; thấy người thứ ba xuất hiện thì phải rút ngay…

2 Cũng đã lâu rồi, chị Sảo “vận” có bầy quầy hàng bán rau quả sạch ở cái chợ cóc trong ngõ nhỏ chếch với mặt tiền nhà tôi chừng năm chục thước Nói là quầy cho oai chứ thực ra chỉ là cái giá ghép bằng gỗ thùng có in ngoại ngữ lẫn chữ Việt được thiết kế nối với cái bàn cùng loại gỗ, đầu buổi thì ghép thành quầy, hết phiên chợ thì tháo rời ra từng bộ phận, gửi nhà quen Chị Sảo “ vận” bày hàng khá bắt mắt người mua và tiện dụng giao dịch cho chủ quầy Khách hàng của chị luôn đông và phần đa

là khách hàng truyền thống, mặc dù các thứ chị bán ra luôn đắt hơn cả loại rau quả

trong các siêu thị đẳng cấp đến hai, ba giá Có người thắc mắc, chị Sảo chỉ cười cười

rồi vui vẻ vận luôn ra một câu ca dao thay cho lời giải thích dài dòng: “ Tiền nào của

ấy mình ơi/ Giá này đáng giá rau tươi, rau lành!” Có lẽ do hay tức cảnh sinh tình, vận ra những câu ngôn từ dân dã nhưng vui vẻ, yêu đời, đắc ý nên chị Sảo có cái tên kép, Sảo “ vận” Cùng với hai tiêu chuẩn “ rau tươi, rau lành” mà chị Sảo “ vận” luônquảng bá bằng… ca dao, bao giờ chị cũng bán đủ cân đủ lạng và đã được lựa chọn hình thức, chất lượng từ khi hái, vì vậy, người mua chỉ cần mang về rửa sạch là sử dụng được ngay, bất kể dùng ăn sống hay để luộc hoặc xào nấu, không hề mất công nhặt, loại đầu bỏ đuôi, cắt chỗ cứng, ngắt chỗ úa, bỏ chỗ thâm chỗ ủng Tính ra mua đắt nhưng cuối cùng vẫn rẻ, rẻ vì khối lượng không bị hao hụt chút nào, rẻ còn vì tiết kiệm được thời gian Riêng hai bạn hàng truyền thống của chị Sảo “ vận” là tôi và ông giáo Trí Ca, hai gã đệ tử của cái đạo thích thú sự huyền diệu trong tiếng Việt còn luôn nhận được những khoản khuyến mại phi vật thể từ chị, đại loại như các câu

“vận” sau đây: “ Ba đấm một đạp chú ơi! Biết người biết của, lãi lời khó đong” hoặc

“ Các chú đi bắc về đông/ Rau này mà tạp, chị không tính tiền”, hoặc nữa “ Các chú

đi ít ngồi nhiều/ Khổ qua là món dễ tiêu mà lành”;…

Nhưng rồi thấy khối lượng rau quả sạch của chị Sảo “ vận” bán hàng ngày không phải ít, lại thấy chúng xanh non mơn mởn, không hề có dấu hiệu sâu đục lá, còi cọc, nhẳng nhớt, tôi đâm nghi, luôn băn khoăn tự hỏi, liệu tôi có mua được rau quả chất lượng sạch thật không? Liệu những cái thứ non tươi mơn mởn là dạng sạch

tự nhiên hay được phù phép bởi chất kích thích tăng trưởng? … Thế rồi, tôi bèn nghĩ

ra một mẹo, lựa lúc tâm tính chị Sảo đang cực vui, tôi gợi ý muốn chị cho đến tham quan nơi trồng rau quả sạch của chị để học thêm…nghề mới, vì trên sân thượng nhà tôi cũng đã có chậu ớt đỏ và hai cây chanh cốm đã bói hoa Không ngờ mong muốn chứa đầy âm mưu và sự tò mò bấy lâu nay của tôi liền được chị Sảo chấp nhận bằng

một câu vận thay cho lời mời: “ Nếu các chú có thì giờ/ Đến trông tận mắt, nghi ngờ hết veo!”.

Nhận lời mời của chị Sảo “ vận”, tôi và thầy giáo dạy văn Trí Ca đến thăm chị vào một buổi chiều muộn Căn hộ của chị ở tầng cao nhất ngôi nhà năm tầng kiểu cũ

đã xuống cấp Gặp khách đến trong lúc đang chuẩn bị hàng cho buổi chợ hôm sau, chị Sảo “ vận” pha ấm trà, mời chúng tôi lên sân thượng uống cho mát và tiện thể

tham quan nơi canh tác “ rau tươi, rau sạch” của chị Lời mời trà cũng được vận hóa thành: “Trên cao hôi hổi gió nồm/ Uống trà mà ngắm luống, bồn mới phê!”.

Vừa ló đầu ra cửa tum, hai chúng tôi đều “ ô, a” reo lên trước một thế giới rau quả ngườm ngượp!

Nào là giàn khổ qua, nào ô rau cải sen lá xoăn, rau gia vị hành hoa, mùi ta, mùi tàu, rau răm, húng quế, tía tô, đinh lăng…; hết giàn mướp bằng lưới nilon thưa quả lủng lỉu, hoa vàng rực đến dãy bồn ớt chỉ thiên, ớt chuông; ngoài bìa “ vườn” là rặng bí đao, là khóm bí ngô…, thứ nào cũng đang cho thu hoạch

Tất cả các chủng loại rau sạch được quy hoạch trong khu vườn chừng dăm

chục mét vuông, diện tích đúng bằng trần căn hộ của chủ nhân Mỗi thứ đều có cương

vực riêng, đua tranh xanh tốt Được hỏi cách thức chăm sóc bằng chất liệu gì mà thứ

rau nào cũng mập mạp non tươi mơn mởn, chị Sảo “ vận” kể, chị tưới bằng nước vo gạo thu lượm hàng ngày trong khu chung cư Rồi chị giải thích thêm, dường như rau

quả trồng trên cao, không gian thanh khiết, chúng tự hấp thu được khí thiêng của trời đất để sạch, để lớn, để xanh một cách khác thường Chị Sảo “ vận” ví dụ luôn, có những vị cao tăng ở Ấn Độ, Nê Pan, họ ngồi thiền trên đỉnh núi, không hề ăn uống bất kỳ thứ gì cả tháng, cả năm, thế mà sức lực, tinh thần cứ mỗi ngày càng một thêm

di dưỡng, vượng mãn Khi trăm tuổi các ngài ấy về chầu Phật Tổ, xương cốt hóa xá

lỵ cứ lấp lánh như kim cương Kết thúc câu chuyện chị Sảo lại vận: “ Các vị tận mắt rồi nha/ Vườn rau tôi khác chi là Thiên Thai”.

Mồng ba tết rồi, ngày tốt, tôi là người mua mở hàng một tá ớt chuông và quả bí đao cho buổi chợ đầu năm của chị Sảo “ vận” Mua xong, tôi lì xì chị hai tờ tiền mới, chỉ tiền là mệnh giá mười ngàn đồng thôi nhưng có số seri đẹp Chị Sảo nhận rồi vui

vẻ vận ngay ra một câu đáp lễ: “ Cảm ơn chú đã lì xì/ Năm nay chúc chú rậm rì cơ duyên!”.

Tôi rất thích mấy chữ rậm rì cơ duyên trong câu vận chúc năm mới của chị Sảo và lời

chị cũng thật nghiệm Qua tết được dăm hôm, tôi liên tù tì gặp được may mắn, hết nơi văn bút mời đi viết lách khai xuân lại đến khu vực doanh nghiệp hợp đồng viết ý tưởng quảng cáo Nhuận bút không nhiều nhưng đều đặn, kiểu, từng chẽ thóc rơi, hai

chẽ thóc rơi, cần cù nhặt nhạnh thành gồi lúa to Cùng với các chẽ, các gồi đó, tôi còn

luôn may mắn có thêm những người bạn tri âm, trọng vọng chữ nghĩa

Mỗi lúc tâm thế có chút tự sướng cò con nho nhỏ của tay nghề “ may thuê, viết

mướn”, tôi luôn nẩy ý định khi trở về phố nhà, phải ra chợ cóc gặp chị Sảo, cảm ơn

người bán rau quả sạch một câu về sự linh nghiệm mà chị đã vận hôm mồng Ba tết, chúc tôi, năm mới rậm rì cơ duyên.

Đùng cái xảy ra đại dịch Covid-19 với cấp độ lây lan toàn thế giới, tôi phải vội từ Hoa Thanh Quế về phố làng Hà Thành

Lại đùng cái nữa, do bất cẩn của vài người đi ra nước ngoài, tha theo cả virut

Covid-19 về khiến thành phố của tôi rồi cả nước phải thực hiện giãn cách xã hội

Trong cái động thái mỗi buổi sáng he hé cửa sổ nhìn xuống ngõ vắng, ngoài việc kiểm chứng bối cảnh để thỏa trí tò mò, tôi còn muốn xem chị Sảo “ vận” có đến bán rau củ sạch hay không Không thấy! Tôi đoán, cũng như mọi người, chị phải nghiêm túc chấp hành quyết tâm “ chống dịch như chống giặc” và các qui định về giãn cách

xã hội trước hiểm họa đại dịch Covid-19 Đoán thế rồi, tôi liên tưởng luôn đến khu vườn rau sạch trên nóc tầng năm của chị Sảo “ vận” Không biết chị sẽ làm gì với với

cái Thiên Thai rau quả ngồn ngộn đủ thứ ấy?…

3 “ Lâu thế?”, câu hỏi của ông Trí Ca khiến tôi bị ngắt mạch nghĩ Tôi chỉ tay vào trang phục chống dịch của mình thay cho lời giải thích Ông liền đưa tay ra hiệu theo ông về cuối cái ngõ ống Đây rồi, là một cái sân nhỏ, hai cánh cổng mở hết vào trong Thầy giáo dạy văn nói nhỏ để tôi biết, chị Sảo nhờ của một người quen, gia đình họ về quê tránh Covid-19 từ hai tuần trước làm chỗ mở quầy Tôi nhìn thấy một khách hàng đứng trước tấm biển đề có mấy chữ “ Quí khách vui lòng dừng trướcquầy hai mét” nhận túi nilon rau xanh móc ở đầu cần câu rồi cài tiền vào cái kẹp nhựa cũng mắc ở đó

Khách mua rau đi rồi, ông giáo dạy văn đẩy tôi lên, bảo đến lượt tôi

Tôi suýt bật cười nhưng nhìn vẻ mặt nghiêm trang của ông, vội nem nép thực hiện nội quy phòng chống Covid- 19 nơi công cộng

Tiến đến vị trí mua hàng, tôi nhìn vào trong, vẫn là cái quầy cũ ván thùng nhưng rau quả đều được phong vào các túi nilon thành từng gói 1kg, 2 kg Ở mỗi cái túi đều có cái móc nhỏ Chị Sảo “ vận” ngồi cạnh quầy, đầu đội mũ bảo hiểm là cái túi nilon trắng, miệng khẩu trang, tay mang găng làm vườn Trông chị lầm là lầm lì như đang bức xúc việc gì đó quá tải nên tôi làm ra vẻ vô tư chào hỏi: “ Chào chị Sảo ạ! Chị khỏe không? Khách quen Đậu Văn Đỗ của chị đến mua chục chanh và nhận khuyến mại ca dao đây!”

Nếu như ngày trước, thì tôi đã được chị tươi cười đáp lại bằng lời mời cởi

mở thân thiện và được thưởng một câu “ vận” bùi tai nhưng lần này chị chỉ đáp gọn, cộc: “ Chú Đỗ, chanh à?” “ Vâng, chị cho mười quả!” Chị Sảo không đáp, với túi

chanh móc vào đầu cần câu, vừa câu ra phía tôi, vừa nói: “Mười hai K!” Tôi nhận

chanh, gắn mười hai ngàn đồng vào cái kẹp Chị Sảo thu tiền rồi, tôi nán lại, nói chuyện tiếp bằng một câu hỏi thể hiện sự quan tâm: “ Chị Sảo ơi! Mưa phùn gió bấc trái thì thế này, vườn Thiên Thai của chị chắc bị ảnh hưởng lắm?” Chị Sảo đáp cụt lủn: “Thiên với chả Thai! Kệ trời…!” Để giải tỏa sự khó hiểu về thái độ của người phụ nữ vốn xưa nay vui tính, mở miệng thành thơ…ca dao, nay bỗng dưng thành một

kẻ đốp chát cộc lốc nên tôi nhìn chị Sảo, cười cười nói khích bằng một câu nóng hôi hổi tính thời sự: “ Trông bà chị cứ như các chiến binh bò tót Tây Ban Nha sắp giáp chiến sống mái với giặc Covid-19 ấy?” Chị Sảo liền đanh đá đáp lại ngay một tràng dài và không quên một câu vận chốt lại: “Thì đã sao, thì rõ hết rồi đấy! Nhỡn tiền rồi đấy! Chúng độc ác quá, gần ba mươi vạn người chết khắp mọi chốn thế gian vì chúng nó, cả tỷ người khốn khổ khắp thiên hạ vì chúng nó Quân manh tà, man rợ đến thế, ai mà chịu cho thấu? Quân chó má! Mẹ chúng nó chứ! Tôi nói thẳng, chú Đỗđừng chê mụ đàn bà bán rau cò con ngồi bết dưới đất này là ngoa ngắt nhá, ác thế,

chúng sẽ thành cô hồn hết: Cô vi, cô vít, cô hồn/ Hỏi đứa mặt l nào phát tán đây?

Mẹ chúng nó chứ, Cái quân phát tán cô hồn /Giỗ cha chúng lấy máu l… thắp

hương”.

Quá bị sửng sốt trước hai quả chửi tục toàn vần “ ồn” mà chị Sảo vừa bắt

thóp kẻ nào đó đầy ám buộc, tôi thốt lên:“ Ôi! Chị Sảo! Bà chị, chị ?”

Chị Sảo không nhìn tôi, tay lấy một bó rau muống móc vào đầu cần câu, câu

về phía tôi, rồi với giọng hạ tông: “ Chú Đỗ mua chanh thì phải có rau muống luộc” Tôi chưa kịp cảm ơn, chị đã vận ra một câu mới như xin lỗi tôi về cách nói năng thô

tục vừa rồi: “Chú Đỗ hãy thông cảm cho / Tức quá động rồ, chửi toáng lên thôi?” Hừ! Nói thật nhá! “ Nếu mà có đường lên trời? Tôi lên, tôi hỏi tận nơi: Đứa nào?”.

Tôi đang cố tìm một cách nói gì đó để khẳng định chị Sảo không phải người động rồ và cũng là để thể hiện sự cảm phục của tôi đối với thứ ngôn ngữ trực giác phong phú rất bản lĩnh của chị, sao cho không bị lẫn những lời có cánh, thớ lợ sáo bãthì có người đến mua hàng

Tôi trả tiền rau muống vào cái kẹp và nợ chị Sảo một câu thán phục phải nói

ra bằng lời trân trọng

MỘT NGƯỜI BẠN NGA

Tôi gặp anh trong một cuộc biểu tình của rất đông cư dân Moscva và sinh viênquốc tế chống chiến tranh, bảo vệ hòa bình cho Việt Nam Biết tôi là người Việt, anhchẳng hề giữ gìn khoảng cách, ôm chầm lấy tôi, thốt lên: "Lũ xâm lược không đượcđụng đến Việt Nam! Chúng tôi ủng hộ các bạn!" Anh tự giới, tên là Ivan, họ Ivanov

Gọi đầy đủ cả họ, tên cúng cơm và đệm lót là Ivan Ivannưts Ivanov Hiện Ivan là sinh

viên năm cuối khoa Kịch bản trường đại học Điện ảnh Moscva Tôi cũng nói, tên tôi

là Hoàng Mi, sinh viên năm thứ hai trường đại học tổng hợp Moscva mang tênMikhail Lomonosov

Từ cuộc gặp nhau mà sau này Ivan hay nhắc lại tình bạn trong hoạn nạn, tôi và

Ivan trở nên thân thiết Vào thứ tư hàng tuần, Ivan đều xuống cổng trường Điện ảnhđón tôi vào xem chương trình chiếu phim hiện đại, tức là những bộ phim Nga vừa sảnxuất chưa công bố ra đại chúng để giúp cho sinh viên cách thẩm định bằng cảm nhận