chương 5 chiến lược phát triển ngoại thương

Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương4 Chương 5: Chiến lược phỏt triển Ngoại thương II.. Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương12 Chương 5: Chiến lược phỏt triển

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

1

1 Chiến lược

2 Chiến lược phát triển kinh tế xã hội

3 Chiến lược phát triển Ngoại thương

II Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội

1 Các mô hình chiến lược phát triển kinh tế xã hội

2 Chiến lược phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam 2010

2001-III Chiến lược phát triển Ngoại thương

1 Các mô hình chiến lược phát triển Ngoại thương

2 Chiến lược phát triển ngoại thương Việt Nam 2001-2010

3 Các quan điểm cơ bản chỉ đạo hoạt động ngoại thương Việt Nam

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

- Chiến lược phải mang tính khách quan, có căn cứ khoa học chứ không phải dựa vào chủ quan của người trong cuộc

Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

3

- CNHưvàưphátưtriểnưkhôngưphảiưlàưmộtưquáưtrìnhưtựưphát,ưmàưlàư mộtưquáưtrìnhưcóưđịnhưhướng Quỏ trỡnh phỏt triển ngoại thương núi riờng và phỏt triển kinh tế của nước ta cú đặc thự riờng Đú

là phải đảm bảo định hướng XHCN nờn rất cần cú sự tham gia của nhà nước để đảm bảo định hướng trờn

- Do trỡnh độ của nước ta cũn thấp, cỏc nguồn lực trong nước khan hiếm nờn cần phải cú sự phối hợp một cỏch tốt nhất mới cú thể đem lại hiệu quả cao nhất

- Cơưchếưthịưtrườngưcóưnhữngưhạnưchế,ưkhôngưchỉưlấyưthịưtrườngưlàmư

cănưcứưraưcácưquyếtưđịnhưvàưphươngưhướngưphátưtriển.

- Chiến lược cung cấp một tầm nhỡn xa, một khuụn khổ rộng cho việc thiết lập cỏc quan hệ quốc tế, để vừa chủ động hội nhập vào nền kinh tế thế giới và khu vực vừa đảm bảo phỏt triển nền kinh

tế trong nước.

Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

4

Chương 5: Chiến lược phỏt triển Ngoại thương

II Chiến lược phỏt triển kinhưtếưxãưhội

1 Cỏc mụ hỡnh chiến lược phỏt triển

a Tínhưđaưdạngưvàưsựưkhácưnhauưcủaưmôưhìnhưchiếnưlượcưdoư nhiềuưyếuưtốưảnhưhưởng,ưtrongưđóưchủưyếuưlà:

-ưChếưđộưchínhưtrịư-ưxãưhộiưvàưconưđườngưphátưtriểnưđượcưlựaư chọnưcóưảnhưhưởngưquyếtưđịnhưđếnưnộiưdungưcủaưchiếnưlược.ư

-ưHoànưcảnhưlịchưsửưvàưtrìnhưđộưphátưtriểnưởưtừngưgiaiưđoạnư củaưđấtưnước,ưgắnưvớiưcácưyêuưcầuưthựcưhiệnưcácưnhiệmưvụưđặtư raưtrongưgiaiưđoạnưđó.ư

-ư Gắnư vớiư nhữngư điềuư kiệnư vàư bốiư cảnhư nêuư trênư làư nhữngư mụcưtiêuưchínhưcầnưđạtưtớiưcủaưchiếnưlược,ư

Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

5

-ưCănưcứưvàoưnguồnưlực,ưcóưthểưxâyưdựngưmôưhìnhưchiếnưlượcưdựaư

vàoưnguồnưlựcưbênưtrongư(nộiưlực),ưChiếnưlượcưdựaưvàoưnguồnư lựcưbênưngoàiư(ngoạiưlực);ưchiếnưlượcưkếtưhợpưnộiưlựcưvàưngoạiư lực.

-ư Cănư cứư vàoư môư hìnhư cơư cấuư kinhư tế:ư chiếnư lượcư lựaư chọnư cácư

ngànhưthenưchốt;ưchiếnưlượcưphátưtriểnưngànhưmangưlạiưhiệuư quảưnhanhưnhất,ưnhiềuưnhất;ưchiếnưlượcưthayưthếưnhậpưkhẩu;ư chiếnưlượcưhướngưvềưxuấtưkhẩu;ưchiếnưlượcưphátưtriểnưtổngưhợpư vàưcânưđốiư(phátưtriểnưtoànưdiện);ưchiếnưlượcưhỗnưhợp …

-ư Cănư cứư vàoư chứcư năngư cóư thểư phânư chiaư thànhư baư nộiư dungư

chínhư củaư mộtư chiếnư lược:ư chiếnư lượcư tăngư trưởng,ư chiếnư lượcư quảnưlýưvàưchiếnưlượcưconưngười.

Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

6

Chương 5: Chiến lược phỏt triển Ngoại thương

b Cỏc mụ hỡnh chiến lược phỏt triển (UNIDO)ư

(1).ưTăngưtrưởngưnhanh

(2).ưDựaưtrênưcơưsởưnguồnưlựcưtrongưnước

(3).ưNhằmưvàoưcácưnhuưcầuưcơưbản

(4).ưTậpưtrungưvàoưtạoưviệcưlàmư(toànưdụngưlaoưđộng)

Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

7

Chiếnưlượcưphátưtriểnưkinhưtếư-ưxãưhộiưViệtưNamưnămư2001ư-ư2010ư cóưđặcưđiểm:

-ưPhátưtriểnưnhanh,ưnhưngưgắnưvớiưổnưđịnhưxãưhội,ưđảmưbảoưbảoưvệư

môiưtrườngưtựưnhiênưvàưsinhưtháiư(tăngưtrưởngưnhanh,ưhiệuưquảưvàư bềnưvững)

-ư Đồngư thờiư vớiư tăngư trưởngư nhanhư xuấtư khẩu,ư đẩyư mạnhư sảnư xuấtư

thoảư mãnư nhuư cầuư trongư nước,ư khôngư sảnư xuấtư sảnư phẩmư tiêuư dùngưtrongưnướcưvớiưbấtưcứưgiáưnàoưmàưphảiưcóưsựưlựaưchọnưtrênư cơư sởư thếư mạnhư vềư nguồnư nhânư lực,ư tàiư nguyênư trongư nước,ư sảnư xuấtưvớiưgiáưrẻ.ưTrongưđiềuưkiệnưhộiưnhập,ưsảnưphẩmưsảnưxuấtư thoảư mãnư nhuư cầuư trongư nướcư hoặcư thayư thếư nhậpư khẩuư cũngư

đồngưthờiưphảiưcạnhưtranhưvớiưhàngưưnhậpưkhâủ.

-ư Tậnư dụngư triệtư đểư nguồnư lựcư trongư nước,ưsongư đồngư thờiưsửư dụngư

tốiưđaưnguồnưlựcưbênưngoàiưvềưvốnưvàưcôngưnghệ.

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

8

Chương 5: Chiến lược phát triển Ngoại thương

III Chiến lược phát triển Ngoại thương

1 Các mô hình chiến lược phát triển Ngoại thương

- Chiến lược xuất khẩu sản phẩm thô

- Chiến lược sản xuất thay thế nhập khẩu (Import Substitution – IS)

- Chiến lược sản xuất hướng về xuất khẩu (Export Orientation)

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

12

Chương 5: Chiến lược phỏt triển Ngoại thương

Chiến lược xuất khẩu sản phẩm thụ

Nhược điểm:

-ưKhôngưứngưdụngưvàưphátưtriểnưđượcưKHCNư

-ưLàmưcạnưkiệtưnguồnưtàiưnguyênưtrongưnước,ưdẫnưđếnư

mấtưcânưbằngưsinhưthái -ưThuưnhậpưtừưxuấtưkhẩuưsảnưphẩmưthôưthườngưkhôngưổnư

địnhưdo:

+ Cung, cầu khụng ổn định + Giỏ cả sản phẩm thụ cú xu hướng giảm so với hàng cụng nghiệp

T = Px/Pm

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

14

Chương 5: Chiến lược phỏt triển Ngoại thương

b Chiến lược sản xuất thay thế nhập khẩu

Nội dung:

-ưCố gắng tự sản xuất để đỏp ứng đại bộ phận nhu cầu về

hàng húa và dịch vụ cho thị trường nội điạ,ưthayưthếưdầnư

nhữngưsảnưphẩmưtiêuưdùngưphảiưnhậpưkhẩu,ưđiưđếnưchỗưhoànư toànưkhôngưphảiưnhậpưkhẩu.ưư

-ưĐảmưbảoưchoưcácưnhàưsảnưxuấtưtrongưnướcưcóưthểưlàmưchủưđượcư kỹưthuậtưsảnưxuất;ưhoặcưcácưnhàưĐTNNưcungưcấpưcôngưnghệ,ư vốnưvàưquảnưlýưhướngưvàoưviệcưcungưcấpưchoưthịưtrườngưnộiưđịaư làưchính.ư

- Cuốiưcùngưlậpưcácưhàngưràoưbảoưhộưđểưhỗưtrợưchoưsảnưxuấtư

trongưnướcưcóưlãi,ưkhuyếnưkhíchưcácưnhàưđầuưtưưtrongưnhữngư

ngànhưcôngưnghiệpưlàưmụcưtiêuưphátưtriển.

Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

15

Biện phỏp thực hiện

- Thuế quan cao

- Hàng rào phi thuế quan chặt chẽ: hạn ngạch nhập khẩu, giấy phộp nhập khẩu, duy trỡ tỷ giỏ hối đoỏi cao, quản lý chặt chẽ ngoại hối

- Trợưcấp,ưưuưđãiưđầuưtư

Ưu điểm

- Trong giai đoạn đầu đó đem lại sự mở mang nhất định cho cỏc cơ sở sản xuất

- Giải quyết được cụng ăn việc làm

- Cỏc ngành kinh tế phỏt triển tương đối cõn đối

- Nền kinh tế tương đối ổn định, khụng bị những tỏc động xấu từ bờn ngoài

Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

16

Chương 5: Chiến lược phỏt triển Ngoại thương

Chiến lược sản xuất thay thế nhập khẩu

Nhược điểm:

- Ngoạiưthươngưkhôngưđượcưcoiưtrọng,ưcoiưnhẹưảnhưhưởngư

tíchưcựcưcủaưkinhưtếưthếưgiớiưđốiưvớiưsựưphátưtriểnưkinhưtếư trongưnước -> hạn chế việc khai thỏc cú hiệu quả tiềm

năng của đất nước

- Thiếuưnguồnưlựcưđầuưvàoưchoưphátưtriểnưkinhưtế.

- Tốc độ phỏt triển kinh tế khụng cao (thường chỉ 2%)

1 Cỏn cõn thương mại ngày càng thiếu hụt

- Làm cho cỏc doanh nghiệp thiếu năng động, thiếu cơ hội cạnh tranh

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

18

Chương 5: Chiến lược phỏt triển Ngoại thương

c Chiến lược sản xuất hướng về xuất khẩu

Nội dung:

- Tớch cực tham gia phõn cụng lao động quốc tế, bằng cỏch

mở cửa nền kinh tế quốc dõn để thu hỳt vốn và kỹ thuật

vào khai thỏc tiềm năng lao động và tài nguyờn của đất

nước Lấyưthịưtrườngưnướcưngoàiưlàưtrọngưtâmưđểưphátưtriểnư

sảnưxuất.

-ưThuyếtưlợiưthếưsoưsánhưcủaưRicardoưvẫnưthườngưđượcưcoiưlàưcơư sởưlýưluậnưcủaưmôưhìnhưchiếnưlượcưnày.

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

- Đảm bảo môi trường đầu tư cho tư bản nước ngoài - -

- Mở rộng quan hệ với các nước để khai thác thị trường bên ngoài

Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

20

Chương 5: Chiến lược phỏt triển Ngoại thương

Chiến lược sản xuất hướng về xuất khẩu

Ưu điểm

- Tốc độ tăng trưởng cao (2 con số)

- Sử dụng cú hiệu quả nguồn lực của đất nước, đồngư thờiư tậnư dụngư đượcư cácư nguồnư lựcư từư bênư ngoàiư (vốn và cụng nghệ)

- Một số ngành cụng nghiệp đạt trỡnh độ kỹ thuật cao

và cú khả năng cạnh tranh cao trênư trườngư quốcư tế,ư làư

độngưlựcưthúcưđẩyưnềnưkinhưtếưtăngưtrưởngư(tácưđộngưlanư toả)ư

- Giải quyết được cụng ăn việc làm

- Giỳp kinh tế trong nước hoà nhập với kinh tế khu vực và thế giới

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

22

Chương 5: Chiến lược phát triển Ngoại thương

2 Chiến lược phát triển ngoại thương Việt Nam 2001-2010

Ưu nhược điểm của các

mô hình chiên lược

Thực trạng kinh tế xã

hội Việt Nam

Quan điểm và mục tiêu

phát triển

Bối cảnh quốc tế

Kết hợp giữa sản xuất thay thế nhập khẩu với hướng về xuất khẩu

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

23

Định hướng lớn (Văn kiện ĐH Đảng VII):

Hướng mạnh về xuất khẩu, thay thế nhập khẩu những mặt hàng trong nước sản xuất có hiệu quả Mở rộng, đa dạng hóa và đa phương hóa quan hệ kinh tế đối ngoại trên nguyên tắc giữ vững độc lập, chủ quyền, bình đẳng, cùng

có lợi, thu hút các nguồn lực bên ngoài để phát huy mạnh

mẽ các lợi thế và nguồn lực bên trong

TrênưthựcưtếưhiệnưnayưthìưViệtưNamưđangưthựcưhiệnưkết hợp

cả 3 mô hình chiến l ợc trongưđóưtrọngưtâmưlàưchiếnưlượcư SXưhướngưvềưXK.ư

• XKưsảnưphẩmưthô:ưdầuưthô,ưthanưđá.

• SXưthayưthếưNK:ưđiểnưhìnhưlàưngànhưđường,ưsắtưthép,ưxiư măng.

• SXưhướngưvềưXK:ưchiếmưđaưsố:ưdệtưmay,ưgiàyưdép,ưnôngư sản,ưđồưgỗ,ưđiện,ưđiệnưtử,ưthủưcôngưMN.

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

26

Chương 5: Chiến lược phát triển Ngoại thương

2 Chiến lược phát triển ngoại thương Việt Nam 2001-2010

Nhóm hàng xuất

khẩu Kim ngạch 2010 (triệu USD) Tỷ trọng (%) 2000-2010

1 Nguyên nhiên liệu 1.750 20,13 - 3,5

2 Nông sản, hải sản 8.000-8.600 23,316 - 17

3 Chế biến, chế tạo 20.000-21.000 31,440 - 45

4 Công nghệ cao 7.000 5,412 - 14

5 Hàng khác 12.500 19,823 - 25 Tổng kim ngạch

Tổng kim ngạch

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

27

Ngành dịch vụ

xuất khẩu Kim ngạch 2005 (triệu USD) Kim ngạch 2010 (triệu USD)

- Xuất khẩu lao

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

28

Chương 5: Chiến lược phát triển Ngoại thương

2 Chiến lược phát triển ngoại thương Việt Nam 2001-2010

Nhóm hàng nhập

khẩu Kim ngạch 2010

(triệu USD)

Tỷ trọng (%) 2000-2010

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

30

Chương 5: Chiến lược phát triển Ngoại thương

3 Các quan điểm cơ bản chỉ đạo hoạt động ngoại thương VN

3.1 Mở rộng hoạt động ngoại thương để thực hiện mục tiêu dân giàu nước mạnh xã hội công bằng dân chủ, văn minh phải trên nền tảng: bảo vệ độc lập, chủ quyền và an ninh quốc gia, bảo đảm sự phát triển của đất nước theo định hướng XHCN,

mở rộng quan hệ kinh tế trên cơ sở bình đẳng, cùng có lợi, không can thiệp công việc nội bộ của nhau

3.2 Khắc phục tính chất khép kín của nền kinh tế, chủ động hội nhập với nền kinh tế quốc tế, thực hiện đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ thương mại

3.3 Mở rộng sự tham gia của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế vào hoạt động ngoại thương dưới sự quản

lý thống nhất của Nhà nước

3.4 Coi trọng hiệu quả kinh tế - xã hội trong hoạt động ngoại thương

Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

31

Hộiưnhậpưkinhưtếưquốcưtế

Chủưđộng Tíchưcực

Đaưdạngưhóa:

Mặtưhàng Phươngưthức

Đaưphươngưhóa

Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

32

Chương 5: Chiến lược phỏt triển Ngoại thương

Ngàyư07/02/1980,ưHộiưđồngưchínhưphủưđãưbanưhànhưNghịưđịnhư sốư40/CPưquyưđịnhưmởưrộngưquyềnưxuấtưkhẩuưchoưmộtưsốưdoanhư nghiệpư nhàư nướcư trựcư thuộcư UBNDư cácư tỉnh,ư thànhư phốư trọngư

điểmưvàưcácưdoanhưnghiệpưsảnưxuấtưhàngưxuấtưkhẩuưtrựcưthuộcư cácưBộưkhácưngoàiưBộưngoạiưthương.ưư

Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

33

ởng:ưcácưdoanhưnghiệpưchuyênưkinhưdoanhưthuộcưmọiưthànhư

phầnưkinhưtế,ưnếuưđápưứngưđượcưcácưđiềuưkiệnưvềưvốnưlưuưđộngưvàư nhânưsựưdoưNhàưnướcưquyưđịnh,ưcũngưđượcưquyềnưthamưgiaưxuấtư

khẩuưhàngưhoá:

Làưdoanhưnghiệpưđượcưthànhưlậpưhợpưpháp.

Đốiưvớiưdoanhưnghiệpưchuyênưdoanhưhàngưxuấtưkhẩu,ư

phảiưcóưsốưvốnưlưuưđộngưtốiưthiểuư200000ưUSDư(đốiưvớiưcácưcôngư tyưhoạtưđộngưtạiưvùngưsâuưvùngưxaưlàư100000ưUSD).ưĐốiưvớiư

doanhưnghiệpưsảnưxuất,ưNhàưnướcưkhôngưquyưđịnhưmứcưvốnưtốiư

thiểuưnhưngưcácưdoanhưnghiệpưnàyưphảiưcóưmặtưhàngưvàưthịưtrư

ờngưxuấtưkhẩu.

Doanhưnghiệpưphảiưcóưđộiưngũưcánưbộưđủưtrìnhưđộưkinhư doanh,ưkýưkếtưvàưthựcưhiệnưhợpưđồngưngoại.

Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

34

Chương 5: Chiến lược phỏt triển Ngoại thương

Ngàyư31/7/1998,ưNghịưđịnhư57/1998/NĐ-CPư cácưdoanhưnghiệpư“Lựa chọn SP và TT trong NT thời kỳ CNH của các

thuộcưmọiưthànhưphầnưkinhưtế,ưđượcưthànhưlậpưtheoưđúngưquyư

địnhưcủaưphápưluật,ưđượcưxuấtưkhẩu,ưnhậpưkhẩuưhàngưhóaưtheoư

ngànhưnghềưđãưghiưtrongưgiấyưchứngưnhậnưđăngưkýưkinhưdoanhư sauưkhiưđãưđăngưkýưmãưsốưtạiưCụcưHảiưquan ư”, NXB CTQG, 2000

Nghịưđịnhư44/NĐ-CPưưngàyư2/8ưnămư2001ưlạiưtiếpưtụcưnớiưrộngư hơn:ưthươngưnhânưViệtưnamưđượcưquyềnưxuấtưkhẩuưtấtưcảưcácưloạiư hàngưhóa,ưkhôngưphụưthuộcưngànhưnghề,ưngànhưhàngưghiưtrongư giấyưchứngưnhậnưđăngưkýưkinhưdoanh,ưtrừưcácưhàngưhóaưthuộcư danhưmụcưcấmưxuấtưkhẩu;ưđượcưnhậpưkhẩuưhàngưhóaưtheoư

ngànhưnghề,ưngànhưhàngưghiưtrongưgiấyưchứngưnhậnưđăngưkýư

kinhưdoanhư

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

khẩu hàng hóa không phụ thuộc vào ngành nghề đăng ký kinh doanh

.

Bộ mụn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

mangưtínhưNhàưnước,ưdựaưtrênưcácưhiệpưđịnh,ưnghịưđịnhư thưưgiữaưhaiưchínhưphủưtrongưđóưquyưđịnhưcụưthểưdanhư

mụcưvàưkimưngạchưxuấtưkhẩu,ưnguyênưtắcưxácưđịnhưgiá,ư phươngưthứcưthanhưtoán.

Nhà n ớc độc quyền hoạt động kinh doanh ngoại th ơng:ư

Nhà n ớc độc quyền về tài sản:ưchếưđộưthuưbùưchênhưlệchưngoạiư

thương,ưtứcưlàưnhữngưkhoảnưnàoưđượcưcoiưlàưlãiưthìưphảiưnộpưvàoư

ngânưsách,ưlỗưsẽưđượcưngânưsáchưbù.

Bộ môn Kinh tế Ngoại thương - Đại học Ngoại thương

37

Đánh giá mức độ hoàn thành các mục tiêu xuất khẩu đặt ra trong chiến lược xuất nhập khẩu 2001-2010

sau 5 năm thực hiện?

Tại sao Việt Nam lại nỗ lực gia nhập WTO trước khi

vòng đàm phán Doha kết thúc?