PHÂN TÍCH NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ CƠ BẢN Quà tài liệu của Xóm Trọ Văn Chương Chúc các sĩ tử ôn tập tốt, đỗ NV1 nhé! PHÂN TÍCH NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ CƠ BẢN Đề bài Cảm nhận của anh/chị về hình ảnh ông lái đ[.]
Trang 1PHÂN TÍCH NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ CƠ BẢN
Đề bài: Cảm nhận của anh/chị về hình ảnh ông lái đò
trong cuộc chiến đấu với con sông hung dữ (Người lái đò sông
Đà – Nguyễn Tuân )
MB:
- “Nguyễn Tuân là nhà nghệ sĩ ngôn từ đưa cái đẹp thăng
hoa.” - Hoài Anh
- “Nguyễn Tuân là nhà văn suốt đời đi tìm cái Đẹp, cái Thật.”
- Nguyễn Đình Thi
- “Tôi cũng tự thấy mình là một con người đi tìm vàng quanh
sông Đà, đi tìm thứ vàng của màu sắc sông núi Tây Bắc, nhất là cái thứ vàng mười mang sẵn trong tâm trí tất cả những con người ngày nay đang nhiệt tình gắn bó với công cuộc xây dựng cho Tây Bắc thêm sáng sủa, tươi vui và vững bền.” – Nguyễn Tuân
TB:
1 Giới thiệu chung:
* Tác giả Nguyễn Tuân:
- Là một nhà nghệ sĩ lớn, đặc biệt có sở trường về tùy bút
- Phong cách nghệ thuật độc đáo, tài hoa uyên bác
- Nguyễn Tuân quan niệm ông viết tùy bút là để chơi một lối
độc tấu trong văn chương và có thể nói với lối độc tấu này, Nguyễn
Tuân đã có một cuộc chơi trong văn chương đầy thú vị, đem đến những đóng góp đặc biệt xuất sắc cho nền văn học Việt Nam, cùng với quan niệm viết văn là phải viết cho hay, viết cho đúng cái tạng riêng của mình Sáng tác của Nguyễn Tuân, hành trình viết văn của Nguyễn Tuân đã lưu lại, đã thể hiện và khẳng định
được một phong cách nghệ thuật độc đáo, tài hoa và uyên bác Có
thể nói đó là một gương mặt nghệ thuật không thể trộn lẫn, không thể thay thế trong nền văn học dân tộc
*Tác phẩm “Người lái đò sông Đà”:
-“Người lái đò sông Đà” là một tùy bút xuất sắc in trong tập
“sông Đà” xuất bản năm 1960.
- Đây là một thành quả của chuyến đi đầy gian khổ và hứng thú của Nguyễn Tuân lên miền Tây Bắc xa xôi Năm 1958, Nguyễn Tuân đã có chuyến đi thực tế dài ngày lên với miền đất Tây Bắc xa xôi của Tổ Quốc, đây có thể nói là một chuyên đi hết sức ý nghĩa với nhà văn Chuyến đi ấy không chỉ thỏa mãn bước phiêu lãng của một tôi tài tử ham xê dịch mà còn mang tới những rung động thẩm mĩ đầy ý nghĩa cho một người nghệ sĩ luôn say mê, kiếm tìm, phát hiện và tôn vinh cái đẹp trong cảnh sắc thiên nhiên và con người của quê hương đất nước Và quả thật với chuyến đi ấy, Nguyễn Tuân tìm được chất vàng nới thiên nhiên Tây Bắc, đặc biệt là chất “vàng mười” nơi những con người lao động Tây Bắc đang ngày đêm góp sức mình làm cho Tây Bắc thêm tươi đẹp hơn
Trang 2- Nội dung của tác phẩm “Người lái đò sông Đà”: Đây là một
áng văn đẹp ca ngợi thiên nhiên và con người Tây Bắc
2 Phân tích
* Hoàn cảnh xuất hiện nhân vật
- Ông lái đò được Nguyễn Tuân đặt trong một cuộc chiến đấu với con sống hung dữ Đây có thể nói là một hoàn cảnh hết sức cam go và khốc liệt.
- Ông lái đò phải điều khiển con thuyền vượt qua quãng sông Đà với “đủ tướng dữ quân tợn” “Thác sông Đà, đá sông Đà, sóng sông Đà, gió sông Đà” tất cả tấn công, vây bủa ông lái đò một cách dồn dập, liên tiếp từ rất nhiều phía Có thể nói đó là một cuộc thủy chiến cam go và ác liệt của con người lao động trên chiến trường sông Đà Có thể nói đó là một cuộc chiến đấu không cân sức
- Đó là một cuộc chiến đấu sinh tử mà hàng ngày ông lái đò
‘giành lấy sự sống từ tay những cái thác’ Đây cũng là một thử thách Đặt nhân vật trong hoàn cảnh này, Nguyễn Tuân muốn làm sáng lên những vẻ đẹp đáng quý, ‘chất vàng mười’ ở con người lao động này
*Vẻ đẹp của ông lái đò
a Vẻ đẹp trí dũng tuyệt vời của một anh hùng trên sông nước:
- Có thể nói, nếu sông Đà là một chiến trường, cuộc vượt
thác leo ghềnh của ông lái đò là một cuộc chiến đấu thì hình ảnh ông lái đò hiện lên trong cuộc chiến đấu này như một chiến binh quả cảm, một anh hùng với trí dũng tuyệt vời trên sông nước
- Trong cuộc chiến đấu không cân sức ấy, trước sự tấn công
dồn dập và liên tiếp của dòng sông Đà, ông lái đò đã bị thương
“Mặt ông méo bệch đi” Nguyễn Tuân dùng chữ “méo bệch” chứ không phải là “méo xệch” để chúng ta thấy sắc mặt bợt bạt của ông lái đò trước sự tấn công rất hung dữ của con sông Đà Ấy thế nhưng dù bị thương, “hai chân vẫn kẹp chặt lấy cuống lái”, ông đò vẫn cố nén vết thương, vẫn tỉnh táo đưa ra những lời chỉ huy ngắn gọn cho nhà đò vượt thách an toàn. Đó chính là biểu hiện của một
sự trầm tĩnh và bản lĩnh, sự mạnh mẽ và kiên cường; đó còn là sự thể hiện sức chịu đựng phi thường của một bản lĩnh cao cường
Dù sóng to, dù nước lớn nhưng tay chèo ấy vẫn vững vàng, người lái đò ấy vẫn bản lĩnh và mạnh mẽ
- Sự trí dũng tuyệt vời của ông lái đò còn được thể hiện
trong những quyết định đầy quyết đoán và mưu trí: Cưỡi lên thác sông Đà là phải cưỡi đến cùng như là cưỡi hổ”
+ Những động tác điều khiển con thuyền của ông lái đò ở trùng vi thứ 2 rất ấn tượng: “nắm chặt lấy bờm sóng”,” ghì cương lái”,”lái miết một đường chéo”, “phóng nhanh và cửa sinh” Nguyễn Tuân đã huy động sức mạnh của đội quân ngôn từ đầy uy lực để làm nổi bật những động tác chính xác và mạnh mẽ, dứt
Trang 3khoát và đầy táo bạo của ông lái đò Rất nhiều động từ mạnh đã được nhà văn huy động để chạm khắc nên sự quả cảm, tinh thần dũng cảm vô song của ông lái đò.
+ Ông lái đò hiện lên như một chiến binh quả cảm, đó là một viên tướng đang tả xung hữu đột, đó là một viên tướng, một chiến binh quả cảm, đang làm chủ sông nước
- Vẻ đẹp trí dũng tuyệt vời của ông lái đò trong cuộc chiến đấu với con sông hung bạo đã mang đậm dấu ấn của một cái tôi lãng mạn, say mê những vẻ đẹp đặc tuyển, độc đáo, khác thường:
+ Gợi cho chúng ta nhớ lại khí phách ngang tàn, ngạo nghễ,
tư thế hiên ngang lừng lững của nhân vật Huấn Cao giữa chốn ngục tù trong truyện ngắn “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân
+ Chính là sự tỏa sáng của chủ nghĩa anh hùng Cách mạng của con người Việt Nam trong lao động Con người Việt Nam không chỉ anh hùng trong Chiến Đấu khi đối mặt với quân thù mà còn dũng cảm, gan góc trong công cuộc chinh phục thiên nhiên, trong công cuộc lao động để xây dựng Tổ quốc
b.Vẻ đẹp tài hoa nghệ sĩ trong nghệ thuật vượt thác leo ghềnh:
- Có thể thấy, hình ảnh ông lái đò hiện lên trong cuộc vượt thác mang phong thái ung dung, tự do, làm chủ sông nước: “nắm chắc binh pháp của thần sông, thần đá”; “thuộc lòng quy luật phục kích của lũ đá”
- Nguyễn Tuân đã từng viết: “Nếu sông Đà là một bản một thiên trường ca thì ông lái đò có thể thuộc từng dấu chấm, dấu phẩy của thiên trường ca đó” Những hiểu biết tường tận về dòng sông Đà, nắm rõ những luồng sinh, luồng tử đã mang lại cho ông lái đò sự tự chủ, tự do khi chiến đấu với con sông hung bạo Đó là kết quả của những kinh nghiệm và sự từng trải của hàng ngày, hàng giờ phải vật lộn với sông nước
- Đặc biệt, vẻ đẹp tài hoa nghệ sĩ được thể hiện qua một tay chèo hết sức linh hoạt và phóng khoáng ở thạch trận thứ hai, khi mềm mại, uyển chuyển “đứa thì ông tránh mà rẻo bơi trèo”, lúc mạnh mẽ và rứt khoát “đứa thì ông đè sấn đè lên, chặt đôi ra để
mở đường tiến”
- Ở vòng vây thứ ba cũng là lúc tài điều khiển của ông lái đò đạt đến trình độ điêu luyện, tay lái đã thực sự “ra hoa” khi đưa con thuyền vượt qua sóng thác: Động từ “vút” chứ không phải
“phóng”, “lao” được lặp lại cho ta thấy ông lái đò đang điều khiển con thuyền lao đi với một tốc độ có thể đạt đến độ siêu tốc Biện pháp so sánh độc đáo: “Thuyền như mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước”, vừa xuyên, vừa tự động lái Khoảnh khắc ấy chính là biểu hiện của một phản xạ hết sức linh hoạt và nhạy bén, tài hoa
và tài tình của ông lái đò Lái đò như thế không phải là một công việc lao động bình dị mà đã thực sự đạt đến trình độ nghệ thuật điêu luyện và siêu phàm
Trang 4- Nếu như khi vượt thác, chất tài hoa nghệ sĩ của ông lái đò được thể hiện một cách rất điều luyện, thì cuộc sống sinh hoạt đời thường của ông cũng mang đậm chất nghệ sĩ Cuộc chiến với dòng sông hung bạo kết thúc, nhà đò lại quay về, “đốt lửa trong hang”, “nướng ống cơm lam”, “bàn tán về cá anh vũ đầm xanh, những hầm cá, hang cá” Có thể nói, lưu lại trong tâm trí của những người lái đò ấy không phải là những chiến công, chiến thắng mà là vẻ đẹp rất thơ mộng của cuộc sống thanh bình Đó là những rung động với cái đẹp, những rung động rất nghệ sĩ ở con người lao động này
- Ông lái đò hiện lên như một người nghệ sĩ tài hoa trong
nghệ thuật vượt thác leo Đây là một vẻ đẹp cho thấy ông lái đò mang đậm cách nhìn phong cách nghệ thuật của nhà văn, luôn say mê vẻ đẹp tài hoa nghệ sĩ
+ Thế giới nhân vật của Nguyễn Tuân là thế giới của những con người tài hoa nghệ sĩ
+ Trước cách mạng tháng Tám, chúng ta đã bắt gặp hình ảnh người ăn xin khi thưởng trà có thể nhận ra được cái vỏ trấu trong đáy ấm trà; đó là viên quan cai ngục sẵn sàng bất chấp sự sống, tính mạng của mình để biệt nhỡn nhân tài, một đấng tài hoa mà mình yêu quý và ngưỡng mộ; đó là những nho sĩ tài hoa bất đắc chí nguyện dành phần đời còn lại của mình chỉ để phụng sự cho loài hoa lan
+ Sau cách mạng tháng Tám, Nguyễn Tuân tiếp tục cảm nhận phát hiện, tôn vinh và ca ngợi chất tài hoa nghệ sĩ ở những con người lao động Việt Nam Anh bộ đội của Nguyễn Tuân phải
là anh bộ đội đuổi giặc trong rừng đào ngụy trang bằng cành hoa đào, hay đó là người chiến sĩ cộng sản kiên cường, Tô Hiệu đã dùng hoa đào để thể hiện niềm vui của cuộc sống xã hội chủ nghĩa ở Sơn La
=> Như vậy, những nhân vật ấy trong sáng tác của Nguyễn Tuân đã đem đến cho người đọc một niềm tự hào về một dân tộc không chỉ có chính nghĩa, khí phách anh hùng, mà còn có một tư thế sang trọng và đẹp của những con người sinh ra trên vùng đất văn chương
c Vẻ đẹp giản dị và bình tâm của con người lao động hàng ngày vật lộn với sông nước:
- Đọc đoạn trích, đọc tác phẩm, chúng ta có thể thấy hình
ảnh ông lái đò chính là hiện thân trước cái đẹp bình dị của những con người lao động hàng ngày vật lộn với sông nước
- Không phải ngẫu nhiên mà nhà văn không đặt tên cho
nhân vật Khi không đặt tên cho nhân vật, Nguyễn Tuân muốn nói với chúng ta rằng: ông lái đò chính là đại diện cho nhân dân lao động đông đảo và vô danh, giản dị và bình tâm
Trang 5- Cái thứ hai, có thể thấy công việc của ông lái đò đó chính
là hàng ngày lái đò trên sông Đà Đó là một công việc cũng hết sức bình thường, một công việc cũng hết sức bình dị Và chúng ta
có thể thấy sự giản dị và bình tâm ấy được thể hiện rất rõ trong một tâm thế sau khi cuộc vượt thác cuộc chiến đấu với con sông
hung bạo kết thúc: “nhà đò chẳng thấy ai bàn thêm một lời nào về
cuộc chiến thắng vừa qua ải nước đủ tướng dữ quân tợn”.
- chiến thắng, chiến công, sự tài hoa dũng cảm của ông lái
đò như chúng ta đã phân tích quả thật đáng ngưỡng mộ, khâm phục Ấy thế nhưng, với những con người lao động ấy, họ coi đó là công việc hàng ngày, công việc tự nhiên; họ làm nó một cách an nhiên tự tại Sự giản dị và bình tâm ấy của ông lái đò cũng chính
là sự giản dị và bình tâm của nhân dân lao động mà Nguyễn Tuân
đã phát hiện và trân trọng một cách rất đáng quý
- Nhìn lại vẻ đẹp này của ông lái đò, chúng ta liên hệ và nhớ
lại một chút Trước cách mạng tháng Tám năm 1945, Nguyễn Tuân đi tìm cái đẹp trong con người; tuy nhiên, vẻ đẹp của con người trong trang văn của Nguyễn Tuân trước năm 1945 họ hiện lên với tư cách của những con người phi thường xuất chúng Đó là những con người độc đáo, đặc tuyển, khác người và khác đời Nhưng sau năm 1945, nhà văn đã tìm về, đã trở về với những con người lao động bình dị trong cuộc sống của đất nước
- Có thể nói, Nguyễn Tuân với hình tượng ông lái đò đã thể
hiện được một hành trình tìm về với cái đẹp có thật hôm nay của một cái tôi yêu đất nước mình, yêu nhân dân mình Ta có thể thấy rất rõ cái tôi tài tử có phần ngông nghênh và kiêu ngạo, đặt mình lên trên thiên hạ của Nguyễn Tuân giờ đây đã thay bằng một cái tôi gắn bó với nhân dân, gắn bó với đất nước; yêu mến đất nước mình, nhân dân mình để nhận ra cái đẹp có thật trong cuộc sống lao động hôm nay
3 Nghệ thuật thể hiện hình ảnh ông lái đò trong cuộc chiến đấu với sông Đà hung dữ:
- Nhà văn đã sử dụng một cách rất hiệu quả sự phóng
khoáng, linh hoạt của thể văn tùy bút để nhân vật hiện lên chân thực tự nhiên với nhiều góc nhìn khác nhau
- Nguyễn Tuân đã huy động tri thức uyên bác, sự hiểu biết sâu rộng ở nhiều lĩnh vực không chỉ là quân sự, không chỉ là võ thuật mà còn nhiều lĩnh vực khác lịch sử và địa lí để làm nổi hình, nổi sắc hình tượng ông lái đò
- Và đặc biệt ngòi bút của Nguyễn Tuân trong tùy bút “
Người lái đò sông Đà” thực sự đã phát huy được tài hoa của mình trước hết trong nghệ thuật sử dụng ngôn từ Nguyễn Tuân đã tự ghi trong lí lịch của mình là một chuyên viên tiếng Việt và rất
Trang 6nhiều nhà phê bình đã gọi Nguyễn Tuân là một nhà luyện đan ngôn từ, là một bậc thầy ngôn ngữ Có thể nói kho từ vựng đầy
ăm ắp của Nguyễn Tuân đã được nhà văn huy động để chọn cho
ra cách nói sắc nét nhất, đậm nét nhất, để có thể làm nổi bật được
vẻ đẹp của ông lái đò trong cuộc chiến đấu với con sông hung bạo Bên cạnh đó qua những so sánh, những liên tưởng của nhà văn chúng ta có thể thấy sự tài hoa của Nguyễn Tuân trong trí tưởng tượng Có thể khẳng định ngòi bút của Nguyễn Tuân đã thăng hoa cùng với những vẻ đẹp của hình tượng ông lái đò trong thiên tùy bút “Người lái đò sông Đà”
- Vì thế, có thể nói vẻ đẹp của người lái đò sông Đà không
chỉ là vẻ đẹp của hình tượng ông lái đò mà còn là vẻ đẹp của cái tôi Nguyễn Tuân, là vẻ đẹp của một nhà văn tài hoa, uyên bác, yêu mến và say mê trước vẻ đẹp của thiên nhiên, đất nước Vì thế
“Người lái đò sông Đà” trở thành những trang hoa, những tờ hoa
mà Nguyễn Tuân đã dâng tặng cho văn học dân tộc.
4 Đánh giá chung:
- Nếu sông Đà là một kì công của tạo hóa thì ông lái đò trong
cuộc chiến đấu với con sông hung dữ chính là một kì tích lao động của con người Đó là hiện thân của cái “ĐẸP” nơi con người lao động vô danh khuất nẻo thượng ngàn
- Vì thế “Người lái đò sông Đà” không chỉ là bài ca ca ngợi
thiên nhiên, nó là một bài ca ca ngợi chiến thắng của con người trong công cuộc chinh phục thiên nhiên Đó là sự tôn vinh danh cho con người, cho vẻ đẹp của con người trước vẻ đẹp tạo hóa
- Hình ảnh ông lái đò không chỉ bộc lộ tình yêu say đắm,
thiết tha của một nghệ sĩ nặng tình với nhân dân, đất nước mà còn khẳng định sự tài hoa uyên bác của một cây bút bậc thầy.
- Đặc biệt, hình ảnh ông lái đò đã bộc lộ sự vận động trong
cách nhìn con người, trong quan niệm nghệ sĩ của Nguyễn Tuân trên hành trình đi tìm kiếm và kiến tạo cái đẹp
+ Có thể nói trước CM T8 Nguyễn Tuân quay về với quá khứ
tìm kiếm cái đẹp của một thời đã xa chỉ còn vang bóng Cái đẹp
mà Nguyễn Tuân đam mê và tôn thờ khi ấy đó là cái đẹp của hoài niệm Thế nhưng sau CM T8 nhà văn trở về với nhân dân, trở về với đất nước, gắn bó với cuộc sống hôm nay để có thể phát hiện được cái đẹp nơi những con người lao động bình dị Đó là anh bộ đội, đó là những cô thanh niên xung phong, đó là người kĩ sư khảo sát địa chất trẻ tuổi và đó là những người lái đò trên dòng sông Đà hung bạo.
+ Mặt khác, có thể thấy trước CM T8 cái đẹp mà Nguyễn
Tuân tìm kiếm phải là cái đẹp phi thường, xuất chúng, đặc tuyển, cái đẹp chỉ có ở số ít Thế nhưng sau CM T8 nhà văn kiếm tìm, phát hiện và tôn vinh cái đẹp ở số đông, cái đẹp ở quảng đại quần chúng nhân dân Hơn thế nữa, qua hình tượng ông lái đò chúng ta
Trang 7có thể thấy một quan niệm rất độc đáo của Nguyễn Tuân về người nghệ sĩ, với Nguyễn Tuân nghệ sĩ không chỉ là những người làm việc lao động sáng tạo trong lĩnh vực nghệ thuật, bất kì ai, bất cứ
ai giỏi và điêu luyện trong cái nghề của mình đều có thể trở thành nghệ sĩ.
C KB:
Hình ảnh ông lái đò là một trong những chất vẻ đẹp quý giá của “ chất vàng mười” nơi con người lao động Tây Bắc Qua hình ảnh ông lái đò, người đọc thêm yêu và tự hào về con người, đất nước Trân trọng và yêu quý những con người lao động bình dị đang góp mình làm đẹp cho đất nước bằng những vẻ đẹp rất độc đáo, rất riêng của mình
BÀI MẪU ĐOẠN VĂN CON SÔNG ĐÀ
Văn chương xưa nay dành nhiều giấy mực để ngợi ca vẻ đẹp của những dòng sông: có dòng Trường Giang chảy ngang lưng trời trong “Hoàng Hạc lâu tiễn Mạnh Hạo Nhiên đi Quảng Lăng” của Lý Bạch; có dòng sông Đuống “Nằm nghiêng nghiêng trong kháng chiến trường kì” trong “Bên kia sông Đuống” của Hoàng Cầm và sông Hương mang vẻ đẹp của người con gái Huế trong tùy bút “Ai
đã đặt tên cho dòng sông” của HPNT Khi đến với văn chương, mỗi dòng sông đều mang một vẻ đẹp riêng bởi nó đc chi phối từ hoàn cảnh sáng tác và cảm quan của người nghệ sĩ Chẳng vậy mà hình ảnh sông Đà được miêu tả qua bài tùy bút “NLĐSĐ” dưới cảm nhận tài hoa của NT lại mang vẻ đẹp độc đáo khác lạ đến thế Hình ảnh con sông Đà qua hai đoạn văn sau là một ví dụ điển hình:
“Còn xa lắm mới đến cái thác dưới… hòn nào cũng nhăn nhúm méo mó hơn cả cái mặt nước chỗ này.”
(…)
“Thuyền tôi trôi trên Sông Đà… Bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa.”
NT là gương mặt độc đáo trên văn đàn văn học VN hiện đại.
Ông là nhà văn tài hoa, uyên bác đc xem là người sinh ra để viết tùy bút và là “nhà ảo thuật” về ngôn từ và cú pháp TV Tùy bút “NLĐSĐ”
là tác phẩm tiêu biểu của NT, in trong tập bút kí “sông Đà” (1960) Tác phẩm thể hiện diện mạo của nhà văn NT mới mẻ, đầy khao khát, tin yêu trước thiên nhiên, con người của quê hương đất nước Hình tượng con sông Đà được miêu tả qua bài tùy bút dưới cảm nhận độc đáo của NT mang vẻ đẹp thật hùng vĩ và thơ mộng
Hình ảnh con sông Đà ở đoạn văn thứ nhất gây ấn tượng với người đọc ở vẻ đẹp hùng vĩ, dữ dội Ở phần mở đầu bài tùy
bút, Nguyễn Tuân đã mô tả dòng chảy khác lạ của con Sông Đà khi
nhắc tới câu thơ của Nguyễn Quang Bích: “Chúng thủy gia đông tẩu
– Đà giang độc bắc lưu”. Có nghĩa là: Mọi dòng sông đều chảy về
hướng đông, chỉ có sông Đà chảy về hướng Bắc Con sông Đà ngay
Trang 8từ đầu đã khơi gợi chú ý của người đọc bởi dòng chảy độc đáo như một đứa con ngỗ ngược của tự nhiên, không chịu khép mình theo khuôn khổ Vẻ đẹp hùng vĩ dữ dội của Đà giang được Nguyễn Tuân Miêu tả từ trên dòng thượng nguồn, sông Đà là 1 dòng chảy bạo liệt,
đá bờ sông dựng vách thành thẳng đứng Quãng mặt ghềnh Hát Loóng, dài hàng cây số, nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió vùn ghè suốt năm… Quãng tà Mường Vát phía dưới Sơn La, trên sông có những cái hút nc khổng lồ giống như 1 loài hung thú đi đến đâu là reo rắc tử khí đến đó Đến đoạn văn này, NT tập trung bút lực để tô đậm vẻ đẹp hùng vĩ, dữ dội của Đà giang qua hình ảnh của thác và đá sông Đà
Sự hùng vĩ, dữ dội của sông Đà được miêu tả qua đoạn văn trước hết là ở những thác nước Những con thác vô cùng độc dữ,
nham hiểm, chỉ chực nhấn chìm những tàu thuyền nào qua đây. Thác nước réo gào ngày đêm không bao giờ ngừng nghỉ Âm thanh vang dội khắp núi rừng Đứng từ xa đã thấy tiếng nước réo gần mãi lại réo to mãi lên Với nghệ thuật nhân hóa, Nguyễn Tuân
đã miêu tả Sông Đà mang tâm địa như 1 con ng với ngôn ngữ riêng của nó được mt qua tiếng sóng nc: “Tiếng nước thác nghe như là oán trách gì, rồi lại như là van xin, rồi lại như là khiêu khích, giọng gằn mà chế nhạo” Để tô đậm ấn tượng và sự dữ dội của sông Đà, Nguyễn Tuân đã đặc tả âm thanh thác nước qua phép so sánh phóng đại và nhân hóa Con sông như biến thành một sinh vật dữ
dằn, một loài thủy quái gào thét với những âm thanh ghê rợn. “Thế
rồi nó “rống lên như tiếng 1 ngàn con trâu mộng đang lồng lộn giữa
rừng vầu, rừng tre nứa nổi lửa, đang phá tuông rừng lửa, rừng lửa cũng gầm thét với đàn trâu da cháy bùng bùng” NT đã viết những câu văn có ma lực ngôn ngữ khác thường NT dùng lửa để tả nc, lấy rừng để tả sông, dùng h/a để tả âm thanh để miêu tả sinh động, tô đậm sự bạo liệt của thác nc trên s.Đà Qua đó cũng thể hiện trí tưởng tượng siêu phàm và ngòi bút tài hoa của Nguyễn Tuân Khi tới thác nc, thấy sóng bọt trắng xóa 1 chân trời đá Câu văn gợi 1 không khí hoang sơ man dại của sông nc miền TB Vẻ đẹp này ta cũng từng cảm nhận trong nỗi nhớ của QD về miền Tây Bắc thân yêu của Tổ quốc: “Chiều chiều oai linh thác gầm thét/Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người”
Sự hùng vĩ, dữ dội của con sông còn được NT miêu tả qua hình ảnh đá sông Đà Đá sông Đà dàn bày thạch trận trên sông: Đá
ở đây từ ngàn năm vẫn mai phục hết trong lòng sông, hình như mỗi lần có chiếc thuyền nào xuất hiện ở quãng ầm ầm mà quạnh hiu này, mỗi lần có chiếc nào nhô vào đường ngoặt sông là một số hòn bèn nhổm cả dậy để vồ lấy thuyền Sông Đà là 1 loài thủy quái xảo quyệt, như một vị thần chiến tranh lãnh đạo một bầy thạch tinh hoang dại Hình thù hòn đá nào cũng ngỗ ngược, nhăn nhúm, méo
mó Mỗi lần có chiếc thuyền nào nhô vào đường ngoặt sông là 1 số
Trang 9hòn bèn nhổm cả dậy để vồ lấy thuyền Dòng sông mai phục đủ đá tướng, đá quân, tiền vệ, hậu vệ với những boom kè chìm, pháo đài
đá với những mưu ma trước quỷ Bố trí những của tử của sinh lệch hướng để đánh lừa ng lái đò Câu văn của NT thật giàu chất tạo hình, ngôn ngữ của NT có tại dựng đá thành người trong những phép so sánh, nhân hóa đặc sắc: “Mặt hòn đá nào trông cũng ngỗ ngược, hòn nào cũng nhăn nhúm méo mó hơn cả cái mặt nước chỗ này” Hai chữ “ngỗ ngược” mang sự thách thức, tự phụ, thể hiện 1 cái nhìn đậm tính điêu khắc vào thói du côn của thiên nhiên hoang dại
Bằng ngôn từ giàu chất tạo hình với trí tưởng tượng phong phú, độc đáo, triệt để sự dụng thủ pháp nhân hóa, so sánh và
vận dụng kiến thức ở nhiều lĩnh vực đời sống, quân sự, võ thuật, điện ảnh….Nguyễn Tuân đã miêu tả rất ấn tượng tính cách hung bạo của con sông Đà Đó là con sông vừa dữ dằn vừa mưu mô, nham hiểm, đời đời kiếp kiếp làm mình làm mẩy với con người Tây Bắc Với tính cách hung bạo, sông Đà quả là kẻ thù số 1 của con ng TB
NT ví sông Đà như 1 mụ đì ghẻ ác nghiệt, 1 tên chúa đất tham tàn Sông Đà trở thành đấu trg sinh tử với ng lái đò
Nếu đoạn văn thứ nhất gây ấn tượng với người đọc ở vẻ đẹp hùng vĩ, dữ dội, thì ở đoạn văn thứ nhất gây ấn tượng với người đọc ở vẻ đẹp vẻ đẹp trữ tình, thơ mộng của Đà giang Khi sông Đà
thể hiện tính cách hung bạo, nó là kẻ thù số 1 của con người, nhưng khi Đà giang mang vẻ đẹp trữ tình, dòng sông trở thành người bạn thân thiết của con ng Tây Bắc Vẻ đẹp trữ tình của sông Đà đc NT cảm nhận dưới nhiều góc độ khác nhau: Từ trên cao nhìn xuống, sông Đà giống nhưng một sợi dây thừng ngoằn nghèo vắt trên nền đất trời Tây Bắc Dưới con mắt của NT, S.Đà còn đc cảm nhận như một giai nhân tuyệt sắc duyên dáng yêu kiều “Con sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời” Nước sông Đà biết làm duyên làm dáng theo các mùa các tiết trong năm: Mùa xuân, nước s.Đà xanh màu xanh ngọc bích; Mùa thu, nước sông Đà “lừ lừ chín đỏ”.Vẻ đẹp thơ mộng trữ tình của Đà giang gợi nhiều lưu luyến, nhiều cung bậc cảm xúc yêu thương trong tâm hồn con người: khi là một cố nhân, lúc lại giống một người tình nhân không quen biết…
Vẻ đẹp vẻ đẹp trữ tình, thơ mộng của sông Đà được miêu tả qua đoạn văn trước hết là hình ảnh một con sông với dòng chảy hiền hòa Nếu trong cảnh vượt thác, Nguyễn Tuân tung ra một vốn
từ ngữ phong phú, chính xác, mới lạ để diễn tả cuộc chiến giữa ông
đò với thần sông, thần đá có đủ quân đông, tướng dữ, bằng một giọng văn mạnh mẽ, nhịp văn gấp như thác gầm, sóng réo, thì đến đoạn văn này giọng văn, nhịp điệu thay đổi hẳn: nhẹ nhàng, lâng lâng, mơ màng Vẻ đẹp thơ mộng, êm đềm của Đà Giang ở quãng trung lưu được diễn tả đầy chất thơ Câu văn toàn thanh bằng diễn
Trang 10tả con thuyền êm ái, nhẹ nhàng trôi xuôi: "Thuyền tôi trôi trên Sông Đà " Một không gian nghệ thuật "lặng tờ" như ru "ông khách Sông Đà" vào giấc mộng phiêu du Cái ý "lặng tờ" được nhấn đi nhấn lại như ướp hương rừng gió núi vào hồn người mà lắng nghe, mà cảm nhận, mà thưởng ngoạn: "Cảnh ven sông ở đây lặng tờ Hình như từ đời Lý đời Trần đời Lê, quãng sông này lặng tờ đến thế mà thôi"
Vẻ đẹp vẻ đẹp trữ tình, thơ mộng của sông Đà được miêu tả qua đoạn văn còn được khắc họa qua cảnh vật đôi bờ thanh vắng
mà tràn đầy sức sống Mơ màng nhìn dòng sông, nghe nước êm
trôi "lặng tờ", ông khách sông Đà bâng khuâng nhìn xa, nhìn gần cảnh ven sông Bao trùm cảnh vật là một màu xanh hoang sơ, hồn nhiên Cũng thấy nương ngô "nhú lên mấy lá ngô non đầu mùa", đã
có dấu ấn của con người in trên màu xanh mỡ màng ấy, nhưng thật
vô cùng ngạc nhiên "mà không một bóng người" Chỉ có đồi gianh nối tiếp đồi gianh trùng điệp với những "nõn búp" ngon lành Hình ảnh đàn hươu xuất hiện trên màu xanh bát ngát những đồi gianh là một nét vẽ tài hoa làm cho bức tranh thiên nhiên sông Đà đượm màu "hoang dại" và "cổ tích" Không phải chú nai vàng ngơ ngác trong cái xào xạc của lá thu rơi thuở nào mà ở đây chỉ có: "Cỏ gianh đồi núi đang ra những nõn búp Một đàn hươu cúi đầu ngốn búp cỏ gianh đẫm sương đêm" Chỉ có Nguyễn Tuân mới có cái nhìn "xanh non" ấy, mới có cách nói, cách tả độc đáo ấy; ông đã thả hồn mình vào cảnh vật, mà yêu mến, nâng niu Câu văn của ông tưởng như là hai vế của một câu song quan trong bài phú lưu thủy:"Bờ sông hoang dại như một bờ tiền sử / Bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa"
Sông Đà còn mang vẻ đẹp nguyên sơ, đậm sắc màu huyền thoại: Bờ sông hoang dại như một bờ tiền sử Bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa Nguyễn Tuân so sánh không
phải để cụ thể hóa sự vật mà là trừu tượng hóa, thơ mộng hóa cảnh vật "Bờ tiền sử", "nỗi niềm cổ tích tuổi xưa" là chữ của nhà văn bậc thầy về ngôn ngữ này Nguyễn Tuân không dựa vào trực giác để so sánh, ông đã dùng tưởng tượng để tạo nên những liên tưởng, những
so sánh đầy chất thơ và rất kì thú, gieo vào tâm hồn người đọc bao cảm xúc, để cùng ông tận hưởng vẻ đẹp "hoang dại" và "hồn nhiên" của Đà Giang
Đoạn văn cho ta cảm được cái hay, cái đẹp trong văn Nguyễn Tuân Một chất thơ tỏa rộng, man mác Một ngòi bút nhiều
khám phá, sáng tạo và kiến tạo trong tạo hình, dựng cảnh, trong dùng chữ, đặt câu với vốn ngôn từ giàu có; câu văn mền mại, uyển chuyển, giàu nhạc điệu Những so sánh, ẩn dụ và liên tưởng rất gợi, rất đọc đáo Đây là một đoạn hay và đẹp nói về hương sắc đất nước Chất tài hoa, tài tử, cái bề thế độc đáo, sắc sảo và uyên bác của phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân để lại dấu ấn trên "trang hoa",
"tờ hoa" này